౨. మరణస్సతినిద్దేస

౧. మరణస్సతి మిచ్ఛన్తో, తావ బుద్ధవచో సుణ;

అవిక్ఖిత్తేన చిత్తేన, సమ్బుద్ధ వచనం హిదం.

౨. అనిమిత్త మనఞ్ఞాతం, మచ్చానం ఇధ జీవితం;

కసిరఞ్చ పరిత్తఞ్చ, తఞ్చ దుక్ఖేన సంయుతం.

౩. న హి సో పక్కమో అత్థి, యేన జాతా నమియ్యరే;

జరమ్పి పత్వా మరణం, ఏవంధమ్మా హి పాణినో.

౪. ఫలాన మివ పక్కానం, పాతో పతనతో భయం;

ఏవం జాతాన మచ్చానం, నిచ్చం మరణ తో భయం.

౫. యథాపి కుమ్భకారస్స, కతా మత్తికభాజనా;

సబ్బే భేదపరియన్తా, ఏవం మచ్చాన జీవితం.

౬. దహరాచ మహన్తాచ, యేబాలా యేచ పణ్డితా;

సబ్బే మచ్చువసం యన్తి, సబ్బే మచ్చుపరాయనా.

౭. తేసం మచ్చుపరేతానం, గచ్ఛతం పరలోకతో;

నపితా తాయతే పుత్తం, ఞాతివాపన ఞాతకే;

౮. పేక్ఖతఞ్ఞేవ ఞాతీనం, పస్స లాలప్పతం పుథు;

ఏకమేకోవ మచ్చానం, గో వజ్ఝోవియ నియ్యతి.

౯. ఏవ మబ్భాహతో లోకో, మచ్చునాచ జరాయచ;

తస్మా ధీరా నసోచన్తి, విదిత్వా లోక పరియాయం.

౧౦. అఞ్ఞేపి పస్స గమనే, యథా కమ్ముపగే నరే;

మచ్చునో వసమాగమ్మ, ఫన్దన్తేవిధ పాణినో.

౧౧. యేన యేనహి మఞ్ఞన్తి,

తతోతస్స హి అఞ్ఞథా;

ఏతాదిసో వినాభావో,

పస్స లోకస్స పరియాయన్తి.

[సుల్ల సుత్తే వుత్తం.]

౧౨. యథాపి సేలా విపులా,

నభం ఆహచ్చ పచ్చతా;

సమన్తా అనుపరి యేయ్యుం,

నిప్పోథేన్తా చతుద్దిసా.

౧౩. ఏవం జరాచ మచ్చుచ,

అధివత్తన్తి పాణినే;

ఖత్తియేబ్రాహ్మణే వేస్సే,

సుద్దే చణ్డాల పక్కుసే;

నకిఞ్చి పరివజ్జేతి,

సబ్బమేవా భిమద్దతి.

౧౪. న తత్థ హత్థి నం భుమ్మి, న రథానం నపత్తియా;

న చాపి మన్తయుద్ధేన, సక్కా జేతుం ధనేనవా.

౧౫. తస్మాహి పణ్డితో పోసో,

సమ్పస్సం అత్థ మత్తనో;

బుద్ధే ధమ్మే చ సఙ్ఘేచ,

ధీరో సద్దం నివేసయే.

౧౬. యో ధమ్మచారీ కాయేన, వాచాయ ఉద చేతసా;

ఇధేవనం పసంసన్తి, పచ్చసగ్గే పమోదతీతి.

[పబ్బతూ మమ సుత్తే వుత్తం.]

౧౭. యథా వారివహో పూరో, వహే రుక్ఖే పకూలజే;

ఏవం జరామరణేన, వుయ్హన్తే సబ్బ పాణినో.

౧౮. దహరాపి హి మియ్యన్తి,

నరాచ అథనారియో;

తత్థ కో విసాసేపోసో,

దహరో మ్హీతిజీవితే.

౧౯. సాయ మేకే నిదిస్సన్తి, పాతో దిట్ఠా బహుజ్జనా;

పాతో ఏకే నదిస్సన్తి, సాయం దిట్ఠా బహుజ్జనా.

౨౦. అజ్జేవ కిచ్చం ఆతప్పం, కో జఞ్ఞా మరణం సువే;

నహి నో సఙ్కరం తేన, మహాసేనన మచ్చునాతి.

[జాతకేసువుత్తం.]

౨౧. నత్థేత్థఞ్ఞో నుసాసన్తో, సయంవత్తాన మోవద;

జినేరితా నుసారేన, భిక్ఖు సంసార భీరుకో.

౨౨. అహివాపి మం డంసేయ్య, అఞ్ఞేపి విసధారినో;

అపియాపిచ ఘాతేయ్యుం, ఉప్పజ్జేయ్యుం రుజాపిమే.

౨౩. మచ్చుసేనా వుధాసఙ్ఖ్యా, బాహిరజ్ఝత్తు పద్దవా;

తేహాయు పీళితంఛేజ్జం, మరిస్స మజ్జవా సువే.

౨౪. అళక్కా హి గవాదీహి, చోరాదీహి అరీహిపి;

అభిణ్హ సన్నిపాతేహి, రుజా ఛనవుతీహిపి.

౨౫. బహూన ముపకారేహి, అన్నోదకాదికేహిపి;

మరిస్సం పీళితో నిచ్చం, నిరుజ్ఝేయ్యాయు అజ్జవా.

౨౬. బహ్వావుధే విసజ్జేతి, నిల్లేణం మచ్చునిద్దయో;

వసన్తం భవసఙ్గామే, నముత్తో కోచి ఆవుధా;

౨౭. మహబ్బలా మహాపఞ్ఞా, మహిద్ధికా మహద్ధనా;

నముత్తా సమ్మాసమ్బుద్ధో, సబ్బలోకాధిపో అపి;

౨౮. మయా సమా నవా వుద్ధా, తదావుధేహి తే మతా;

తథా హమ్పి మరిస్సామి, లేణం పుఞ్ఞంవ మే కతం.

౨౯. పథబ్యాపాదయో ధాత్థూ,

ఆహారా భోజనాదయో;

సీతుణ్హ ముతునామేతం,

దోసా పిత్తసేమ్హానిలా.

౩౦. ధాత్వాహారు తుదోసానం, సమత్తే వాయు తిట్ఠతి;

విసమే తఙ్ఖణఞ్ఞేవ, ఛేజ్జ మప్పం పరాధినం.

౩౧. ధాత్వా హారుతు దోసానం, విసమా స్వేప్యకల్లకో;

ఉస్సాహే కల్లకాలేవ, కింకరేయ్యఅకల్లకో;

౩౨. ఉప్పజ్జేయ్యుం రుజా స్వేపి, అసాతో దుక్ఖమా ఖరా;

పురేతరంవ ఆరబ్భే, మాపచ్ఛా అనుతాపనం.

౩౩. సత్తానం నీచకమ్మానం, సరణోపి భయఙ్కరో;

నీచానీచం నజానామి, మరణాసన్నతమ్పిచ.

౩౪. కమ్మ పీళిత సత్తానం, తఙ్ఖణమ్పి భయుబ్భవో;

మరేయ్య మజ్జవా స్వేవా, నయుత్తోవ పమజ్జితుం.

౩౫. పుఞ్ఞక్ఖీణా పజా ఖిప్పం, అహేతునాపి నస్సయే;

సుద్ధచిత్తో మరిస్సామి, న కిలిట్ఠేన చేతసా.

౩౬. ఉపచ్ఛేదాపి మే సన్తి, భవాభవచితా బహూ;

ఛేజ్జం తేహాయు అజ్జాపి, సాధ్వాసుమారభే మతం;

౩౭. కమ్మా పరాధ సత్తానం, వినాసే పచ్చుపట్ఠితే;

అనయో నయరూపేన, బుద్ధిమాకమ్య తిట్ఠతి.

౩౮. మరణాసన్న తఞ్ఞేవ, చిన్తేయ్య పఞ్ఞవా సతో;

ఏవం చిన్తయన్తో సన్తో, నపాపం కత్తు ముస్సహే.

౩౯. మరణాసన్న తఞ్ఞేవ, చిన్తేయ్య బుద్ధసావకో;

ఏవం చిన్తయన్తో సన్తో, కదాచిపి అనుణ్ణతో.

౪౦. అద్ధాగ మరణం పఞ్ఞో, పురేతరంవ చిన్తయే;

కరే కాతబ్బ కమ్మఞ్చ, ఏవం సో నానుసోచతి.

౪౧. మరణాసన్న సఞ్ఞీ సో, అప్పమత్తో విచక్ఖణో;

పత్తేపి మరణే కాలే, న సమ్ముళ్హో నసోకవా.

౪౨. మరణా సన్నసఞ్ఞీ సో, సోధేతి అత్తనో మలం;

నిమ్మలేన చుతో భిక్ఖు, నత్వేవా పాయ గామికో.

౪౩. సతి ఆసన్న మరణే,

దూరసఞ్ఞీ పమాద వా;

యో కరోతి అకాతబ్బం,

తదా సో అతిసోచతి.

౪౪. సతి ఆసన్నమరణే, దూరసఞ్ఞీ పమాదవా;

ఆకిణ్ణో పాపధమ్మేహి, పజ్ఝాయి దుమ్మనో తదా.

౪౫. సతి ఆసన్న మరణే, దుట్ఠో దోసోతి థద్ధవా;

అభినన్దతి సాదేతి, తదాసో అతిదుక్ఖితో.

౪౬. సతి ఆసన్నమరణే, తువటం న చికిచ్ఛతి;

సఞ్చిచ్చాపత్తి మాపన్నో, తదా సో పరిదేవతి.

౪౭. సతి ఆసన్న మరణే, గిహీహి నవకేహిచ;

సంసట్ఠో న నులోమేహి, స్వతివస్సు ముఖో తదా.

౪౮. సతి ఆసన్న మరణే, కుహకో కులదూసకో;

మిచ్ఛాజీవ సమాపన్నో, దున్నిమిత్తోవ సో చుతో.

౪౯. ససోకీ సహనన్దీచ, దుక్ఖే దుక్ఖో సుఖే సుఖో;

గిహికమ్మేసు ఉస్సుక్కో, పస్సం గిజ్ఝకూటం చుతో.

౫౦. మరిస్సన్తి అనావజ్జ, కిలేసాతుర పీళితో;

కిమిఖజ్జవణో సావ, భన్తో కిం సుగతిం వజే.

౫౧. మరిస్సన్తి అనావజ్జ, ధురద్వయం న పూరతి;

గన్థం విపస్సనం తన్దీ, కారుఞ్ఞోయేవ సో చుతో.

౫౨. మరిస్సన్తి అనావజ్జ, కిలేసానం వసానుగో;

సమ్బుద్ధా-ణం వీతిక్కన్తో, కారుఞ్ఞో నత్థి తస్సమో.

౫౩. మరిస్సన్తి అనావజ్జం, ధనమేసీ అధమ్మతో;

పుఞ్ఞే చిన్తాపి నుప్పజ్జి, నిరయం సో మనం గతో.

౫౪. మరేయ్యన్తి అనావజ్జం, ధనం చిని అధమ్మతో;

చితం చితం ఇహేవేతం, తస్మింగిద్ధో స పేత్తికో.

౫౫. అత్థా గేహే నివత్తన్తే, సుసానే మిత్తబన్ధవా;

సుకతం దుక్కతం కమ్మం, గచ్ఛన్త మనుగచ్ఛతి.

౫౬. మరేయ్యన్తి అనావజ్జం, ఇహత్థం వా నుయుఞ్జతి;

సమ్పరాయ మనపేక్ఖో, సుజుం వా పాయగామికో.

౫౭. మరేయ్యన్తి సమావజ్జ, ధమ్మతో ధన మేసతి;

పుఞ్ఞకారీ సులద్ధేన, మరణేపి స మోదతి.

౫౮. పఞ్చసీల సదారక్ఖో, యథాబలఞ్చ దాయకో;

కాలే ఉపోసథావాసో, సో నిచ్చం సుగతిం వజ్జే.

౫౯. ధోవాపత్తిమలం ఖిప్పం, మచ్చు అద్ధా గమిస్సతి;

మిచ్ఛావితక్క ముచ్ఛిజ్జ, కర కాతబ్బభావనం.

౬౦. అతిక్కన్తా బహూ రత్యో, ఖేపేత్వా మమ జీవితం;

మన్దాయునా పమాదేన, యుత్తో విహరితుం కథం.

౬౧. హాసన్తం నన్ది మత్తానం, మచ్చుసన్ధీహి తచ్ఛయే;

కుచ్ఛి మేయ్యచుతో అజ్జ, కో హాసనన్దితబ్బకో.

౬౨. మచ్చుసేనావుధా సఙ్ఖ్యా, మరణాభిముఖో అహం;

అచ్చాయితబ్బ కాలో యం, ఇక్ఖితబ్బ ముదిక్ఖతు.

౬౩. పురేమరామి దట్ఠబ్బం,

దక్ఖేయ్యం మచ్చు ఏస్సతి;

అచ్చాయితబ్బ కాలో యం,

నోకాసో హాసతుట్ఠియా.

౬౪. ఆకిణ్ణమచ్చుసేనానం, అజ్జ స్వేవా వినాసినం;

అద్ధా పహాయ గామీనం, కిం పమాద విహారినా.