బ్రాహ్మణసంయుత్త

ధనఞ్జానీసుత్త

పుచ్ఛా – బ్రాహ్మణసంయుత్తే ఆవుసో పఠమం సంగీతం ధనఞ్జానీసుత్తం భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – రాజగహే భన్తే భారద్వాజగోత్తం బ్రాహ్మణం ఆరబ్భ భాసితం. భారద్వాజగోత్తో భన్తే బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా గాథాయ అజ్ఝభాసి.

‘‘కిం సు ఛేత్వా సుఖం సేతి,

కిం సు ఛేత్వా న సోచతి;

కిస్సస్సు ఏకధమ్మస్స,

వధం రోచేసి గోతమా’’తి–

తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం–

‘‘కోధం ఛేత్వా సుఖం సేతి;

కోధం ఛేత్వా న సోచతి;

కోధస్స విసమూలస్స,

మధురగ్గస్స బ్రాహ్మణ;

వధం అరియా పసంసన్తి,

తఞ్హి ఛేత్వా న సోచతీ’’తి;

ఏవం ఖో భన్తే భగవతా భాసితం.

కిం సు ఛేత్వా సుఖంసేతి, కిం సు ఛేత్వా న సోచతి;

కిస్సస్సు ఏకధమ్మస్స, వధం రోచేసి గోతమ–

పుచ్ఛా – ఇమఞ్చ పనావుసో ధమ్మదేసనం సుత్వా భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పసన్నో కీదిసం పసన్నాకారమకాసి, కీవత్తకఞ్చ అత్థం సమ్పాదేసి.

విస్సజ్జనా – ఇమఞ్చ పన భన్తే ధమ్మదేసనం సుత్వా భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో ‘‘అభిక్కన్తం భో గోతమ, అభిక్కన్తం భో గోతమ, సేయ్యథాపి భో గోతమ నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీ’’తి ఏవమాదినా భన్తే ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పసన్నో పసన్నాకారమకాసి. ఇమఞ్చ పన భన్తే ధమ్మదేసనం సుత్వా భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం ఉపసమ్పదం యాచిత్వా అచిరూపసమ్పన్నో యావ అరహత్తం సమ్పాదేసి.

అక్కోససుత్త

పుచ్ఛా – అక్కోసకభారద్వాజసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – రాజగహే భన్తే అక్కోసకభారద్వాజం బ్రాహ్మణం ఆరబ్భ భాసితం. అక్కోసకభారద్వాజో భన్తే బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా అసబ్భాహి ఫరుసాహి వాచాహి భగవన్తం అక్కోసతి పరిభాసతి. తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం ‘‘తం కిం మఞ్ఞసి బ్రాహ్మణ, అపి నుఖో తే ఆగచ్ఛన్తి మిత్తామచ్చా ఞాతిసాలోహితా అతితియో’’తి ఏవమాదినా భన్తే భగవతా భాసితం.

అక్కోధస్స కుతో కోధో,

దన్తస్స సమజీవినో;

సమ్మదఞ్ఞా విముత్తస్స,

ఉపసన్తస్స తాదినో.

తస్సేవ తేన పాపియో,

యో కుద్ధం పటికుజ్ఝతి;

కుద్ధం అప్పటికుజ్ఝన్తో,

సఙ్గామం జేతి దుజ్జయం.

ఉభిన్నమత్థం చరతి,

అత్తనో చ పరస్స చ;

పరం సఙ్కుపితం ఞత్వా,

యో సతో ఉపసమ్మతి.

ఉభిన్నం తికిచ్ఛన్తానం,

అత్తనో చ పరస్స చ;

జనా మఞ్ఞన్తి బాలోతి,

యే ధమ్మస్స అకోవిదా.

పుచ్ఛా – ఇమఞ్చ పనావుసో ధమ్మదేసనం సుత్వా అక్కోసకభారద్వాజో బ్రాహ్మణో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పసన్నో కీదిసం పసన్నాకారమకాసి. కీవత్తకఞ్చ అత్థం సమ్పాదేసి.

విస్సజ్జనా – ఇమఞ్చ పన భన్తే ధమ్మదేసనం సుత్వా అక్కోసకభారద్వాజో బ్రాహ్మణో ‘‘అభిక్కన్తం భో గోతమ, అభిక్కన్తం భో గోతమా’’తి ఏవమాదినా ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పసన్నో పసన్నాకారమకాసి. యావ అరహత్తా చ పన మహన్తం అత్థం సమ్పాదేసి.

బహుధీతరసుత్త

పుచ్ఛా – తేనావుసో భగవతా జానతా…పే… సమ్మాసమ్బుద్ధేన బ్రాహ్మణసంయుత్తే బహుధీతరసుత్తం కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – కోసలేసు భన్తే అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే అఞ్ఞతరం భారద్వాజగోత్తం బ్రాహ్మణం ఆరబ్భ భాసితం. అఞ్ఞతరో భన్తే భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో గోణే నట్ఠే పరియేసన్తో భగవతో సన్తికే ఇమా గాథాయో అభాసి.

‘‘న హి నూనిమస్స సమణస్స, బలీబద్దా చతుద్దస;

అజ్జసట్ఠిం న దిస్సన్తి, తేనాయం సమణో సుఖీ;

న హి నూనిమస్స సమణస్స, తిలాఖేత్తస్మి పాపకా;

ఏకపణ్ణా దుపణ్ణా చ, తేనాయం సమణో సుఖీ.

(పేయ్యాల)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, పచ్చూసమ్హి ఇణాయికా;

దేథ దేథాతి చోదేన్తి, తేనాయం సమణో సుఖీ’’తి.

తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం–

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, బలీబద్దా చతుద్దస;

అజ్జసట్ఠిం న దిస్సన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ;

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, తిలాఖేత్తస్మి పాపకా;

ఏకపణ్ణా దుపణ్ణా చ, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

(పేయ్యాల)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, పచ్చూసమ్హి ఇణాయికా;

దేథ దేథాతి చోదేన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీతి.

ఏవం ఖో భన్తే భగవతా భాసితం.

(౧)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, బలీబద్దా చతుద్దస;

అజ్జసట్ఠిం న దిస్సన్తి, తేనాహం సమణో సుఖీ.

(౨)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, తిలాఖేత్తస్మి పాపకా;

ఏకపణ్ణా దుపణ్ణా చ, తేనాయం సమణో సుఖీ.

(౩)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, తుచ్ఛకోట్ఠస్మి మూసికా;

ఉస్సోళ్హికాయ నచ్చన్తి, తేనాయం సమణో సుఖీ.

(౪)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, సన్థారో సత్తమాసికో;

ఉప్పాటకేహి సఞ్ఛన్నో, తేనాయం సమణో సుఖీ.

(౫)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, విధవా సత్త ధీతరో;

ఏకపుత్తా దుపుత్తా చ, తేనాయం సమణో సుఖీ.

(౬)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, పిఙ్గలా తిలకాహతా;

సోత్తం పాదేన బోధేతి, తేనాయం సమణో సుఖీ.

(౭)

న హి నూనిమస్స సమణస్స, పచ్చూసమి ఇణాయికా;

దేథ దేథాతి చోదేన్తి, తేనాయం సమణో సుఖీ.

(౧)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, బలీబద్దా చతుద్దస;

అజ్జసట్ఠిం న దిస్సన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

(౨)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, తిలాఖేత్తస్మి పాపకా;

ఏకపణ్ణా దుపణ్ణా చ, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

(౩)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, తుచ్ఛకోట్ఠస్మి మూసికా;

ఉస్సోళ్హీకాయ నచ్చన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

(౪)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, సన్థారో సత్తమాసికో;

ఉప్పాటకేహి సఞ్ఛన్నో, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

(౫)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, విధవా సత్త ధీతరో;

ఏకపుత్తా దుపుత్తా చ, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

(౬)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, పిఙ్గలా తిలకాహతా;

సోత్తం పాదేన బోధేతి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

(౭)

న హి మయ్హం బ్రాహ్మణ, పచ్చూసమ్హి ఇణాయికా;

దేథ దేథాతి చోదేన్తి, తేనాహం బ్రాహ్మణా సుఖీ.

పుచ్ఛా – ఇమఞ్చ పనావుసో ధమ్మదేసనం సుత్వా సో భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పసన్నో కీదిసం పసన్నాకారమకాసి. కీవ మహన్తఞ్చ ఇమస్మిం ధమ్మవినయే అత్థం సమ్పాదేసి.

విస్సజ్జనా – ఇమఞ్చ పన భన్తే ధమ్మదేసనం సుత్వా సో భారద్వాజగోత్తో బ్రాహ్మణో ‘‘అభిక్కన్తం భో గోతమ అభిక్కన్తం భో గోతమ, సేయ్యథాపి భోగోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య, చక్ఖుమన్తో రూపాని దుక్ఖన్తీ’’తి ఏవమాదినా ఇమస్మి ధమ్మవినయే పసన్నో పసన్నాకారమకాసి. భగవతో చ సన్తికే ‘‘లభేయ్యాహం భోతో గోతమస్స సన్తికే పబ్బజం, లభేయ్యం ఉపసమ్పద’’న్తి ఏవమాదినా పబ్బజ్జం ఉపసమ్పదం యాచిత్వా అచిరూపసమ్పన్నో యావ అరహత్తా మహన్తం విసేసం సమ్పాదేసి.

కసిభారద్వాజసుత్త

పుచ్ఛా – తత్థావుసో ఏకాదసమం మహాకస్సపాదీహి పోరాణధమ్మసంగాహకథేరేహి సంగీతం కసిభారద్వాజసుత్తం భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – మగధేసు భన్తే దక్ఖిణాగిరిస్మిం ఏకనాళాయం బ్రాహ్మణగామే కసిభారద్వాజం బ్రాహ్మణం ఆరబ్భ భాసితం. కసిభారద్వాజో భన్తే బ్రాహ్మణో భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి.

‘‘కస్సకో పటిజానాసి, న చ పస్సామి తే కసిం. కస్సకో పుచ్ఛితో బ్రూహి, కథం జానేము తం కసి’’న్తి. తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం–

‘‘సద్ధా బీజం తపో వుట్ఠి, పఞ్ఞా మే యుగనఙ్గలం;

హిరీ ఈసా మనో యోత్తం, సతి మే ఫాలపాచనం.

కాయగుత్తో వచీగుత్తో, ఆహారే ఉదరే యతో;

సచ్చం కరోమి నిద్దానం, సోరచ్చం మే పమోచనం.

వీరియం మే ధురధోరయ్హం, యోగక్ఖేమాధివాహనం;

గచ్ఛతి అనివత్తన్తం, యత్థ గన్త్వా న సోచతి.

ఏవమేసా కసీ కట్ఠా, సా హోతి అమతప్ఫలా;

ఏతం కసిం కసిత్వాన, సబ్బదుక్ఖా పముచ్చతీ’’తి.

ఏవం ఖో భన్తే భగవతా భాసితం.

కస్సకో పటిజానాసి, న చ పస్సామి తే కసిం;

కస్సకో పుచ్ఛితో బ్రూహి, కథం జానేము తం కసిం.

సద్ధా బీజం తపో వుట్ఠి, పఞ్ఞా మే యుగనఙ్గలం;

హిరీ ఈసా మనో యోత్తం, సతి మే ఫాలపాచనం.

పుచ్ఛా – ఇమఞ్చ పనావుసో ధమ్మదేసనం సుత్వా సో కసిభారద్వాజో బ్రాహ్మణో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పసన్నో కీదిసం పసన్నాకారమకాసి.

విస్సజ్జనా – ఇమఞ్చ పన భన్తే ధమ్మదేసనం సుత్వా కసిభారద్వాజో బ్రాహ్మణో ‘‘అభిక్కన్తం భో గోతమ, అభిక్కన్తం భో గోతమా’’తిఏవమాదినా ఇమస్మిం ధమ్మవినయే పసన్నో పసన్నాకారమకాసి.

సేయ్యథాపి భో గోతమ ఉక్కుజ్జితం వా నిక్కుజ్జేయ్య.

ఉదయసుత్త

పుచ్ఛా – ఉదయసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే ఉదయం బ్రాహ్మణం ఆరబ్భ భాసితం. ఉదయో భన్తే బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ ‘‘పకట్ఠకోయం సమణో గోతమో పునప్పునం ఆగచ్ఛతీ’’తి. తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం–

పునప్పునఞ్చేవ వపన్తి బీజం, పునప్పునం వస్సతి దేవరాజా;

పునప్పునం ఖేత్తం కసన్తి కస్సకా, పునప్పునం ధఞ్ఞముపేతి రట్ఠం.

ఏవమాదినా భన్తే భగవతా భాసితం.

పునప్పునం చేవ వపన్తి బీజం, పునప్పునం వస్సతి దేవ రాజా;

పునప్పునం ఖేత్తం కసన్తి కస్సకా, పునప్పునం ధఞ్ఞముపేతి రట్ఠం.

పునప్పునం యాచకా యాచయన్తి, పునప్పునం దానపతీ దదన్తి;

పునప్పునం దానపతీ దదిత్వా, పునప్పునం సగ్గముపేతి ఠానం.

పునప్పునం ఖీరనికా దుహన్తి, పునప్పునం వచ్ఛో ఉపేతి మాతరం;

పునప్పునం కిలమతి ఫన్దతి చ, పునప్పునం గబ్భముపేతి మన్దో.

పునప్పునం జాయతి మీయతి చ, పునప్పునం సివథికం హరన్తి;

మగ్గఞ్చ లద్ధా అపునబ్భవాయ, న పునప్పునం జాయతి భూరిపఞ్ఞో-హు–

మాతుపోసకసుత్త

పుచ్ఛా – మాతుపోసకసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే మాతుపోసకం బ్రాహ్మణం ఆరబ్భ భాసితం. మాతుపోసకో భన్తే బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ ‘‘అహఞ్హి భో గోతమ ధమ్మేన భిక్ఖం పరియేసామి, ధమ్మేన భిక్ఖం పరియేసిత్వా మాతాపితరో పోసేమి, కచ్చాహం భో గోతమ ఏవంకారీ కిచ్చకారీ హోమీ’’తి, తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం ‘‘తగ్ఘ త్వం బ్రాహ్మణ ఏవంకారీ కిచ్చకారీ హోసి, యో ఖో బ్రాహ్మణ ధమ్మేన భిక్ఖం పరియేసతి, ధమ్మేన భిక్ఖం పరియేసిత్వా మాతాపితరో పోసేతి, బహుం సో పుఞ్ఞం పసవతీ’’తి ఏవమాదినా భన్తే భగవతా భాసితా.

యో మాతరం వా పితరం వా, మచ్చో ధమ్మేన పోసతి;

తాయ నం పారిచరియాయ, మాతాపితూసు పణ్డితా;

ఇధేవ నం పసంసన్తి, పేచ్చ సగ్గే పమోదతి–

ఖోమదుస్ససుత్త

పుచ్ఛా – తేనావుసో భగవతా…పే… సమ్మాసమ్బుద్ధేన బ్రాహ్మణసంయుత్తే ఖోమదుస్ససుత్తం కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సక్కేసు భన్తే ఖోమదుస్సే నామ సక్యానం నిగమే ఖోమదుస్సకే బ్రాహ్మణగహపతికే ఆరబ్భ భాసిత, ఖోమదుస్సకా భన్తే బ్రాహ్మణగహపతికా భగవన్తం ఏతదవోచుం ‘‘కే చ ముణ్డకా సమణకా, కే చ సభాధమ్మం జానిస్సన్తీ’’తి.

తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం–

‘‘నేసా సభా యత్థ న సన్తి సన్తో,

సన్తో న తే యే న వదన్తి ధమ్మం;