౩. గుణావబోధ-తతియపరిచ్ఛేద

అనుసన్ధి

౧౧౬. సమ్భవన్తి గుణా యస్మా, దోసానే’వ’మతిక్కమే;

దస్సేస్సం తే తతో దాని, సద్దే సమ్భూసయన్తి యే.

సద్దాలఙ్కార ఉద్దేస

౧౧౭. పసాదో’జో, మధురతా, సమతా, సుఖుమాలతా;

సిలేసో’దరతా, కన్తి, అత్థబ్యత్తి, సమాధయో.

సద్దాలఙ్కార పయోజన

౧౧౮. గుణేహే’తేహి సమ్పన్నో, బన్ధో కవిమనోహరో;

సమ్పాదియతి కత్తూనం, కిత్తి మచ్చన్తనిమ్మలం.

సద్దాలఙ్కార నిద్దేస

౧౧౯. అదూరాహితసమ్బన్ధ, సుభగా యా పదా’వలి;

సుపసిద్ధా’భిధేయ్యా’యం, పసాదం జనయే యథా.

౧౨౦. అలఙ్కరోన్తా వదనం, మునినో’ధరరంసియో;

సోభన్తే’రుణరంసీ’వ, సమ్పతన్తా’మ్బుజో’దరే.

౧౨౧. ఓజో సమాసబాహుల్య, మేసో గజ్జస్స జీవితం;

పజ్జేప్య’నా’కులో సో’యం,

కన్తో కామీయతే యథా.

౧౨౨. మునిన్ద మన్ద సఞ్జాత, హాస చన్దన లిమ్పితా;

పల్లవా ధవలా తస్సే, వేకో నా’ధరపల్లవో.

౧౨౩. పదా’భిధేయ్యవిసయం, సమాస బ్యాస సమ్భవం;

యం పారిణత్యం హోతీ’హ, సోపి ఓజో’వ తం యథా.

౧౨౪. జోతయిత్వాన సద్ధమ్మం, సన్తారేత్వా సదేవకే;

జలిత్వా అగ్గిఖన్ధో’వ, నిబ్బుతో సో ససావకో.

౧౨౫. మత్థకట్ఠీ మతస్సా’పి, రజోభావం వజన్తు మే;

యతో పుఞ్ఞేన తే సేన్తు, జిన పాద’మ్బుజద్వయే.

౧౨౬. ఇచ్చత్ర నిచ్చప్పణతి, గేధో సాధు పదిస్సతి;

జాయతే’యం గుణో తిక్ఖ, పఞ్ఞానమభియోగతో.

౧౨౭. మధురత్తం పదాసత్తి, ర’నుప్పాసవసా ద్విధా;

సియా సమసుతి పుబ్బా, వణ్ణా’వుత్తి పరో యథా.

౧౨౮. యదా ఏసో’భిసమ్బోధిం, సమ్పత్తో మునిపుఙ్గవో;

తదా పభుతి ధమ్మస్స, లోకే జాతో మహు’స్సవో.

౧౨౯. మునిన్దమన్దహాసా తే, కున్ద సన్దోహవిబ్భమా;

దిసన్త మనుధావన్తి, హసన్తా చన్దకన్తియో.

౧౩౦. సబ్బకోమలవణ్ణేహి, నా’నుప్పాసో పసంసియో;

యథా’యం మాలతీమాలా, లిన లోలా’లిమాలినీ.

౧౩౧. ముదూహి వా కేవలేహి, కేవలేహి ఫుటేహి వా,

మిస్సేహి వా తిధా హోతి, వణ్ణేహి సమతా యథా.

కేవలముదుసమతా

౧౩౨. కోకిలా’లాపసంవాదీ, మునిన్దా’లాపవిబ్భమో;

హదయఙ్గమతం యాతి, సతం దేతి చ నిబ్బుతిం.

కేవలఫుటసమతా

౧౩౩. సమ్భావనీయసమ్భావం, భగవన్తం భవన్తగుం;

భవన్తసాధనా’కఙ్ఖీ, కో న సమ్భావయే విభుం.

మిస్సకసమతా

౧౩౪. లద్ధచన్దనసంసగ్గ, సుగన్ధి మలయా’నిలో;

మన్ద మాయాతి భీతో’వ, మునిన్దముఖమారుతా.

౧౩౫. అనిట్ఠుర’క్ఖర’ప్పాయా, సబ్బకోమల నిస్సటా;

కిచ్ఛముచ్చారణా’పేత, బ్యఞ్జనా సుఖుమాలతా.

౧౩౬. పస్సన్తా రూపవిభవం, సుణన్తా మధురం గిరం;

చరన్తి సాధూ [సాధు (సీ-ఛన్ధానురక్ఖణత్థం)] సమ్బుద్ధ, కాలే కేళిపరమ్ముఖా.

౧౩౭. అలఙ్కారవిహీనా’పి, సతం సమ్ముఖతే’దిసీ;

ఆరోహతి విసేసేన, రమణీయా త’దుజ్జలా.

౧౩౮. రోమఞ్చ పిఞ్ఛ రచనా, సాధు వాదాహితద్ధనీ;

లళన్తి’మే మునిమేఘు, మ్మదా సాధు సిఖావలా.

౧౩౯. సుఖుమాలత్త మత్థే’వ, పదత్థవిసయమ్పి చ;

యథా మతాదిసద్దేసు, కిత్తిసేసాదికిత్తనం.

౧౪౦. సిలిట్ఠ పద సంసగ్గ, రమణీయ గుణా’లయో;

సబన్ధగారవో సో’యం, సిలేసో నామ తం యథా.

౧౪౧. బాలి’న్దువిబ్భమ’చ్ఛేది, నఖరా’వలి కన్తిభి;

సా మునిన్దపద’మ్భోజ, కన్తి వో వలితా’వతం.

౧౪౨. ఉక్కంసవన్తో యోకోచి, గుణో యది పతీయతే;

ఉదారో’యం భవే తేన, సనాథా బన్ధపద్ధతి.

౧౪౩. పాదమ్భోజ రజో లిత్త, గత్తా యే తవ గోతమ;

అహో! తే జన్తవో యన్తి, సబ్బథా నిరజత్తనం.

౧౪౪. ఏవం జినా’నుభావస్స, సముక్కంసో’త్ర దిస్సతి;

పఞ్ఞవా విధినా’నేన, చిన్తయే పర మీదిసం.

౧౪౫. ఉదారో సోపి విఞ్ఞేయ్యో, యం పసత్థ విసేసనం;

యథా కీళాసరో లీలా, హాసో హేమఙ్గదా’దయో.

౧౪౬. లోకియ’త్థా’న’తిక్కన్తా, కన్తా సబ్బజనానపి;

కన్తి నామా’తివుత్తస్స, వుత్తా సా పరిహారతో.

యథా మునిన్ద ఇచ్చాది.

౧౪౭. అత్థబ్యత్తా’భిధేయ్యస్సా,

నేయ్యతా సద్దతో’త్థతో;

సా’యం తదుభయా నేయ్య, పరిహారే పదస్సితా;

యథా మరీచిచ్చాది చ, మనోనురఞ్జనోచ్చాది.

పున అత్థేన యథా

౧౪౮. సభావా’మలతా ధీర, ముధా పాదనఖేసు తే;

యతో తే’వనతా’నన్త, మోళిచ్ఛాయా జహన్తి నో.

౧౪౯. ‘బన్ధసారో’తి మఞ్ఞన్తి, యం సమగ్గాపి విఞ్ఞునో;

దస్సనా’వసరం పత్తో, సమాధి నామ’యం గుణో.

౧౫౦. అఞ్ఞధమ్మో తతో’ఞ్ఞత్థ, లోకసీమా’నురోధతో;

సమ్మా ఆధీయతే’చ్చే’సో, ‘సమాధీ’తి నిరుచ్చతి.

సమాధి ఉద్దేస

౧౫౧. అపాణే పాణీనం ధమ్మో, సమ్మా ఆధీయతే క్వచి,;

నిరూపే రూపయుత్తస్స, నిరసే సరసస్స, చ.

౧౫౨. అద్రవే ద్రవయుత్తస్స, అకత్తరిపి కత్తుతా,;

కఠినస్సా’సరీరే,పి, రూపం తేసం కమా సియా.

సమాధినిద్దేస

అపాణే పాణీనం ధమ్మో

౧౫౩. ఉణ్ణా పుణ్ణి’న్దునా నాథ! దివాపి సహ సఙ్గమా;

వినిద్దా సమ్పమోదన్తి, మఞ్ఞే కుముదినీ తవ.

నిరుపే రూపయుత్తస్స

౧౫౪. దయారసేసు ముజ్జన్తా, జనా’మతరసేస్వి’వ;

సుఖితా హతదోసా తే, నాథ! పాద’మ్బుజా’నతా.

నిరసే సరసస్స

౧౫౫. మధురేపి గుణే ధీర, న’ప్పసీదన్తి యే తవ;

కీదిసీ మనసోవుత్తి, తేసం ఖారగుణాన భో’.

అద్రవే ద్రవయుత్తస్స

౧౫౬. సబ్బత్థసిద్ధ! చూళక, పుటపేయ్యా మహాగుణా;

దిసా సమన్తా ధావన్తి, కున్దసోభా స లక్ఖణా.

అకత్తరిపి కత్తుతా

౧౫౭. మారా’రిబలవిస్సట్ఠా, కుణ్ఠా నానావిధా’యుధా;

లజ్జమానా’ఞ్ఞవేసేన, జిన! పాదా’నతా తవ.

కఠినస్సా సరీరే

౧౫౮. మునిన్దభాణుమా కాలో,

దితో బోధో’దయా’చలే;

సద్ధమ్మరంసినా భాతి, భిన్ద మన్దతమం పరం.

౧౫౯. వమను’గ్గిరనాద్యే’తం, గుణవుత్య’పరిచ్చుతం;

అతిసున్దర మఞ్ఞం తు, కామం విన్దతి గామ్మతం.

౧౬౦. కన్తీనం వమనబ్యాజా, మునిపాదనఖా’వలీ;

చన్దకన్తీ పివన్తీ’వ, నిప్పభం తం కరోన్తియో.

౧౬౧. అచిత్తకత్తుకం రుచ్య [రుచ్చ (సీ.)], మిచ్చేవం గుణకమ్మతం;

సచిత్తకత్తుకం పే’తం, గుణకమ్మం యదు’త్తమం.

౧౬౨. ఉగ్గిరన్తో’వ సస్నేహ, రసం జినవరో జనే;

భాసన్తో మధురం ధమ్మం, కం న సప్పీణయే జనం.

౧౬౩. యో సద్దసత్థకుసలో కుసలో నిఘణ్డు,

ఛన్దోఅలఙ్కతిసు నిచ్చకతా’భియోగో;

సో’యం కవిత్తవికలోపి కవీసు సఙ్ఖ్య,

మోగ్గయ్హ విన్దతి హి కిత్తి’ మమన్దరూపం.

ఇతి సఙ్ఘరక్ఖితమహాసామివిరచితే సుబోధాలఙ్కారే

గుణావబోధో నామ

తతియో పరిచ్ఛేదో.