౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౫౩) ౧. నియామకథా
౪౪౫. నియామో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం తాణం లేణం సరణం పరాయనం అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నియామో అసఙ్ఖతో, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని ద్వే లేణాని ద్వే సరణాని ద్వే పరాయనాని ద్వే అచ్చుతాని ద్వే అమతాని ద్వే నిబ్బానానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ద్వే నిబ్బానానీతి? ఆమన్తా. అత్థి ద్విన్నం నిబ్బానానం ఉచ్చనీచతా హీనపణీతతా ఉక్కంసావకంసో సీమా వా భేదో వా రాజి వా అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నియామో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. అత్థి కేచి నియామం ఓక్కమన్తి పటిలభన్తి ఉప్పాదేన్తి సముప్పాదేన్తి ఉట్ఠాపేన్తి సముట్ఠాపేన్తి నిబ్బత్తేన్తి అభినిబ్బత్తేన్తి జనేన్తి సఞ్జనేన్తీతి? ఆమన్తా. అత్థి కేచి అసఙ్ఖతం ఓక్కమన్తి పటిలభన్తి ఉప్పాదేన్తి సముప్పాదేన్తి ఉట్ఠాపేన్తి సముట్ఠాపేన్తి నిబ్బత్తేన్తి అభినిబ్బత్తేన్తి జనేన్తి సఞ్జనేన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౪౬. నియామో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. మగ్గో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
మగ్గో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. నియామో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
సోతాపత్తినియామో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. సోతాపత్తిమగ్గో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
సోతాపత్తిమగ్గో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. సోతాపత్తినియామో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
సకదాగామినియామో…పే… అనాగామినియామో…పే… అరహత్తనియామో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. అరహత్తమగ్గో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… అరహత్తమగ్గో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. అరహత్తనియామో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
సోతాపత్తినియామో అసఙ్ఖతో…పే… అరహత్తనియామో అసఙ్ఖతో, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. పఞ్చ అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పఞ్చ అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. పఞ్చ తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నియామో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. మిచ్ఛత్తనియామో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మిచ్ఛత్తనియామో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. సమ్మత్తనియామో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౪౭. న వత్తబ్బం – ‘‘నియామో అసఙ్ఖతో’’తి? ఆమన్తా. నియామే ఉప్పజ్జ నిరుద్ధే అనియతో హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. తేన హి నియామో అసఙ్ఖతోతి. మిచ్ఛత్తనియామే ఉప్పజ్జ నిరుద్ధే అనియతో హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… తేన హి మిచ్ఛత్తనియామో అసఙ్ఖతోతి.
నియామకథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౫౪) ౨. పటిచ్చసముప్పాదకథా
౪౪౮. పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం తాణం లేణం సరణం పరాయనం అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతో, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని ద్వే లేణాని ద్వే సరణాని ద్వే పరాయనాని ద్వే అచ్చుతాని ద్వే అమతాని ద్వే నిబ్బానానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే నిబ్బానానీతి? ఆమన్తా. అత్థి ద్విన్నం నిబ్బానానం ఉచ్చనీచతా హీనపణీతతా ఉక్కంసావకంసో సీమా వా భేదో వా రాజి వా అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౪౯. పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. అవిజ్జా అసఙ్ఖతాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అవిజ్జా సఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. పటిచ్చసముప్పాదో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా అసఙ్ఖతాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారా సఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. పటిచ్చసముప్పాదో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం అసఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం సఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. పటిచ్చసముప్పాదో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూపం అసఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… విఞ్ఞాణపచ్చయా నామరూపం సఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. పటిచ్చసముప్పాదో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. జాతిపచ్చయా జరామరణం అసఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… జాతిపచ్చయా జరామరణం సఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. పటిచ్చసముప్పాదో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౫౦. న వత్తబ్బం – ‘‘పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతో’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘జాతిపచ్చయా, భిక్ఖవే, జరామరణం. ఉప్పాదా వా తథాగతానం అనుప్పాదా వా తథాగతానం ఠితావ సా ధాతు ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా ఇదప్పచ్చయతా. తం తథాగతో అభిసమ్బుజ్ఝతి అభిసమేతి. అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా అభిసమేత్వా ఆచిక్ఖతి దేసేతి పఞ్ఞాపేతి పట్ఠపేతి వివరతి విభజతి ఉత్తానిం కరోతి. ‘పస్సథా’తి చాహ – జాతిపచ్చయా, భిక్ఖవే, జరామరణం. భవపచ్చయా, భిక్ఖవే, జాతి…పే… అవిజ్జాపచ్చయా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా. ఉప్పాదా వా తథాగతానం అనుప్పాదా వా తథాగతానం ఠితావ సా ధాతు…పే… ‘పస్సథా’తి చాహ – అవిజ్జాపచ్చయా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా. ఇతి ఖో, భిక్ఖవే, యా తత్ర తథతా అవితథతా అనఞ్ఞథతా ఇదప్పచ్చయతా – అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పటిచ్చసముప్పాదో’’తి [సం. ని. ౨.౨౦]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతోతి.
౪౫౧. అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారాతి యా తత్థ ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారాతి యా తత్థ ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా అసఙ్ఖతా, సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణన్తి యా తత్థ ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. తీణి అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. తీణి అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. తీణి తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అవిజ్జాపచ్చయా సఙ్ఖారాతి యా తత్థ ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా అసఙ్ఖతా, సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణన్తి యా తత్థ ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా అసఙ్ఖతా…పే… జాతిపచ్చయా జరామరణన్తి యా తత్థ ధమ్మట్ఠితతా ధమ్మనియామతా అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వాదస అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వాదస అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వాదస తాణాని ద్వాదస లేణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
పటిచ్చసముప్పాదకథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౫౫) ౩. సచ్చకథా
౪౫౨. చత్తారి సచ్చాని అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. చత్తారి తాణాని చత్తారి లేణాని చత్తారి సరణాని చత్తారి పరాయనాని చత్తారి అచ్చుతాని చత్తారి అమతాని చత్తారి నిబ్బానానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చత్తారి నిబ్బానానీతి? ఆమన్తా. అత్థి చతున్నం నిబ్బానానం ఉచ్చనీచతా హీనపణీతతా ఉక్కంసావకంసో సీమా వా భేదో వా రాజి వా అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
దుక్ఖసచ్చం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. దుక్ఖం అసఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… దుక్ఖసచ్చం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. కాయికం దుక్ఖం చేతసికం దుక్ఖం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సఉపాయాసా అసఙ్ఖతాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సముదయసచ్చం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. సముదయో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సముదయసచ్చం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. కామతణ్హా భవతణ్హా విభవతణ్హా అసఙ్ఖతాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మగ్గసచ్చం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. మగ్గో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మగ్గసచ్చం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
దుక్ఖం సఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. దుక్ఖసచ్చం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కాయికం దుక్ఖం చేతసికం దుక్ఖం సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సఉపాయాసా సఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. దుక్ఖసచ్చం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సముదయో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. సముదయసచ్చం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కామతణ్హా భవతణ్హా విభవతణ్హా సఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. సముదయసచ్చం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మగ్గో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. మగ్గసచ్చం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సమ్మాదిట్ఠి…పే… సమ్మాసమాధి సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. మగ్గసచ్చం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౫౩. నిరోధసచ్చం అసఙ్ఖతం, నిరోధో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. దుక్ఖసచ్చం అసఙ్ఖతం, దుక్ఖం అసఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నిరోధసచ్చం అసఙ్ఖతం, నిరోధో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. సముదయసచ్చం అసఙ్ఖతం, సముదయో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నిరోధసచ్చం అసఙ్ఖతం, నిరోధో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. మగ్గసచ్చం అసఙ్ఖతం, మగ్గో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
దుక్ఖసచ్చం అసఙ్ఖతం, దుక్ఖం సఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. నిరోధసచ్చం అసఙ్ఖతం, నిరోధో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సముదయసచ్చం అసఙ్ఖతం, సముదయో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. నిరోధసచ్చం అసఙ్ఖతం, నిరోధో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… మగ్గసచ్చం అసఙ్ఖతం, మగ్గో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. నిరోధసచ్చం అసఙ్ఖతం, నిరోధో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౫౪. న వత్తబ్బం – ‘‘చత్తారి సచ్చాని అసఙ్ఖతానీ’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, తథాని అవితథాని అనఞ్ఞథాని! కతమాని చత్తారి? ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి, భిక్ఖవే, తథమేతం అవితథమేతం అనఞ్ఞథమేతం…పే… ‘అయం దుక్ఖసముదయో’తి…పే… ‘అయం దుక్ఖనిరోధో’తి…పే… ‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’తి తథమేతం అవితథమేతం అనఞ్ఞథమేతం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారి తథాని అవితథాని అనఞ్ఞథానీ’’తి [సం. ని. ౫.౧౦౯౦]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి చత్తారి సచ్చాని అసఙ్ఖతానీతి.
సచ్చకథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౫౬) ౪. ఆరుప్పకథా
౪౫౫. ఆకాసానఞ్చాయతనం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. నిబ్బానం తాణం లేణం సరణం పరాయనం అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఆకాసానఞ్చాయతనం అసఙ్ఖతం, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ఆకాసానఞ్చాయతనం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ఆకాసానఞ్చాయతనం భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతం భవో గతి సత్తావాసో సంసారో యోని విఞ్ఞాణట్ఠితి అత్తభావపటిలాభోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
అత్థి ఆకాసానఞ్చాయతనూపగం కమ్మన్తి? ఆమన్తా. అత్థి అసఙ్ఖతూపగం కమ్మన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి ఆకాసానఞ్చాయతనూపగా సత్తాతి? ఆమన్తా. అత్థి అసఙ్ఖతూపగా సత్తాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ఆకాసానఞ్చాయతనే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతే సత్తా జాయన్తి జీయన్తి మీయన్తి చవన్తి ఉపపజ్జన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఆకాసానఞ్చాయతనే అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతే అత్థి వేదనా సఞ్ఞా సఙ్ఖారా విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఆకాసానఞ్చాయతనం చతువోకారభవోతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతం చతువోకారభవోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౫౬. న వత్తబ్బం – ‘‘చత్తారో ఆరుప్పా అసఙ్ఖతా’’తి? ఆమన్తా. నను చత్తారో ఆరుప్పా అనేజా వుత్తా భగవతాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి చత్తారో ఆరుప్పా అనేజా వుత్తా భగవతా, తేన వత రే వత్తబ్బే ‘‘చత్తారో ఆరుప్పా అసఙ్ఖతా’’తి.
ఆరుప్పకథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౫౭) ౫. నిరోధసమాపత్తికథా
౪౫౭. నిరోధసమాపత్తి అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం తాణం లేణం సరణం పరాయనం అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నిరోధసమాపత్తి అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నిరోధసమాపత్తి అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. అత్థి కేచి నిరోధం సమాపజ్జన్తి పటిలభన్తి ఉప్పాదేన్తి సముప్పాదేన్తి ఉట్ఠపేన్తి సముట్ఠపేన్తి నిబ్బత్తేన్తి అభినిబ్బత్తేన్తి జనేన్తి సఞ్జనేన్తీతి? ఆమన్తా. అత్థి కేచి అసఙ్ఖతం సమాపజ్జన్తి పటిలభన్తి ఉప్పాదేన్తి సముప్పాదేన్తి ఉట్ఠపేన్తి సముట్ఠపేన్తి నిబ్బత్తేన్తి అభినిబ్బత్తేన్తి జనేన్తి సఞ్జనేన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౫౮. నిరోధా వోదానం వుట్ఠానం పఞ్ఞాయతీతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతా వోదానం వుట్ఠానం పఞ్ఞాయతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నిరోధం సమాపజ్జన్తస్స పఠమం నిరుజ్ఝతి వచీసఙ్ఖారో, తతో కాయసఙ్ఖారో, తతో చిత్తసఙ్ఖారోతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతం సమాపజ్జన్తస్స పఠమం నిరుజ్ఝతి వచీసఙ్ఖారో, తతో కాయసఙ్ఖారో, తతో చిత్తసఙ్ఖారోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నిరోధా వుట్ఠహన్తస్స పఠమం ఉప్పజ్జతి చిత్తసఙ్ఖారో, తతో కాయసఙ్ఖారో, తతో వచీసఙ్ఖారోతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతా వుట్ఠహన్తస్స పఠమం ఉప్పజ్జతి చిత్తసఙ్ఖారో, తతో కాయసఙ్ఖారో, తతో వచీసఙ్ఖారోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నిరోధా వుట్ఠితం తయో ఫస్సా ఫుసన్తి – సుఞ్ఞతో ఫస్సో, అనిమిత్తో ఫస్సో, అప్పణిహితో ఫస్సోతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతా వుట్ఠితం తయో ఫస్సా ఫుసన్తి – సుఞ్ఞతో ఫస్సో, అనిమిత్తో ఫస్సో, అప్పణిహితో ఫస్సోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
నిరోధా వుట్ఠితస్స వివేకనిన్నం చిత్తం హోతి వివేకపోణం వివేకపబ్భారన్తి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతా వుట్ఠితస్స వివేకనిన్నం చిత్తం హోతి వివేకపోణం వివేకపబ్భారన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౫౯. న వత్తబ్బం – ‘‘నిరోధసమాపత్తి అసఙ్ఖతా’’తి? ఆమన్తా. సఙ్ఖతాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… తేన హి నిరోధసమాపత్తి అసఙ్ఖతాతి.
నిరోధసమాపత్తికథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౫౮) ౬. ఆకాసకథా
౪౬౦. ఆకాసో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం తాణం లేణం సరణం పరాయనం అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఆకాసో అసఙ్ఖతో, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే…. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ఆకాసో అసఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. అత్థి కేచి అనాకాసం ఆకాసం కరోన్తీతి? ఆమన్తా. అత్థి కేచి సఙ్ఖతం అసఙ్ఖతం కరోన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి కేచి ఆకాసం అనాకాసం కరోన్తీతి? ఆమన్తా. అత్థి కేచి అసఙ్ఖతం సఙ్ఖతం కరోన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ఆకాసే పక్ఖినో గచ్ఛన్తి, చన్దిమసూరియా గచ్ఛన్తి, తారకరూపాని గచ్ఛన్తి, ఇద్ధిం వికుబ్బన్తి, బాహుం చాలేన్తి, పాణిం చాలేన్తి, లేడ్డుం ఖిపన్తి, లగుళం ఖిపన్తి, ఇద్ధిం [సత్తిం (?)] ఖిపన్తి, ఉసుం ఖిపన్తీతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతే పక్ఖినో గచ్ఛన్తి, చన్దిమసూరియా గచ్ఛన్తి, తారకరూపాని గచ్ఛన్తి, ఇద్ధిం వికుబ్బన్తి, బాహుం చాలేన్తి, పాణిం చాలేన్తి, లేడ్డుం ఖిపన్తి, లగుళం ఖిపన్తి, ఇద్ధిం ఖిపన్తి, ఉసుం ఖిపన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౬౧. ఆకాసం పరివారేత్వా ఘరాని కరోన్తి కోట్ఠాని కరోన్తీతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతం పరివారేత్వా ఘరాని కరోన్తి కోట్ఠాని కరోన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ఉదపానే ఖఞ్ఞమానే అనాకాసో ఆకాసో హోతీతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖతం అసఙ్ఖతం హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
తుచ్ఛఉదపానే పూరియమానే, తుచ్ఛకోట్ఠే పూరియమానే, తుచ్ఛకుమ్భియా పూరియమానాయ ఆకాసో అన్తరధాయతీతి? ఆమన్తా. అసఙ్ఖతం అన్తరధాయతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
౪౬౨. న వత్తబ్బం – ‘‘ఆకాసో అసఙ్ఖతో’’తి? ఆమన్తా. ఆకాసో సఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… తేన హి ఆకాసో అసఙ్ఖతోతి.
ఆకాసకథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౫౯) ౭. ఆకాసో సనిదస్సనోతికథా
౪౬౩. ఆకాసో సనిదస్సనోతి? ఆమన్తా. రూపం రూపాయతనం రూపధాతు నీలం పీతకం లోహితకం ఓదాతం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం చక్ఖుస్మిం పటిహఞ్ఞతి చక్ఖుస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
ఆకాసో సనిదస్సనోతి? ఆమన్తా. చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ ఆకాసఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే …పే….
చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ ఆకాసఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ ఆకాసఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ [అత్థి (?)] సుత్తన్తోతి? నత్థి. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి [మ. ని. ౧.౪౦౦; ౩.౪౨౧; సం. ని. ౪.౬౦] – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ ఆకాసఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి.
౪౬౪. న వత్తబ్బం – ‘‘ఆకాసో సనిదస్సనో’’తి? ఆమన్తా. నను పస్సతి ద్విన్నం రుక్ఖానం అన్తరం, ద్విన్నం థమ్భానం అన్తరం, తాళచ్ఛిద్దం వాతపానచ్ఛిద్దన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి పస్సతి ద్విన్నం రుక్ఖానం అన్తరం, ద్విన్నం థమ్భానం అన్తరం, తాళచ్ఛిద్దం వాతపానచ్ఛిద్దం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఆకాసో సనిదస్సనో’’తి.
ఆకాసో సనిదస్సనోతికథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౬౦) ౮. పథవీధాతు సనిదస్సనాతిఆదికథా
౪౬౫. పథవీధాతు సనిదస్సనాతి? ఆమన్తా. రూపం రూపాయతనం రూపధాతు నీలం పీతకం లోహితకం ఓదాతం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం చక్ఖుస్మిం పటిహఞ్ఞతి చక్ఖుస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
పథవీధాతు సనిదస్సనాతి? ఆమన్తా. చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ పథవీధాతుఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ పథవీధాతుఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ పథవీధాతుఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? నత్థి. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ పథవీధాతుఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి.
౪౬౬. న వత్తబ్బం – ‘‘పథవీధాతు సనిదస్సనా’’తి? ఆమన్తా. నను పస్సతి భూమిం పాసాణం పబ్బతన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి పస్సతి [పస్ససి (సీ. స్యా. క.) ఏవముపరిపి] భూమిం పాసాణం పబ్బతం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పథవీధాతు సనిదస్సనా’’తి…పే….
న వత్తబ్బం – ‘‘ఆపోధాతు సనిదస్సనా’’తి? ఆమన్తా. నను పస్సతి ఉదకన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి పస్సతి ఉదకం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఆపోధాతు సనిదస్సనాతి…పే….
న వత్తబ్బం – తేజోధాతు సనిదస్సనాతి? ఆమన్తా. నను పస్సతి అగ్గిం జలన్తన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి పస్సతి అగ్గిం జలన్తం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘తేజోధాతు సనిదస్సనా’’తి…పే….
న వత్తబ్బం – ‘‘వాయోధాతు సనిదస్సనా’’తి? ఆమన్తా. నను పస్సతి వాతేన రుక్ఖే సఞ్చాలియమానేతి? ఆమన్తా. హఞ్చి పస్సతి వాతేన రుక్ఖే సఞ్చాలియమానే, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘వాయోధాతు సనిదస్సనా’’తి…పే….
పథవీధాతు సనిదస్సనాతిఆదికథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౬౧) ౯. చక్ఖున్ద్రియం సనిదస్సనన్తిఆదికథా
౪౬౭. చక్ఖున్ద్రియం సనిదస్సనన్తి? ఆమన్తా. రూపం రూపాయతనం రూపధాతు…పే… చక్ఖుస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
చక్ఖున్ద్రియం సనిదస్సనన్తి? ఆమన్తా. చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ చక్ఖున్ద్రియఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ చక్ఖున్ద్రియఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ చక్ఖున్ద్రియఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? నత్థి. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ చక్ఖున్ద్రియఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి.
౪౬౮. న వత్తబ్బం – ‘‘పఞ్చిన్ద్రియాని సనిదస్సనానీ’’తి? ఆమన్తా. నను పస్సతి చక్ఖుం సోతం ఘానం జివ్హం కాయన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి పస్సతి చక్ఖుం సోతం ఘానం జివ్హం కాయం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘పఞ్చిన్ద్రియాని సనిదస్సనానీ’’తి…పే….
చక్ఖున్ద్రియం సనిదస్సనన్తిఆదికథా నిట్ఠితా.
౬. ఛట్ఠవగ్గో
(౬౨) ౧౦. కాయకమ్మం సనిదస్సనన్తికథా
౪౬౯. కాయకమ్మం సనిదస్సనన్తి? ఆమన్తా. రూపం రూపాయతనం రూపధాతు నీలం పీతకం లోహితకం ఓదాతం చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం చక్ఖుస్మిం పటిహఞ్ఞతి చక్ఖుస్స ఆపాథం ఆగచ్ఛతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
కాయకమ్మం సనిదస్సనన్తి? ఆమన్తా. చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ కాయకమ్మఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….
చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ కాయకమ్మఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణన్తి? ఆమన్తా. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ కాయకమ్మఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? నత్థి. ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ రూపే చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి – అత్థేవ సుత్తన్తో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘చక్ఖుఞ్చ పటిచ్చ కాయకమ్మఞ్చ ఉప్పజ్జతి చక్ఖువిఞ్ఞాణ’’న్తి.
౪౭౦. న వత్తబ్బం – ‘‘కాయకమ్మం సనిదస్సన’’న్తి? ఆమన్తా. నను పస్సతి అభిక్కమన్తం పటిక్కమన్తం ఆలోకేన్తం విలోకేన్తం సమిఞ్జేన్తం పసారేన్తన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి పస్సతి అభిక్కమన్తం పటిక్కమన్తం ఆలోకేన్తం విలోకేన్తం సమిఞ్జేన్తం పసారేన్తం, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘కాయకమ్మం సనిదస్సన’’న్తి.
కాయకమ్మం సనిదస్సనన్తికథా నిట్ఠితా.
ఛట్ఠవగ్గో.
తస్సుద్దానం –
నియమో అసఙ్ఖతో, పటిచ్చసముప్పాదో అసఙ్ఖతో, చత్తారి సచ్చాని అసఙ్ఖతాని, చత్తారో ఆరుప్పా అసఙ్ఖతా, నిరోధసమాపత్తి అసఙ్ఖతా, ఆకాసో అసఙ్ఖతో, ఆకాసో సనిదస్సనో, చత్తారో మహాభూతా, పఞ్చిన్ద్రియాని, తథేవ కాయకమ్మన్తి.