౮. మహామన్ధాతువత్థుమ్హి అయమానుపుబ్బీకథా

ఇతో కిర ఏకనవుతికప్పమత్థకే విపస్సీనామ సమ్మాసమ్బుద్ధో లోకే ఉప్పజ్జిత్వా పవత్తవరధమ్మచక్కో సదేవకేహి లోకేహి పూజియమానో బన్ధుమతీనగరే పటివసతి. తదా సో మన్ధాతా తస్మిం నగరే తున్నకారో హుత్వా నిబ్బత్తి. తున్నకారకమ్మేన జీవికం కప్పేన్తో విహరతి. తదా సకలనగరవాసినో బుద్ధపముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం నిమన్తేత్వా మహాదాన మదంసు. అథ సో ఏవం చిన్తేసి, సబ్బేపిమే నగరవాసినో దానం దదన్తి. అహమేకోవ సేసో దుగ్గతత్తా, యజ్జాహమజ్జ బీజం న రోపేమి, ఇమమ్హా దుక్ఖా న పరిముచ్చిస్సామీతి. సో వేగేన తున్నకారకమ్మం పరియేసిత్వా కిఞ్చిమూలం లభిత్వా తేన ఏకస్సాపి దానం దాతుం ఓకాస మలద్ధా ఆపణం గన్త్వా రాజమాసకే గహేత్వా చఙ్కోటకం పూరేత్వా ఆదాయ బుద్ధపముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స భత్తగ్గం గన్త్వా ఠితో ఏవం చిన్తేసి, నత్థి దాని ఓకాసం ఏకస్సాపి భిక్ఖునో పత్తే ఓకిరితుం, అద్ధాహం ఇమే ఆకాసే వికిరిస్సామీతి అప్పేవనామ పతమానానం ఏకస్సాపి భిక్ఖునో పత్తే ఏకమ్పి పతేయ్య, తం మే భవిస్సతి దీఘరత్తం హిభాయ సుఖాయాతి పసన్నమానసో ఉద్ధం ఖిపి, త తో పతమానా తే పరివారికదేవతానఞ్చ భగవతో ఆనుభావేనచ బహి అపతిత్వా భగవన్తమాదిం కత్వా సబ్బేసం భిక్ఖూనం పత్తేయేవ పతింసు. అథ సో తం అచ్ఛరియం దిస్వా పసన్నమానసో సిరసి అఞ్జలిం పగ్గయ్హ ఠితో ఏవం పత్థనమకాసి.

౧. ఇమినా మే అధికారేన, పసాదేన యతిస్సరే;

కామభోగీనహం అగ్గో, భవేయ్యం జాతిజాతియం.

౨. పహరిత్వా యదా పాణిం, ఓలోకేమి నభోతలం;

సత్తరతనసమ్పన్నం, వస్సం వస్సతు సబ్బదాతి.

సో తతో పట్ఠాయ దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో మహన్తం దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా ఇమస్మిం భద్దకప్పే ఆదిమ్హి మహాసమ్మతో నామ రాజా అహోసి. తస్స పుత్తో రోజో నామ. తస్స పుత్తో వరరోజో నామ, తస్స పుత్తో కల్యాణో నామ, తస్స పుత్తో వరకల్యాణో నామ. వరకల్యాణస్స పుత్తో ఉపోసథో నామ. ఉపోసథస్స పుత్తో మన్ధాతా నామ హుత్వా నిబ్బత్తి. సో సత్తహి రతనేహి చతూహి చ ఇద్ధీహి సమన్నాగతో చక్కవత్తిరజ్జం కారేసి, తస్స వామహత్థం సమ్మిఞ్జిత్వా దక్ఖిణహత్థేన అప్పోట్ఠితే ఆకాసతో దిబ్బమేఘా వియ జణ్ణుప్పమాణం సత్తరతనవస్సం వస్సతి. ఏవరూపో అచ్ఛరియో అహోసి. సో చతురాసీతివస్ససహస్సాని కుమారకీళం కీళి. చతురాసీతివస్ససహస్సాని ఓపరజ్జం కారేసి. చతురాసీతివస్ససహస్సాని చక్కవత్తిరజ్జం కారేసి, ఆయు పనస్స అసఙ్ఖ్యేయ్యం అహోసి. సో ఏకదివసం కామతణ్హం పూరేతుం అసక్కోన్తో ఉక్కణ్ఠితాకారం దస్సేసి, అమచ్చా దేవ కిన్నఖో ఉక్కణ్ఠా సీతి పుచ్ఛింసు. సో భణే మయ్హం పుఞ్ఞకమ్మే ఓలోకియమానే ఇమం రజ్జం నప్పహోతి, కతరన్ను ఖో ఠానం రమణీయన్తి. దేవలోకో మహారాజాతి. సో చక్కరతనం అబ్భుక్కిరిత్వా పరిసాయ సద్ధిం చాతుమహారాజికదేవలోకం అగమాసి, అథస్స చత్తారో మహారాజానో దిబ్బమాలగన్ధ- హత్థా దేవగణపరివుతా పచ్చుగ్గమనం కత్వా తం ఆదాయ చాతుమహారాజికదేవలోకం గన్త్వా రజ్జం అదంసు, తస్స పరిసాయ పరివుతస్స తస్మిం రజ్జం కరోన్తస్స దీఘో అద్ధా వీతివత్తో. సో తత్థపి తణ్హం పూరేతు మసక్కోన్తో ఉక్కణ్ఠితా కారం దస్సేసి. తతో చత్తారో మహారాజానో కిన్నుఖో మహారాజ ఉక్కణ్ఠితోతి పుచ్ఛింసు. ఇమమ్హా దేవలోకా కతరన్ను ఖో ఠానం రమణీయన్తి, దేవ పరేసం ఉపట్ఠాకమనుస్ససదిసా మయం. తావతింసదేవలోకో ఇతో సతగుణేన రమణీయోతి. మన్ధాతా చక్కరతనం అబ్భుక్కిరిత్వా అత్తనో పరిసపరివుతో తావతింసాభిముఖో పాయాసి, అథస్స సక్కో దేవరాజా దిబ్బమాలగన్ధహత్థో దేవగణపరివుతో పచ్చుగ్గమనం కత్వా తం హత్థే గహేత్వా ఇతో ఏహి మహారాజాతి ఆహ. తతో రఞ్ఞో దేవగణపరివుతస్స గమనకాలే పరిణాయకరతనం చక్కరతనం ఆదాయ సద్ధింపరిసాయ మనుస్సపథం ఓతరిత్వా అత్తనో ఘరం పావిసి. సక్కో మన్ధాతుం సక్కభవనం నేత్వా దేవతా ద్వే కోట్ఠాసే కత్వా అత్తనో రజ్జం మజ్ఝే భిన్దిత్వా అదాసి. తతో పట్ఠాయ ద్వేపి రాజనో రజ్జం కారేసుం. ఏవం కాలే గచ్ఛన్తే సక్కో సట్ఠిసతసహస్సాధికాని తిస్సోచ వస్సకోటియో ఆయుం ఖేపేత్వా చవి. అఞ్ఞో సక్కో నిబ్బత్తి, సోపి తథేవ దేవరజ్జం కారేత్వా ఆయుక్ఖయేన చవి, ఏతేను పాయేన ఛత్తింస సక్కా చవింసు, మన్ధాతా పన మనుస్సపరిహారేన దేవరజ్జం కారేసియేవ, తస్సేవం కాలే గచ్ఛన్తే భీయ్యోసో మత్తాయ కామతణ్హా ఉప్పజ్జి, సో కిమ్మే ఉపడ్ఢరజ్జేన. సక్కం మారేత్వా ఏకరజ్జం కరిస్సామీతి చిన్తేసి. సక్కం పన మారేతుం న సక్కా, కామతణ్హా పనేసా విపత్తిమూలా. తథాహి.

౩. వరమత్ర సుఖన్త్యత్ర, అత్రిచ్ఛావిహతో నరో;

ఇధవా పరత్థవా కిఞ్చి, న సాతం విన్దతే సదా.

౪. తణ్హాయ జాయతే సోకో,

తణ్హాయ జాయతే భయం;

తణ్హాయ విప్పముత్తస్స,

నత్థి సోకో కుతో భయం.

౫. తణ్హాదాసో నరో ఏత్థ, రాజచోరాదిసమ్భవం;

హత్తచ్ఛేదాదికం దుక్ఖం, పాపుణాతి విహఞ్ఞతి.

౬. యేన లోభేన జాతేన, సదా జీయన్తి పాణినో;

ఖేత్తం వత్థుం హిరఞ్ఞంచ, గవాస్సం దాసపోరిసం;

సబ్బత్థామేన సో లోభో, పహాతబ్బోవ విఞ్ఞునాతి.

తతో అత్రిచ్ఛావిహతస్స తస్స ఆయుసఙ్ఖారో పరిహాయి, జరా సరీరం పహరి, మనుస్ససరీరఞ్హి నామ న దేవలోకేభిజ్జతి, తథ సో దేవలోకా భస్సిత్వా బన్ధుమతీనగరుయ్యానం పావిసి, ఉయ్యానపాలో తస్స ఆగతభావం రాజకులం నివేదేసి. రాజా రాజకులా ఆగన్త్వా ఉయ్యానేయేవ ఆసనం పఞ్ఞాపేసి. తతో మన్ధాతా ఉయ్యానే పఞ్ఞత్తవరాసనే నిపన్నో అనుట్ఠానసేయ్యం కప్పేసి. తతో అమచ్చా దేవ తుమ్హాకం పరతో కిన్ను కథేసామాతి పుచ్ఛింసు, మమ పరతో తుమ్హే ఇమం సాసనం మహాజనస్స కథేయ్యాథ, మన్ధాతుమహారాజా ద్విసహస్సదీపపరివారేసు చతూసు మహాదీపేసు చక్కవత్తిరజ్జం కారేత్వా చాతుమహారాజికేసు రజ్జం కారేత్వా ఛత్తింససక్కానం ఆయుపరిమాణేన దేవలోకే రజ్జం కారేత్వా కాలమకాసీతి. సో ఏవం వత్వా కాలంకత్వా యథాకమ్మం గతోతి ఇమమత్థం పకాసేతుం భగవా చతుమహాపరిసమజ్ఝే ఇమా గాథాయో ఆహ.

౭. యావతా చన్దిమసురియా, పరిహరన్తి దిసా భన్తి విరోచనా;

సబ్బేవ దాసా మన్ధాతా, యే పాణా పథవినిస్సితా.

౮. న కహాపణవస్సేన, తిత్తి కామేసు విజ్జతి;

అప్పస్సదా దుఖా కామా, ఇతి విఞ్ఞాయ పణ్డితో.

౯. అపి దిబ్బేసు కామేసు, రతింసో నాధిగచ్ఛతి;

తణ్హాక్ఖయరతో హోతి, సమ్మాసమ్బుద్ధసావకోతి.

తం సుత్వా బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

౧౦. ఇతి గతినియతానం బోధియా ఉత్తమానం;

సకవసముపనేత్వా దేతి దుక్ఖాతితణ్హా;

అనియతగతికానం కా కథా మాదిసానం;

జహథ తమితి మన్త్వా భో భజవ్హో తివత్థుంతి.

మహామన్ధాతువత్థుం అట్ఠమం.