(౯౮) ౪. పఞ్చవిఞ్ఞాణా కుసలాపి అకుసలాపీతికథా

౫౮౦. పఞ్చవిఞ్ఞాణా కుసలాపి అకుసలాపీతి? ఆమన్తా. నను పఞ్చవిఞ్ఞాణా ఉప్పన్నవత్థుకా ఉప్పన్నారమ్మణాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి పఞ్చవిఞ్ఞాణా ఉప్పన్నవత్థుకా ఉప్పన్నారమ్మణా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చవిఞ్ఞాణా కుసలాపి అకుసలాపీ’’తి. నను పఞ్చవిఞ్ఞాణా పురేజాతవత్థుకా పురేజాతారమ్మణా అజ్ఝత్తికవత్థుకా బాహిరారమ్మణా అసమ్భిన్నవత్థుకా అసమ్భిన్నారమ్మణా నానావత్థుకా నానారమ్మణా న అఞ్ఞమఞ్ఞస్స గోచరవిసయం పచ్చనుభోన్తి, న అసమన్నాహారా ఉప్పజ్జన్తి, న అమనసికారా ఉప్పజ్జన్తి, న అబ్బోకిణ్ణా ఉప్పజ్జన్తి, న అపుబ్బం అచరిమం ఉప్పజ్జన్తి, న అఞ్ఞమఞ్ఞస్స సమనన్తరా ఉప్పజ్జన్తి, నను పఞ్చవిఞ్ఞాణా అనాభోగాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి పఞ్చవిఞ్ఞాణా అనాభోగా, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చవిఞ్ఞాణా కుసలాపి అకుసలాపీ’’తి.

౫౮౧. చక్ఖువిఞ్ఞాణం కుసలన్తి? ఆమన్తా. చక్ఖువిఞ్ఞాణం సుఞ్ఞతం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చక్ఖువిఞ్ఞాణం సుఞ్ఞతం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ సుఞ్ఞతఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే. చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ సుఞ్ఞతఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ సుఞ్ఞతఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? నత్థి. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ సుఞ్ఞతఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి.

౫౮౨. చక్ఖువిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీతి? ఆమన్తా. చక్ఖువిఞ్ఞాణం అతీతానాగతం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. చక్ఖువిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పీతి? ఆమన్తా. చక్ఖువిఞ్ఞాణం ఫస్సం ఆరబ్భ…పే… చిత్తం ఆరబ్భ… చక్ఖుం ఆరబ్భ…పే… కాయం ఆరబ్భ… సద్దం ఆరబ్భ…పే… ఫోట్ఠబ్బం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

మనోవిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పి, మనోవిఞ్ఞాణం సుఞ్ఞతం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. చక్ఖువిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పి, చక్ఖువిఞ్ఞాణం సుఞ్ఞతం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మనోవిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పి, మనోవిఞ్ఞాణం అతీతానాగతం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. చక్ఖువిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పి, చక్ఖువిఞ్ఞాణం అతీతానాగతం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మనోవిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పి, మనోవిఞ్ఞాణం ఫస్సం ఆరబ్భ…పే… చిత్తం ఆరబ్భ…పే… కాయం ఆరబ్భ … సద్దం ఆరబ్భ …పే… ఫోట్ఠబ్బం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? ఆమన్తా. చక్ఖువిఞ్ఞాణం కుసలమ్పి అకుసలమ్పి, చక్ఖువిఞ్ఞాణం ఫస్సం ఆరబ్భ…పే… ఫోట్ఠబ్బం ఆరబ్భ ఉప్పజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౫౮౩. న వత్తబ్బం – ‘‘పఞ్చవిఞ్ఞాణా కుసలాపి అకుసలాపీ’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా నిమిత్తగ్గాహీ హోతి…పే… న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి…పే… సోతేన సద్దం సుత్వా…పే… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా నిమిత్తగ్గాహీ హోతి…పే… న నిమిత్తగ్గాహీ హోతీ’’తి! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పఞ్చవిఞ్ఞాణా కుసలాపి అకుసలాపీతి.

పఞ్చవిఞ్ఞాణా కుసలాపి అకుసలాపీతికథా నిట్ఠితా.