౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౪౫) ౧. పచ్చయతాకథా
౭౧౧. పచ్చయతా వవత్థితాతి? ఆమన్తా. నను వీమంసా హేతు, సో చ అధిపతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి వీమంసా హేతు, సో చ అధిపతి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘హేతుపచ్చయేన పచ్చయో, అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను ఛన్దాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఛన్దాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
౭౧౨. నను వీరియాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి వీరియాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను వీరియాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ ఇన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి వీరియాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ ఇన్ద్రియం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను వీరియాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ మగ్గఙ్గన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి వీరియాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ మగ్గఙ్గం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
౭౧౩. నను చిత్తాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి చిత్తాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను చిత్తాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, సో చ ఆహారోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి చిత్తాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, సో చ ఆహారో, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను చిత్తాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ ఇన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి చిత్తాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ ఇన్ద్రియం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
౭౧౪. నను వీమంసాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి వీమంసాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను వీమంసాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ ఇన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి వీమంసాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ ఇన్ద్రియం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను వీమంసాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ మగ్గఙ్గన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి వీమంసాధిపతి సహజాతానం ధమ్మానం అధిపతి, తఞ్చ మగ్గఙ్గం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
౭౧౫. నను అరియం ధమ్మం గరుం కత్వా ఉప్పజ్జతి పచ్చవేక్ఖణా, తఞ్చారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అరియం ధమ్మం గరుం కత్వా ఉప్పజ్జతి పచ్చవేక్ఖణా, తఞ్చారమ్మణం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో, ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
౭౧౬. నను పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సా చ ఆసేవనాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి పురిమా పురిమా కుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సా చ ఆసేవనా, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సా చ ఆసేవనాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి పురిమా పురిమా అకుసలా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అకుసలానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సా చ ఆసేవనా, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
నను పురిమా పురిమా కిరియాబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిరియాబ్యాకతానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సా చ ఆసేవనాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి పురిమా పురిమా కిరియాబ్యాకతా ధమ్మా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిరియాబ్యాకతానం ధమ్మానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సా చ ఆసేవనా, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో’’తి.
౭౧౭. న వత్తబ్బం – ‘‘పచ్చయతా వవత్థితా’’తి? ఆమన్తా. హేతుపచ్చయేన పచ్చయో హోతి, ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో హోతి, అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో హోతి, సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి పచ్చయతా వవత్థితాతి.
పచ్చయతాకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౪౬) ౨. అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయకథా
౭౧౮. అవిజ్జాపచ్చయావ సఙ్ఖారా, న వత్తబ్బం – ‘‘సఙ్ఖారపచ్చయాపి అవిజ్జా’’తి? ఆమన్తా. నను అవిజ్జా సఙ్ఖారేన సహజాతాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అవిజ్జా సఙ్ఖారేన సహజాతా, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అవిజ్జాపచ్చయాపి సఙ్ఖారా, సఙ్ఖారపచ్చయాపి అవిజ్జా’’తి.
తణ్హాపచ్చయావ ఉపాదానం, న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానపచ్చయాపి తణ్హా’’తి? ఆమన్తా. నను తణ్హా ఉపాదానేన సహజాతాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి తణ్హా ఉపాదానేన సహజాతా, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘తణ్హాపచ్చయాపి ఉపాదానం, ఉపాదానపచ్చయాపి తణ్హా’’తి.
౭౧౯. ‘‘జరామరణపచ్చయా, భిక్ఖవే, జాతి, జాతిపచ్చయా భవో’’తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? నత్థి. తేన హి అవిజ్జాపచ్చయావ సఙ్ఖారా, న వత్తబ్బం – ‘‘సఙ్ఖారపచ్చయాపి అవిజ్జా’’తి. తణ్హాపచ్చయావ ఉపాదానం, న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానపచ్చయాపి తణ్హా’’తి.
‘‘విఞ్ఞాణపచ్చయా, భిక్ఖవే, నామరూపం, నామరూపపచ్చయాపి విఞ్ఞాణ’’న్తి [దీ. ని. ౨.౫౮, థోకం పన విసదిసం] – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అవిజ్జాపచ్చయాపి సఙ్ఖారా, సఙ్ఖారపచ్చయాపి అవిజ్జా; తణ్హాపచ్చయాపి ఉపాదానం, ఉపాదానపచ్చయాపి తణ్హాతి.
అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౪౭) ౩. అద్ధాకథా
౭౨౦. అద్ధా పరినిప్ఫన్నోతి? ఆమన్తా. రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా…పే… సఞ్ఞా…పే… సఙ్ఖారా…పే… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అతీతో అద్ధా పరినిప్ఫన్నోతి? ఆమన్తా. రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా…పే… సఞ్ఞా…పే… సఙ్ఖారా…పే… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అనాగతో అద్ధా పరినిప్ఫన్నోతి? ఆమన్తా. రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా…పే… సఞ్ఞా…పే… సఙ్ఖారా…పే… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పచ్చుప్పన్నో అద్ధా పరినిప్ఫన్నోతి? ఆమన్తా. రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా…పే… సఞ్ఞా…పే… సఙ్ఖారా…పే… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అతీతం రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణం అతీతో అద్ధాతి? ఆమన్తా. అతీతా పఞ్చద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అనాగతం రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణం అనాగతో అద్ధాతి? ఆమన్తా. అనాగతా పఞ్చద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పచ్చుప్పన్నం రూపం వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణం పచ్చుప్పన్నో అద్ధాతి? ఆమన్తా. పచ్చుప్పన్నా పఞ్చద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అతీతా పఞ్చక్ఖన్ధా అతీతో అద్ధా, అనాగతా పఞ్చక్ఖన్ధా అనాగతో అద్ధా, పచ్చుప్పన్నా పఞ్చక్ఖన్ధా పచ్చుప్పన్నో అద్ధాతి? ఆమన్తా. పన్నరసద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అతీతాని ద్వాదసాయతనాని అతీతో అద్ధా, అనాగతాని ద్వాదసాయతనాని అనాగతో అద్ధా, పచ్చుప్పన్నాని ద్వాదసాయతనాని పచ్చుప్పన్నో అద్ధాతి? ఆమన్తా. ఛత్తింస అద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అతీతా అట్ఠారస ధాతుయో అతీతో అద్ధా, అనాగతా అట్ఠారస ధాతుయో అనాగతో అద్ధా, పచ్చుప్పన్నా అట్ఠారస ధాతుయో పచ్చుప్పన్నో అద్ధాతి? ఆమన్తా. చతుపఞ్ఞాస అద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అతీతాని బావీసతిన్ద్రియాని అతీతో అద్ధా, అనాగతాని బావీసతిన్ద్రియాని అనాగతో అద్ధా, పచ్చుప్పన్నాని బావీసతిన్ద్రియాని పచ్చుప్పన్నో అద్ధాతి? ఆమన్తా. ఛసట్ఠి అద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౨౧. న వత్తబ్బం – ‘‘అద్ధా పరినిప్ఫన్నోతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, కథావత్థూని! కతమాని తీణి? అతీతం వా, భిక్ఖవే, అద్ధానం ఆరబ్భ కథం కథేయ్య – ‘ఏవం అహోసి అతీతమద్ధాన’న్తి; అనాగతం వా, భిక్ఖవే, అద్ధానం ఆరబ్భ కథం కథేయ్య – ‘ఏవం భవిస్సతి అనాగతమద్ధాన’న్తి; ఏతరహి వా, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నం అద్ధానం ఆరబ్భ కథం కథేయ్య – ‘ఏవం హోతి ఏతరహి పచ్చుప్పన్న’న్తి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి కథావత్థూనీ’’తి [అ. ని. ౩.౬౮; దీ. ని. ౩.౩౦౫]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అద్ధా పరినిప్ఫన్నోతి.
అద్ధాకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౪౮) ౪. ఖణలయముహుత్తకథా
౭౨౨. ఖణో పరినిప్ఫన్నో, లయో పరినిప్ఫన్నో, ముహుత్తం పరినిప్ఫన్నన్తి? ఆమన్తా. రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౨౩. న వత్తబ్బం – ‘‘ముహుత్తం పరినిప్ఫన్నన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, కథావత్థూని! కతమాని తీణి? అతీతం వా, భిక్ఖవే, అద్ధానం ఆరబ్భ కథం కథేయ్య – ‘ఏవం అహోసి అతీతమద్ధాన’న్తి; అనాగతం వా, భిక్ఖవే, అద్ధానం ఆరబ్భ కథం కథేయ్య – ‘ఏవం భవిస్సతి అనాగతమద్ధాన’న్తి; ఏతరహి వా, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నం అద్ధానం ఆరబ్భ కథం కథేయ్య – ‘ఏవం హోతి ఏతరహి పచ్చుప్పన్న’న్తి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి కథావత్థూనీ’’తి. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి ముహుత్తం పరినిప్ఫన్నన్తి.
ఖణలయముహుత్తకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౪౯) ౫. ఆసవకథా
౭౨౪. చత్తారో ఆసవా అనాసవాతి? ఆమన్తా. మగ్గో ఫలం నిబ్బానం, సోతాపత్తిమగ్గో సోతాపత్తిఫలం…పే… బోజ్ఝఙ్గోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౨౫. న వత్తబ్బం – ‘‘చత్తారో ఆసవా అనాసవాతి? ఆమన్తా. అత్థఞ్ఞేవ ఆసవా యేహి ఆసవేహి తే ఆసవా సాసవా హోన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి చత్తారో ఆసవా అనాసవాతి.
ఆసవకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౫౦) ౬. జరామరణకథా
౭౨౬. లోకుత్తరానం ధమ్మానం జరామరణం లోకుత్తరన్తి? ఆమన్తా. మగ్గో ఫలం నిబ్బానం, సోతాపత్తిమగ్గో సోతాపత్తిఫలం…పే… బోజ్ఝఙ్గోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సోతాపత్తిమగ్గస్స జరామరణం సోతాపత్తిమగ్గోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సోతాపత్తిమగ్గస్స జరామరణం సోతాపత్తిమగ్గోతి? ఆమన్తా. సోతాపత్తిఫలస్స జరామరణం సోతాపత్తిఫలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… సకదాగామిమగ్గస్స…పే… సకదాగామిఫలస్స…పే… అనాగామిమగ్గస్స…పే… అనాగామిఫలస్స…పే… అరహత్తమగ్గస్స జరామరణం అరహత్తమగ్గోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరహత్తమగ్గస్స జరామరణం అరహత్తమగ్గోతి? ఆమన్తా. అరహత్తఫలస్స జరామరణం అరహత్తఫలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సతిపట్ఠానానం… సమ్మప్పధానానం… ఇద్ధిపాదానం… ఇన్ద్రియానం… బలానం… బోజ్ఝఙ్గానం జరామరణం బోజ్ఝఙ్గోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౨౭. న వత్తబ్బం – ‘‘లోకుత్తరానం ధమ్మానం జరామరణం లోకుత్తరన్తి? ఆమన్తా. లోకియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి లోకుత్తరన్తి.
జరామరణకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౫౧) ౭. సఞ్ఞావేదయితకథా
౭౨౮. సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకుత్తరాతి? ఆమన్తా. మగ్గో ఫలం నిబ్బానం, సోతాపత్తిమగ్గో సోతాపత్తిఫలం…పే… బోజ్ఝఙ్గోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౨౯. న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకుత్తరాతి? ఆమన్తా. లోకియాతి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి లోకుత్తరాతి.
సఞ్ఞావేదయితకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౫౨) ౮. దుతియసఞ్ఞావేదయితకథా
౭౩౦. సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకియాతి? ఆమన్తా. రూపన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామావచరాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపావచరాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరూపావచరాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౩౧. న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకియాతి? ఆమన్తా. లోకుత్తరాతి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి లోకియాతి.
దుతియసఞ్ఞావేదయితకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౫౩) ౯. తతియసఞ్ఞావేదయితకథా
౭౩౨. సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్యాతి? ఆమన్తా. అత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స మారణన్తియో ఫస్సో, మారణన్తియా వేదనా, మారణన్తియా సఞ్ఞా, మారణన్తియా చేతనా, మారణన్తియం చిత్తన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స మారణన్తియో ఫస్సో, మారణన్తియా వేదనా, మారణన్తియా సఞ్ఞా, మారణన్తియా చేతనా, మారణన్తియం చిత్తన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి నత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స మారణన్తియో ఫస్సో, మారణన్తియా వేదనా, మారణన్తియా సఞ్ఞా, మారణన్తియా చేతనా, మారణన్తియం చిత్తం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్యా’’తి.
సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్యాతి? ఆమన్తా. అత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స ఫస్సో వేదనా సఞ్ఞా చేతనా చిత్తన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స ఫస్సో వేదనా సఞ్ఞా చేతనా చిత్తన్తి? ఆమన్తా. అఫస్సకస్స కాలం కిరియా, అవేదనకస్స కాలం కిరియా…పే… అచిత్తకస్స కాలం కిరియాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను సఫస్సకస్స కాలం కిరియా…పే… సచిత్తకస్స కాలం కిరియాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఫస్సకస్స కాలం కిరియా…పే… సచిత్తకస్స కాలం కిరియా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్యా’’తి.
సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్యాతి? ఆమన్తా. సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స కాయే విసం కమేయ్య, సత్థం కమేయ్య, అగ్గి కమేయ్యాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స కాయే విసం న కమేయ్య, సత్థం న కమేయ్య, అగ్గి న కమేయ్యాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స కాయే విసం న కమేయ్య, సత్థం న కమేయ్య, అగ్గి న కమేయ్య, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్యా’’తి.
సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్యాతి? ఆమన్తా. సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స కాయే విసం కమేయ్య, సత్థం కమేయ్య, అగ్గి కమేయ్యాతి? ఆమన్తా. న నిరోధం సమాపన్నోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౩౩. సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో న కాలం కరేయ్యాతి? ఆమన్తా. అత్థి సో నియామో యేన నియామేన నియతో సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో న కాలం కరేయ్యాతి? నత్థి. హఞ్చి నత్థి సో నియామో యేన నియామేన నియతో సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో న కాలం కరేయ్య, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో న కాలం కరేయ్యాతి.
౭౩౪. చక్ఖువిఞ్ఞాణసమఙ్గీ న కాలం కరేయ్యాతి? ఆమన్తా. అత్థి సో నియామో యేన నియామేన నియతో చక్ఖువిఞ్ఞాణసమఙ్గీ న కాలం కరేయ్యాతి? నత్థి. హఞ్చి నత్థి సో నియామో యేన నియామేన నియతో చక్ఖువిఞ్ఞాణసమఙ్గీ న కాలం కరేయ్య, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘చక్ఖువిఞ్ఞాణసమఙ్గీ న కాలం కరేయ్యా’’తి.
తతియసఞ్ఞావేదయితకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౫౪) ౧౦. అసఞ్ఞసత్తుపికకథా
౭౩౫. సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి అసఞ్ఞసత్తుపికాతి? ఆమన్తా. అత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స అలోభో కుసలమూలం, అదోసో కుసలమూలం, అమోహో కుసలమూలం, సద్ధా వీరియం సతి సమాధి పఞ్ఞాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స అలోభో కుసలమూలం, అదోసో కుసలమూలం…పే… పఞ్ఞాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి నత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స అలోభో కుసలమూలం, అదోసో కుసలమూలం, అమోహో కుసలమూలం, సద్ధా వీరియం సతి సమాధి పఞ్ఞా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి అసఞ్ఞసత్తుపికా’’తి.
సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి అసఞ్ఞసత్తుపికాతి? ఆమన్తా. అత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స ఫస్సో వేదనా సఞ్ఞా చేతనా చిత్తన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నస్స ఫస్సో వేదనా సఞ్ఞా చేతనా చిత్తన్తి? ఆమన్తా. అఫస్సకస్స మగ్గభావనా…పే… అచిత్తకస్స మగ్గభావనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను సఫస్సకస్స మగ్గభావనా…పే… సచిత్తకస్స మగ్గభావనాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఫస్సకస్స మగ్గభావనా…పే… సచిత్తకస్స మగ్గభావనా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి అసఞ్ఞసత్తుపికా’’తి.
సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి అసఞ్ఞసత్తుపికాతి? ఆమన్తా. యే కేచి సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జన్తి, సబ్బే తే అసఞ్ఞసత్తుపికాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౩౬. న వత్తబ్బం – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి అసఞ్ఞసత్తుపికా’’తి? ఆమన్తా. నను ఇధాపి అసఞ్ఞీ తత్రాపి అసఞ్ఞీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఇధాపి అసఞ్ఞీ తత్రాపి అసఞ్ఞీ, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి అసఞ్ఞసత్తుపికా’’తి.
అసఞ్ఞసత్తుపికకథా నిట్ఠితా.
౧౫. పన్నరసమవగ్గో
(౧౫౫) ౧౧. కమ్మూపచయకథా
౭౩౭. అఞ్ఞం కమ్మం అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి? ఆమన్తా. అఞ్ఞో ఫస్సో, అఞ్ఞో ఫస్సూపచయో; అఞ్ఞా వేదనా, అఞ్ఞో వేదనూపచయో; అఞ్ఞా సఞ్ఞా, అఞ్ఞో సఞ్ఞూపచయో; అఞ్ఞా చేతనా, అఞ్ఞో చేతనూపచయో; అఞ్ఞం చిత్తం, అఞ్ఞో చిత్తూపచయో; అఞ్ఞా సద్ధా, అఞ్ఞో సద్ధూపచయో; అఞ్ఞం వీరియం, అఞ్ఞో వీరియూపచయో; అఞ్ఞా సతి, అఞ్ఞో సతూపచయో; అఞ్ఞో సమాధి, అఞ్ఞో సమాధూపచయో; అఞ్ఞా పఞ్ఞా, అఞ్ఞో పఞ్ఞూపచయో; అఞ్ఞో రాగో, అఞ్ఞో రాగూపచయో…పే… అఞ్ఞం అనోత్తప్పం, అఞ్ఞో అనోత్తప్పూపచయోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౩౮. అఞ్ఞం కమ్మం, అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో కమ్మేన సహజాతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కమ్మూపచయో కమ్మేన సహజాతోతి, ఆమన్తా. కుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో కుసలోతి, న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో కుసలోతి? ఆమన్తా. సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దుక్ఖాయ వేదనాయ…పే… అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౩౯. కమ్మూపచయో కమ్మేన సహజాతోతి? ఆమన్తా. అకుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అకుసలోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అకుసలేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అకుసలోతి? ఆమన్తా. సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దుక్ఖాయ వేదనాయ…పే… అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తేన కమ్మేన సహజాతో కమ్మూపచయో అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౪౦. కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, కమ్మం సారమ్మణన్తి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, కమ్మూపచయో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, కమ్మూపచయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, కమ్మం అనారమ్మణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మం భిజ్జతీతి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మూపచయో భిజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కమ్మూపచయో చిత్తేన సహజాతో, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మూపచయో న భిజ్జతీతి? ఆమన్తా. కమ్మం చిత్తేన సహజాతం, చిత్తం భిజ్జమానం కమ్మం న భిజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౪౧. కమ్మమ్హి కమ్మూపచయోతి? ఆమన్తా. తఞ్ఞేవ కమ్మం సో కమ్మూపచయోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కమ్మమ్హి కమ్మూపచయో, కమ్మూపచయతో విపాకో నిబ్బత్తతీతి? ఆమన్తా. తఞ్ఞేవ కమ్మం, సో కమ్మూపచయో, సో కమ్మవిపాకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కమ్మమ్హి కమ్మూపచయో, కమ్మూపచయతో విపాకో నిబ్బత్తతి, విపాకో సారమ్మణోతి? ఆమన్తా. కమ్మూపచయో సారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కమ్మూపచయో అనారమ్మణోతి? ఆమన్తా. విపాకో అనారమ్మణోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౭౪౨. అఞ్ఞం కమ్మం అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి, ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, పుణ్ణ, ఏకచ్చో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి [సబ్యాపజ్ఝమ్పి అబ్యాపజ్ఝమ్పి (క.) మ. ని. ౨.౮౧ పస్సితబ్బం] కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం…పే… మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరోతి, సో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి కాయసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా, సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వచీసఙ్ఖారం…పే… మనోసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖరిత్వా సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపజ్జతి. తమేనం సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి లోకం ఉపపన్నం సమానం సబ్యాబజ్ఝాపి అబ్యాబజ్ఝాపి ఫస్సా ఫుసన్తి. సో సబ్యాబజ్ఝేహిపి అబ్యాబజ్ఝేహిపి ఫస్సేహి ఫుట్ఠో సమానో సబ్యాబజ్ఝమ్పి అబ్యాబజ్ఝమ్పి వేదనం వేదేతి వోకిణ్ణసుఖదుక్ఖం, సేయ్యథాపి మనుస్సా ఏకచ్చే చ దేవా ఏకచ్చే చ వినిపాతికా. ఇతి ఖో, పుణ్ణ, భూతా భూతస్స ఉపపత్తి హోతి, యం కరోతి తేన ఉపపజ్జతి, ఉపపన్నమేతం ఫస్సా ఫుసన్తి. ఏవమ్పాహం, పుణ్ణ, ‘కమ్మదాయాదా సత్తా’తి వదామీ’’తి [మ. ని. ౨.౮౧]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘అఞ్ఞం కమ్మం, అఞ్ఞో కమ్మూపచయో’’తి.
కమ్మూపచయకథా నిట్ఠితా.
పన్నరసమవగ్గో.
తస్సుద్దానం –
పచ్చయతా వవత్థితా, పటిచ్చసముప్పాదో, అద్ధా, ఖణో లయో ముహుత్తం, చత్తారో ఆసవా అనాసవా, లోకుత్తరానం ధమ్మానం జరామరణం లోకుత్తరా, సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకుత్తరా, సఞ్ఞావేదయితనిరోధసమాపత్తి లోకియా, సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపన్నో కాలం కరేయ్య, స్వేవ మగ్గో అసఞ్ఞసత్తుపపత్తియా, అఞ్ఞం కమ్మం అఞ్ఞో కమ్మూపచయోతి.
తతియో పణ్ణాసకో.
తస్సుద్దానం –
అనుసయా, సంవరో, కప్పో, మూలఞ్చ వవత్థితాతి.