౪. చతుత్థవగ్గో

(౪౦) ౮. నియామోక్కన్తికథా

౪౦౩. బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియోతి [మ. ని. ౨.౨౮౨ ఘటికారసుత్తం నిస్సాయ పుచ్ఛతి]? ఆమన్తా. బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో సావకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో సావకోతి? ఆమన్తా. సావకో హుత్వా బుద్ధో హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సావకో హుత్వా బుద్ధో హోతీతి? ఆమన్తా. అనుస్సవియోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అనుస్సవియోతి? ఆమన్తా. నను భగవా సయమ్భూతి? ఆమన్తా. హఞ్చి భగవా సయమ్భూ, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనుస్సవియో’’తి.

బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియోతి? ఆమన్తా. భగవతా బోధియా మూలే తీణేవ సామఞ్ఞఫలాని అభిసమ్బుద్ధానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నను భగవతా బోధియా మూలే చత్తారి సామఞ్ఞఫలాని అభిసమ్బుద్ధానీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి భగవతా బోధియా మూలే చత్తారి సామఞ్ఞఫలాని అభిసమ్బుద్ధాని, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో’’తి.

౪౦౪. బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియోతి? ఆమన్తా. బోధిసత్తో దుక్కరకారియం అకాసీతి? ఆమన్తా. దస్సనసమ్పన్నో పుగ్గలో దుక్కరకారియం కరేయ్యాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

బోధిసత్తో అపరన్తపం [అమరం తపం (సం. ని. ౧.౧౩౭)] అకాసి, అఞ్ఞం సత్థారం ఉద్దిసీతి? ఆమన్తా. దస్సనసమ్పన్నో పుగ్గలో అఞ్ఞం సత్థారం ఉద్దిసేయ్యాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో సావకోతి? ఆమన్తా. బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో సావకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

చిత్తో గహపతి హత్థకో ఆళవకో భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, చిత్తో గహపతి హత్థకో ఆళవకో భగవతో సావకోతి? ఆమన్తా. బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో సావకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, న చ కస్సపస్స భగవతో సావకోతి? ఆమన్తా. ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, న చ భగవతో సావకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, న చ కస్సపస్స భగవతో సావకోతి? ఆమన్తా. చిత్తో గహపతి హత్థకో ఆళవకో భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, న చ భగవతో సావకోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో, న చ కస్సపస్స భగవతో సావకోతి? ఆమన్తా. సావకో జాతిం వీతివత్తో అసావకో హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౪౦౫. న వత్తబ్బం – ‘‘బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘కస్సపే అహం, ఆనన్ద, భగవతి బ్రహ్మచరియం అచరిం ఆయతిం సమ్బోధాయా’’తి! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో’’తి.

బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియోతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘సబ్బాభిభూ సబ్బవిదూహమస్మి,

సబ్బేసు ధమ్మేసు అనుపలిత్తో;

సబ్బఞ్జహో తణ్హక్ఖయే విముత్తో,

సయం అభిఞ్ఞాయ కముద్దిసేయ్యం.

‘‘న మే ఆచరియో అత్థి, సదిసో మే న విజ్జతి;

సదేవకస్మిం లోకస్మిం, నత్థి మే పటిపుగ్గలో.

‘‘అహఞ్హి అరహా లోకే, అహం సత్థా అనుత్తరో;

ఏకోమ్హి సమ్మాసమ్బుద్ధో, సీతిభూతోస్మి నిబ్బుతో.

‘‘ధమ్మచక్కం పవత్తేతుం, గచ్ఛామి కాసినం పురం;

అన్ధీభూతస్మిం [అన్ధభూతస్మిం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] లోకస్మిం, ఆహఞ్ఛం [ఆహఞ్ఞిం (క.)] అమతదున్దుభి’’న్తి [దుద్రభిన్తి (క.)].

‘‘యథా ఖో త్వం, ఆవుసో, పటిజానాసి, అరహసి అనన్తజినో’’తి?

‘‘మాదిసా వే జినా హోన్తి, యే పత్తా ఆసవక్ఖయం;

జితా మే పాపకా ధమ్మా, తస్మాహం ఉపక జినో’’తి [మహావ. ౧౧; మ. ని. ౧.౨౮౫; ౨.౩౪౧].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో’’తి.

బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియోతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘‘ఇదం దుక్ఖం అరియసచ్చ’న్తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాది. ‘తం ఖో పనిదం దుక్ఖం అరియసచ్చం పరిఞ్ఞేయ్య’న్తి మే, భిక్ఖవే…పే… పరిఞ్ఞాతన్తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది…పే… ఆలోకో ఉదపాది. ‘ఇదం దుక్ఖసముదయం అరియసచ్చ’న్తి మే, భిక్ఖవే…పే… ‘తం ఖో పనిదం దుక్ఖసముదయం [దుక్ఖసముదయో (స్యా. కం.)] అరియసచ్చం పహాతబ్బ’న్తి మే, భిక్ఖవే…పే… పహీనన్తి మే, భిక్ఖవే…పే… ‘ఇదం దుక్ఖనిరోధం [దుక్ఖనిరోధో (స్యా. కం.)] అరియసచ్చ’న్తి మే, భిక్ఖవే…పే… ‘తం ఖో పనిదం దుక్ఖనిరోధం అరియసచ్చం సచ్ఛికాతబ్బ’న్తి మే, భిక్ఖవే…పే… సచ్ఛికతన్తి మే, భిక్ఖవే…పే… ‘ఇదం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా అరియసచ్చ’న్తి మే, భిక్ఖవే…పే… ‘తం ఖో పనిదం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా అరియసచ్చం భావేతబ్బ’న్తి మే, భిక్ఖవే…పే… భావితన్తి మే, భిక్ఖవే, పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు చక్ఖుం ఉదపాది, ఞాణం ఉదపాది, పఞ్ఞా ఉదపాది, విజ్జా ఉదపాది, ఆలోకో ఉదపాదీ’’తి [మహావ. ౧౫; సం. ని. ౫.౧౦౮౧; పటి. మ. ౨.౩౦]. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘బోధిసత్తో కస్సపస్స భగవతో పావచనే ఓక్కన్తనియామో చరితబ్రహ్మచరియో’’తి.

నియామోక్కన్తికథా నిట్ఠితా.