౧. చిత్తుప్పాదకణ్డం
కామావచరకుసలం
పదభాజనీ
౧. కతమే ధమ్మా కుసలా? యస్మిం సమయే కామావచరం కుసలం చిత్తం ఉప్పన్నం హోతి సోమనస్ససహగతం ఞాణసమ్పయుత్తం రూపారమ్మణం వా సద్దారమ్మణం వా గన్ధారమ్మణం వా రసారమ్మణం వా ఫోట్ఠబ్బారమ్మణం వా ధమ్మారమ్మణం వా యం యం వా పనారబ్భ, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి, వేదనా హోతి, సఞ్ఞా హోతి, చేతనా హోతి, చిత్తం హోతి, వితక్కో హోతి, విచారో హోతి, పీతి హోతి, సుఖం హోతి, చిత్తస్సేకగ్గతా హోతి, సద్ధిన్ద్రియం హోతి, వీరియిన్ద్రియం [విరియిన్ద్రియం (సీ. స్యా.)] హోతి, సతిన్ద్రియం హోతి, సమాధిన్ద్రియం హోతి, పఞ్ఞిన్ద్రియం హోతి, మనిన్ద్రియం హోతి, సోమనస్సిన్ద్రియం హోతి, జీవితిన్ద్రియం హోతి, సమ్మాదిట్ఠి హోతి, సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి, సమ్మావాయామో హోతి, సమ్మాసతి హోతి, సమ్మాసమాధి హోతి, సద్ధాబలం హోతి, వీరియబలం [విరియబలం (సీ. స్యా.)] హోతి, సతిబలం హోతి, సమాధిబలం హోతి, పఞ్ఞాబలం హోతి, హిరిబలం హోతి, ఓత్తప్పబలం హోతి, అలోభో హోతి, అదోసో హోతి, అమోహో హోతి, అనభిజ్ఝా హోతి, అబ్యాపాదో హోతి, సమ్మాదిట్ఠి హోతి, హిరీ హోతి, ఓత్తప్పం హోతి, కాయపస్సద్ధి [కాయప్పస్సద్ధి (స్యా.)] హోతి, చిత్తపస్సద్ధి [చిత్తప్పస్సద్ధి (స్యా.)] హోతి, కాయలహుతా హోతి, చిత్తలహుతా హోతి, కాయముదుతా హోతి, చిత్తముదుతా హోతి, కాయకమ్మఞ్ఞతా హోతి, చిత్తకమ్మఞ్ఞతా హోతి, కాయపాగుఞ్ఞతా హోతి, చిత్తపాగుఞ్ఞతా హోతి, కాయుజుకతా [కాయుజ్జుకతా (సీ. క.)] హోతి, చిత్తుజుకతా [చిత్తుజ్జుకతా (సీ. క.)] హోతి, సతి హోతి, సమ్పజఞ్ఞం హోతి, సమథో హోతి, విపస్సనా హోతి, పగ్గాహో హోతి, అవిక్ఖేపో హోతి; యే వా పన తస్మిం సమయే అఞ్ఞేపి అత్థి పటిచ్చసముప్పన్నా అరూపినో ధమ్మా – ఇమే ధమ్మా కుసలా.
౨. కతమో తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి? యో తస్మిం సమయే ఫస్సో ఫుసనా సంఫుసనా సంఫుసితత్తం – అయం తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి.
౩. కతమా తస్మిం సమయే వేదనా హోతి? యం తస్మిం సమయే తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజం చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – అయం తస్మిం సమయే వేదనా హోతి.
౪. కతమా తస్మిం సమయే సఞ్ఞా హోతి? యా తస్మిం సమయే తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా సఞ్జాననా సఞ్జానితత్తం – అయం తస్మిం సమయే సఞ్ఞా హోతి.
౫. కతమా తస్మిం సమయే చేతనా హోతి? యా తస్మిం సమయే తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతుసమ్ఫస్సజా చేతనా సఞ్చేతనా చేతయితత్తం [సఞ్చేతయితత్తం (స్యా.)] – అయం తస్మిం సమయే చేతనా హోతి.
౬. కతమం తస్మిం సమయే చిత్తం హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం తస్మిం సమయే చిత్తం హోతి.
౭. కతమో తస్మిం సమయే వితక్కో హోతి? యో తస్మిం సమయే తక్కో వితక్కో సఙ్కప్పో అప్పనా బ్యప్పనా చేతసో అభినిరోపనా సమ్మాసఙ్కప్పో – అయం తస్మిం సమయే వితక్కో హోతి.
౮. కతమో తస్మిం సమయే విచారో హోతి? యో తస్మిం సమయే చారో విచారో అనువిచారో ఉపవిచారో చిత్తస్స అనుసన్ధానతా అనుపేక్ఖనతా – అయం తస్మిం సమయే విచారో హోతి.
౯. కతమా తస్మిం సమయే పీతి హోతి? యా తస్మిం సమయే పీతి పామోజ్జం ఆమోదనా పమోదనా హాసో పహాసో విత్తి ఓదగ్యం అత్తమనతా చిత్తస్స – అయం తస్మిం సమయే పీతి హోతి.
౧౦. కతమం తస్మిం సమయే సుఖం హోతి? యం తస్మిం సమయే చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – ఇదం తస్మిం సమయే సుఖం హోతి.
౧౧. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తస్సేకగ్గతా హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – అయం తస్మిం సమయే చిత్తస్సేకగ్గతా హోతి.
౧౨. కతమం తస్మిం సమయే సద్ధిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే సద్ధా సద్దహనా ఓకప్పనా అభిప్పసాదో సద్ధా సద్ధిన్ద్రియం సద్ధాబలం – ఇదం తస్మిం సమయే సద్ధిన్ద్రియం హోతి.
౧౩. కతమం తస్మిం సమయే వీరియిన్ద్రియం హోతి? యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో [విరియారమ్భో (సీ. స్యా.)] నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ [ఉస్సోళ్హి (సీ.)] థామో ధితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం సమ్మావాయామో – ఇదం తస్మిం సమయే వీరియిన్ద్రియం హోతి.
౧౪. కతమం తస్మిం సమయే సతిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – ఇదం తస్మిం సమయే సతిన్ద్రియం హోతి.
౧౫. కతమం తస్మిం సమయే సమాధిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – ఇదం తస్మిం సమయే సమాధిన్ద్రియం హోతి.
౧౬. కతమం తస్మిం సమయే పఞ్ఞిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం తస్మిం సమయే పఞ్ఞిన్ద్రియం హోతి.
౧౭. కతమం తస్మిం సమయే మనిన్ద్రియం హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం తస్మిం సమయే మనిన్ద్రియం హోతి.
౧౮. కతమం తస్మిం సమయే సోమనస్సిన్ద్రియం హోతి? యం తస్మిం సమయే చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – ఇదం తస్మిం సమయే సోమనస్సిన్ద్రియం హోతి.
౧౯. కతమం తస్మిం సమయే జీవితిన్ద్రియం హోతి? యో తేసం అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా [ఇరీయనా (సీ.)] వత్తనా పాలనా జీవితం జీవితిన్ద్రియం – ఇదం తస్మిం సమయే జీవితిన్ద్రియం హోతి.
౨౦. కతమా తస్మిం సమయే సమ్మాదిట్ఠి హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాదిట్ఠి హోతి.
౨౧. కతమో తస్మిం సమయే సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి? యో తస్మిం సమయే తక్కో వితక్కో సఙ్కప్పో అప్పనా బ్యప్పనా చేతసో అభినిరోపనా సమ్మాసఙ్కప్పో – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి.
౨౨. కతమో తస్మిం సమయే సమ్మావాయామో హోతి? యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ థామో ధితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం సమ్మావాయామో – అయం తస్మిం సమయే సమ్మావాయామో హోతి.
౨౩. కతమా తస్మిం సమయే సమ్మాసతి హోతి? యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాసతి హోతి.
౨౪. కతమో తస్మిం సమయే సమ్మాసమాధి హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాసమాధి హోతి.
౨౫. కతమం తస్మిం సమయే సద్ధాబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే సద్ధా సద్దహనా ఓకప్పనా అభిప్పసాదో సద్ధా సద్ధిన్ద్రియం సద్ధాబలం – ఇదం తస్మిం సమయే సద్ధాబలం హోతి.
౨౬. కతమం తస్మిం సమయే వీరియబలం హోతి? యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ థామో ధితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం సమ్మావాయామో – ఇదం తస్మిం సమయే వీరియబలం హోతి.
౨౭. కతమం తస్మిం సమయే సతిబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – ఇదం తస్మిం సమయే సతిబలం హోతి.
౨౮. కతమం తస్మిం సమయే సమాధిబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – ఇదం తస్మిం సమయే సమాధిబలం హోతి.
౨౯. కతమం తస్మిం సమయే పఞ్ఞాబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం తస్మిం సమయే పఞ్ఞాబలం హోతి.
౩౦. కతమం తస్మిం సమయే హిరిబలం హోతి? యం తస్మిం సమయే హిరీయతి హిరియితబ్బేన హిరీయతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం తస్మిం సమయే హిరిబలం హోతి.
౩౧. కతమం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పబలం హోతి? యం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పతి ఓత్తప్పితబ్బేన ఓత్తప్పతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పబలం హోతి.
౩౨. కతమో తస్మిం సమయే అలోభో హోతి? యో తస్మిం సమయే అలోభో అలుబ్భనా అలుబ్భితత్తం అసారాగో అసారజ్జనా అసారజ్జితత్తం అనభిజ్ఝా అలోభో కుసలమూలం – అయం తస్మిం సమయే అలోభో హోతి.
౩౩. కతమో తస్మిం సమయే అదోసో హోతి? యో తస్మిం సమయే అదోసో అదుస్సనా అదుస్సితత్తం [అదూసనా అదూసితత్తం (స్యా.)] అబ్యాపాదో అబ్యాపజ్జో అదోసో కుసలమూలం – అయం తస్మిం సమయే అదోసో హోతి?
౩౪. కతమో తస్మిం సమయే అమోహో హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి అమోహో కుసలమూలం – అయం తస్మిం సమయే అమోహో హోతి.
౩౫. కతమా తస్మిం సమయే అనభిజ్ఝా హోతి? యో తస్మిం సమయే అలోభో అలుబ్భనా అలుబ్భితత్తం అసారాగో అసారజ్జనా అసారజ్జితత్తం అనభిజ్ఝా అలోభో కుసలమూలం – అయం తస్మిం సమయే అనభిజ్ఝా హోతి.
౩౬. కతమో తస్మిం సమయే అబ్యాపాదో హోతి? యో తస్మిం సమయే అదోసో అదుస్సనా అదుస్సితత్తం అబ్యాపాదో అబ్యాపజ్జో అదోసో కుసలమూలం – అయం తస్మిం సమయే అబ్యాపాదో హోతి.
౩౭. కతమా తస్మిం సమయే సమ్మాదిట్ఠి హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాదిట్ఠి హోతి.
౩౮. కతమా తస్మిం సమయే హిరీ హోతి? యం తస్మిం సమయే హిరీయతి హిరియితబ్బేన హిరీయతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – అయం తస్మిం సమయే హిరీ హోతి.
౩౯. కతమం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పం హోతి? యం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పతి ఓత్తప్పితబ్బేన ఓత్తప్పతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పం హోతి.
౪౦. కతమా తస్మిం సమయే కాయపస్సద్ధి హోతి? యా తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధస్స సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స పస్సద్ధి పటిపస్సద్ధి [పటిప్పస్సద్ధి (సీ. స్యా.)] పస్సమ్భనా పటిపస్సమ్భనా [పటిప్పస్సమ్భనా (సీ. స్యా.)] పటిపస్సమ్భితత్తం [పటిప్పస్సమ్భితత్తం (సీ. స్యా.)] – అయం తస్మిం సమయే కాయపస్సద్ధి హోతి.
౪౧. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తపస్సద్ధి హోతి? యా తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స పస్సద్ధి పటిపస్సద్ధి పస్సమ్భనా పటిపస్సమ్భనా పటిపస్సమ్భితత్తం – అయం తస్మిం సమయే చిత్తపస్సద్ధి హోతి.
౪౨. కతమా తస్మిం సమయే కాయలహుతా హోతి? యా తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధస్స సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స లహుతా లహుపరిణామతా అదన్ధనతా అవిత్థనతా – అయం తస్మిం సమయే కాయలహుతా హోతి.
౪౩. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తలహుతా హోతి? యా తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స లహుతా లహుపరిణామతా అదన్ధనతా అవిత్థనతా – అయం తస్మిం సమయే చిత్తలహుతా హోతి.
౪౪. కతమా తస్మిం సమయే కాయముదుతా హోతి? యా తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధస్స సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స ముదుతా మద్దవతా అకక్ఖళతా అకథినతా – అయం తస్మిం సమయే కాయముదుతా హోతి.
౪౫. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తముదుతా హోతి? యా తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ముదుతా మద్దవతా అకక్ఖళతా అకథినతా – అయం తస్మిం సమయే చిత్తముదుతా హోతి.
౪౬. కతమా తస్మిం సమయే కాయకమ్మఞ్ఞతా హోతి? యా తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధస్స సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స కమ్మఞ్ఞతా కమ్మఞ్ఞత్తం కమ్మఞ్ఞభావో – అయం తస్మిం సమయే కాయకమ్మఞ్ఞతా హోతి.
౪౭. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తకమ్మఞ్ఞతా హోతి? యా తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స కమ్మఞ్ఞతా కమ్మఞ్ఞత్తం కమ్మఞ్ఞభావో – అయం తస్మిం సమయే చిత్తకమ్మఞ్ఞతా హోతి.
౪౮. కతమా తస్మిం సమయే కాయపాగుఞ్ఞతా హోతి? యా తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధస్స సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స పగుణతా పగుణత్తం పగుణభావో – అయం తస్మిం సమయే కాయపాగుఞ్ఞతా హోతి.
౪౯. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తపాగుఞ్ఞతా హోతి? యా తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స పగుణతా పగుణత్తం పగుణభావో – అయం తస్మిం సమయే చిత్తపాగుఞ్ఞతా హోతి.
౫౦. కతమా తస్మిం సమయే కాయుజుకతా హోతి? యా తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధస్స సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స ఉజుతా ఉజుకతా అజిమ్హతా అవఙ్కతా అకుటిలతా – అయం తస్మిం సమయే కాయుజుకతా హోతి.
౫౧. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తుజుకతా హోతి? యా తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స ఉజుతా ఉజుకతా అజిమ్హతా అవఙ్కతా అకుటిలతా – అయం తస్మిం సమయే చిత్తుజుకతా హోతి.
౫౨. కతమా తస్మిం సమయే సతి హోతి? యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – అయం తస్మిం సమయే సతి హోతి.
౫౩. కతమం తస్మిం సమయే సమ్పజఞ్ఞం హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం తస్మిం సమయే సమ్పజఞ్ఞం హోతి.
౫౪. కతమో తస్మిం సమయే సమథో హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – అయం తస్మిం సమయే సమథో హోతి.
౫౫. కతమా తస్మిం సమయే విపస్సనా హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం తస్మిం సమయే విపస్సనా హోతి.
౫౬. కతమో తస్మిం సమయే పగ్గాహో హోతి? యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ థామో ధితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం సమ్మావాయామో – అయం తస్మిం సమయే పగ్గాహో హోతి.
౫౭. కతమో తస్మిం సమయే అవిక్ఖేపో హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – అయం తస్మిం సమయే అవిక్ఖేపో హోతి.
యే వా పన తస్మిం సమయే అఞ్ఞేపి అత్థి పటిచ్చసముప్పన్నా అరూపినో ధమ్మా – ఇమే ధమ్మా కుసలా.
పదభాజనీయం.
పఠమభాణవారో.
కోట్ఠాసవారో
౫౮. తస్మిం ఖో పన సమయే చత్తారో ఖన్ధా హోన్తి, ద్వాయతనాని హోన్తి, ద్వే ధాతుయో హోన్తి, తయో ఆహారా హోన్తి, అట్ఠిన్ద్రియాని హోన్తి, పఞ్చఙ్గికం ఝానం హోతి, పఞ్చఙ్గికో మగ్గో హోతి, సత్త బలాని హోన్తి, తయో హేతూ హోన్తి, ఏకో ఫస్సో హోతి, ఏకా వేదనా హోతి, ఏకా సఞ్ఞా హోతి, ఏకా చేతనా హోతి, ఏకం చిత్తం హోతి, ఏకో వేదనాక్ఖన్ధో హోతి, ఏకో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో హోతి, ఏకో సఙ్ఖారక్ఖన్ధో హోతి, ఏకో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో హోతి, ఏకం మనాయతనం హోతి, ఏకం మనిన్ద్రియం హోతి, ఏకా మనోవిఞ్ఞాణధాతు హోతి, ఏకం ధమ్మాయతనం హోతి, ఏకా ధమ్మధాతు హోతి; యే వా పన తస్మిం సమయే అఞ్ఞేపి అత్థి పటిచ్చసముప్పన్నా అరూపినో ధమ్మా – ఇమే ధమ్మా కుసలా.
౫౯. కతమే తస్మిం సమయే చత్తారో ఖన్ధా హోన్తి? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో.
౬౦. కతమో తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధో హోతి? యం తస్మిం సమయే చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – అయం తస్మిం సమయే వేదనాక్ఖన్ధో హోతి.
౬౧. కతమో తస్మిం సమయే సఞ్ఞాక్ఖన్ధో హోతి? యా తస్మిం సమయే సఞ్ఞా సఞ్జాననా సఞ్జానితత్తం – అయం తస్మిం సమయే సఞ్ఞాక్ఖన్ధో హోతి.
౬౨. కతమో తస్మిం సమయే సఙ్ఖారక్ఖన్ధో హోతి? ఫస్సో చేతనా వితక్కో విచారో పీతి చిత్తస్సేకగ్గతా సద్ధిన్ద్రియం వీరియిన్ద్రియం సతిన్ద్రియం సమాధిన్ద్రియం పఞ్ఞిన్ద్రియం జీవితిన్ద్రియం సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాసఙ్కప్పో సమ్మావాయామో సమ్మాసతి సమ్మాసమాధి సద్ధాబలం వీరియబలం సతిబలం సమాధిబలం పఞ్ఞాబలం హిరిబలం ఓత్తప్పబలం అలోభో అదోసో అమోహో అనభిజ్ఝా అబ్యాపాదో సమ్మాదిట్ఠి హిరీ ఓత్తప్పం కాయపస్సద్ధి చిత్తపస్సద్ధి కాయలహుతా చిత్తలహుతా కాయముదుతా చిత్తముదుతా కాయకమ్మఞ్ఞతా చిత్తకమ్మఞ్ఞతా కాయపాగుఞ్ఞతా చిత్తపాగుఞ్ఞతా కాయుజుకతా చిత్తుజుకతా సతి సమ్పజఞ్ఞం సమథో విపస్సనా పగ్గాహో అవిక్ఖేపో; యే వా పన తస్మిం సమయే అఞ్ఞేపి అత్థి పటిచ్చసముప్పన్నా అరూపినో ధమ్మా ఠపేత్వా [థపేత్వా (క.)] వేదనాక్ఖన్ధం ఠపేత్వా సఞ్ఞాక్ఖన్ధం ఠపేత్వా విఞ్ఞాణక్ఖన్ధం – అయం తస్మిం సమయే సఙ్ఖారక్ఖన్ధో హోతి.
౬౩. కతమో తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – అయం తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో హోతి.
ఇమే తస్మిం సమయే చత్తారో ఖన్ధా హోన్తి.
౬౪. కతమాని తస్మిం సమయే ద్వాయతనాని హోన్తి? మనాయతనం ధమ్మాయతనం.
౬౫. కతమం తస్మిం సమయే మనాయతనం హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం తస్మిం సమయే మనాయతనం హోతి.
౬౬. కతమం తస్మిం సమయే ధమ్మాయతనం హోతి? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇదం తస్మిం సమయే ధమ్మాయతనం హోతి.
ఇమాని తస్మిం సమయే ద్వాయతనాని హోన్తి.
౬౭. కతమా తస్మిం సమయే ద్వే ధాతుయో హోన్తి? మనోవిఞ్ఞాణధాతు, ధమ్మధాతు.
౬౮. కతమా తస్మిం సమయే మనోవిఞ్ఞాణధాతు హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – అయం తస్మిం సమయే మనోవిఞ్ఞాణధాతు హోతి.
౬౯. కతమా తస్మిం సమయే ధమ్మధాతు హోతి? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – అయం తస్మిం సమయే ధమ్మధాతు హోతి.
ఇమా తస్మిం సమయే ద్వే ధాతుయో హోన్తి.
౭౦. కతమే తస్మిం సమయే తయో ఆహారా హోన్తి? ఫస్సాహారో, మనోసఞ్చేతనాహారో, విఞ్ఞాణాహారో.
౭౧. కతమో తస్మిం సమయే ఫస్సాహారో హోతి? యో తస్మిం సమయే ఫస్సో ఫుసనా సంఫుసనా సంఫుసితత్తం – అయం తస్మిం సమయే ఫస్సాహారో హోతి.
౭౨. కతమో తస్మిం సమయే మనోసఞ్చేతనాహారో హోతి? యా తస్మిం సమయే చేతనా సఞ్చేతనా చేతయితత్తం – అయం తస్మిం సమయే మనోసఞ్చేతనాహారో హోతి.
౭౩. కతమో తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణాహారో హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – అయం తస్మిం సమయే విఞ్ఞాణాహారో హోతి.
ఇమే తస్మిం సమయే తయో ఆహారా హోన్తి.
౭౪. కతమాని తస్మిం సమయే అట్ఠిన్ద్రియాని హోన్తి? సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం.
౭౫. కతమం తస్మిం సమయే సద్ధిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే సద్ధా సద్దహనా ఓకప్పనా అభిప్పసాదో సద్ధా సద్ధిన్ద్రియం సద్ధాబలం – ఇదం తస్మిం సమయే సద్ధిన్ద్రియం హోతి.
౭౬. కతమం తస్మిం సమయే వీరియిన్ద్రియం హోతి? యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ థామో ధితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం సమ్మావాయామో – ఇదం తస్మిం సమయే వీరియిన్ద్రియం హోతి.
౭౭. కతమం తస్మిం సమయే సతిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – ఇదం తస్మిం సమయే సతిన్ద్రియం హోతి.
౭౮. కతమం తస్మిం సమయే సమాధిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – ఇదం తస్మిం సమయే సమాధిన్ద్రియం హోతి.
౭౯. కతమం తస్మిం సమయే పఞ్ఞిన్ద్రియం హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం తస్మిం సమయే పఞ్ఞిన్ద్రియం హోతి.
౮౦. కతమం తస్మిం సమయే మనిన్ద్రియం హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం తస్మిం సమయే మనిన్ద్రియం హోతి.
౮౧. కతమం తస్మిం సమయే సోమనస్సిన్ద్రియం హోతి? యం తస్మిం సమయే చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – ఇదం తస్మిం సమయే సోమనస్సిన్ద్రియం హోతి.
౮౨. కతమం తస్మిం సమయే జీవితిన్ద్రియం హోతి? యో తేసం అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా జీవితం జీవితిన్ద్రియం – ఇదం తస్మిం సమయే జీవితిన్ద్రియం హోతి.
ఇమాని తస్మిం సమయే అట్ఠిన్ద్రియాని హోన్తి.
౮౩. కతమం తస్మిం సమయే పఞ్చఙ్గికం ఝానం హోతి? వితక్కో, విచారో, పీతి, సుఖం, చిత్తస్సేకగ్గతా.
౮౪. కతమో తస్మిం సమయే వితక్కో హోతి? యో తస్మిం సమయే తక్కో వితక్కో సఙ్కప్పో అప్పనా బ్యప్పనా చేతసో అభినిరోపనా సమ్మాసఙ్కప్పో – అయం తస్మిం సమయే వితక్కో హోతి.
౮౫. కతమో తస్మిం సమయే విచారో హోతి? యో తస్మిం సమయే చారో విచారో అనువిచారో ఉపవిచారో చిత్తస్స అనుసన్ధానతా అనుపేక్ఖనతా – అయం తస్మిం సమయే విచారో హోతి.
౮౬. కతమా తస్మిం సమయే పీతి హోతి? యా తస్మిం సమయే పీతి పామోజ్జం ఆమోదనా పమోదనా హాసో పహాసో విత్తి ఓదగ్యం అత్తమనతా చిత్తస్స – అయం తస్మిం సమయే పీతి హోతి.
౮౭. కతమం తస్మిం సమయే సుఖం హోతి? యం తస్మిం సమయే చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – ఇదం తస్మిం సమయే సుఖం హోతి.
౮౮. కతమా తస్మిం సమయే చిత్తస్సేకగ్గతా హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – అయం తస్మిం సమయే చిత్తస్సేకగ్గతా హోతి.
ఇదం తస్మిం సమయే పఞ్చఙ్గికం ఝానం హోతి.
౮౯. కతమో తస్మిం సమయే పఞ్చఙ్గికో మగ్గో హోతి? సమ్మాదిట్ఠి, సమ్మాసఙ్కప్పో, సమ్మావాయామో, సమ్మాసతి, సమ్మాసమాధి.
౯౦. కతమా తస్మిం సమయే సమ్మాదిట్ఠి హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాదిట్ఠి హోతి.
౯౧. కతమో తస్మిం సమయే సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి? యో తస్మిం సమయే తక్కో వితక్కో సఙ్కప్పో అప్పనా బ్యప్పనా చేతసో అభినిరోపనా సమ్మాసఙ్కప్పో – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి.
౯౨. కతమో తస్మిం సమయే సమ్మావాయామో హోతి? యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ థామో ధితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం సమ్మావాయామో – అయం తస్మిం సమయే సమ్మావాయామో హోతి.
౯౩. కతమా తస్మిం సమయే సమ్మాసతి హోతి? యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాసతి హోతి.
౯౪. కతమో తస్మిం సమయే సమ్మాసమాధి హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – అయం తస్మిం సమయే సమ్మాసమాధి హోతి.
అయం తస్మిం సమయే పఞ్చఙ్గికో మగ్గో హోతి.
౯౫. కతమాని తస్మిం సమయే సత్త బలాని హోన్తి? సద్ధాబలం, వీరియబలం, సతిబలం, సమాధిబలం, పఞ్ఞాబలం, హిరిబలం, ఓత్తప్పబలం.
౯౬. కతమం తస్మిం సమయే సద్ధాబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే సద్ధా సద్దహనా ఓకప్పనా అభిప్పసాదో సద్ధా సద్ధిన్ద్రియం సద్ధాబలం – ఇదం తస్మిం సమయే సద్ధాబలం హోతి.
౯౭. కతమం తస్మిం సమయే వీరియబలం హోతి? యో తస్మిం సమయే చేతసికో వీరియారమ్భో నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ థామో ధితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం సమ్మావాయామో – ఇదం తస్మిం సమయే వీరియబలం హోతి.
౯౮. కతమం తస్మిం సమయే సతిబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – ఇదం తస్మిం సమయే సతిబలం హోతి.
౯౯. కతమం తస్మిం సమయే సమాధిబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – ఇదం తస్మిం సమయే సమాధిబలం హోతి.
౧౦౦. కతమం తస్మిం సమయే పఞ్ఞాబలం హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా విచయో పవిచయో ధమ్మవిచయో సల్లక్ఖణా ఉపలక్ఖణా పచ్చుపలక్ఖణా పణ్డిచ్చం కోసల్లం నేపుఞ్ఞం వేభబ్యా చిన్తా ఉపపరిక్ఖా భూరీ మేధా పరిణాయికా విపస్సనా సమ్పజఞ్ఞం పతోదో పఞ్ఞా పఞ్ఞిన్ద్రియం పఞ్ఞాబలం పఞ్ఞాసత్థం పఞ్ఞాపాసాదో పఞ్ఞాఆలోకో పఞ్ఞాఓభాసో పఞ్ఞాపజ్జోతో పఞ్ఞారతనం అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం తస్మిం సమయే పఞ్ఞాబలం హోతి.
౧౦౧. కతమం తస్మిం సమయే హిరిబలం హోతి? యం తస్మిం సమయే హిరీయతి హిరియితబ్బేన హిరీయతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం తస్మిం సమయే హిరిబలం హోతి.
౧౦౨. కతమం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పబలం హోతి? యం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పతి ఓత్తప్పితబ్బేన ఓత్తప్పతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా – ఇదం తస్మిం సమయే ఓత్తప్పబలం హోతి.
ఇమాని తస్మిం సమయే సత్త బలాని హోన్తి.
౧౦౩. కతమే తస్మిం సమయే తయో హేతూ హోన్తి? అలోభో, అదోసో, అమోహో.
౧౦౪. కతమో తస్మిం సమయే అలోభో హోతి? యో తస్మిం సమయే అలోభో అలుబ్భనా అలుబ్భితత్తం అసారాగో అసారజ్జనా అసారజ్జితత్తం అనభిజ్ఝా అలోభో కుసలమూలం – అయం తస్మిం సమయే అలోభో హోతి.
౧౦౫. కతమో తస్మిం సమయే అదోసో హోతి? యో తస్మిం సమయే అదోసో అదుస్సనా అదుస్సితత్తం అబ్యాపాదో అబ్యాపజ్జో అదోసో కుసలమూలం – అయం తస్మిం సమయే అదోసో హోతి.
౧౦౬. కతమో తస్మిం సమయే అమోహో హోతి? యా తస్మిం సమయే పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – అయం తస్మిం సమయే అమోహో హోతి.
ఇమే తస్మిం సమయే తయో హేతూ హోన్తి.
౧౦౭. కతమో తస్మిం సమయే ఏకో ఫస్సో హోతి? యో తస్మిం సమయే ఫస్సో ఫుసనా సంఫుసనా సంఫుసితత్తం – అయం తస్మిం సమయే ఏకో ఫస్సో హోతి.
౧౦౮. కతమా తస్మిం సమయే ఏకా వేదనా హోతి? యం తస్మిం సమయే చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – అయం తస్మిం సమయే ఏకా వేదనా హోతి.
౧౦౯. కతమా తస్మిం సమయే ఏకా సఞ్ఞా హోతి? యా తస్మిం సమయే సఞ్ఞా సఞ్జాననా సఞ్జానితత్తం – అయం తస్మిం సమయే ఏకా సఞ్ఞా హోతి.
౧౧౦. కతమా తస్మిం సమయే ఏకా చేతనా హోతి? యా తస్మిం సమయే చేతనా సఞ్చేతనా చేతయితత్తం – అయం తస్మిం సమయే ఏకా చేతనా హోతి.
౧౧౧. కతమం తస్మిం సమయే ఏకం చిత్తం హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం తస్మిం సమయే ఏకం చిత్తం హోతి.
౧౧౨. కతమో తస్మిం సమయే ఏకో వేదనాక్ఖన్ధో హోతి? యం తస్మిం సమయే చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – అయం తస్మిం సమయే ఏకో వేదనాక్ఖన్ధో హోతి.
౧౧౩. కతమో తస్మిం సమయే ఏకో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో హోతి? యా తస్మిం సమయే సఞ్ఞా సఞ్జాననా సఞ్జానితత్తం – అయం తస్మిం సమయే ఏకో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో హోతి.
౧౧౪. కతమో తస్మిం సమయే ఏకో సఙ్ఖారక్ఖన్ధో హోతి? ఫస్సో చేతనా వితక్కో విచారో పీతి చిత్తస్సేకగ్గతా సద్ధిన్ద్రియం వీరియిన్ద్రియం సతిన్ద్రియం సమాధిన్ద్రియం పఞ్ఞిన్ద్రియం జీవితిన్ద్రియం సమ్మాదిట్ఠి సమ్మాసఙ్కప్పో సమ్మావాయామో సమ్మాసతి సమ్మాసమాధి సద్ధాబలం వీరియబలం సతిబలం సమాధిబలం పఞ్ఞాబలం హిరిబలం ఓత్తప్పబలం అలోభో అదోసో అమోహో అనభిజ్ఝా అబ్యాపాదో సమ్మాదిట్ఠి హిరీ ఓత్తప్పం కాయపస్సద్ధి చిత్తపస్సద్ధి కాయలహుతా చిత్తలహుతా కాయముదుతా చిత్తముదుతా కాయకమ్మఞ్ఞతా చిత్తకమ్మఞ్ఞతా కాయపాగుఞ్ఞతా చిత్తపాగుఞ్ఞతా కాయుజుకతా చిత్తుజుకతా సతి సమ్పజఞ్ఞం సమథో విపస్సనా పగ్గాహో అవిక్ఖేపో; యే వా పన తస్మిం సమయే అఞ్ఞేపి అత్థి పటిచ్చసముప్పన్నా అరూపినో ధమ్మా ఠపేత్వా వేదనాక్ఖన్ధం ఠపేత్వా సఞ్ఞాక్ఖన్ధం ఠపేత్వా విఞ్ఞాణక్ఖన్ధం – అయం తస్మిం సమయే ఏకో సఙ్ఖారక్ఖన్ధో హోతి.
౧౧౫. కతమో తస్మిం సమయే ఏకో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – అయం తస్మిం సమయే ఏకో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో హోతి.
౧౧౬. కతమం తస్మిం సమయే ఏకం మనాయతనం హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం తస్మిం సమయే ఏకం మనాయతనం హోతి.
౧౧౭. కతమం తస్మిం సమయే ఏకం మనిన్ద్రియం హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం తస్మిం సమయే ఏకం మనిన్ద్రియం హోతి.
౧౧౮. కతమా తస్మిం సమయే ఏకా మనోవిఞ్ఞాణధాతు హోతి? యం తస్మిం సమయే చిత్తం మనో మానసం హదయం పణ్డరం మనో మనాయతనం మనిన్ద్రియం విఞ్ఞాణం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – అయం తస్మిం సమయే ఏకా మనోవిఞ్ఞాణధాతు హోతి.
౧౧౯. కతమం తస్మిం సమయే ఏకం ధమ్మాయతనం హోతి? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇదం తస్మిం సమయే ఏకం ధమ్మాయతనం హోతి.
౧౨౦. కతమా తస్మిం సమయే ఏకా ధమ్మధాతు హోతి? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – అయం తస్మిం సమయే ఏకా ధమ్మధాతు హోతి.
యే వా పన తస్మిం సమయే అఞ్ఞేపి అత్థి పటిచ్చసముప్పన్నా అరూపినో ధమ్మా – ఇమే ధమ్మా కుసలా.
కోట్ఠాసవారో.
సుఞ్ఞతవారో
౧౨౧. తస్మిం ఖో పన సమయే ధమ్మా హోన్తి, ఖన్ధా హోన్తి, ఆయతనాని హోన్తి, ధాతుయో హోన్తి, ఆహారా హోన్తి, ఇన్ద్రియాని హోన్తి, ఝానం హోతి, మగ్గో హోతి, బలాని హోన్తి, హేతూ హోన్తి, ఫస్సో హోతి, వేదనా హోతి, సఞ్ఞా హోతి, చేతనా హోతి, చిత్తం హోతి, వేదనాక్ఖన్ధో హోతి, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో హోతి, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో హోతి, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో హోతి, మనాయతనం హోతి, మనిన్ద్రియం హోతి, మనోవిఞ్ఞాణధాతు హోతి, ధమ్మాయతనం హోతి, ధమ్మధాతు హోతి; యే వా పన తస్మిం సమయే అఞ్ఞేపి అత్థి పటిచ్చసముప్పన్నా అరూపినో ధమ్మా – ఇమే ధమ్మా కుసలా.
౧౨౨. కతమే తస్మిం సమయే ధమ్మా హోన్తి? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో – ఇమే తస్మిం సమయే ధమ్మా హోన్తి.
౧౨౩. కతమే తస్మిం సమయే ఖన్ధా హోన్తి? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో – ఇమే తస్మిం సమయే ఖన్ధా హోన్తి.
౧౨౪. కతమాని తస్మిం సమయే ఆయతనాని హోన్తి? మనాయతనం, ధమ్మాయతనం – ఇమాని తస్మిం సమయే ఆయతనాని హోన్తి.
౧౨౫. కతమా తస్మిం సమయే ధాతుయో హోన్తి? మనోవిఞ్ఞాణధాతు, ధమ్మధాతు – ఇమా తస్మిం సమయే ధాతుయో హోన్తి.
౧౨౬. కతమే తస్మిం సమయే ఆహారా హోన్తి? ఫస్సాహారో, మనోసఞ్చేతనాహారో, విఞ్ఞాణాహారో – ఇమే తస్మిం సమయే ఆహారా హోన్తి.
౧౨౭. కతమాని తస్మిం సమయే ఇన్ద్రియాని హోన్తి? సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం – ఇమాని తస్మిం సమయే ఇన్ద్రియాని హోన్తి.
౧౨౮. కతమం తస్మిం సమయే ఝానం హోతి? వితక్కో, విచారో, పీతి, సుఖం, చిత్తస్సేకగ్గతా – ఇదం తస్మిం సమయే ఝానం హోతి.
౧౨౯. కతమో తస్మిం సమయే మగ్గో హోతి? సమ్మాదిట్ఠి, సమ్మాసఙ్కప్పో, సమ్మావాయామో, సమ్మాసతి, సమ్మాసమాధి – అయం తస్మిం సమయే మగ్గో హోతి.
౧౩౦. కతమాని తస్మిం సమయే బలాని హోన్తి? సద్ధాబలం, వీరియబలం, సతిబలం, సమాధిబలం, పఞ్ఞాబలం, హిరిబలం, ఓత్తప్పబలం – ఇమాని తస్మిం సమయే బలాని హోన్తి.
౧౩౧. కతమే తస్మిం సమయే హేతూ హోన్తి? అలోభో, అదోసో, అమోహో – ఇమే తస్మిం సమయే హేతూ హోన్తి.