నిగమ పరమత్థదీపనీ

౧౭౨. చారిత్తేన కులాచారేన సోభితే ఞాతి మిత్త ధన భోగసమ్పత్తియా విసాలే కులే ఉదయో వడ్ఢి యస్స సోతి చారిత్తసోభితవిసాలకులోదయో. తేన. సద్ధాయ అభివుడ్ఢానం పరిసుద్ధానఞ్చ అత్తనో సీలసుతచాగాదిగుణానం ఉదయో వడ్ఢి ఏతస్మిన్తి సద్ధాతివుడ్ఢపరిసుద్ధగుణోదయో. తేన. నమ్పవ్హయేనాతి నమ్పనామకేన ఉపాసకేన. పణిధాయాతి భుసం నిధాయ హదయే థపేత్వా ఉపాదాయ పటిచ్చ. పరానుకమ్పన్తి పరేసం అత్తనో మన్దబుద్ధీనం పచ్ఛిమజనానం అనుకమ్పం అనుదయం కారుఞ్ఞం పణిధాయాతి సమ్బన్ధో. పత్థితన్తి అభియాచితం. పుఞ్ఞేన తేన విపులేనాతి తేన విపులేన అభిధమ్మత్థ సఙ్గహపకరణస్స కరణపుఞ్ఞేన. తుమూలసోమన్తి ఏవం నామకం విహారం. వుత్తఞ్హి ఖుద్దసిక్ఖాటీకాయంసీహళదీపే తుమూలసోమవిహారే సఙ్ఘస్స పాకవత్తంపి తాల పణ్ణం విక్కిణిత్వా కరీయతి. న హి తత్థ పణ్ణేన అత్థో అత్థి. సబ్బేపి ఇట్ఠకచ్ఛన్నా పాసాదాదయోతి. ఏసో కిర విహారో ఆదితో అభయగిరిరఞ్ఞో అగ్గమహేసిభూతాయ సోమదేవియా కారాపితత్తా యావజ్జతనాపి సోమవిహారోత్వేవ పఞ్ఞాయిత్థ. తుమూలసద్దో పన విపులసద్దపరియాయో.

అథేత్థ వత్తతి సద్దో, తుమూలో భేరవో మహా;

హత్థినాగే పదిన్నమ్హి, సివీనం రట్ఠవడ్ఢనేతి.

ఆదీసు

వియ. సోచ విహారో సట్ఠిమత్తేహి మహాపరివేణేహి సణ్ఠితో హోతీతి అతివియ విపులో మహన్తో విత్థిణ్ణో హోతి. తస్మా సో విపులత్తా మహన్తత్తా విత్థిణ్ణత్తా తుమూల సోమోతి వుచ్చతి. తం తుమూలసోమం. అత్థతో మహాసోమ విహారన్తి వుత్తం హోతి. ఏతేన థేరో అత్తనో ఆచరియవంసస్స వసన విహారం కిత్తేతి. అత్తనో వసనట్ఠానం పన నామరూపపరిచ్ఛేదే కిత్తితం. ధఞ్ఞాధివాసన్తి తస్మిం విహారే ఆదికమ్మికభూత మహిన్దత్థేరాదీనం పుఞ్ఞవన్తత్థేరానం అజ్ఝావుట్ఠభూతం. దీపపసాదక మహామహిన్దత్థేరస్స హి వంసే జాతత్తా తస్మిం విహారే ఆదికమ్మికభూతో మహాథేరోపి మహిన్దత్థేరోనామాతి ధాతువంసే వుత్తో. ఉదితోదితన్తి అతివియ ఉదితం. నభమజ్ఝే పుణ్ణచన్దమణ్డలం వియ సకలసీహళదీపే అతివియ ఉగ్గతన్తి అత్థో. అరియమగ్గపఞ్ఞావసేన పరియత్తివేసారజ్జాది పఞ్ఞావసేనవా అవదాతేహి పరియోదాతేహి గుణేహి సోతితాతి పఞ్ఞావదాతగుణసోతితా. తే ఏవ లజ్జీపాపగరహినో. మఞ్ఞన్తూతి అనుస్సరన్తు. పుఞ్ఞవిభావోదయ మఙ్గలాయాతి విపులానం పుఞ్ఞానం వడ్ఢిసఙ్ఖాత మఙ్గలత్థాయ. తత్రాయం యోజనా, పుఞ్ఞేన తేన విపులేన ధఞ్ఞాధివాసం ఉదితోదితం తుమూలసోమ విహారఞ్చ తత్థ నిపాసినో మహిన్దత్థేరాదికే పఞ్ఞావదాత గుణసోభితే లజ్జిభూతే భిక్ఖూచ పుఞ్ఞవిభవోదయమఙ్గలాయ ఆయుకన్తం మఞ్ఞన్తు పచ్ఛిమా జనాతి. అథవా, తంవిహారం అఞ్ఞే పఞ్ఞావదాత గుణసోభిత లజ్జీ భిక్ఖూ మఞ్ఞన్తూతి యోజనా. ఏతేన థేరో పచ్ఛిమజనానం ఛసు అనుత్తరియధమ్మేసు అనుస్సతానుత్తరియసఙ్ఖాతం పుఞ్ఞవిసేసఞ్చ మయంపి తాదిసగుణభాగినో భవిస్సామాతి ఉస్సాహనుపాయఞ్చ పటిపాదేసీతి.

పరమత్థదీపనీ నిగమకథా

ఏత్తావతాచ –

నగరే దీపరఙ్గమ్హి, గామే తి నామకే;

అట్ఠసుఞ్ఞద్వయేకమ్హి, సాకే జాతేన యా మయా.

ముంర్వాగామే అరఞ్ఞమ్హి, లఙ్ఘతీతి విస్సుతాలయే;

వసతా మహతో భిక్ఖు, గణస్స హితకారినా.

పరమత్థదీపనీనామ, సఙ్ఖతా సారదస్సినా;

సారేసీనం హితత్థాయ, సారాసారవివేకినం.

సునిట్ఠితా అయం టీకా, నిబ్భయా నిరుపద్దవా;

నవపఞ్చద్వయేకమ్హి, సాకే కోముదసారదే.

తథా కల్యాణసఙ్కప్పా, సాధూనం అమతప్ఫలా;

నిట్ఠం గచ్ఛన్తు సబ్బేపి, నిబ్భయా నిరుపద్దవా.

యథా లోకమ్హి జోతన్తి, ఉభో చన్దిమసూరియా;

తథేవ పరమత్థేసు, అయం పరమత్థదీపనీ.

పాళియత్తేసు సా సుభా, సద్దనిరుత్తిదీపనీ;

ఉభో లోకమ్హి జోతన్తు, సద్ధమ్మో యావ తిట్ఠతీతి.

తత్థ నగరే దీపరఙ్గమ్హీతి దీపవాసిమహాజనం రఞ్జేతీతి దీపరఙ్గన్తి లద్ధనామే నగరే. గామే నామకేతి రోహితమిగానం నివాసభూమితలే పతిట్ఠితత్తా ఏవంనామకే మహాగామే. సాకేతి కలియుగే. యా మయాతి పరమత్థదీపనీనామ యాటీకా మయా సఙ్ఖతాతి సమ్బన్ధో. లఙ్ఘతీతి విస్సుతాలయేతి ఏవంవిస్సుతే అరఞ్ఞవిహారే. సారేసీనన్తి సారగవేసీనం. సారాసారవివేకినన్తి అయం సారో అయం అసారోతి ఏవం సారఞ్చ అసారఞ్చవివే చేత్వా జానితుం సమత్థానం. సాకేతి కలియుగే. కోముదసార దేతి కుముదపుప్ఫయుత్తే సరదఉతు పరియాపన్నేపచ్ఛి మకత్తికమాసే. అమతప్ఫలాతి నిబ్బానపయోజనా. సుభాతి అత్థబ్యఞ్జనసమ్పత్తియా సోభణా. సద్ధమ్మోతి తివిధం సత్థుసాసనం వుచ్చతీతి.

ఇతి అభిధమ్మత్థసఙ్గహపకరణస్స చతుత్థసంవణ్ణనా

భూతా పరమత్థదీపనీనామా యంటీకా

సబ్బాకారేన నిట్ఠితా.