౨౨. నత్థిపచ్చయో

౨౩. విగతపచ్చయో

౨౪. అవిగతపచ్చయో

సబ్బో అనన్తరపచ్చయో నత్థి పచ్చయో నామ. తథా విగత పచ్చయో. అవిగతపచ్చయోపి అత్థిపచ్చయేన సబ్బసదిసో. అత్థీతిచ అవిగతోతి చ అత్థతో ఏకమేవ. తథా నత్థీతి చ విగతోతిచ. నత్థివిగతఅవిగతపచ్చయదీపనా నిట్ఠితా.

పచ్చయత్థదీపనా నిట్ఠితా.

పచ్చయసభాగో

పచ్చయసభాగో వుచ్చతే. పఞ్చదస సహజాతజాతికా హోన్తి, చత్తారో మహాసహజాతా చత్తారో మజ్ఝిమసహజాతా సత్త ఖుద్దకసహజాతా. తత్థ చత్తారో మహాసహజాతా నామ సహజాతో సహజాతనిస్సయో సహజాతత్థి సహజాత అవిగతో. చత్తారో మజ్ఝిమసహజాతా నామ అఞ్ఞమఞ్ఞో విపాకో సమ్పయుత్తో సహజాతవిప్పయుత్తో. సత్త ఖుద్దకసహ జాతా నామ హేతు సహజాతాధిపతి సహజాతకమ్మం సహ జాతాహారో సహజాతిన్ద్రియం ఝానం మగ్గో.

తయో రూపాహారా, రూపాహారో రూపాహారత్థి రూపాహారా విగతో.

తీణి రూపజీవితిన్ద్రియాని, రూపజీవితిన్ద్రియం రూపజీవితిన్ద్రియత్థి రూపజీవితిన్ద్రియావిగతం.

సత్తరస పురేజాతజాతికా హోన్తి, ఛ వత్థుపురేజాతా ఛ ఆరమ్మణపురేజాతా పఞ్చ వత్థారమ్మణపురేజాతా. తత్థ ఛ వత్థుపురేజాతా నామ వత్థుపురేజాతో వత్థుపురేజాతనిస్సయో వత్థుపురేజాతిన్ద్రియం వత్థుపురేజాతవిప్పయుత్తం వత్థుపురేజాతత్థి వత్థు పురేజాతఅవిగతో. ఛ ఆరమ్మణపురేజాతా నామ ఆరమ్మణ పురేజాతో కిఞ్చిఆరమ్మణం కోచి ఆరమ్మణాధిపతి కోచి ఆరమ్మణూపనిస్ససో ఆరమ్మణపురేజాతత్థి ఆరమ్మణపురేజాత అవిగతో. కిఞ్చి ఆరమ్మణన్తిఆదీసు కిఞ్చికోచివచనేహి పచ్చుప్పన్నం నిప్ఫన్నరూపం గయ్హతి. పఞ్చ వత్థారమ్మణపురేజాతా నామ వత్థారమ్మణ పురేజాతో వత్థారమ్మణపురేజాతనిస్సయో వత్థారమ్మణపురే జాత విప్పయుత్తో వత్థారమ్మణపురేజాతత్థి వత్థారమ్మణపురేజాత అవిగతో.

చత్తారో పచ్ఛాజాతజాతికా హోన్తి, పచ్ఛాజాతో పచ్ఛాజాతవిప్పయుత్తో పచ్ఛాజాతత్థి పచ్ఛాజాతఅవిగతో.

సత్త అనన్తరా హోన్తి, అనన్తరో సమనన్తరో అనన్తరూప నిస్సయో ఆసేవనం అనన్తరకమ్మం నత్థి విగతో. ఏత్థ చ అనన్తర కమ్మం నామ అరియమగ్గచేతనా, సా అత్తనో అనన్తరే అరియఫలం జనేతి.

పఞ్చ విసుం పచ్చయా హోన్తి, అవసేసం ఆరమ్మణం అవసేసో ఆరమ్మణాధిపతి అవసేసో ఆరమ్మణూప నిస్సయో సబ్బో పకతూపనిస్సయో అవసేసం నానాక్ఖణిక కమ్మం. ఇతి విత్థారతో పట్ఠానపచ్చయా చతుపఞ్ఞాసప్పభేదా హోన్తీతి.

తత్థ సబ్బే సహజాతజాతికా చ సబ్బే పురేజాత జాతికా సబ్బే పచ్ఛాజాతజాతికా రూపాహారో రూపజీవితిన్ద్రియన్తి ఇమే పచ్చుప్పన్నపచ్చయా నామ. సబ్బే అనన్తరజాతికా సబ్బం నానాక్ఖణిక కమ్మన్తి ఇమే అతీతపచ్చయా నామ. ఆరమ్మణం పకతూపనిస్సయోతి ఇమే తేకాలికా చ నిబ్బానపఞ్ఞత్తీనం వసేన కాలవిముత్తా చ హోన్తి.

నిబ్బానఞ్చ పఞ్ఞత్తి చాతి ఇమే ద్వే ధమ్మా అప్పచ్చయా నామ అసఙ్ఖతా నామ. కస్మా. అజాతికత్తా. యేసఞ్హి జాతి నామ అత్థి, ఉప్పాదో నామ అత్థి. తే సప్పచ్చయానామ సఙ్ఖతా నామ పటిచ్చసముప్పన్నా నామ. ఇమే ద్వే ధమ్మా అజాతికత్తా అనుప్పాదత్తా అజాతిపచ్చయత్తాచ అప్పచ్చయా నామ అసఙ్ఖతా నామాతి.

సప్పచ్చయేసు చ ధమ్మేసు సఙ్ఖతేసు ఏకోపి ధమ్మో నిచ్చో ధువో సస్సతో అవిపరీతధమ్మో నామ నత్థి. అథ ఖో సబ్బే తే ఖయట్ఠేన అనిచ్చా ఏవ హోన్తి. కస్మా. సయఞ్చ పచ్చయాయత్తవుత్తి కత్తా పచ్చయానఞ్చ అనిచ్చధమ్మత్తా. నను నిబ్బానఞ్చ పఞ్ఞత్తి చ పచ్చయా హోన్తి. తే చ నిచ్చా ధువాతి. సచ్చం. కేవలేన పన నిబ్బానపచ్చయేన వా పఞ్ఞత్తిపచ్చయేన వా ఉప్పన్నో నామ నత్థి, బహూహి పచ్చయేహి ఏవ ఉప్పన్నో, తే పన పచ్చయా అనిచ్చా ఏవ అధువాతి.

యే చ ధమ్మా అనిచ్చా హోన్తి, తే నిచ్చకాలం సత్తే తివిధేహి దుక్ఖదణ్డేహి పటిప్పీళేన్తి బాధేన్తి, తస్మా తే ధమ్మా భయట్ఠేన దుక్ఖా ఏవ హోన్తి. తత్థ తివిధా దుక్ఖదణ్డా నామ దుక్ఖదుక్ఖతా సఙ్ఖార దుక్ఖతా విపరిణామదుక్ఖతా.

యే కేచి అనిచ్చా ఏవ హోన్తి, ఏకస్మిం ఇరియాపథేపి పునప్పునం భిజ్జన్తి, తే కథం యావజీవం నిచ్చసఞ్ఞితానం సత్తపుగ్గలానం అత్తా నామ భవేయ్యుం, సారా నామ భవేయ్యుం. యే చ దుక్ఖా ఏవ హోన్తి, తే కథం దుక్ఖప్పటికులానం సుఖకామానం సత్తానం అత్తా నామ భవేయ్యుం, సారా నామ భవేయ్యుం. తస్మా తే ధమ్మా అసారకట్ఠేన అనత్తా ఏవ హోన్తి.

అపి చ యస్మా ఇమాయ చతువీసతియా పచ్చయదేసనాయ ఇమమత్థం దస్సేతి. సబ్బేపి సఙ్ఖతధమ్మా నామ పచ్చయాయత్తవుత్తికా ఏవ హోన్తి, సత్తానం వసాయత్తవుత్తికా న హోన్తి. పచ్చయాయత్త వుత్తికేసు చ తేసు న ఏకోపి ధమ్మో అప్పకేన పచ్చయేన ఉప్పజ్జతి. అథ ఖో బహూహి ఏవ పచ్చయేహి ఉప్పజ్జతీతి, తస్మా అయం దేసనా ధమ్మానం అనత్తలక్ఖణదీపనే మత్థకపత్తా హోతీతి.

పచ్చయసభాగసఙ్గహో నిట్ఠితో.

పచ్చయఘటనానయో

పఞ్చవిఞ్ఞాణేసు పచ్చయఘటనానయో

పచ్చయఘటనానయో వుచ్చతే. ఏకేకస్మిం పచ్చయుప్పన్నే బహున్నం పచ్చయానం సమోధానం పచ్చయఘటనా నామ. యేన పన ధమ్మా సప్పచ్చయా సఙ్ఖతా పటిచ్చసముప్పన్నాతి వుచ్చన్తి, సబ్బే తే ధమ్మా ఉప్పాదే చ ఠితియఞ్చ ఇమేహి చతువీసతియా పచ్చయేహి సహితత్తా సప్పచ్చయా నామ, సప్పచ్చయత్తా సఙ్ఖతా నామ, సఙ్ఖతత్తా పటిచ్చసముప్పన్నా నామ. కతమే పన తే ధమ్మాతి. ఏకవీససతచిత్తాని చ ద్విపఞ్ఞాసచేతసికాని చ అట్ఠవీసతి రూపాని చ.

తత్థ ఏకవీససతచిత్తాని ధాతువసేన సత్తవిధాని భవన్తి, చక్ఖు విఞ్ఞాణధాతు సోతవిఞ్ఞాణధాతు ఘానవిఞ్ఞాణధాతు జివ్హా విఞ్ఞాణధాతు కాయవిఞ్ఞాణధాతు మనోధాతు మనోవిఞ్ఞాణ ధాతూతి. తత్థ చక్ఖువిఞ్ఞాణద్వయం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు నామ. సోతవిఞ్ఞాణద్వయం సోతవిఞ్ఞాణధాతు నామ. ఘానవిఞ్ఞాణద్వయం ఘానవిఞ్ఞాణధాతు నామ. జివ్హావిఞ్ఞాణద్వయం జివ్హావిఞ్ఞాణధాతు నామ. కాయవిఞ్ఞాణద్వయం కాయవిఞ్ఞాణధాతు నామ. పఞ్చద్వారావజ్జన చిత్తఞ్చ సమ్పటిచ్ఛనచిత్తద్వయఞ్చ మనోధాతు నామ. సేసాని అట్ఠసతం చిత్తాని మనోవిఞ్ఞాణధాతు నామ.

ద్విపఞ్ఞాసచేతసికాని చ రాసివసేన చతుబ్బిధాని భవన్తి, సత్త సబ్బచిత్తికాని చ ఛ పకిణ్ణకాని చ చుద్దస పాపానిచ పఞ్చవీసతి కల్యాణాని చ.

చతువీసతిపచ్చయేసు చ పన్నరసపచ్చయా సబ్బచిత్తుప్పాద సాధారణా హోన్తి, ఆరమ్మణఞ్చ అనన్తరఞ్చ సమనన్తరఞ్చ సహ జాతో చ అఞ్ఞమఞ్ఞఞ్చ నిస్సయో చ ఉపనిస్సయో చ కమ్మఞ్చ ఆహారో చ ఇన్ద్రియఞ్చ సమ్పయుత్తో చ అత్థి చ నత్థి చ విగతో చ అవిగతో చ. న హి కిఞ్చి చిత్తం వా చేతసికం వా ఆరమ్మణేన వినా ఉప్పన్నం నామ అత్థి. తథా అనన్తరాదీహి చ. అట్ఠపచ్చయా కేసఞ్చి చిత్తుప్పాదానం పచ్చయా సాధారణా హోన్తి, హేతు చ అధిపతి చ పురే జాతో చ ఆసేవనఞ్చ విపాకో చ ఝానఞ్చ మగ్గో చ విప్పయుత్తో చ. తత్థ హేతు సహేతుకచిత్తుప్పాదానం ఏవ సాధారణా, అధిపతి చ సాధిపతిజవనానం ఏవ, పురేజాతో చ కేసఞ్చి చిత్తుప్పాదానం ఏవ, ఆసేవనఞ్చ కుసలాకుసలకిరియజవనానం ఏవ, విపాకో చ విపాకచిత్తుప్పాదానం ఏవ, ఝానఞ్చ మనోధాతు మనోవిఞ్ఞాణధాతు చిత్తుప్పాదానం ఏవ, మగ్గో చ సహేతుకచిత్తుప్పాదానం ఏవ, విప్పయుత్తో చ అరూపలోకే చిత్తుప్పాదానం నత్థి, ఏకో పచ్ఛాజాతో రూపధమ్మానం ఏవ విసుంభూతో హోతి.

తత్రాయం దీపనా. సత్త సబ్బచిత్తికాని చేతసికాని నామ, ఫస్సో వేదనా సఞ్ఞా చేతనా ఏకగ్గతా జీవితం మనసికారో. తత్థ చిత్తం అధిపతిజాతికఞ్చ ఆహారపచ్చయో చ ఇన్ద్రియపచ్చయో చ. ఫస్సో ఆహారపచ్చయో. వేదనా ఇన్ద్రియపచ్చయో చ ఝాన పచ్చయో చ. చేతనా కమ్మపచ్చయో చ ఆహారపచ్చయో చ. ఏకగ్గతా ఇన్ద్రియపచ్చయో చ ఝాన పచ్చయో చ మగ్గపచ్చయో చ. జీవితం ఇన్ద్రియపచ్చయో. సేసా ద్వే ధమ్మా విసేసపచ్చయా న హోన్తి.

చక్ఖువిఞ్ఞాణే సత్త సబ్బచిత్తికాని చేతసికాని లబ్భన్తి, విఞ్ఞాణేన సద్ధిం అట్ఠ నామధమ్మా హోన్తి. సబ్బే తే ధమ్మా సత్తహి పచ్చయేహి అఞ్ఞమఞ్ఞస్స పచ్చయా హోన్తి చతూహి మహాసహజాతేహి చ విప్పయుత్తవజ్జితేహి తీహి మజ్ఝిమసహజాతేహి చ. తేస్వేవ అట్ఠసు ధమ్మేసు విఞ్ఞాణం సేసానం సత్తన్నం ధమ్మానం ఆహారపచ్చయేన చ ఇన్ద్రియపచ్చయేన చ పచ్చయో హోతి. ఫస్సో ఆహారపచ్చయేన, వేదనా ఇన్ద్రియపచ్చయమత్తేన, చేతనా కమ్మపచ్చయేన చ ఆహార పచ్చయేన చ, ఏకగ్గతా ఇన్ద్రియపచ్చయమత్తేన, జీవితం సేసానం సత్తన్నం ధమ్మానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో హోతి. చక్ఖువత్థురూపం పన తేసం అట్ఠన్నం ధమ్మానం ఛహి వత్థుపురేజాతేహి తస్మిం చక్ఖువత్థుమ్హి ఆపాతమాగతాని పచ్చుప్పన్నాని రూపారమ్మణాని తేసం చతూహి ఆరమ్మణ పురేజాతేహి, అనన్తరనిరుద్ధం పఞ్చద్వారావజ్జనచిత్తఞ్చ పఞ్చహి అనన్తరేహి, పుబ్బే కతం కుసలకమ్మం వా అకుసలకమ్మం వా కుసలవిపాకానం వా అకుసలవిపాకానం వా తేసం నానాక్ఖణికకమ్మపచ్చయేన, కమ్మ సహాయభూతాని పురిమభవే అవిజ్జాతణ్హూపాదానాని చ ఇమస్మిం భవే ఆవాసపుగ్గలఉతుభోజనాదయో చ తేసం అట్ఠన్నం ధమ్మానం పకతూపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయా హోన్తి. ఇమస్మిం చిత్తే హేతు చ అధిపతి చ పచ్ఛాజాతో చ ఆసేవనఞ్చ ఝానఞ్చ మగ్గోచాతి ఛపచ్చయా న లబ్భన్తి, అట్ఠారసపచ్చయా లబ్భన్తి. యథా చ ఇమస్మిం చిత్తే, తథా సోతవిఞ్ఞాణాదీసుపి ఛ పచ్చయా న లబ్భన్తి, అట్ఠారసపచ్చయా లబ్భన్తీతి.

పఞ్చవిఞ్ఞాణేసు పచ్చయఘటనానయో నిట్ఠితో.

అహేతుక చిత్తుప్పాదేసు పచ్చయఘటనానయో

ఛ పకిణ్ణకాని చేతసికాని నామ, వితక్కో విచారో అధిమోక్ఖో వీరియం పీతి ఛన్దో. తత్థ వితక్కో ఝానపచ్చయో చ మగ్గపచ్చయో చ. విచారో ఝానపచ్చయో. వీరియం అధిపతిజాతికఞ్చ ఇన్ద్రియపచ్చయో చ మగ్గపచ్చయో చ. పీతి ఝానపచ్చయో. ఛన్దో అధిపతిజాతికో. అధిమోక్ఖో పన విసేసపచ్చయో న హోతి.

పఞ్చద్వారావజ్జనచిత్తఞ్చ సమ్పటిచ్ఛనచిత్తద్వయఞ్చ ఉపేక్ఖాసన్తీరణ ద్వయఞ్చాతి పఞ్చసు చిత్తేసు దస చేతసికాని లబ్భన్తి, సత్త సబ్బ చిత్తికాని చ పకిణ్ణకేసు వితక్కో చ విచారో చ అధిమోక్ఖో చ. విఞ్ఞాణేన సద్ధిం పచ్చేకం ఏకాదస నామధమ్మా హోన్తి. ఇమేసు చిత్తేసు ఝానకిచ్చం లబ్భతి. వేదనా చ ఏకగ్గతా చ వితక్కో చ విచారో చ ఝానపచ్చయం సాధేన్తి. పఞ్చద్వారావజ్జనచిత్తం పన కిరియచిత్తం హోతి, విపాకపచ్చయో నత్థి. నానాక్ఖణికకమ్మఞ్చ ఉపనిస్సయట్ఠానే తిట్ఠతి. విపాకపచ్చయేన సద్ధిం ఛ పచ్చయా న లబ్భన్తి. ఝానపచ్చయేన సద్ధిం అట్ఠారసపచ్చయా లబ్భన్తి. సేసేసు చతూసు విపాకచిత్తేసు పఞ్చ పచ్చయా న లబ్భన్తి. విపాకపచ్చయేన చ ఝానపచ్చయేన చ సద్ధిం ఏకూనవీసతి పచ్చయా లబ్భన్తి.

సోమనస్ససన్తీరణే పీతియా సద్ధిం ఏకాదసచేతసికా యుజ్జన్తి, మనోద్వారావజ్జనచిత్తే చ వీరియేన సద్ధిం ఏకాదసాతి విఞ్ఞాణేన సద్ధిం ద్వాదస నామధమ్మా హోన్తి. హసితుప్పాదచిత్తే పన పీతియా చ వీరియేన చ సద్ధిం ద్వాదస చేతసికాని యుజ్జన్తి. విఞ్ఞాణేన సద్ధిం తేరస నామధమ్మా హోన్తి. తత్థ సోమనస్ససన్తీరణే ఝానఙ్గేసు పీతిమత్తం అధికం హోతి, పుబ్బే ఉపేక్ఖాసన్తీరణద్వయే వియ పఞ్చపచ్చయా న లబ్భన్తి. ఏకూనవీసతిపచ్చయా లబ్భన్తి. మనోద్వారా వజ్జనచిత్తే చ వీరియమత్తం అధికం హోతి, తఞ్చ ఇన్ద్రియకిచ్చ ఝాన కిచ్చానిసాధేతి. అధిపతికిచ్చఞ్చ మగ్గకిచ్చఞ్చ న సాధేతి. కిరియ చిత్తత్తావిపాకపచ్చయో చ నత్థి. పుబ్బే పఞ్చద్వారావజ్జనచిత్తే వియ విపాక పచ్చయేన సద్ధిం ఛ పచ్చయా న లబ్భన్తి. ఝానపచ్చయేన సద్ధిం అట్ఠరస పచ్చయా లబ్భన్తి. హసితుప్పాదచిత్తేపి కిరియచిత్తత్తా విపాకపచ్చయో నత్థి, జవనచిత్తత్తా పన ఆసేవనం అత్థి, విపాకపచ్చయేన సద్ధిం పఞ్చ పచ్చయా న లబ్భన్తి. ఆసేవనపచ్చయేన సద్ధిం ఏకూనవీసతి పచ్చయా లబ్భన్తి.

అహేతుకచిత్తుప్పాదేసు పచ్చయఘటనానయో నిట్ఠితో.

అకుసలచిత్తుప్పాదేసు పచ్చయఘటనానయో

ద్వాదస అకుసలచిత్తాని, ద్వే మోహమూలికాని అట్ఠ లోభ మూలికాని ద్వే దోసమూలికాని. చుద్దస పాపచేతసికాని నామ మోహో అహిరికం అనోత్తప్పం ఉద్ధచ్చన్తి ఇదం మోహచతుక్కం నామ. లోభో దిట్ఠి మానోతి ఇదం లోభతిక్కం నామ. దోసో ఇస్సా మచ్ఛరియం కుక్కుచ్చన్తి ఇదం దోసచతుక్కం నామ. థినం మిద్ధం విచికిచ్ఛాతి ఇదం విసుం తిక్కం నామ.

తత్థ లోభో దోసో మోహోతి తయో మూలధమ్మా హేతుపచ్చయా, దిట్ఠి మగ్గపచ్చయో, సేసా దసధమ్మా విసేసపచ్చయా న హోన్తి.

తత్థ ద్వే మోహమూలికాని నామ విచికిచ్ఛాసమ్పయుత్తచిత్తం ఉద్ధచ్చ సమ్పయుత్తచిత్తం. తత్థ విచికిచ్ఛాసమ్పయుత్తచిత్తే పన్నరస చేతసికాని ఉప్పజ్జన్తి సత్త సబ్బచిత్తికాని చ వితక్కో విచారో వీరియన్తి తీణి పకిణ్ణకాని చ పాపచేతసికేసు మోహచతుక్కఞ్చ విచికిచ్ఛా చాతి, చిత్తేన సద్ధిం సోళస నామధమ్మా హోన్తి. ఇమస్మిం చిత్తే హేతు పచ్చయోపి మగ్గపచ్చయోపి లబ్భన్తి. తత్థ మోహో హేతుపచ్చయో, వితక్కో చ వీరియఞ్చ మగ్గపచ్చయో, ఏకగ్గతా పన విచికిచ్ఛాయ దుట్ఠత్తా ఇమస్మిం చిత్తే ఇన్ద్రియకిచ్చఞ్చ మగ్గకిచ్చఞ్చ న సాధేతి, ఝానకిచ్చమత్తం సాధేతి. అధిపతి చ పచ్ఛాజాతో విపాకో చాతి తయో పచ్చయాన లబ్భన్తి, సేసా ఏకవీసతిపచ్చయా లబ్భన్తి. ఉద్ధచ్చసమ్పయుత్తచిత్తేపి విచికిచ్ఛం పహాయ అధిమోక్ఖేన సద్ధిం పన్నరసేవ చేతసికాని, సోళసేవ నామధమ్మా హోన్తి. ఇమస్మిం చిత్తే ఏకగ్గతా ఇన్ద్రియ కిచ్చఞ్చ ఝానకిచ్చఞ్చ మగ్గకిచ్చఞ్చ సాధేతి, తయో పచ్చయా న లబ్భన్తి, ఏకవీసతి పచ్చయా లబ్భన్తి.

అట్ఠసు లోభమూలికచిత్తేసు పన సత్త సబ్బచిత్తికాని చ ఛ పకిణ్ణకాని చ పాపేసు మోహచతుక్కఞ్చ లోభతిక్కఞ్చ థినమిద్ధఞ్చాతి ద్వావీసతి చేతసికాని ఉప్పజ్జన్తి. తేసు లోభో చ మోహోచాతి ద్వే మూలాని హేతుపచ్చయో. ఛన్దో చ చిత్తఞ్చ వీరియఞ్చాతి తయో అధిపతిజాతికా కదాచి అధిపతికిచ్చం సాధేన్తి, ఆరమ్మణాధిపతిపి ఏత్థ లబ్భతి. చేతనా కమ్మపచ్చయో. తయో ఆహారా ఆహారపచ్చయో. చిత్తఞ్చ వేదనా చ ఏకగ్గతా చ జీవితఞ్చ వీరియఞ్చాతి పఞ్చ ఇన్ద్రియధమ్మా ఇన్ద్రియపచ్చయో. వితక్కో చ విచారో చ పీతి చ వేదనా చ ఏకగ్గతాచాతి పఞ్చ ఝానఙ్గాని ఝానపచ్చయో. వితక్కో చ ఏకగ్గతా చ దిట్ఠి చ వీరియఞ్చాతి చత్తారి మగ్గఙ్గాని మగ్గపచ్చయో. పచ్ఛాజాతో చ విపాకో చాతి ద్వే పచ్చయా న లబ్భన్తి. సేసా ద్వావీసతి పచ్చయా లబ్భన్తి.

ద్వీసు దోసమూలికచిత్తేసు పీతిఞ్చ లోభతిక్కఞ్చ పహాయ దోసచతుక్కేన సద్ధిం ద్వావీసతి ఏవ చేతసికాని, దోసో చ మోహో చ ద్వే మూలాని, తయో అధిపతి జాతికా, తయో ఆహారా, పఞ్చ ఇన్ద్రియాని, చత్తారి ఝానఙ్గాని, తీణి మగ్గఙ్గాని. ఏత్థాపి ద్వే పచ్చయా న లబ్భన్తి, ద్వావీసతి పచ్చయా లబ్భన్తి.

అకుసలచిత్తుప్పాదేసు పచ్చయఘటనానయో నిట్ఠితో.

చిత్తుప్పాదేసు పచ్చయఘటనానయో

ఏకనవుతి సోభణచిత్తాని నామ, చతువీసతి కామ సోభణచిత్తాని పన్నరస రూపచిత్తాని ద్వాదస అరూపచిత్తాని చత్తాలీస లోకుత్తరచిత్తాని. తత్థ చతువీసతి కామసోభణ చిత్తాని నామ అట్ఠ కామకుసలచిత్తాని అట్ఠ కామసోభణవిపాక చిత్తాని అట్ఠ కామసోభణకిరియచిత్తాని.

పఞ్చ వీసతి కల్యాణచేతసికాని నామ, అలోభో అదోసో అమోహోచేతి తీణి కల్యాణమూలికాని చ సద్ధా చ సతి చ హిరీ చ ఓత్తప్పఞ్చ తత్రమజ్ఝత్తతా చ కాయపస్సద్ధి చ చిత్త పస్సద్ధి చ కాయలహుతా చ చిత్తలహుతా చ కాయముదుతా చ చిత్త ముదుతా చ కాయకమ్మఞ్ఞతా చ చిత్త కమ్మఞ్ఞతా చ కాయపాగుఞ్ఞతా చ చిత్తపాగుఞ్ఞతా చ కాయుజుకతా చ చిత్తుజుకతా చ సమ్మావాచా సమ్మాకమ్మన్తో సమ్మాఆజీవోతి తిస్సో విరతియో చ కరుణా ముదితాతి ద్వే అప్పమఞ్ఞాయో చ.

తత్థ తీణి కల్యాణమూలాని హేతుపచ్చయో, అమోహో పన అధిపతిపచ్చయే వీమంసాధిపతినామ, ఇన్ద్రియపచ్చయే పఞ్ఞిన్ద్రియం నామ, మగ్గపచ్చయే సమ్మాదిట్ఠి నామ. సద్ధా ఇన్ద్రియపచ్చయే సద్ధిన్ద్రియం నామ. సతి ఇన్ద్రియపచ్చయే సతిన్ద్రియం నామ, మగ్గపచ్చయే సమ్మాసతి నామ. తిస్సో విరతియో మగ్గపచ్చయో, సేసా సత్తరస ధమ్మా విసేసపచ్చయా న హోన్తి.

అట్ఠసు కామకుసలచిత్తేసు అట్ఠతింస చేతసికాని సఙ్గయ్హన్తి, సత్త సబ్బచిత్తికాని ఛ పకిణ్ణకాని పఞ్చవీసతి కల్యాణాని. తేసు చ పీతి చతూసు సోమనస్సికేసు ఏవ, అమోహో చతూసు ఞాణసమ్పయుత్తేసు ఏవ, తిస్సో విరతియో సిక్ఖాపదసీలపూరణ కాలే ఏవ, ద్వే అప్పమఞ్ఞాయో సత్తేసు కారుఞ్ఞమోదనాకారేసు ఏవాతి. ఇమేసుపి అట్ఠసు చిత్తేసు ద్వే వా తీణి వా కల్యాణమూలాని హేతుపచ్చయో, ఛన్దో చ చిత్తఞ్చ వీరియఞ్చ వీమంసాచాతి చతూసు అధిపతిజాతికేసు ఏకమేకోవ కదాచి అధిపతిపచ్చయో. చేతనా కమ్మపచ్చయో. తయో ఆహారా ఆహారపచ్చయో. చిత్తఞ్చ వేదనా చ ఏకగ్గతా చ జీవితఞ్చ సద్ధా చ సతి చ వీరియఞ్చ పఞ్ఞాచాతి అట్ఠ ఇన్ద్రియాని ఇన్ద్రియపచ్చయో. వితక్కో చ విచారో చ పీతి చ వేదనా చ ఏకగ్గతాచాతి పఞ్చఝానఙ్గాని ఝానపచ్చయో. పఞ్ఞా చ వితక్కో చ తిస్సో విరతియో చ సతి చ వీరియఞ్చ ఏకగ్గతాచాతి అట్ఠ మగ్గఙ్గాని మగ్గపచ్చయో. ఇమేసుపి అట్ఠసు చిత్తేసు పచ్ఛాజాతో చ విపాకోచాతి ద్వే పచ్చయా న లబ్భన్తి, సేసా ద్వావీసతిపచ్చయా లబ్భన్తి.

అట్ఠసు కామసోభణకిరియచిత్తేసు తిస్సో విరతియో న లబ్భన్తి, కుసలేసు వియ ద్వే పచ్చయా న లబ్భన్తి, ద్వావీసతి పచ్చయా లబ్భన్తి.

అట్ఠసు కామసోభణవిపాకేసు తిస్సో విరతియో చ ద్వే అప్పమఞ్ఞాయో చ న లబ్భన్తి. అధిపతిపచ్చయో చ పచ్ఛాజాతో చ ఆసేవనఞ్చాతి తయో పచ్చయా న లబ్భన్తి, ఏకవీసతి పచ్చయా లబ్భన్తి.

ఉపరి రూపారూపలోకుత్తరచిత్తేసుపి ద్వావీసతిపచ్చయతో అతిరేకం నత్థి. తస్మా చతూసు ఞాణసమ్పయుత్తకామకుసల చిత్తేసు వియ ఇమేసు పచ్చయఘటనా వేదితబ్బా.

ఏవం సన్తే కస్మా తాని చిత్తాని కామచిత్తతో మహన్త తరాని చ పణీతతరాని చ హోన్తీతి. ఆసేవనమహన్తత్తా. తాని హి చిత్తాని భావనాకమ్మవిసేసేహి సిద్ధాని హోన్తి, తస్మా తేసు ఆసేవనపచ్చయో మహన్తో హోతి. ఆసేవన మహన్తత్తా చ ఇన్ద్రియపచ్చయోపి ఝానపచ్చయోపి మగ్గపచ్చయోపి అఞ్ఞేపి వా తేసం పచ్చయా మహన్తా హోన్తి. పచ్చయానం ఉపరూపరి మహన్తత్తా తాని చిత్తాని ఉపరూపరి చ కామచిత్తతో మహన్తతరాని చ పణీతతరాని చ హోన్తీతి.

చిత్తుప్పాదేసు పచ్చయఘటనానయో నిట్ఠితో.

రూపకలాపేసు పచ్చయఘటనానయో

రూపకలాపేసు పచ్చయఘటనానయో వుచ్చతే. అట్ఠవీసతి రూపాని నామ, చత్తారి మహాభూతాని పథవీ ఆపో తేజో వాయో. పఞ్చ పసాదరూపాని చక్ఖు సోతం ఘానం జివ్హా కాయో. పఞ్చ గోచరరూపాని రూపం సద్దో గన్ధో రసో ఫోట్ఠబ్బం. తత్థ ఫోట్ఠబ్బం తివిధం పథవీఫోట్ఠబ్బం తేజోఫోట్ఠబ్బం వాయోఫోట్ఠబ్బం. ద్వే భావరూపాని ఇత్థిభావరూపం పుమ్భావరూపం. ఏకం జీవితరూపం, ఏకం హదయరూపం. ఏకం ఆహారరూపం. ఏకం ఆకాసధాతురూపం. ద్వే విఞ్ఞత్తిరూపాని కాయవిఞ్ఞత్తిరూపం వచీవిఞ్ఞత్తి రూపం. తీణి వికారరూపాని లహుతా ముదుతా కమ్మఞ్ఞతా. చత్తారి లక్ఖణరూపాని ఉపచయో సన్తతి జరతా అనిచ్చతా.

తత్థ ఛ రూపధమ్మా రూపధమ్మానం పచ్చయా హోన్తి చత్తారి మహాభూతాని చ జీవితరూపఞ్చ ఆహారరూపఞ్చ. తత్థ చత్తారి మహా భూతాని అఞ్ఞమఞ్ఞస్స పఞ్చహి పచ్చయేహి పచ్చయా హోన్తి సహజాతేన చ అఞ్ఞమఞ్ఞేన చ నిస్సయేన చ అత్థియా చ అవిగతేనచ. సహజాతానం ఉపాదారూపానం అఞ్ఞమఞ్ఞవజ్జితేహి చతూహి పచ్చయేహి పచ్చయా హోన్తి. జీవితరూపం సహజాతానం కమ్మజరూపానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. ఆహారరూపం సహజాతానఞ్చ అసహజాతానఞ్చ సబ్బేసం అజ్ఝత్తరూపధమ్మానం ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో.

తత్థేవ తేరస రూపధమ్మా నామధమ్మానం విసేసపచ్చయా హోన్తి, పఞ్చపసాదరూపాని చ సత్త గోచరరూపాని చ హదయవత్థురూపఞ్చ. తత్థ పఞ్చ పసాదరూపాని పఞ్చన్నం విఞ్ఞాణధాతూనం మాతరో వియ పుత్తకానం వత్థుపురేజాతేన చ వత్థుపురేజాతిన్ద్రియేన చ వత్థు పురేజాతవిప్పయుత్తేన చ పచ్చయా హోన్తి. సత్త గోచరరూపాని పఞ్చన్నం విఞ్ఞాణధాతూనం తిస్సన్నం మనోధాతూనఞ్చ పితరో వియ పుత్తకానం ఆరమ్మణపురేజాతేన పచ్చయా హోన్తి. హదయవత్థురూపం ద్విన్నం మనోధాతు మనోవిఞ్ఞాణధాతూనం రుక్ఖో వియ రుక్ఖదేవతానం యథారహం పటిసన్ధిక్ఖణే సహజాతనిస్సయేన పవత్తికాలే వత్థుపురేజాతేన చ వత్థుపురేజాతవిప్పయుత్తేన చ పచ్చయో హోతి.

తేవీసతి రూపకలాపా. తత్థ ఏకాయ రజ్జుయా బన్ధితానం కేసానం కేసకలాపో వియ తిణానం తిణకలాపో వియ ఏకేన జాతిరూపేన బన్ధితానం రూపధమ్మానం కలాపో పరిపిణ్డిరూప కలాపో నామ.

తత్థ చత్తారి మహాభూతాని వణ్ణో గన్ధో రసో ఓజాతి ఇమే అట్ఠ ధమ్మా ఏకో సబ్బమూలకలాపో నామ, సబ్బమూలట్ఠకన్తి చ వుచ్చతి.

నవ కమ్మజరూపకలాపా, – జీవితనవకం వత్థుదసకం కాయ దసకం ఇత్థిభావదసకం పుమ్భావదసకం చక్ఖుదసకం సోతదసకం ఘానదసకం జివ్హాదసకం. తత్థ సబ్బమూలట్ఠకమేవజీవితరూపేన సహ జీవితనవకం నామ. ఏతదేవ కమ్మజకలాపేసు మూలనవకం హోతి. మూలనవకమేవ యథాక్కమం హదయవత్థురూపాదీహి అట్ఠరూపేహి సహ వత్థుదసకాదీని అట్ఠదసకాని భవతి. తత్థ జీవితనవకఞ్చ కాయదసకఞ్చ భావదసకానిచాతి చత్తారో కలాపా సకల కాయే పవత్తన్తి. తత్థ జీవితనవకన్తి పాచకగ్గి చ కాయగ్గి చ వుచ్చతి. పాచకగ్గి నామ పాచకతేజో కోట్ఠాసో, సో ఆమాసయే పవత్తిత్వా అసితపీతఖాయితసాయితాని పరిపాచేతి. కాయగ్గి నామ సకలకాయబ్యాపకో ఉస్మాతేజో కోట్ఠాసో, సో సకల కాయే పవత్తిత్వా పిత్తసేమ్హలోహితాని అపూతీని విప్పసన్నాని కరోతి. తేసం ద్విన్నం విసమవుత్తియా సతి సత్తా బహ్వాబాధా హోన్తి, సమవుత్తియా సతి అప్పాబాధా. తదుభయం జీవితనవకం సత్తానం ఆయుం సమ్పాదేతి. వణ్ణం సమ్పాదేతి. కాయదసకం సకలకాయే సుఖసమ్ఫస్స దుక్ఖసమ్ఫస్సాని సమ్పాదేతి. భావ దసకాని ఇత్థీనం సబ్బే ఇత్థాకారే సమ్పాదేతి. పురిసానం సబ్బే పురిసాకారే సమ్పాదేహి. సేసాని వత్థుదసకాదీని పఞ్చదసకాని పదేసదసకాని నామ. తత్థ వత్థుదసకం హదయకోసబ్భన్తరే పవత్తిత్వా సత్తానం నానాపకారాని సుచిన్తితదుచిన్తితాని సమ్పాదేతి. చక్ఖుదసకాదీని చత్తారి దసకాని చక్ఖుగుళ కణ్ణబిల నాసబిల జివ్హాతలేసు పవత్తిత్వా దస్సన సవన ఘాయన సాయనాని సమ్పాదేతి.

అట్ఠ చిత్తజరూపకలాపా, సబ్బమూలట్ఠకం సద్దనవకం కాయ విఞ్ఞత్తినవకం సద్దవచీవిఞ్ఞత్తిదసకన్తి చత్తారో మూలకలాపా చ తేయేవ లహుతా ముదుతా కమ్మఞ్ఞతాసఙ్ఖాతేహి తీహి వికార రూపేహి సహ చత్తారో సవికారకలాపా చ.

తత్థ సరీరధాతూనం విసమప్పవత్తికాలే గిలానస్స మూల కలాపాని ఏవ పవత్తన్తి. తదా హి తస్స సరీరరూపాని గరూని వా థద్ధాని వా అకమ్మఞ్ఞాని వా హోన్తి, యథారుచి ఇరియపథంపి పవత్తేతుం అఙ్గ పచ్చఙ్గానిపి చాలేతుం వచనంపి కథేతుం దుక్ఖో హోతి. సరీరధాతూనం సమప్పవత్తికాలే పన అగిలానస్స గరుథద్ధాదీనం సరీరదోసానం అభావతో సవికారా పవత్తన్తి. తేసు చ చిత్తఙ్గవసేన కాయఙ్గ చలనే ద్వే కాయవిఞ్ఞత్తికలాపా పవత్తన్తి. చిత్తవసేనేవ ముఖతో వచనసద్దప్పవత్తికాలే ద్వే వచీవిఞ్ఞత్తికలాపా, చిత్తవసేనేవ అక్ఖరవణ్ణరహితానం హసనరోదనాదీనం అవచనసద్దానం ముఖతో పవత్తికాలే ద్వే సద్దకలాపా, సేసకాలేసు ద్వే ఆది కలాపా పవత్తన్తి.

చత్తారో ఉతుజరూపకలాపా, సబ్బమూలట్ఠకం సద్దనవకన్తి ద్వే మూలకలాపా చ ద్వే సవికారకలాపా చ. తత్థ అయం కాయో యావజీవం ఇరియాపథసోతం అనుగచ్ఛన్తో యాపేతి, తస్మా ఇరియాపథనానత్తం పటిచ్చ ఇమస్మిం కాయే ఖణే ఖణే ధాతూనం సమప్పవత్తివిసమప్పవత్తియో పఞ్ఞాయన్తి. తథా ఉతునానత్తం పటిచ్చ ఆహారనానత్తం పటిచ్చ వాతాతపసప్ఫస్సనానత్తం పటిచ్చ కాయఙ్గ పరిహారనానత్తం పటిచ్చ అత్తూపక్కమపరూపక్కమనానత్తం పటిచ్చ. తత్థ విసమప్పవత్తికాలే ద్వే మూలకలాపా ఏవ పవత్తన్తి, సమప్పవత్తికాలే ద్వే సవికారా. తేసు చ ద్వే సద్దకలాపా చిత్తజసద్దతో పరమ్పరసద్దేసు చ అఞ్ఞేసు లోకే నానప్పకారసద్దేసు చ పవత్తన్తి.

ద్వే ఆహారజరూపకలాపా, – సబ్బమూలట్ఠకం సవికారన్తి. ఇమే ద్వే కలాపా సప్పాయేన వా అసప్పాయేన వా ఆహారేన జాతానం సమరూపవిసమరూపానం వసేన వేదితబ్బా.

ఆకాసధాతు చ లక్ఖణరూపానిచాతి పఞ్చరూపాని కలాప ముత్తాని హోన్తి. తేసు ఆకాసధాతు కలాపానం అన్తరా పరిచ్ఛేద మత్తత్తా కలాపముత్తా హోతి. లక్ఖణరూపాని సఙ్ఖతభూతానం రూప కలాపానం సఙ్ఖతభావజాననత్థాయ లక్ఖణమత్తత్తా కలాప ముత్తాని.

ఇమే తేవీసతి కలాపా అజ్ఝత్తసన్తానే లబ్భన్తి. బహిద్ధా సన్తానే పన ద్వే ఉతుజమూలకలాపా ఏవ లబ్భన్తి. తత్థ ద్వే రూప సన్తానాని అజ్ఝత్తసన్తానఞ్చ బహిద్ధాసన్తానఞ్చ. తత్థ అజ్ఝత్తసన్తానం నామ సత్తసన్తానం వుచ్చతి. బహిద్ధాసన్తానం నామ పథవీపబ్బతనదీసముద్ద రుక్ఖతిణాదీని వుచ్చతి. తత్థ అజ్ఝత్తసన్తానే అట్ఠవీసతి రూపాని తేవీసతి రూపకలాపాని లబ్భన్తి.

తత్థ పటిసన్ధినామధమ్మా పటిసన్ధిక్ఖణే కమ్మజరూపకలాపానం ఛధా పచ్చయా హోన్తి చతూహి మహాసహజాతేహి చ విపాకేన చ విప్పయుత్తేన చ. హదయవత్థురూపస్స పన అఞ్ఞమఞ్ఞేన సహ సత్తధా పచ్చయా హోన్తి. తేస్వేవ నామధమ్మేసు హేతుధమ్మా హేతుభావేన, చేతనా కమ్మభావేన, ఆహారధమ్మా ఆహారభావేన, ఇన్ద్రియ ధమ్మా ఇన్ద్రియభావేన, ఝానధమ్మా ఝాన భావేన, మగ్గధమ్మా మగ్గ భావేనాతి యథారహం ఛధా పచ్చయా హోన్తి. అతీతాని పన కుసలాకుసలకమ్మాని ఏకధావ పచ్చయా హోన్తి కమ్మపచ్చయేన, పఠమభవఙ్గాదికా పచ్ఛాజాతా పవత్తనామధమ్మా పురేజాతానం కమ్మజరూప కలాపానం ఏకధా పచ్చయా హోన్తి పచ్ఛాజాతేన. ఏత్థ చ పచ్ఛాజాత వచనేన చత్తారో పచ్ఛాజాతజాతికా పచ్చయా గహితా హోన్తి. అతీతాని చ కమ్మాని ఏకధావ పచ్చయా హోన్తి. ఏవం నామధమ్మా కమ్మజరూపకలాపానం యథారహం చుద్దసహి పచ్చయేహి పచ్చయా హోన్తి. ఇధ దసపచ్చయా న లబ్భన్తి ఆరమ్మణఞ్చ అధిపతి చ అనన్తరఞ్చ సమనన్తరఞ్చ ఉపనిస్సయో చ పురేజాతో చ ఆసేవనఞ్చ సమ్పయుత్తో చ నత్థి చ విగతో చ.

పవత్తికాలే రూపజనకా నామధమ్మా అత్తనా సహజాతానం చిత్తజరూపకలాపానం పఞ్చధా పచ్చయా హోన్తి చతూహి మహాసహ జాతేహి చ విప్పయుత్తేన చ. తేస్వేవ నామధమ్మేసు హేతుధమ్మా హేతుభావేన, అధిపతిధమ్మా అధిపతిభావేన, చేతనా కమ్మభావేన, విపాకధమ్మా విపాకభావేన, ఆహారధమ్మా ఆహార భావేన, ఇన్ద్రియధమ్మా ఇన్ద్రియభావేన, ఝానధమ్మా ఝానభావేన, మగ్గధమ్మా మగ్గభావేనాతి యథారహం అట్ఠధా పచ్చయా హోన్తి. పచ్ఛాజాతా సబ్బే నామధమ్మా పురేజాతానం చిత్తజరూపకలాపానం ఏకధా పచ్చయా హోన్తి పచ్ఛాజాతేన. ఏవం నామధమ్మా చిత్తజరూప కలాపానం యథారహం చుద్దసహి పచ్చయేహి పచ్చయా హోన్తి. ఇధపి దస పచ్చయా న లబ్భన్తి ఆరమ్మణఞ్చ అనన్తరఞ్చ సమనన్తరఞ్చ అఞ్ఞమఞ్ఞఞ్చ ఉపనిస్సయో చ పురేజాతో చ ఆసేవనఞ్చ సమ్పయుత్తో చ నత్థి చ విగతో చ.

పటిసన్ధిచిత్తస్స ఠితికాలతో పట్ఠాయ పవత్తికాలే సబ్బేపి నామధమ్మా సబ్బేసం ఉతుజరూపకలాపానఞ్చ ఆహారజరూప కలాపానఞ్చ ఏకధా పచ్చయా హోన్తి పచ్ఛాజాతవసేన. ఏత్థపి పచ్ఛాజాతవచనేన చత్తారో పచ్ఛాజాతజాతికా గహితా హోన్తి, సేసా వీసతి పచ్చయా న లబ్భన్తి.

సబ్బేసు పన తేవీసతియా రూపకలాపేసుచత్తారోమహా భూతా అఞ్ఞమఞ్ఞస్స పఞ్చధా పచ్చయా హోన్తి చతూహి మహాసహ జాతేహి చ అఞ్ఞమఞ్ఞేన చ, సహజాతానం ఉపాదారూపానం చతుధా పచ్చయా హోన్తి చతూహి మహాసహజాతేహి. ఆహారరూపం సహజాతానఞ్చ అసహజాతానఞ్చ సబ్బేసం అజ్ఝత్తరూపకలాపానం ఆహార పచ్చయేన పచ్చయో హోతి. నవసు కమ్మజరూపకలాపేసు జీవితరూపం సహజాతానమేవ రూపానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో హోతి. ఏవం అజ్ఝత్తరూపధమ్మా అజ్ఝత్తరూపధమ్మానం సత్తధా పచ్చయా హోన్తి. బహిద్ధా రూపధమ్మా పన బహిద్ధాభూతానం ద్విన్నం ఉతుజరూపకలాపానం పఞ్చధా పచ్చయా హోన్తీతి.

రూపకలాపేసు పచ్చయఘటనానయో నిట్ఠితో.

ఏత్థ చ పట్ఠానసద్దస్స అత్థో వత్తబ్బో. పధానం ఠానన్తి పట్ఠానం. తత్థ పధానన్తి పముఖం, ఠానన్తి పచ్చయో, పముఖపచ్చయో ముఖ్యపచ్చయో ఏకన్తపచ్చయోతి వుత్తం హోతి. సో చ ఏకన్త పచ్చయో ఏకన్తపచ్చయుప్పన్నం పటిచ్చ వత్తబ్బో.

దువిధఞ్హి పచ్చయుప్పన్నం ముఖ్యపచ్చయుప్పన్నం నిస్సన్దపచ్చయుప్పన్నన్తి. తత్థ ముఖ్యపచ్చయుప్పన్నం నామ మూలపచ్చయుప్పన్నం, నిస్సన్దపచ్చయుప్పన్నం నామ పరమ్పర పచ్చయుప్పన్నం. తత్థ మూలపచ్చయుప్పన్నమేవ ఏకన్తపచ్చయుప్పన్నం నామ. తఞ్హి అత్తనో పచ్చయే సతి ఏకన్తేన ఉప్పజ్జతియేవ, నో నుప్పజ్జతి. పరమ్పరపచ్చయుప్పన్నం పన అనేకన్తపచ్చయుప్పన్నంనామ, తఞ్హి తస్మిం పచ్చయే సతిపి ఉప్పజ్జతి వా, న వా ఉప్పజ్జతి. తత్థ ఏకన్తపచ్చయుప్పన్నం పటిచ్చ సో పచ్చయో ఏకన్తపచ్చయో నామ. సో ఏవ ఇమస్మిం మహాపకరణే వుత్తో. తతో ఏవ అయం చతువీసతిపచ్చయగణో చ ఇమం మహా పకరణఞ్చ పట్ఠానన్తి వుచ్చతి.

తత్థ ఏకస్స పురిసస్స ధనధఞ్ఞత్థాయ లోభో ఉప్పజ్జతి. సో లోభవసేన ఉట్ఠాయ అరఞ్ఞం గన్త్వా ఏకస్మిం పదేసే ఖేత్తాని కరోతి, వత్థూని కరోతి, ఉయ్యానాని కరోతి. తేసు సమ్పజ్జమానేసు సో పురిసో బహూని ధనధఞ్ఞాని లభిత్వా అత్తనా చ పరిభుఞ్జతి, పుత్తదారే చ పోసేతి, పుఞ్ఞాని చ కరోతి, పుఞ్ఞఫలాని చ ఆయతిం పచ్చనుభవిస్సతి. తత్థ లోభసహ జాతాని నామరూపాని ముఖ్యపచ్చయుప్పన్నాని నామ. తతో పరం యావ ఆయతిం భవేసు పుఞ్ఞఫలాని పచ్చనుభోతి, తావ ఉప్పన్నాని పరమ్పరఫలాని తస్స లోభస్స నిస్సన్దపచ్చయుప్పన్నాని నామ. తేసు ద్వీసు పచ్చయుప్పన్నేసు ముఖ్యపచ్చయుప్పన్నమేవ పట్ఠానే వుత్తం. నిస్సన్దపచ్చయుప్పన్నం పన సుత్తన్తనయేన కథేతబ్బం. తత్థ సుత్తన్తనయో నామ ఇమస్మిం సతి ఇదం హోతి, ఇమస్స ఉప్పాదా ఇదం ఉప్పజ్జతీతి ఏవరూపో పచ్చయనయో. అపి చ లోభో దోసో మోహోతి తయో ధమ్మా సకలస్స సత్తలోకస్సపి సఙ్ఖారలోకస్సపి ఓకాస లోకస్సపి విపత్తియా మూలట్ఠేన హేతూ నామ. అలోభో అదోసో అమోహోతి తయో ధమ్మా సమ్పత్తియా మూలట్ఠేన హేతూనామాతి కథేతబ్బం. ఏస నయో సబ్బేసు పట్ఠానపచ్చయేసు యథారహం వేదితబ్బో. ఏవఞ్చ సతి లోకే సబ్బా లోకప్పవత్తియో ఇమేసం చతువీసతియా పచ్చయానం ముఖ్య పచ్చయుప్పన్నేన సద్ధిం నిస్సన్దపచ్చయుప్పన్నా ఏవ హోన్తీతి వేదితబ్బోతి.

ఏత్తావతా పచ్చయానం అత్థదీపనా పచ్చయానం సభాగసఙ్గహో పచ్చయానం ఘటనానయోతి తీహి కణ్డేహి పరిచ్ఛిన్నా పట్ఠానుద్దేస దీపనీ నిట్ఠితా హోతి.

మ్రమ్మరట్ఠే మ్ौంజ్వానగరే లేడీతీఅరఞ్ఞవిహారవాసినా మహా థేరేన కతాయం పచ్చయుద్దేసదీపనీ.