౧౧. ఏకాదసమవగ్గో

(౧౧౨) ౭. ఇద్ధిబలకథా

౬౨౧. ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. ఇద్ధిమయికో సో ఆయు, ఇద్ధిమయికా సా గతి, ఇద్ధిమయికో సో అత్తభావప్పటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. అతీతం కప్పం తిట్ఠేయ్య, అనాగతం కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. ద్వే కప్పే తిట్ఠేయ్య, తయో కప్పే తిట్ఠేయ్య, చత్తారో కప్పే తిట్ఠేయ్యాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. సతి జీవితే జీవితావసేసే తిట్ఠేయ్య, అసతి జీవితే జీవితావసేసే తిట్ఠేయ్యాతి? సతి జీవితే జీవితావసేసే తిట్ఠేయ్యాతి. హఞ్చి సతి జీవితే జీవితావసేసే తిట్ఠేయ్య, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యా’’తి. అసతి జీవితే జీవితావసేసే తిట్ఠేయ్యాతి, మతో తిట్ఠేయ్య, కాలఙ్కతో తిట్ఠేయ్యాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౬౨౨. ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. ఉప్పన్నో ఫస్సో మా నిరుజ్ఝీతి లబ్భా ఇద్ధియా పగ్గహేతున్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఉప్పన్నా వేదనా…పే… ఉప్పన్నా సఞ్ఞా …పే… ఉప్పన్నా చేతనా…పే… ఉప్పన్నం చిత్తం… ఉప్పన్నా సద్ధా… ఉప్పన్నం వీరియం… ఉప్పన్నా సతి… ఉప్పన్నో సమాధి …పే… ఉప్పన్నా పఞ్ఞా మా నిరుజ్ఝీతి లబ్భా ఇద్ధియా పగ్గహేతున్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. రూపం నిచ్చం హోతూతి లబ్భా ఇద్ధియా పగ్గహేతున్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనా…పే… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణం నిచ్చం హోతూతి లబ్భా ఇద్ధియా పగ్గహేతున్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. జాతిధమ్మా సత్తా మా జాయింసూతి లబ్భా ఇద్ధియా పగ్గహేతున్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… జరాధమ్మా సత్తా మా జీరింసూతి…పే… బ్యాధిధమ్మా సత్తా మా బ్యాధియింసూతి…పే… మరణధమ్మా సత్తా మా మీయింసూతి లబ్భా ఇద్ధియా పగ్గహేతున్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౬౨౩. న వత్తబ్బం – ‘‘ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘యస్స కస్సచి, ఆనన్ద, చత్తారో ఇద్ధిపాదా భావితా బహులీకతా యానీకతా వత్థుకతా అనుట్ఠితా పరిచితా సుసమారద్ధా, సో ఆకఙ్ఖమానో కప్పం వా తిట్ఠేయ్య కప్పావసేసం వా’’తి [దీ. ని. ౨.౧౬౬; సం. ని. ౫.౮౨౨; ఉదా. ౫౧]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి.

౬౨౪. ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘చతున్నం, భిక్ఖవే, ధమ్మానం నత్థి కోచి పాటిభోగో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా దేవో వా మారో వా బ్రహ్మా వా కోచి వా లోకస్మిం! కతమేసం చతున్నం? జరాధమ్మో ‘‘మా జీరీ’’తి నత్థి కోచి పాటిభోగో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా దేవో వా మారో వా బ్రహ్మా వా కోచి వా లోకస్మిం. బ్యాధిధమ్మో ‘‘మా బ్యాధియీ’’తి…పే… మరణధమ్మో ‘‘మా మీయీ’’తి…పే… యాని ఖో పన తాని పుబ్బే కతాని పాపకాని కమ్మాని సంకిలేసికాని పోనోబ్భవికాని [పోనోభవికాని (సీ. పీ.)] సదరాని [నిస్సారాని (సీ. పీ. క.), దుక్ఖుద్రయాని (స్యా.)] దుక్ఖవిపాకాని ఆయతిం జాతిజరామరణియాని తేసం విపాకో ‘‘మా నిబ్బత్తీ’’తి నత్థి కోచి పాటిభోగో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా దేవో వా మారో వా బ్రహ్మా వా కోచి వా లోకస్మిం. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, చతున్నం ధమ్మానం నత్థి కోచి పాటిభోగో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా దేవో వా మారో వా బ్రహ్మా వా కోచి వా లోకస్మి’’న్తి [అ. ని. ౪.౧౮౨]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘ఇద్ధిబలేన సమన్నాగతో కప్పం తిట్ఠేయ్యా’’తి.

ఇద్ధిబలకథా నిట్ఠితా.