౧౪. చుద్దసమవగ్గో

(౧౪౩) ౮. అబ్యాకతకథా

౭౦౬. దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. విపాకాబ్యాకతం కిరియాబ్యాకతం రూపం నిబ్బానం చక్ఖాయతనం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తో ఫస్సో అబ్యాకతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తా వేదనా…పే… సఞ్ఞా…పే… చేతనా…పే… చిత్తం అబ్యాకతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తో ఫస్సో అకుసలోతి? ఆమన్తా. దిట్ఠిగతం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తా వేదనా సఞ్ఞా చేతనా చిత్తం అకుసలన్తి? ఆమన్తా. దిట్ఠిగతం అకుసలన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౭౦౭. దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. అఫలం అవిపాకన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను సఫలం సవిపాకన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఫలం సవిపాకం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘దిట్ఠిగతం అబ్యాకత’’న్తి.

దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. నను మిచ్ఛాదిట్ఠిపరమాని వజ్జాని [అఙ్గుత్తరనికాయే] వుత్తాని భగవతాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి మిచ్ఛాదిట్ఠిపరమాని వజ్జాని వుత్తాని భగవతా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘దిట్ఠిగతం అబ్యాకత’’న్తి.

దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠి ఖో, వచ్ఛ, అకుసలా [అకుసలం (మ. ని. ౨.౧౯౪)], సమ్మాదిట్ఠి కుసలా’’ [కుసలం (మ. ని. ౨.౧౦౪)] తి [మ. ని. ౨.౧౯౪]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘దిట్ఠిగతం అబ్యాకత’’న్తి.

దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠిస్స ఖో అహం, పుణ్ణ, ద్విన్నం గతీనం అఞ్ఞతరం గతిం వదామి – నిరయం వా తిరచ్ఛానయోనిం వా’’తి [మ. ని. ౨.౭౯]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘దిట్ఠిగతం అబ్యాకత’’న్తి.

౭౦౮. న వత్తబ్బం – ‘‘దిట్ఠిగతం అబ్యాకత’’న్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘‘సస్సతో లోకో’తి ఖో, వచ్ఛ, అబ్యాకతమేతం, ‘అసస్సతో లోకో’తి ఖో, వచ్ఛ, అబ్యాకతమేతం, ‘అన్తవా లోకో’తి ఖో, వచ్ఛ, అబ్యాకతమేతం, ‘అనన్తవా లోకో’తి ఖో, వచ్ఛ…పే… ‘తం జీవం తం సరీర’న్తి ఖో, వచ్ఛ…పే… ‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’న్తి ఖో, వచ్ఛ…పే… ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి ఖో, వచ్ఛ…పే… ‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి ఖో, వచ్ఛ…పే… ‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి ఖో, వచ్ఛ…పే… ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి ఖో, వచ్ఛ, అబ్యాకతమేత’’న్తి [సం. ని. ౪.౪౧౬, థోకం పన విసదిసం]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి.

దిట్ఠిగతం అబ్యాకతన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠికస్స, భిక్ఖవే, పురిసపుగ్గలస్స యఞ్చేవ కాయకమ్మం యథాదిట్ఠిసమత్తం సమాదిన్నం, యఞ్చ వచీకమ్మం…పే… యఞ్చ మనోకమ్మం, యా చ చేతనా, యా చ పత్థనా, యో చ పణిధి, యే చ సఙ్ఖారా, సబ్బే తే ధమ్మా అనిట్ఠాయ అకన్తాయ అమనాపాయ అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తన్తీ’’తి [అ. ని. ౧.౩౦౬]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘దిట్ఠిగతం అబ్యాకత’’న్తి.

అబ్యాకతకథా నిట్ఠితా.