మాతికా

యథాధమ్మికరాజూనం, అమచ్చా చ పురోహితా;

నీతిసత్థం సునిస్సాయ, నిచ్ఛయన్తి వినిచ్ఛయం.

అఙ్గాని వేదా చత్తారో, మీమంసాన్యాయ విత్థారో;

ధమ్మసత్థం పురాణఞ్చ, విజ్జా హేతా చతుద్దస.

ఆయుబ్బేదో మనుబ్బేదో, గన్ధబ్బో చేతి తే తయో;

అత్థసత్థం చతుత్థఞ్చ, విజ్జాహ్యాట్ఠరస మతా.

సుతిసముతిసఙ్ఖ్యా చ, రోగానీతి విసేసకా;

గన్ధబ్బా గణికా చేవ, ధనుబ్బేదా చ పూరణా.

తికిచ్ఛా ఇతిహాసో చ, జోతిమాయా చ ఛన్దతి;

కేతుమన్తా చ సద్దా చ, సిప్పాట్ఠారసకా ఇమే.

దమో దణ్డో ఇతిఖ్యాతో, తట్ఠాదణ్డో మహీపతి;

తస్స నీతి దణ్డనీతి, నయనానీతి వుచ్చతి.

దణ్డేన నీయతే చేదం, దణ్డం నయతి వా పున;

దణ్డనీతి ఇతిఖ్యాతో, తిలోకా నతి వత్తతే.

నానాసత్థోద్ధతం వక్ఖే, రాజనీతి సముచ్చయం;

సబ్బబీజమిదుం సత్థం, చాణక్య సారసఙ్గహం.

మూలసుత్తం పవక్ఖామి, చాణక్యేన యథోదితం;

యస్సం విఞ్ఞాతమత్తేన, మూళ్హో భవతి పణ్డితో.

మిత్తలాభో సుహదభేదో, విగ్గహో సన్ధిరేవ చ;

పఞ్చతన్ద్రా తథాఞ్ఞస్మా, గన్థా కస్సియలిఖ్యతే.

లోకనీతిమ్హా –

(౧) పణ్డితకణ్డ. (౨) సుజనకణ్డ. (౩) బాలదుజ్జన కణ్డ. (౪) మిత్తకణ్డ. (౫) ఇత్థికణ్డ. (౬) రాజకణ్డ. (౭) పకిణ్ణక కణ్డ-

లోకనీతి –

పణ్డితో సుజనో కణ్డో, దుజ్జనో మిత్తఇత్థీ చ;

రాజపకిణ్ణకో చాతి, సత్తకణ్డే విభూసినో.

చక్కిన్దాభిసిరినాయం, సోధితో కాసికే సాకే;

ఛనోత్యం దుతియాసళ్హే, కాళసత్తమ ఆదిహే.

లోకనీతిం పవక్ఖామి, నానాసత్థసముద్ధటం;

మాగధేనేవ సఙ్ఖేపం, వన్దిత్వా రతనత్తయం.

నీతి లోకే పురిసస్స సారో,

మాతా పితా ఆచరియో మిత్తో;

తస్మా హి నీతిం పురిసో విజఞ్ఞా,

ఞాణీమహా హోతి బహుస్సుతో.

మహారహనీతి –

(౧) పణ్డితకథా. (౨) సమ్భేదకథా. (౩) మిత్తకథా. (౪) నాయక కథా. (౫) ఇత్థికథా

మహారహ రహంసక్య-మునిం నీవరణా తణ్హా;

ముత్తం ముత్తం సుదస్సనం, వన్దే బోధివరం వరం.

నీతిధ జన్తూనం సారో, మిత్తాచరియా చ పితరో;

నీతిమా సుబుద్ధిబ్యత్తో, సుతవా అత్థదస్సిమా.

ధమ్మనీతి –

(౧) ఆచరియకథా (౨) సిప్పకథా (౩) పఞ్ఞాకథా (౪) సుతకథా (౫) కథానకథా (౬) ధనకథా (౭) దేసకథా (౮) నిస్సయకథా (౯) మిత్తకథా (౧౦) దుజ్జనకథా (౧౧) సుజనకథా (౧౨) బలకథా (౧౩) ఇత్థికథా (౧౪) యుత్తకథా (౧౫) దాసకథా (౧౬) ఘరావాసకథా (౧౭) కాతబ్బకథా (౧౮) అకాతబ్బకథా (౧౯) ఞాతబ్బకథా (౨౦) అలఙ్కారకథా (౨౧) రాజధమ్మకథా (౨౨) ఉపసేవకకథా (౨౩) దుక్ఖాదిమిస్సకకథా (౨౪) పకిణ్ణకకథా

చక్కాతిచక్కచక్కిన్దో, దేవాతిదేవాదేవిన్దో,

బ్రహ్మాతి బ్రహ్మబ్రహ్మిన్దో, జినో పూరేతు మే భావం.

చిరం తిట్ఠతు లోకమ్హి, ధంసకం సబ్బపాణినం;

మహామోహతమం జయం, జోతన్తం జినసాసనం.

వన్దిత్వా రతనం సేట్ఠం, నిస్సాయ పుబ్బకే గరు;

నీతిధమ్మం పవక్ఖామి, సబ్బలోక సుఖావహం.

ఆచరియో చ సిప్పఞ్చ, పఞ్ఞాసుతకథాధనం;

దేసఞ్చ నిస్సయో మిత్తం, దుజ్జనో సుజనో బలం.

ఇత్థీ పుత్తో చ దాసో చ, ఘరావాసో కతాకతో;

ఞాతబ్బో చ అలఙ్కారో, రాజధమ్మా పసేవకో;

దుక్ఖాదిమిస్సకో చేవ, పకిణ్ణకాతి మాతికా.

రాజనీతి –

సీహా ఏకం బకా ఏకం, సిక్ఖే చత్తారి కుక్కుటా;

పఞ్చ కాకా రాజా నామ, ఛ సునక్ఖా తీణి గద్రభా.

౧. మహాకమ్మం ఖుద్దకం వా, యం కమ్మం కాతుమిచ్ఛతి;

సబ్బారమ్భేన కాతబ్బం, సీహా ఏకం తదా భవే.

౨. ఇన్ద్రియాని సుసంయమ, బకోవ పణ్డితో భవే;

దేసక లోమపన్నాని, సబ్బకమ్మాని సాధయే.

౩. పుబ్బట్ఠానఞ్చ యుద్ధఞ్చ, సంవిభాగఞ్చ బన్ధు హి;

థియా అక్కమ్మ భుత్తఞ్చ, సిక్ఖే చత్తారి కుక్కుటో.

౪. గుయ్హే మేథునం పేక్ఖిత్వా, భోజనం ఞాతిసఙ్గహో;

విలోకా పేక్ఖనాలస్యం, పఞ్చ సిక్ఖేయ్య వాయసా.

౫. అనాలస్సంతిసవన్తాసో, సునిద్ధా సుప్పబోధనా;

దళ్హభత్తి చ సూరఞ్చ, ఛ ఏతేస్వానతో గుణో.

౬. ఖిన్నోవ వహతే భారం, సీతుణ్హఞ్చ న చిన్తయీ;

సన్తుట్ఠో చ భవే నిచ్చం, తీణి సిక్ఖేయ్య గద్రభా.

౭. వీసతి తాని గుణాని, చరేయ్య ఇహ పణ్డితో;

విజేయ్య రిపూ సబ్బేపి, తేజస్సీ సో భవిస్సతి.

(౧) పణ్డితకణ్డ (౨) సుజనకణ్డ (౩) బాలదుజ్జనకణ్డ (౪) మిత్తకణ్డ (౫) రాజకణ్డ (౬) నాయకకణ్డ (౭) పుత్తకణ్డ (౮) వేజ్జాచరియకణ్డ (౯) దాసకకణ్డ (౧౦) ఇత్థికణ్డ (౧౧) పకిణ్ణకకణ్డ

కవిదప్పణనీతింయో, వాచుగ్గతం కరోతి చే;

భువనమజ్ఝే ఏసో హి, విఞ్ఞూ పణ్డితజాతికో.

కవిదప్పణనీతి

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స