౧౫. పన్నరసమవగ్గో

(౧౫౫) ౧౧. కమ్మూపచయకథా

౭౩౭. అఞ్ఞం కమ్మం అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి? ఆమన్తా. అఞ్ఞో ఫస్సో, అఞ్ఞో ఫస్సూపచయో; అఞ్ఞా వేదనా, అఞ్ఞో వేదనూపచయో; అఞ్ఞా సఞ్ఞా, అఞ్ఞో సఞ్ఞూపచయో; అఞ్ఞా చేతనా, అఞ్ఞో చేతనూపచయో; అఞ్ఞం చిత్తం, అఞ్ఞో చిత్తూపచయో; అఞ్ఞా సద్ధా, అఞ్ఞో సద్ధూపచయో; అఞ్ఞం వీరియం, అఞ్ఞో వీరియూపచయో; అఞ్ఞా సతి, అఞ్ఞో సతూపచయో; అఞ్ఞో సమాధి, అఞ్ఞో సమాధూపచయో; అఞ్ఞా పఞ్ఞా, అఞ్ఞో పఞ్ఞూపచయో; అఞ్ఞో రాగో, అఞ్ఞో రాగూపచయో…పే… అఞ్ఞం అనోత్తప్పం, అఞ్ఞో అనోత్తప్పూపచయోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౭౩౮. అఞ్ఞం కమ్మం, అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో కమ్మేన సహజాతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కమ్మూపచయో కమ్మేన సహజాతోతి, ఆమన్తా. కుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో కుసలోతి, న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో కుసలోతి? ఆమన్తా. సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దుక్ఖాయ వేదనాయ…పే… అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౭౩౯. కమ్మూపచయో కమ్మేన సహజాతోతి? ఆమన్తా. అకుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అకుసలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అకుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అకుసలోతి? ఆమన్తా. సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దుక్ఖాయ వేదనాయ…పే… అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౭౪౦. కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, కమ్మం సారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, కమ్మూపచయో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, కమ్మూపచయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, కమ్మం అనారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మం భిజ్జతీతి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మూపచయో భిజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మూపచయో న భిజ్జతీతి? ఆమన్తా. కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మం న భిజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౭౪౧. కమ్మమ్హి కమ్మూపచయోతి? ఆమన్తా. తఞ్ఞేవ కమ్మం సో కమ్మూపచయోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కమ్మమ్హి కమ్మూపచయో, కమ్మూపచయతో విపాకో నిబ్బత్తతీతి? ఆమన్తా. తఞ్ఞేవ కమ్మం, సో కమ్మూపచయో, సో కమ్మవిపాకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కమ్మమ్హి కమ్మూపచయో, కమ్మూపచయతో విపాకో నిబ్బత్తతి, విపాకో సారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కమ్మూపచయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. విపాకో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౭౪౨. అఞ్ఞం కమ్మం అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి, ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, పుణ్ణ, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి [సబ్యాపజ్ఝమ్పి అబ్యాపజ్ఝమ్పి (క.) మ. ని. ౨.౮౧ పస్సితబ్బం] కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం…పే… మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం…పే… మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝాపి అబ్యాబజ్ఝాపి ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహిపి అబ్యాబజ్ఝేహిపి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వేదనం వేదేతి వోకిణ్ణసుఖదుక్ఖం, సేయ్యథాపి మనుస్సా ఏకచ్చే చ దేవా ఏకచ్చే చ వినిపాతికా. ఇతి ఖో, పుణ్ణ, భూతా భూతస్స ఉపపత్తి హోతి, యం కరోతి తేన ఉపపజ్జతి, ఉపపన్నమేతం ఫస్సా ఫుసన్తి. ఏవమ్పాహం, పుణ్ణ, ‘కమ్మదాయాదా సత్తా’తి వదామీ’’తి [మ. ని. ౨.౮౧]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘అఞ్ఞం కమ్మం, అఞ్ఞో కమ్మూపచయో’’తి.

కమ్మూపచయకథా నిట్ఠితా.

పన్నరసమవగ్గో.

తస్సుద్దానం –

పచ్చయతా వవత్థితా, పటిచ్చసముప్పాదో, అద్ధా, ఖణో లయో ముహుత్తం, చత్తారో ఆసవా అనాసవా, లోకుత్తరానం ధమ్మానం జరామరణం లోకుత్తరా, సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకుత్తరా, సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకియా, సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్య, స్వేవ మగ్గో అసఞ్ఞసత్తుపపత్తియా, అఞ్ఞం కమ్మం అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి.

తతియో పణ్ణాసకో.

తస్సుద్దానం –

అనుసయా, సంవరో, కప్పో, మూలఞ్చ వవత్థితాతి.