కోసలసంయుత్త

దహరసుత్త

పుచ్ఛా – దహరసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే రాజానం పసేనదిం కోసలం ఆరబ్భ భాసితం. రాజా భన్తే పసేనది కోసలో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది, ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో భన్తే రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ ‘‘భవమ్పి నో గోతమో ‘అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధో’తి పటిజానాతీ’’తి. తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం ‘‘యఞ్హి తం మహారాజ సమ్మా వదమానోవదేయ్య ‘అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధో’తి, మమేవ తం సమ్మా వదమానో వదేయ్యా’’తి ఏవమాదినా భన్తే భగవతా భాసితం.

తస్మా హి పణ్డితో పోసో, సమ్పస్సం అత్థమత్తనో;

భుజఙ్గమం పావకఞ్చ, ఖత్తియఞ్చ యసస్సినం;

భిక్ఖుఞ్చ సీలసమ్పన్నం, సమ్మదేవ సమాచరే–

అత్తరక్ఖితసుత్త

పుచ్ఛా – అత్తరక్ఖితసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే రాజానంయేవ పసేనదిం కోసలం ఆరబ్భ భాసితం. రాజా భన్తే పసేనది కోసలో భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘ఇధ మయ్హం భన్తే రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాదీ’’తి ఏవమాదికం వచనం అవోచ. భగవా చ భన్తే ఏవమేతం మహారాజ ఏవమేతం మహారాజాతి ఏవమాదినా విభజిత్వా భాసితం.

కాయేన సంవరో సాధు, సాధు వాచాయ సంవరో;

మనసా సంవరో సాధు, సాధు, సబ్బత్థ సంవరో;

సబ్బత్థ సంవుతో లజ్జీ, రక్ఖితోతి పవుచ్చతి.

అప్పకసుత్త

పుచ్ఛా – అప్పకసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే రాజానంయేవ పసేనదిం కోసలం ఆరబ్భ భాసితం. రాజా భన్తే పసేనది కోసలో భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘ఇధ మయ్హం భన్తే రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది అప్పకా తే సత్తా లోకస్మిం, యే ఉళారే ఉళారే భోగే లభిత్వా న చేవ మజ్జన్తి న చ పమజ్జన్తి, న చ కామేసు గేధం ఆపజ్జన్తీ’’తి ఏవమాదికం వచనం అవోచ. భగవా చ భన్తే ‘‘ఏవమేతం మహారాజ ఏవమేతం మహారాజా’’తి ఏవమాదినా అప్పకసుత్తం భాసితం.

మల్లికాసుత్త

పుచ్ఛా – మల్లికాసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే రాజానంయేవ పసేనదిం కోసలం ఆరబ్భ భాసితం. రాజా భన్తే పసేనది కోసలో మల్లికం దేవిం ఏతదవోచ ‘‘అత్థి ను ఖో తే మల్లికే కోచఞ్ఞో అత్తనా పియతరో’’తి. తస్మిం వత్థుస్మిం సబ్బాదిసా అనుపరిగమ్మ చేతసాతి ఏవమాదినా భన్తే భగవతా భాసితం.

సబ్బా దిసా అనుపరిగమ్మ చేతసా, నేవజ్ఝగా పియతరమత్తనా క్వచి. ఏవం పియో పుథు అత్తా పరేసం, తస్మా న హింసే పరమత్తకామో–

సత్తజటిలసుత్త

పుచ్ఛా – తేనావుసో భగవతా…పే… సమ్మాసమ్బుద్ధేన సత్తజటిలసుత్తం కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే రాజానం పసేనదిం కోసలం ఆరబ్భ భాసితం. రాజా భన్తే పసేనది కోసలో అచిరపక్కన్తేసు సత్తసు చ జటిలేసు సత్తసు చ నిగణ్ఠేసు సత్తసు చ అచేలకేసు సత్తసు చ ఏకసాటకేసు సత్తసు చ పరిబ్బాజకేసు యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది, ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో భన్తే రాజా పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ ‘‘యే తే భన్తే లోకే అరహన్తో వా అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నా, ఏతే తేసం అఞ్ఞతరా’’తి. తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం ‘‘దుజ్జానం ఖో ఏతం మహారాజ తయా గిహినా కామభోగినా పుత్తసమ్బాధసయనం అజ్ఝావసన్తేన కాసిణచన్దనం పచ్చనుభోన్తేన మాలాగన్ధవిలేపనం ధారయన్తేన జాతరూపరజతం సాదియన్తేన ‘‘ఇమే వా అరహన్తో, ఇమే వా అరహత్తమగ్గం సమాపన్నా’’తి ఏవమాదినా భన్తే భగవతా భాసితం.

న వణ్ణరూపేన నరో సుజానో, న విస్ససే ఇత్తరదస్సనేన;

సుసఞ్ఞతానఞ్హి వియఞ్జనేన, అసఞ్ఞతా లోకమిమం చరన్తి.

పతిరూపకో మత్తికాకుణ్డలోవ, లోహడ్ఢమాసోవ సువణ్ణఛన్నో;

చరన్తి లోకే పరివారఛన్నా, అన్తో అసుద్ధా బహిసోభమానా-హూ

పఞ్చరాజసుత్త

పుచ్ఛా – పఞ్చరాజసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే రాజానంయేవ పసేనదిం కోసలం ఆరబ్భ భాసితం. రాజా భన్తే పసేనది కోసలో భగవన్తం ఏతదవోచ ‘‘కిం ను ఖో భన్తే కామానం అగ్గ’’న్తి. తస్మిం భన్తే వత్థుస్మిం ‘‘మనాపపరియన్తం ఖ్వాహం మహారాజ పఞ్చసు కామగుణేసు అగ్గన్తి వదామీ’’తి ఏవమాదినా భన్తే భగవతా భాసితం.

ఇధ భన్తే అమ్హాకం పఞ్చన్నం రాజూనం పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితానం సమఙ్గీభూతానం పరిచారయమానానం అయమన్తరాకథా ఉదపాదిం ‘కిం ను ఖో కామానం అగ్గ’న్తి–

పదుమం యథా కోకనదం సుగన్ధం, పాతో సియా ఫుల్లమవీతగన్ధం. అఙ్గీరసం పస్స విరోచమానం, తపన్తమాదిచ్చమివన్తలిక్ఖే–

దుతియఅపుత్తకసుత్త

పుచ్ఛా – దుతియఅపుత్తకసుత్తం పనావుసో భగవతా కత్థ కం ఆరబ్భ కిస్మిం వత్థుస్మిం కథఞ్చ భాసితం.

విస్సజ్జనా – సావత్థియం భన్తే రాజానంయేవ పసేనదిం కోసలం ఆరబ్భ భాసితం. రాజా భన్తే పసేనది కోసలో భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘ఇధ భన్తే సావత్థియం సేట్ఠి గహపతి కాలఙ్కతో, తమహం అపుత్తకం సాపతేయ్యం రాజన్తేపురం అతిహరిత్వా ఆగచ్ఛామీ’’తి ఏవమాదికం వచనం అవోచ. భగవా చ భన్తే ‘‘ఏవమేతం మహారాజ, ఏవమేతం మహారాజ, భూతపుబ్బం సో మహారాజ సేట్ఠి గహపతి తగ్గరసిఖిం నామ పచ్చేకసమ్బుద్ధం పిణ్డపాతేన పటిపాదేసీ’’తి ఏవమాదినా తస్స సేట్ఠిస్స గహపతిస్స అతీతం వత్థుం ఆహరిత్వా పరియోసానే చతూహి గాథాహి భాసితం.

ధఞ్ఞం ధనం రజతం జాతరూపం, పరిగ్గహం వాపి యదత్థి కిఞ్చి,

దాసా కమ్మకరా పేస్సా, యే చస్స అనుజీవినో.

సబ్బం నాదాయ గన్తబ్బం, సబ్బం నిక్ఖిప్పగామినం;

యఞ్చ కరోతి కాయేన, వాచాయ ఉదచేతసా.

తఞ్హి తస్స సకం హోతి, తంవ ఆదాయ గచ్ఛతి;

తంవస్స అనుగం హోతి, ఛాయావ అనపాయినీ.

తస్మా కరేయ్య కల్యాణం, నిచయం సమ్పరాయికం;

పుఞ్ఞాని పరలోకస్మిం, పతిట్ఠా హోన్తి పాణినం –