౫. పకిణ్ణక-పరిచ్ఛేదో

నామం ఆరోపనం పోత్థకం గన్థకారస్స చ. లేఖంలేఖాపనఞ్చేవ, వదామి తదనన్తరన్తి. తత్థ చతురాసీతియా ధమ్మక్ఖన్ధసహస్సాని పిటక, నికాయఙ్గ, వగ్గ, నిపాతాదికం నామం, కేనారోపితం, కత్థ ఆరోపితం, కదా ఆరోపితం, కిమత్థం ఆరోపితన్తి? తత్రాయం పివిసజ్జనాకేన ఆరోపితన్తి పఞ్చసతఖీణాసవేహి ఆరోపితం. తేహి సబ్బబుద్ధవచనం సఙ్గాయన్తి, ఇదం పిటకం, అయం నికాయో, ఇదం అఙ్గం, అయం వగ్గో, అయం నిపాతోతి. ఏవమాదికం నామం ఆరోపేన్తి. కత్థ ఆరోపితన్తి? రాజగహే వేభారపబ్బతస్స పాదే ధమ్మమణ్డప్పే ఆరోపితం. కదా ఆరోపితన్తి? భగవతో పరినిబ్బుతే పఠమసఙ్గాయనకాలే ఆరోపితం. కిమత్థం ఆరోపితన్తి? ధమ్మక్ఖన్ధానం వోహారసుఖత్థాయ సుఖధారణత్థాయ చ ఆరోపితం. సఙ్గీతికాలే పఞ్చసతా ఖీణాసవా తేసఞ్చ ధమ్మక్ఖన్ధానం నామ వగ్గనిపాతతో. ఇమస్స ధమ్మక్ఖన్ధస్స అయం నామో హోతు, ఇమస్స చ పకరణస్స అయం నామోతి, అబ్రవుం సబ్బం నామాదికం కిచ్చం అకంసు. తే ఖీణాసవా, యది నామాదికం కిచ్చం అకతం న సుపాకతం తస్మా వోహారసుఖత్థాయనామాదికం కిచ్చం కతం అనాగతే పనత్థాయ నామాదికం పవత్తితం అసఞ్జాతనామో న సుట్ఠు పాకతో సబ్బసో భవేతి. ధమ్మక్ఖన్ధానం నామ దీపనా నిట్ఠితా.

చతురాసీతి ధమ్మక్ఖన్ధసహస్సాని కేన పోత్థకే ఆరోపితాని, కదా ఆరోపితాని, కిమత్థం ఆరోపితానీతి. తత్రాయం విసజ్జనా కేనారోపితానితి? ఖీణాసవమహానాగేహి ఆరోపితాని. కత్థ ఆరోపితానీతి? లఙ్కాదీపే ఆరోపితాని. కదా ఆరోపితానీతి? సద్ధాతిస్సస్సరాజినో పుత్తస్స వట్టగామని రాజస్స కాలే ఆరోపితాని. కిమత్థం ఆరోపితానీతి? ధమ్మక్ఖన్ధానం అవిధంసనత్థాయ సద్ధమ్మట్ఠితియా చ ఆరోపితాని.

ధరమానో హి భగవా, అమ్హాకం సుగతోధీరో;

నికాయే పఞ్చదేసేతి, యావ నిబ్బానగమనా.

సబ్బేపి తే భిక్ఖు ఆది, మనసా వచసాహారో;

సబ్బే చ వాచుగ్గతా హోన్తి, మహాపఞ్ఞాసతివరా.

నిబ్బూతే లోకనాథమ్హి, తతో వస్ససతం భవే;

అరియానరియా చాపి చ, సబ్బే వాచుగ్గతా ధువం.

తతో పరం అట్ఠరసం, ద్విసతంవస్స గణనం;

సబ్బే పుథుజ్జనా చేవ, అరియా చ సబ్బేపితే.

మనసావచసాయేవ, వాచుగ్గతావ సబ్బదా;

దుట్ఠగామణిరఞ్ఞో చ, కాలే వాచుగ్గతా ధువం.

అరియానరియాపి చ, నికాయే ధారణాసదా;

తతో పరమ్హి రాజా చ, తతో చుతో చ తుసితే.

ఉప్పజ్జి దేవ లోకే సో, దేవేహి పరివారితో;

సద్ధా తిస్సోతి నామేన, తస్స కనిట్ఠకో హితో.

తతో లద్ధరట్ఠో హోతి, బుద్ధసాసనపాలకో.

తదా కాలే భిక్ఖూ ఆసుం, సబ్బే వాచుగ్గతా సదా;

నికాయే పఞ్చవేధేవ, యావ రఞ్ఞో చ ధారణా;

తతో చుతో సో రాజా చ, తుస్సీతే ఉపపజ్జతి;

దేవలోకేట్ఠితో సన్తో, తదా వాచుగ్గతా తతో.

తస్స పుత్తాపి అహేసుం, అనేకా వరజ్జం గతా;

అనుక్కమేన చుతతే, దేవలోకం గతా ధువం;

తదాపితే సబ్బే భిక్ఖూ, వాచుగ్గతావ సబ్బదా;

నికాయే పఞ్చవిధేవ, ధారణావసతిమతా.

తతో పరం పోత్థకేసు, నికాయా పఞ్చ పిట్ఠితా;

తదా అట్ఠకథా టీకా, సబ్బే గన్థా పోత్థకే గతా;

సబ్బే పోత్థేసు యే గన్థా, పాళి అట్ఠకథా టీకా;

సంట్ఠితాసం ఠితా హోన్తి, సబ్బేపి నో న సన్తితే.

తదా తే పోత్థకేయేవ, నికాయా పిఠితా ఖిలా;

తదా అట్ఠకథాదీని, భవన్తీతి వదన్తి చ.

పరిహారో పణ్డితేహి వత్తబ్బోవ;

లఙ్కాదీపస్స రఞ్ఞోవ, సద్ధా తిస్సస్స రాజినో.

పుత్తకో లఙ్కాదీపస్స, ఇస్సరో ధమ్మికో వరో;

తదా ఖీణాసవా సబ్బే, ఓలోకేన్తి అనగతే.

ఖీణాసవా పస్సన్తి తే, దుపఞ్ఞేవ పుథుజ్జనే;

సబ్బేపి తే భిక్ఖూ ఆసుం, బహుంతరా పుథుజ్జనా;

న సక్ఖిస్సన్తి తే పఞ్చ, నికాయే వాచుగ్గతం ఇతి;

పోత్థకేసు సబ్బే పఞ్చ, ఆరోపేన్తి ఖీణాసవా.

సద్ధమ్మట్ఠితి చిరత్తాయ, జనానం పుఞ్ఞత్థాయ చ;

తతో పట్ఠాయతే సబ్బే, నికాయా హోన్తి పోత్థకే;

అట్ఠకథా టీకా సబ్బే, తే హోన్తి పోత్థకేట్ఠితా.

తతో పట్ఠాయతే సబ్బే, భిక్ఖు ఆది మహాగణా;

పోత్థకేసు ఠితేయేవ, సబ్బే పస్సన్తి సబ్బదా.

[పోత్థకే ఆరోపన దీపకా నిట్ఠితా.]

యో కోచి పణ్డితో ధీరో, అట్ఠకథాదికం గన్థం కరోతి వా కారాపేతి వా, తస్స అనన్తకో హోతి పుఞ్ఞసంచయో, అనన్తకో హోతి పుఞ్ఞానిసంసో. చతురాసీతి చేతియసహస్స కరణసదిసో, చతురాసీతి బుద్ధరూపసహస్స కరణసదిసో, చతురాసీతి బోధిరుక్ఖసహస్సరోపనసదిసో, చతురాసీతి విహారసహస్స కరణసదిసో, యో చ బుద్ధవచనమఞ్జూసం కరోతి వా కారాపేతి వా, యో చ బుద్ధవచనం మణ్డనం కరోతి వా కారాపేతి వా, యో చ బుద్ధవచనం లేఖం కరోతి వా కారాపేతి వా, యో చ పోత్థకం వా, యో చ పోత్థకమూలం వా, దేతి వా దాపేతి వా, యో చ తేలం వా చుణ్ణం వా, ధఞ్ఞం వా పోత్థకభఞ్జనత్థాయ యం కిఞ్చి నిత్థం వా పోత్థకఛిద్దే ఆవునత్థాయ, యం కిఞ్చి సుత్తం వా కట్ఠఫలకద్వయం వా పోత్థకం పుటనత్థాయ యం కిఞ్చి వత్థం వా, పోత్థక-బన్ధనత్థాయ, యం కిఞ్చి యోత్తం వా పోత్థకలాప పూటనత్థాయ యం కిఞ్చి థవికం దేతి వా దాపేతి వా.

యో చ హరితాలేన వా మనోసిలాయ వా, సువణ్ణేన వా రజతేన వా పోత్థకమణ్డనం వా కట్ఠఫలకమణ్డనం వా కరోతి వా కారాపేతి వా, తస్స అనన్తకో హోతి పుఞ్ఞసంచయో, అనన్తకో హోతి పుఞ్ఞానిసంసో. చతురాసీతి చేతియసహస్స కరణసదిసో, చతురాసీతి విహారసహస్స కరణసదిసో.

భవే నిబ్బత్తమానో సో, సీలగుణముపాగతా;

మహా తేజో సదా హోతి, సీహనాదో విసారదో.

ఆయువణ్ణబలుప్పేతో, ధమ్మకామో భవే సద్దా;

దేవమనుస్సలోకేసు, మహేసక్ఖో అనామయో.

భవే నిబ్బత్తమానో సో, పఞ్ఞవా సుసమాహితో;

అధిపచ్చ పరివారో, సబ్బసుఖాధి గచ్ఛతి.

సద్దోహీరిమా వదఞ్ఞూ, సంవిగ్గ మానసో భవే;

అఙ్గపచ్చఙ్గ సమ్పన్నో, ఆరోహ పరిణాహవా.

సబ్బే సత్తాపి యో లోకే, సబ్బత్థ పూజితాభవే;

దేవమనుస్స సఞ్చరో, మిత్తసహాయ పాలితో.

దేవమనుస్స సమ్పత్తిం, అనుభోతి పునప్పునం;

అరహత్త ఫలం పత్తో, నిబ్బానం పాపుణిస్సతి.

పటిసమ్భిదా చతస్సో, అభిఞ్ఞా ఛబ్బిధే వరే;

విమోక్ఖే అట్ఠకే సేట్ఠే, గమిస్సతి అనాగతే.

తస్మాహి పణ్డితో పోసో, సంపస్సం హిత మత్తనో;

కారేయ్య సామ గన్థే చ, అఞ్ఞే చాపి కారాపయే.

పోత్థకే చ ఠితే గన్థే, పాళి అట్ఠకథాదికే;

ధమ్మమఞ్జూసా గన్థే చ, లేఖం కరే కారాపయే.

పోత్థకం పోత్థకమూలఞ్చ, తేసం చుల్లథూసమ్పి చ;

పిలోతికాదికం సుత్తం, కట్ఠఫలద్వయమ్హి చ.

ధమ్మబన్ధనత్థాయ చ, యం కిఞ్చి మహగ్ఘం వత్థం;

ధమ్మబన్ధనయోత్తఞ్చ, యం కిఞ్చి థవికమ్పి చ.

దదేయ్య ధమ్మఖేత్తమ్హి, విప్పస్సన్నేన చేతసా;

అఞ్ఞో చాపి దజ్జాపేయ్య, మిత్తసహాయబన్ధవేతి.

గన్థాకరలేఖలేఖాపనానిసంస దీపనా నిట్ఠితా.

[ఇతి చూలగన్థవంసే పకిణ్ణకదీపకో నామ పఞ్చమో పరిచ్ఛేదో.]

సోహం హంసారట్ఠ జాతో, నన్తపఞ్ఞోతి విస్సుతో

సద్ధా సీల వీరప్పేతో, ధమ్మరసం గవేసనో.

సోహం తతో గన్త్వా చిమం, జిన నవం యం పూరం;

సబ్బ ధమ్మం విచినన్తో, వీసతి వస్సమాగతో.

సబ్బ ధమ్మం విస్సేజ్జేన్తో, కికారే నేవ భిక్ఖునో;

ఛ వస్సానం గణం భిత్వా, కామానం అభిమద్దనం.

సన్తి సభా చ నిబ్బానం, గవేసిఞ్చ పునప్పునం;

వసన్తోహం, వనారమ్మం, పిటకత్తయ సఙ్గహం;

గన్థవంసం ఇమం ఖుద్దం, అరియసఙ్ఘదాసకన్తి.

ఇతి పామోజ్జత్థాయ అరఞ్ఞవాసినా, నన్దపఞ్ఞాచరియేన కతో చూళగన్థవంసో నిట్ఠితో.

ధమ్మవటంసకనామేన విసుతో థేరో, యం పకరణం లిక్ఖితం తం పరిపుణ్ణం తేన పుఞ్ఞేన తం పిటకం పరిసిప్పం పరినిట్ఠితం.

మమేవ సిస్ససమూహానఞ్చ పరిసిప్పం పరినిట్ఠితం. తవే సిస్సానూ సిస్సాని చ, పరిసిప్పం పరినిట్ఠితం.

చూళగన్థవంసో నిట్ఠితో.