౨. నామకప్ప
పఠమకణ్డ
౫౨. , ౬౦. జినవచనయుత్తం హి.
‘‘జినవచనయుత్తం హి’’ ఇచ్చేతం అధికారత్థం వేదితబ్బం.
౫౩. , ౬౧. లిఙ్గఞ్చ నిప్పజ్జతే.
యథా యథా జినవచనయుత్తం హి లిఙ్గం, తథా తథా ఇధ లిఙ్గఞ్చ నిప్పజ్జతే.
తం యథా? ఏసో నో సత్థా, బ్రహ్మా అత్తా, సఖా, రాజా.
౫౪. , ౬౨. తతో చ విభత్తియో.
తతో జినవచనయుత్తేహి లిఙ్గేహి విభత్తియో పరా హోన్తి.
౫౫. , ౬౩. సి యో, అం యో, నా హి, స నం, స్మా హి, స నం, స్మిం సు.
కా చ పన తాయో విభత్తియో? సి, యో ఇతి పఠమా, అం, యోఇతి దుతియా, నా హి ఇతి తతియా, స, నంఇతి చతుత్థీ, స్మా, హి ఇతి పఞ్చమీ, స, నం ఇతి ఛట్ఠీ, స్మిం, సు ఇతి సత్తమీ.
విభత్తిఇచ్చనేన క్వత్థో? అమ్హస్స మమం సవిభత్తిస్స సే.
౫౬. , ౬౪. తదనుపరోధేన.
యథా యథా తేసం జినవచనానం అనుపరోధో. తథా తథా ఇధ లిఙ్గఞ్చ నిప్పజ్జతే.
౫౭. , ౭౧. ఆలపనే సి గ సఞ్ఞో.
ఆలపనత్థే సి గసఞ్ఞో హోతి.
భోతి అయ్యే, భోతి కఞ్ఞే, భోతి ఖరాదియే.
ఆలపనేతి కిమత్థం? సా అయ్యా.
సీతి కిమత్థం? భోతియో అయ్యాయో.
గఇచ్చనేన క్వత్థో? ఘతే చ.
౫౮. , ౨౯. ఇవణ్ణువణ్ణా ఝలా.
ఇవణ్ణువణ్ణాఇచ్చేతే ఝలసఞ్ఞా హోన్తి యథాసఙ్ఖ్యం.
ఇసినో, అగ్గినో, గహపతినో, దణ్డినో. సేతునో, కేతునో, భిక్ఖునో. సయమ్భునో, అభిభునో.
ఝలఇచ్చనేన క్వత్థో? ఝలతో సస్స నో వా.
౫౯. , ౧౮౨. తే ఇత్థిఖ్యా పో.
తే ఇవణ్ణువణ్ణా యదా ఇత్థిఖ్యా, తదా పసఞ్ఞా హోన్తి.
రత్తియా, ఇత్థియా, ధేనుయా, వధుయా.
ఇత్థిఖ్యాతి కిమత్థం? ఇసినా, భిక్ఖునా.
సఇచ్చనేన క్వత్థో? పతో యా.
౬౦. , ౧౭౭. ఆ ఘో.
ఆకారో యదా ఇత్థిఖ్యో, తదా ఘసఞ్ఞో హోతి.
సద్ధాయ, కఞ్ఞాయ, వీణాయ, గఙ్గాయ, దిసాయ సాలాయ, మాలాయ, తులాయ, దోలాయ, పభాయ, సోభాయ, పఞ్ఞాయ, కరుణాయ నావాయ, కపాలికాయ.
ఆతి కిమత్థం? రత్తియా, ఇత్థియా.
ఇత్థిఖ్యోతి కిమత్థం? సత్థారా దేసితో అయం ధమ్మో.
ఘఇచ్చనేన క్వత్థో? ఘతో నాదీనం.
౬౧. , ౮౬. సాగమో సే.
సకారాగమో హోతి సే విభత్తిమ్హి.
పురిసస్స, అగ్గిస్స, ఇసిస్స, దణ్డిస్స, భిక్ఖుస్స, సయమ్భుస్స, అభిభుస్స.
సేతి కిమత్తం? పురిసస్మిం.
౬౨. , ౨౦౬. సంసాస్వేకవచనేసు చ.
సంసాసు ఏకవచనేసు విభత్తాదేసేసు సకారాగమో హోతి.
ఏతిస్సం, ఏతిస్సా ఇమిస్సం, ఇమిస్సా, తిస్సం, తిస్సా,
తస్సం తస్సా, యస్సం, యస్సా, అముస్సం, అముస్సా.
సంసాస్వీతి కిమత్థం? అగ్గినా, పాణినా.
ఏకవచనేస్వీతి కిమత్థం? తాసం, సబ్బాసం.
విభత్తాదేసేస్వీతి కిమత్థం? మనసా, వచసా, థామసా.
౬౩. , ౨౧౭. ఏతిమాసమి.
ఏతాఇమాఇచ్చేతేసమన్తో సరో ఇకారో హోతి సంసాసు ఏకవచనేసు విభత్తాదేసేసు.
ఏతిస్సం, ఏతిస్సా, ఇమిస్సం, ఇమిస్సా.
సంసాస్వీతి కిమత్థం? ఏతాయ, ఇమాయ.
ఏకవచనేస్వీతి కిమత్థం? ఏతాసం, ఇమాసం.
౬౪. , ౨౧౬. తస్సా వా.
తస్సా ఇత్థియం వత్తమానస్స అన్తస్స ఆకారస్స ఇకారో హోతి వా సంసాసు ఏకవచనేసు విభత్తాదేసేసు.
తిస్సం, తిస్సా, తస్సం, తస్సా.
౬౫. , ౨౧౫. తతో సస్స స్సాయ.
తతో తా ఏతా ఇమాతో సస్స విభత్తిస్స స్సాయాదేసో హోతి వా.
తిస్సాయ, ఏతిస్సాయ, ఇమిస్సాయ.
వాతి కిమత్థం? తిస్సా, ఏతిస్సా, ఇమిస్సా.
౬౬. , ౨౦౫. ఘో రస్సం.
ఘో రస్సమాపజ్జతే సంసాసు ఏకవచనేసు విభత్తాదేసేసు.
తస్సం, తస్సా, యస్సం, యస్సా, సబ్బస్సం, సబ్బస్సా.
సంసాస్వీతి కిమత్థం? తాయ, సబ్బాయ.
ఏకవచనేస్వీతి కిమత్థం? తాసం, సబ్బాసం.
౬౭. , ౨౨౯. నో చ ద్వాదితో నంమ్హి.
ద్విఇచ్చేవమాదితో సఙ్ఖ్యాతో నకారాగమో హోతి నంమ్హి విభత్తిమ్హి.
ద్విన్నం, తిన్నం, చతున్నం, పఞ్చన్నం, ఛన్నం, సత్తన్నం, అట్ఠన్నం, నవన్నం, దసన్నం.
ద్వాదితోతి కిమత్థం? సహస్సానం.
నంమ్హీతి కిమత్థం? ద్వీసు, తీసు.
చగ్గహణేనస్సఞ్చాగమో హోతి. చతస్సన్నం ఇత్థీనం తిస్సన్నం వేదనానం.
౬౮. , ౧౮౪. అమా పతో స్మింస్మానం వా.
పఇచ్చేతస్మా స్మింస్మాఇచ్చేతేసం అంఆఆదేసా హోన్తి వా యథాసఙ్ఖ్యం.
మత్యం, మతియం, మత్యా, మతియా, నికత్యం. నికతియం, నికత్యా, నికతియా, వికత్యం, వికతియం, వికత్యా, వికతియా, విరత్యం, విరతియం, విరత్యా, విరతియా, రత్యం, రతియం, రత్యా, రతియా, పుథబ్యం, పుథవియం, పుథబ్యా, పుథవియా, పవత్యం, పవత్యా, పవత్తియం, పవత్తియా.
౬౯. , ౧౮౬. ఆదితో ఓ చ.
ఆదిఇచ్చేతస్మా స్మింవచనస్స అంఓఆదేసా హోన్తి వా.
ఆదీం, ఆదో.
వాతి కిమత్థం? ఆదిస్మిం, ఆదిమ్హి నాథం నమస్సిత్వాన,
చగ్గహణేన అఞ్ఞస్మాపి స్మిం వచనస్స ఆ ఓ అంఆదేసా హోన్తి. దివా చ రత్తో చ హరన్తి యే బలి. బారాణసిం అహు రాజా.
౭౦. , ౩౦. ఝలానమియువా సరే వా.
ఝలఇచ్చేతేసం ఇయ ఉవఇచ్చేతే ఆదేసా హోన్తి వా సరే పరే యథాసఙ్ఖ్యం.
తియన్తం పచ్ఛియాగారే, అగ్గియాగారే, భిక్ఖువాసనే నిసీదతి, వుథువాసనే నిసీదతి.
సరేతి కిమత్థం? తిమలం, తిఫలం, తిచతుక్కం, తిదణ్డం, తిలోకం, తినయనం, తిపాసం, తిహంసం, తిభవం, తిఖన్ధం, తిపిటకం, తివేదనం, చతుద్దిసం, పుథుభూతం.
వాతి కిమత్థం? పఞ్చహఙ్గేహి తీహాకారేహి. చక్ఖాయతనం.
వాతి వికప్పనత్థం, ఇకారస్స అయాదేసో హోతి, వత్థుత్తయం.
౭౧. , ౫౦౫. యవకారా చ.
ఝలానం యకార వకారాదేసా హోన్తి సరే పరే యథాసఙ్ఖ్యం.
అగ్యాగారం, పక్ఖాయతనం, స్వాగతం, తే మహావీర.
చగ్గహణం సమ్పిణ్డనత్థం.
౭౨. , ౧౮౫. పసఞ్ఞస్స చ.
పసఞ్ఞస్స చ ఇవణ్ణస్స విభత్తాదేసే సరే పరే యకారాదేసో హోతి.
పుథబ్యా, రత్యా, మత్యా.
సరేతి కిమత్థం? పుథవియం.
౭౩. , ౧౭౪. గావ సే.
గోఇచ్చేతస్స ఓకారస్స ఆవాదేసో హోతి సే విభత్తిమ్హి.
గావస్స.
౭౪. , ౧౬౯. యోసు చ.
గోఇచ్చేతస్స ఓకారస్స ఆవాదేసో హోతి యోఇచ్చేతేసు పరేసు.
గావో గచ్ఛన్తి, గావో పస్సన్తి, గావీ గచ్ఛన్తి, గావీ పస్సన్తి.
చగ్గహణం కిమత్థం? నాస్మాస్మింసు వచనేసు ఆవా దేసో హోతి.
గావేన, గావా, గావే, గావేసు.
౭౫. , ౧౭౦. అవమ్హి చ.
గోఇచ్చేతస్స ఓకారస్స ఆవఅవఇచ్చేతే ఆదేసా హోన్తి అంమ్హి విభత్తిమ్హి.
గావం, గవం.
చగ్గహణేన సాదిసేసేసు పుబ్బుత్తవచనేసు గోఇచ్చేతస్స ఓకారస్స అవాదేసో హోతి.
గవస్స, గవో, గవేన, గవా, గవే, గవేసు.
౭౬. , ౧౭౧. ఆవస్సు వా.
ఆవఇచ్చేతస్స గావాదేసస్స అన్త సరస్స ఉకారాదేసో హోతి వా అంమ్హి విభత్తిమ్హి.
గావుం, గావం.
ఆవస్సేతి కిమత్థం? గావో తిట్ఠన్తి.
౭౭. , ౧౭౫. తతో నమం పతిమ్హా లుత్తే చ సమాసే.
తతో గోసద్దతో నంవచనస్స అంఆదేసో హోతి, గోఇచ్చేతస్స ఓకారస్స అవాదేసో హోతి పతిమ్హి పరే అలుత్తే చ సమాసే.
గవపతి.
అలుత్తేతి కిమత్థం? గోపతి.
చగ్గహణేన అసమాసేపి నంవచనస్స అంఆదేసో హోతి, గోఇచ్చేతస్స ఓకారస్స అవాదేసో హోతి.
గవం.
౭౮. , ౩. ఓసరే చ.
గోఇచ్చేతస్స ఓకారస్స అవాదేసో హోతి సమాసే చ సరే పరే.
గవస్సకం, గవేళకం, గవాజినం.
చగ్గహణేన ఉవణ్ణఇచ్చేవమన్తానం లిఙ్గానం ఉవఅవఉరాదేసా హోన్తి స్మింయోఇచ్చేతేసు క్వచి.
భువి, పసవో, గురవో, చతురో.
సరేతి కిమత్థం? గోధనో, గోవిన్దో.
౭౯. , ౪౬. తబ్బిపరీతూపపదే బ్యఞ్జనే చ.
తస్స అవసద్దస్స యదా ఉపపదే తిట్ఠమానస్స తస్స ఓకారస్స విపరీతో హోతి బ్యఞ్జనే పరే.
ఉగ్గతే సూరియే, ఉగ్గచ్ఛతి, ఉగ్గహేత్వా.
చగ్గహణమవధారణత్థం. అవసానే, అవకిరణే, అవకిరతి.
౮౦. , ౧౭౩. గోణ నంమ్హి వా.
సబ్బస్సేవ గోసద్దస్స గోణాదేసో హోతి వా నంమ్హి విభత్తిమ్హి.
గోణానం సత్తన్నం.
వాతి కిమత్థం?
గోనఞ్చే తరమానానం, ఉజుం గచ్ఛతి పుఙ్గవో.
సబ్బా గావీ ఉజుం యన్తి, నేత్తే ఉజుం గతే సతి.
యోగవిభాగేన అఞ్ఞత్రాపి గోణాదేసో హోతి. గోణభూతానం.
౮౧. , ౧౭౨. సుహినాసు చ.
సుహినాఇచ్చేతేసు సబ్బస్స గోసద్దస్స గోణాదేసో హోతి వా.
గోణేసు, గోణేహి, గోణేభి, గోణేన.
వాతి కిమత్థం? గోసు, గోహి, గోభి, గవేన.
చగ్గహణేన స్యాదిసేసేసు పుబ్బుత్తరవచనేసుపి గోణ గు గవయాదేసా హోన్తి. గోణో, గోణా, గోణం, గోణే, గోణస్స, గోణమ్హా. గోణమ్హి, గున్నం, గవయేహి, గవయేభి.
౮౨. , ౧౪౯. అంమో నిగ్గహితం ఝలపేహి.
అంవచనస్స మకారస్స చ ఝలపఇచ్చేతేహి నిగ్గహితం హోతి
అగ్గిం, ఇసిం, గహపతిం, దణ్డిం, మహేసిం, భిక్ఖుం, పటుం, సయమ్భుం, అభిభుం, రత్తిం, ఇత్థిం, వధుం, పుల్లిఙ్గం, పుమ్భావో, పుఙ్కోకిలో.
అంమోతి కిమత్థం? అగ్గినా, పాణినా, భిక్ఖునా, రత్తియా, ఇత్థియా, వధుయా.
ఝలపేహీతి కిమత్థం? సుఖం, దుక్ఖం.
పునారమ్భ హణం విభాసానివత్తనత్థం. అగ్గిం, పటుం, బుద్ధిం, వధుం.
౮౩. , ౬౭. సరలోపో’ మాదేస పచ్చయాదిమ్హి సరలోపే తు పకతి.
సరలోపో హోతి అమాదేసపచ్చయాదిమ్హి సర లోపే తు పకతి హోతి.
పురిసం, పురిసే, పాపం, పాపే, పాపియో, పాపిట్ఠో.
అమాదేసపచ్చయాదిమ్హీతి కి త్థం? అప్పమాదో అమతం పదం.
సరలోపేతి కిమత్థం? పురిసస్స, దణ్డినం.
తుగ్గహణమవధారణత్థం. భిక్ఖునీ, గహపతానీ.
పకతిగ్గహణసామత్థేన పున సన్ధిభావో చ హోతి. సేయ్యో, సేట్ఠో, జేయ్యో, జేట్ఠో.
౮౪. , ౧౪౪. అఘోరస్సమేకవచనయోస్వపి చ.