౩. సుత్తసాధనపరిహాని

౨౬౫. పరిహాయతి అరహా అరహత్తాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘ఉచ్చావచా హి పటిపదా [పటిపాదా (అట్ఠ.)], సమణేన పకాసితా;

న పారం దిగుణం యన్తి, నయిదం ఏకగుణం ముత’’న్తి [సు. ని. ౭౧౯ సుత్తనిపాతే].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘పరిహాయతి అరహా అరహత్తా’’తి.

పరిహాయతి అరహా అరహత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి ఛిన్నస్స ఛేదియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే.

అత్థి ఛిన్నస్స ఛేదియన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘వీతతణ్హో అనాదానో, కిచ్చం యస్స న విజ్జతి;

ఛిన్నస్స ఛేదియం నత్థి, ఓఘపాసో సమూహతో’’తి.

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘అత్థి ఛిన్నస్స ఛేదియ’’న్తి.

౨౬౬. పరిహాయతి అరహా అరహత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి కతస్స పతిచయోతి? న హేవం వత్తబ్బే.

అత్థి కతస్స పతిచయోతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘తస్స సమ్మా విముత్తస్స, సన్తచిత్తస్స భిక్ఖునో;

కతస్స పతిచయో నత్థి, కరణీయం న విజ్జతి.

‘‘సేలో యథా ఏకగ్ఘనో, వాతేన న సమీరతి;

ఏవం రూపా రసా సద్దా, గన్ధా ఫస్సా చ కేవలా.

‘‘ఇట్ఠా ధమ్మా అనిట్ఠా చ, నప్పవేధేన్తి తాదినో;

ఠితం చిత్తం విప్పముత్తం, వయం చస్సానుపస్సతీ’’తి [మహావ. ౨౪౪; అ. ని. ౬.౫౫].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘అత్థి కతస్స పతిచయో’’తి.

౨౬౭. న వత్తబ్బం – ‘‘పరిహాయతి అరహా అరహత్తా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తి. కతమే పఞ్చ? కమ్మారామతా, భస్సారామతా, నిద్దారామతా, సఙ్గణికారామతా, యథావిముత్తం చిత్తం న పచ్చవేక్ఖతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ధమ్మా సమయవిముత్తస్స భిక్ఖునో పరిహానాయ సంవత్తన్తీ’’తి [అ. ని. ౫.౧౪౯]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పరిహాయతి అరహా అరహత్తాతి.

అత్థి అరహతో కమ్మారామతాతి? న హేవం వత్తబ్బే.

అత్థి అరహతో కమ్మారామతాతి? ఆమన్తా. అత్థి అరహతో రాగో కామరాగో కామరాగపరియుట్ఠానం కామరాగసంయోజనం కామోఘో కామయోగో కామచ్ఛన్దనీవరణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే.

అత్థి అరహతో భస్సారామతా, అత్థి అరహతో నిద్దారామతా, అత్థి అరహతో సఙ్గణికారామతాతి? న హేవం వత్తబ్బే.

అత్థి అరహతో సఙ్గణికారామతాతి? ఆమన్తా. అత్థి అరహతో రాగో కామరాగో కామరాగపరియుట్ఠానం కామరాగసంయోజనం కామోఘో కామయోగో కామచ్ఛన్దనీవరణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే.

౨౬౮. పరిహాయతి అరహా అరహత్తాతి? ఆమన్తా. అరహా అరహత్తా పరిహాయమానో కిం పరియుట్ఠితో పరిహాయతీతి? రాగపరియుట్ఠితో పరిహాయతీతి. పరియుట్ఠానం కిం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతీతి? అనుసయం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతీతి. అత్థి అరహతో అనుసయాతి? న హేవం వత్తబ్బే.

అత్థి అరహతో అనుసయాతి? ఆమన్తా. అత్థి అరహతో కామరాగానుసయో పటిఘానుసయో మానానుసయో దిట్ఠానుసయో విచికిచ్ఛానుసయో భవరాగానుసయో అవిజ్జానుసయోతి? న హేవం వత్తబ్బే.

దోసపరియుట్ఠితో పరిహాయతీతి…పే… మోహపరియుట్ఠితో పరిహాయతీతి…. పరియుట్ఠానం కిం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతీతి? అనుసయం పటిచ్చ ఉప్పజ్జతీతి. అత్థి అరహతో అనుసయాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థి అరహతో అనుసయాతి? ఆమన్తా. అత్థి అరహతో కామరాగానుసయో…పే… అవిజ్జానుసయోతి? న హేవం వత్తబ్బే.

పరిహాయతి అరహా అరహత్తాతి? ఆమన్తా. అరహతో అరహత్తా పరిహాయమానస్స కిం ఉపచయం గచ్ఛతీతి? రాగో ఉపచయం గచ్ఛతీతి. సక్కాయదిట్ఠి ఉపచయం గచ్ఛతీతి, విచికిచ్ఛా ఉపచయం గచ్ఛతీతి, సీలబ్బతపరామాసో ఉపచయం గచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. దోసో ఉపచయం గచ్ఛతీతి…పే… మోహో ఉపచయం గచ్ఛతీతి, సక్కాయదిట్ఠి ఉపచయం గచ్ఛతీతి, విచికిచ్ఛా ఉపచయం గచ్ఛతీతి, సీలబ్బతపరామాసో ఉపచయం గచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే.

పరిహాయతి అరహా అరహత్తాతి? ఆమన్తా. అరహా ఆచినతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అరహా అపచినతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అరహా పజహతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అరహా ఉపాదియతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అరహా విసినేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అరహా ఉస్సినేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అరహా విధూపేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే. అరహా సన్ధూపేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే.

నను అరహా నేవాచినతి న అపచినతి అపచినిత్వా ఠితోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అరహా నేవాచినతి న అపచినతి అపచినిత్వా ఠితో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పరిహాయతి అరహా అరహత్తా’’తి.

నను అరహా నేవ పజహతి న ఉపాదియతి పజహిత్వా ఠితోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అరహా నేవ పజహతి న ఉపాదియతి పజహిత్వా ఠితో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పరిహాయతి అరహా అరహత్తా’’తి.

నను అరహా నేవ విసినేతి న ఉస్సినేతి విసినిత్వా ఠితోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అరహా నేవ విసినేతి న ఉస్సినేతి విసినిత్వా ఠితో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పరిహాయతి అరహా అరహత్తా’’తి.

నను అరహా నేవ విధూపేతి న సన్ధూపేతి విధూపేత్వా ఠితోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అరహా నేవ విధూపేతి న సన్ధూపేతి విధూపేత్వా ఠితో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పరిహాయతి అరహా అరహత్తా’’తి.

పరిహానికథా నిట్ఠితా.