౯. ఉపనిస్సయపచ్చయో

తివిధో ఉపనిస్సయపచ్చయో, ఆరమ్మణూపనిస్సయో అనన్తరూపనిస్సయో పకతూపనిస్సయో. తత్థ ఆరమ్మణూప నిస్సయో ఆరమ్మణాధిపతిపచ్చయసదిసో, అనన్తరూపనిస్సయో అనన్తరపచ్చయసదిసో.

కతమో పకతూపనిస్సయో. సబ్బేపి అతీతానాగత పచ్చుప్పన్నా అజ్ఝత్తబహిద్ధాభూతా చిత్తచేతసికరూపధమ్మా చ నిబ్బానఞ్చ పఞ్ఞత్తి చ సబ్బేసం పచ్చుప్పన్నానం చిత్తచేతసికానం ధమ్మానం యథారహం పకతూపనిస్సయో.

తత్థ అతీతో పరినిబ్బుతో అమ్హాకం బుద్ధో చ ధమ్మో చ అరియసావకసఙ్ఘో చ సమ్ముతిసఙ్ఘపరమ్పరా చ అమ్హాకం పచ్ఛిమ జనానం కుసలుప్పత్తియా పకతూపనిస్సయపచ్చయో. తథా లోకే అతీతా కాలఙ్కతా మాతాపితరో చ ఆచరియా చ పణ్డితసమణబ్రాహ్మణా చ పాకటా నానాతిత్థాచరియా చ మహిద్ధికా మహానుభావా పోరాణకరాజానో చ పచ్ఛిమకానం జనానం కుసలుప్పత్తియా వా అకుసలుప్పత్తియా వా సుఖదుక్ఖుప్పత్తియా వా పకతూపనిస్సయో. తథా హి తే పచ్ఛిమకానం జనానం అత్థాయ నానాసద్ధమ్మపఞ్ఞత్తియో వా నానాఅసద్ధమ్మపఞ్ఞత్తియో వా నానాలోకూపకరణాని వా పురే పట్ఠపేసుం. పచ్ఛిమజనా చ తేహి పట్ఠపితేసు దానసీలాదిధమ్మేసు వా లోకచారిత్త కులగోత్తచారిత్త ధమ్మేసు వా నానాదిట్ఠివాదేసు వా నానాకమ్మాయతనసిప్పాయతన విజ్జాఠానేసు వా యథాపట్ఠపితేసు గామనిగమనగరఖేత్తవత్థు తళాకపోక్ఖరణిఆవాటాదీసు వా గేహరథసకటనావా సమ్పోతసమ్బన్ధాదీసు వా జాతరూపరజతమణిముత్తాదీసు వా దాయజ్జం పటిపజ్జన్తా లోకే వడ్ఢన్తి.

అనాగతోపి మేత్తేయ్యో నామ బుద్ధో చ తస్స ధమ్మో చ తస్స సఙ్ఘో చ ఏతరహి బహుజ్జనానం పారమిపుఞ్ఞప్పవత్తియా పకతూపనిస్సయపచ్చయో. తథా ఇమస్మిం భవే చ పచ్ఛిమే కాలే పటిలభిస్సమానా ఇస్సరియట్ఠానధనధఞ్ఞసమ్పత్తియో పురిమే కాలే ఠితానం మహాజనానం నానాభిసఙ్ఖారుప్పత్తియా పకతూపనిస్సయ పచ్చయో. అనాగతభవే చ అనుభవిస్సమానా భవసమ్పత్తి భోగ సమ్పత్తియో మగ్గఫలనిబ్బానసమ్పత్తియో చ ఏతరహి పచ్చుప్పన్నభవే ఠితానం దానసీలాదిపుఞ్ఞకిరియుప్పత్తియా పకతూపనిస్సయపచ్చయో. యథా హి లోకే హేమన్తే కాలే ధఞ్ఞప్ఫలాని లభిస్సామాతి వస్సికే కాలే కస్సనవప్పనకమ్మాని ఆరభన్తి, కమ్మే సిద్ధే తం తం ధనం లభిస్సామాతి పుబ్బభాగే తం తం వీరియకమ్మం వా తం తం పఞ్ఞాకమ్మం వా ఆరభన్తి. తత్థ ధఞ్ఞప్ఫలప్పటిలాభో చ తం తం ధనప్పటి లాభోచ తం తం కమ్మారమ్భస్స అనాగతపకతూపనిస్సయపచ్చయో తం తం కమ్మారమ్భో చ ధఞ్ఞప్ఫలప్పటిలాభస్స చ తం తం ధనప్పటి లాభస్స చ అతీతపకతూపనిస్సయపచ్చయో. ఏవమేవ పచ్ఛిమే అనాగతే కాలే నానాకమ్మప్ఫలాని సమ్పస్సన్తా పత్థయన్తా మహాజనా పురిమే పచ్చుప్పన్నే కాలే నానాపుఞ్ఞకమ్మాని ఆరభన్తి. తత్థ పుఞ్ఞప్ఫలాని పుఞ్ఞకమ్మానం అనాగతపకతూపనిస్సయపచ్చయో. పుఞ్ఞకమ్మాని పుఞ్ఞప్ఫలానం అతీతపకతూపనిస్సయపచ్చయో. తస్మా అనాగతపకతూపనిస్సయోపి అతీతపకతూపనిస్సయో వియ అతిమహన్తో పచ్చయో హోతి.

పచ్చుప్పన్నా బుద్ధాయో పచ్చయా పచ్చుప్పన్నానం మనుస్సదేవబ్రహ్మానం పచ్చుప్పన్నా మాతాపితరో పచ్చుప్పన్నానం పుత్తధీతాదీనం పచ్చుప్పన్నపకతూప నిస్సయో నామ. సో సుపాకటోయేవ.

అజ్ఝత్తభూతా పకతూపనిస్సయధమ్మా నామ బుద్ధాదీసు సవిఞ్ఞాణకసన్తానేసు ఉప్పన్నా పచ్చయధమ్మా. బహిద్ధాభూతా పకతూపనిస్సయధమ్మా నామ సత్తానం పతిట్ఠానభూతా పథవిపబ్బతనదీ సముద్దాదయో తేసం తేసం సత్తానం బహూపకారా అరఞ్ఞవనరుక్ఖ తిణపుబ్బణ్ణాపరణ్ణాదయో చన్దసూరియగహనక్ఖత్తాదయో వస్సోదకఅగ్గివాతసీతఉణ్హాదయో చ సబ్బేపి తే సత్తానం కుసలుప్పత్తియా వా అకుసలుప్పత్తియా వా సుఖుప్పత్తియా వా దుక్ఖుప్పత్తియా వా బలవపచ్చయా హోన్తి.

ఇమే జనా దిట్ఠేవ ధమ్మే పరినిబ్బాయిస్సామాతి బోధిపక్ఖియ ధమ్మే వా భావేన్తి, అనాగతే బుద్ధకాలే పరినిబ్బాయిస్సామాతి పారమీధమ్మే వా పరిపూరేన్తి. తత్థ నిబ్బానం తేసం ధమ్మానం ఉప్పత్తియా బలవపచ్చయో హోతి.

లోకే నానావోహారభూతా నామపఞ్ఞత్తియో చ బుద్ధ సాసనే తిపిటకపరియత్తిధమ్మభూతా నామపఞ్ఞత్తియో చ తేసం తేసం అత్థానం జాననత్థాయ బలవపచ్చయో.

తత్థ సఙ్ఖతధమ్మా నామ పచ్చయే సతి ఉప్పజ్జన్తి, అసతి నుప్పజ్జన్తి. ఉప్పజ్జిత్వాపి పచ్చయే సతి తిట్ఠన్తి, అసతి న తిట్ఠన్తి. తస్మా తేసం ఉప్పత్తియా వా ఠితియా వా పచ్చయో నామ ఇచ్ఛితబ్బో. నిబ్బానం పన పఞ్ఞత్తి చ అసఙ్ఖతధమ్మా హోన్తి అజాతిధమ్మా అనుప్పాదధమ్మా నిచ్చ ధమ్మా ధువధమ్మా. తస్మా తేసం ఉప్పాదాయ వా ఠితియా వా పచ్చయో నామ నత్థీతి.

కుసలో కుసలస్స ఉపనిస్సయో. సద్ధం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి, సీలం సమాదియతీతిఆదినా సుపాకటో. తథా రాగం ఉపనిస్సాయ పాణం హనతి, అదిన్నం ఆదియతీతిఆదినా సప్పాయం ఉతుం సప్పాయం భోజనం ఉపనిస్సాయ కాయికం సుఖం పచ్చనుభోతీతిఆదినా చ అకుసలో అకుసలస్స, అబ్యాకతో అబ్యాకతస్స ఉపనిస్సయోపి సుపాకటో.

కుసలో పన అకుసలస్సపి బలవూపనిస్సయో. దానం దత్వా తేన దానేన అత్తానం ఉక్కంసేతి, పరం వమ్భేతి. తథా సీల సమ్పన్నో హుత్వా సమాధిసమ్పన్నో హుత్వా పఞ్ఞాసమ్పన్నో హుత్వా అత్తానం ఉక్కంసేతి, పరం వమ్భేతి.

కుసలో అబ్యాకతస్సపి బలవూపనిస్సయో. సబ్బాని చతుభూమికకుసలకమ్మాని వా కమ్మపరివారాని కుసలాని వా కాలన్తరే చతుభూమికానం విపాకాబ్యాకతానం బలవూపనిస్సయో. దానపారమిం పూరేన్తా పూరణకాలే బహుం కాయికదుక్ఖం పచ్చనుభవన్తి. తథా సీలపారమిం నిక్ఖమపారమిం పఞ్ఞాపారమిం వీరియపారమిం ఖన్తిపారమిం సచ్చపారమిం అధిట్ఠానపారమిం మేత్తాపారమిం ఉపేక్ఖా పారమిం. ఏసేవ నయో ఝానభావనా మగ్గభావనాసుపి.

అకుసలో కుసలస్సపి బలవూపనిస్సయో. ఇధేకచ్చో పాపం కత్వా పచ్ఛా విప్పటిసారీ హుత్వా తస్స పాపస్స పహానాయ దానసీలఝానమగ్గకుసలాని సమ్పాదేతి. తం పాపం తేసం కుసలానం బలవూపనిస్సయో.

అకుసలో అబ్యాకతస్సపి బలవూపనిస్సయో. ఇధ బహూ జనా దుచ్చరితాని కత్వా చతూసు అపాయేసు పతిత్వా అపాయదుక్ఖం పచ్చనుభవన్తి. దిట్ఠధమ్మేపి కేచి అత్తనో వా పరస్స వా దుచ్చరితకమ్మ పచ్చయా బహుం దుక్ఖం పచ్చనుభవన్తి. కేచి దుచ్చరితకమ్మేన ధనం లభిత్వా సుఖం పచ్చనుభవన్తి. బహుజ్జనా రాగమూలకం బహుం దుక్ఖం పచ్చనుభవన్తి, దోసమూలకం దిట్ఠిమూలకం మానమూలకన్తి.

అబ్యాకతో కుసలస్సపి బలవూపనిస్సయో. ధన సమ్పత్తియా దానం దేతి, సీలం పూరేతి, పఞ్ఞం పూరేతి, భావనాసప్పాయం ఆవాసం వా లేణం వా గుహంవా రుక్ఖం వా అరఞ్ఞం వా పబ్బతం వా గోచరగామం వా ఉతుసప్పాయం వా ఆహారసప్పాయం వా లభిత్వా తం తం భావనం భావేతి.

అబ్యాకతో అకుసలస్సపి బలవూపనిస్సయో. లోకే చక్ఖుసమ్పదం నిస్సాయ బహూని దస్సనమూలాని అకుసలాని ఉప్పజ్జన్తి. ఏస నయో సోతసమ్పదాదీసు. తథా హత్థసమ్పదం పాదసమ్పదం సత్థసమ్పదం ఆవుధసమ్పదన్తిఆదినాపి వత్తబ్బో. ఏవం ఉపనిస్సయో తివిధో హోతి.

ఇధ సుత్తన్తూపనిస్సయోపి వత్తబ్బో. కల్యాణమిత్తం ఉప నిస్సాయ పాపమిత్తం ఉపనిస్సాయ గామం ఉపనిస్సాయ అరఞ్ఞం ఉపనిస్సాయాతిఆదినా బహూసు ఠానేసు ఆగతో. అపి చ పఞ్చనియామధమ్మా సత్తలోక సఙ్ఖారలోక ఓకాసలోక సఙ్ఖాతానం తిణ్ణం లోకానం అవిచ్ఛిన్నప్పవత్తియా బలవపచ్చయా హోన్తి. అయఞ్చ అత్థో నియామదీపనియం అమ్హేహి విత్థారతో దీపితోతి.

కేనట్ఠేన ఆరమ్మణూపనిస్సయోతి. అధిపతిభూతం ఆరమ్మణమేవ ఆరమ్మణికధమ్మానం బలవనిస్సయట్ఠేన ఆరమ్మణూప నిస్సయో.

కేనట్ఠేన అనన్తరూపనిస్సయోతి. పురిమం అనన్తరచిత్తమేవ పచ్ఛిమస్స అనన్తరచిత్తస్స ఉప్పజ్జనత్థాయ బలవనిస్సయట్ఠేన అనన్తరూపనిస్సయో. మాతా వియ పురిమచిత్తం, పుత్తో వియ పచ్ఛిమచిత్తం. యథా మాతా అత్తనో అనన్తరే పుత్తస్స ఉప్పజ్జనత్థాయ బలవూప నిస్సయో హోతి, తథా పురిమచిత్తం పచ్ఛిమచిత్తస్స ఉప్పజ్జనత్థాయాతి.

కేనట్ఠేన పకతూపనిస్సయోతి. పకతియావ లోకే పణ్డితానం పాకటో ఉపనిస్సయో పకతూపనిస్సయో.

ఏత్థ చ అనన్తరూపనిస్సయానుభావో అనన్తరచిత్తే ఏవ ఫరతి. పకతూపనిస్సయానుభావో పన దూరేపి ఫరతియేవ. తథా హి ఇమస్మిం భవే పురిమేసు దివసేసు వా మాసేసు వా సంవచ్ఛరేసు వా దిట్ఠసుతఘాయితసాయితఫుసితవిఞ్ఞాతాని ఆరమ్మణాని పచ్ఛాతథారూపే పచ్చయే సతి వస్ససతేపి మనోద్వారే ఆపాతం ఆగచ్ఛన్తి. ఇదం నామ పుబ్బే మయా దిట్ఠం సుతన్తిఆదినా సత్తా అనుస్సరన్తి. ఓపపాతికసత్తా పన పురిమభవంపి అనుస్సరన్తి. తథా మనుస్సేసుపి అప్పేకచ్చే జాతిస్సరసఞ్ఞాలాభినో. తథా పుబ్బే అనేకసతసహస్సేసు దిట్ఠాదీసు వత్థూసు పచ్ఛా ఏకస్మిం ఖణే ఏకం వత్థుం దిస్వా వా సుత్వా వా తస్మిం ఏవ ఖణే బహూసుపి తేసు మనోవిఞ్ఞాణసన్తానం ఫరమానం పవత్తతీతి. ఉపనిస్సయపచ్చయ దీపనా నిట్ఠితా.