౩. తతియవగ్గో

(౨౪) ౪. విముచ్చమానకథా

౩౬౬. విముత్తం విముచ్చమానన్తి? ఆమన్తా. ఏకదేసం విముత్తం, ఏకదేసం అవిముత్తన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఏకదేసం విముత్తం, ఏకదేసం అవిముత్తన్తి? ఆమన్తా. ఏకదేసం సోతాపన్నో, ఏకదేసం న సోతాపన్నో, ఏకదేసం సోతాపత్తిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, ఏకదేసం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, ఏకదేసం సత్తక్ఖత్తుపరమో కోలఙ్కోలో ఏకబీజీ బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో ధమ్మే…పే… సఙ్ఘే…పే… అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో, ఏకదేసం అరియకన్తేహి సీలేహి న సమన్నాగతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఏకదేసం విముత్తం, ఏకదేసం అవిముత్తన్తి? ఆమన్తా. ఏకదేసం సకదాగామీ, ఏకదేసం న సకదాగామీ, ఏకదేసం సకదాగామిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, ఏకదేసం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఏకదేసం విముత్తం, ఏకదేసం అవిముత్తన్తి? ఆమన్తా. ఏకదేసం అనాగామీ, ఏకదేసం న అనాగామీ, ఏకదేసం అనాగామిఫలప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, ఏకదేసం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, ఏకదేసం అన్తరాపరినిబ్బాయీ, ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ, అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ, ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ, ఉద్ధంసోతోఅకనిట్ఠగామీ, ఏకదేసం న ఉద్ధంసోతోఅకనిట్ఠగామీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఏకదేసం విముత్తం, ఏకదేసం అవిముత్తన్తి? ఆమన్తా. ఏకదేసం అరహా ఏకదేసం న అరహా, ఏకదేసం అరహత్తప్పత్తో పటిలద్ధో అధిగతో సచ్ఛికతో ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, ఏకదేసం న కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, ఏకదేసం వీతరాగో వీతదోసో వీతమోహో…పే… ఏకదేసం సచ్ఛికాతబ్బం సచ్ఛికతం, ఏకదేసం సచ్ఛికాతబ్బం న సచ్ఛికతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

విముత్తం విముచ్చమానన్తి? ఆమన్తా. ఉప్పాదక్ఖణే విముత్తం, భఙ్గక్ఖణే విముచ్చమానన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౩౬౭. న వత్తబ్బం – ‘‘విముత్తం విముచ్చమాన’’న్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘తస్స ఏవం జానతో ఏవం పస్సతో కామాసవాపి చిత్తం విముచ్చతి, భవాసవాపి చిత్తం విముచ్చతి, అవిజ్జాసవాపి చిత్తం విముచ్చతీ’’తి [దీ. ని. ౧.౨౪౮ ఆదయో]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి వత్తబ్బం [తేన హి (సీ. స్యా. కం.), తేన హి న వత్తబ్బం (క.)] – ‘‘విముత్తం విముచ్చమాన’’న్తి.

విముత్తం విముచ్చమానన్తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘సో ఏవం సమాహితే చిత్తే పరిసుద్ధే పరియోదాతే అనఙ్గణే విగతూపక్కిలేసే ముదుభూతే కమ్మనియే ఠితే ఆనేఞ్జప్పత్తే ఆసవానం ఖయఞాణాయ చిత్తం అభినిన్నామేతీ’’తి! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘విముత్తం విముచ్చమాన’’న్తి.

అత్థి చిత్తం విముచ్చమానన్తి? ఆమన్తా. అత్థి చిత్తం రజ్జమానం దుస్సమానం ముయ్హమానం కిలిస్సమానన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను రత్తఞ్చేవ అరత్తఞ్చ, దుట్ఠఞ్చేవ అదుట్ఠఞ్చ, మూళ్హఞ్చేవ అమూళ్హఞ్చ, ఛిన్నఞ్చేవ అఛిన్నఞ్చ, భిన్నఞ్చేవ అభిన్నఞ్చ, కతఞ్చేవ అకతఞ్చాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి రత్తఞ్చేవ అరత్తఞ్చ, దుట్ఠఞ్చేవ అదుట్ఠఞ్చ, మూళ్హఞ్చేవ అమూళ్హఞ్చ, ఛిన్నఞ్చేవ అఛిన్నఞ్చ, భిన్నఞ్చేవ అభిన్నఞ్చ, కతఞ్చేవ అకతఞ్చ, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి చిత్తం విముచ్చమాన’’న్తి.

విముచ్చమానకథా నిట్ఠితా.