౨. దుతియపణ్ణాసకం

(౬) ౧. ఖేమవగ్గో

౧. ఖేమసుత్తం

౫౨. ‘‘‘ఖేమం ఖేమ’న్తి, ఆవుసో, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, ఆవుసో, ఖేమం వుత్తం భగవతా’’తి?

‘‘ఇధావుసో, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, ఖేమం వుత్తం భగవతా పరియాయేన…పే….

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సబ్బసో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ సఞ్ఞావేదయితనిరోధం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, ఖేమం వుత్తం భగవతా నిప్పరియాయేనా’’తి. పఠమం.

౨. ఖేమప్పత్తసుత్తం

౫౩. ఖేమప్పత్తో ఖేమప్పత్తోతి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. దుతియం.

౩. అమతసుత్తం

౫౪. అమతం అమతన్తి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. తతియం.

౪. అమతప్పత్తసుత్తం

౫౫. అమతప్పత్తో అమతప్పత్తోతి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. చతుత్థం.

౫. అభయసుత్తం

౫౬. అభయం అభయన్తి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. పఞ్చమం.

౬. అభయప్పత్తసుత్తం

౫౭. అభయప్పత్తో అభయప్పత్తోతి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. ఛట్ఠం.

౭. పస్సద్ధిసుత్తం

౫౮. పస్సద్ధి పస్సద్ధీతి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. సత్తమం.

౮. అనుపుబ్బపస్సద్ధిసుత్తం

౫౯. అనుపుబ్బపస్సద్ధి అనుపుబ్బపస్సద్ధీతి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. అట్ఠమం.

౯. నిరోధసుత్తం

౬౦. నిరోధో నిరోధోతి, ఆవుసో, వుచ్చతి…పే…. నవమం.

౧౦. అనుపుబ్బనిరోధసుత్తం

౬౧. ‘‘‘అనుపుబ్బనిరోధో అనుపుబ్బనిరోధో’తి, ఆవుసో, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, ఆవుసో, అనుపుబ్బనిరోధో వుత్తో భగవతా’’తి?

‘‘ఇధావుసో, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, అనుపుబ్బనిరోధో వుత్తో భగవతా పరియాయేన…పే….

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు సబ్బసో నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం సమతిక్కమ్మ సఞ్ఞావేదయితనిరోధం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. ఏత్తావతాపి ఖో, ఆవుసో, అనుపుబ్బనిరోధో వుత్తో భగవతా నిప్పరియాయేనా’’తి. దసమం.

౧౧. అభబ్బసుత్తం

౬౨. ‘‘నవ, భిక్ఖవే, ధమ్మే అప్పహాయ అభబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతుం. కతమే నవ? రాగం, దోసం, మోహం, కోధం, ఉపనాహం, మక్ఖం, పళాసం, ఇస్సం, మచ్ఛరియం – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, నవ ధమ్మే అప్పహాయ అభబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతుం.

‘‘నవ, భిక్ఖవే, ధమ్మే పహాయ భబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతుం. కతమే నవ? రాగం, దోసం, మోహం, కోధం, ఉపనాహం, మక్ఖం, పళాసం, ఇస్సం, మచ్ఛరియం – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, నవ ధమ్మే పహాయ భబ్బో అరహత్తం సచ్ఛికాతు’’న్తి. ఏకాదసమం.

ఖేమవగ్గో పఠమో.

తస్సుద్దానం –

ఖేమో చ అమతఞ్చేవ, అభయం పస్సద్ధియేన చ;

నిరోధో అనుపుబ్బో చ, ధమ్మం పహాయ భబ్బేన చాతి.

(౭) ౨. సతిపట్ఠానవగ్గో

౧. సిక్ఖాదుబ్బల్యసుత్తం

౬౩. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, సిక్ఖాదుబ్బల్యాని. కతమాని పఞ్చ? పాణాతిపాతో, అదిన్నాదానం, కామేసుమిచ్ఛాచారో, ముసావాదో, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ సిక్ఖాదుబ్బల్యాని.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం సిక్ఖాదుబ్బల్యానం పహానాయ చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం సిక్ఖాదుబ్బల్యానం పహానాయ ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. పఠమం.

౨. నీవరణసుత్తం

౬౪. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, నీవరణాని. కతమాని పఞ్చ? కామచ్ఛన్దనీవరణం, బ్యాపాదనీవరణం, థినమిద్ధనీవరణం, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చనీవరణం, విచికిచ్ఛానీవరణం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ నీవరణాని.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం నీవరణానం పహానాయ చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం నీవరణానం పహానాయ ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. దుతియం.

౩. కామగుణసుత్తం

౬౫. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, కామగుణా. కతమే పఞ్చ? చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యా రూపా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా, సోతవిఞ్ఞేయ్యా సద్దా…పే… ఘానవిఞ్ఞేయ్యా గన్ధా… జివ్హావిఞ్ఞేయ్యా రసా… కాయవిఞ్ఞేయ్యా ఫోట్ఠబ్బా ఇట్ఠా కన్తా మనాపా పియరూపా కామూపసంహితా రజనీయా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ కామగుణా.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం కామగుణానం పహానాయ…పే… ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. తతియం.

౪. ఉపాదానక్ఖన్ధసుత్తం

౬౬. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఉపాదానక్ఖన్ధా. కతమే పఞ్చ? రూపుపాదానక్ఖన్ధో, వేదనుపాదానక్ఖన్ధో, సఞ్ఞుపాదానక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారుపాదానక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణుపాదానక్ఖన్ధో – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చుపాదానక్ఖన్ధా.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఉపాదానక్ఖన్ధానం పహానాయ…పే… ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. చతుత్థం.

౫. ఓరమ్భాగియసుత్తం

౬౭. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఓరమ్భాగియాని సంయోజనాని. కతమాని పఞ్చ? సక్కాయదిట్ఠి, విచికిచ్ఛా, సీలబ్బతపరామాసో, కామచ్ఛన్దో, బ్యాపాదో – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ…పే… ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. పఞ్చమం.

౬. గతిసుత్తం

౬౮. ‘‘పఞ్చిమా, భిక్ఖవే, గతియో. కతమా పఞ్చ? నిరయో, తిరచ్ఛానయోని, పేత్తివిసయో, మనుస్సా, దేవా – ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ గతియో.

‘‘ఇమాసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం గతీనం పహానాయ…పే… ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. మచ్ఛరియసుత్తం

౬౯. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, మచ్ఛరియాని. కతమాని పఞ్చ? ఆవాసమచ్ఛరియం, కులమచ్ఛరియం, లాభమచ్ఛరియం, వణ్ణమచ్ఛరియం, ధమ్మమచ్ఛరియం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ మచ్ఛరియాని.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం మచ్ఛరియానం పహానాయ…పే… ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. సత్తమం.

౮. ఉద్ధమ్భాగియసుత్తం

౭౦. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, ఉద్ధమ్భాగియాని సంయోజనాని. కతమాని పఞ్చ? రూపరాగో, అరూపరాగో, మానో, ఉద్ధచ్చం, అవిజ్జా – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చుద్ధమ్భాగియాని సంయోజనాని.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం ఉద్ధమ్భాగియానం సంయోజనానం పహానాయ…పే… ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. అట్ఠమం.

౯. చేతోఖిలసుత్తం

౭౧. [అ. ని. ౫.౨౦౫; దీ. ని. ౩.౩౧౯; మ. ని. ౧.౧౮౫] ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, చేతోఖిలా [చేతోఖీలా (క.)]. కతమే పఞ్చ? ఇధ భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి కఙ్ఖతి విచికిచ్ఛతి నాధిముచ్చతి న సమ్పసీదతి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి కఙ్ఖతి విచికిచ్ఛతి నాధిముచ్చతి న సమ్పసీదతి, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఠమో చేతోఖిలో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మే కఙ్ఖతి…పే… సఙ్ఘే కఙ్ఖతి… సిక్ఖాయ కఙ్ఖతి… సబ్రహ్మచారీసు కుపితో హోతి అనత్తమనో ఆహతచిత్తో ఖిలజాతో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సబ్రహ్మచారీసు కుపితో హోతి అనత్తమనో ఆహతచిత్తో ఖిలజాతో, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఞ్చమో చేతోఖిలో.

‘‘ఇమేసం, ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం చేతోఖిలానం పహానాయ…పే… ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. నవమం.

౧౦. చేతసోవినిబన్ధసుత్తం

౭౨. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, చేతసోవినిబన్ధా [చేతోవినిబద్ధా (సారత్థదీపనీటీకా) అ. ని. ౫.౨౦౬; దీ. ని. ౩.౩౨౦]. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో హోతి అవిగతచ్ఛన్దో అవిగతపేమో అవిగతపిపాసో అవిగతపరిళాహో అవిగతతణ్హో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో హోతి అవిగతచ్ఛన్దో అవిగతపేమో అవిగతపిపాసో అవిగతపరిళాహో అవిగతతణ్హో, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఠమో చేతసోవినిబన్ధో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే అవీతరాగో హోతి…పే… రూపే అవీతరాగో హోతి… యావదత్థం ఉదరావదేహకం భుఞ్జిత్వా సేయ్యసుఖం పస్ససుఖం మిద్ధసుఖం అనుయుత్తో విహరతి … అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ బ్రహ్మచరియం చరతి – ‘ఇమినాహం సీలేన వా వతేన వా తపేన వా బ్రహ్మచరియేన వా దేవో వా భవిస్సామి దేవఞ్ఞతరో వా’తి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ బ్రహ్మచరియం చరతి – ‘ఇమినాహం సీలేన వా వతేన వా తపేన వా బ్రహ్మచరియేన వా దేవో వా భవిస్సామి దేవఞ్ఞతరో వా’తి, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఞ్చమో చేతసోవినిబన్ధో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం చేతసోవినిబన్ధానం పహానాయ చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే కాయానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం; వేదనాసు…పే… చిత్తే…పే… ధమ్మేసు ధమ్మానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం చేతసోవినిబన్ధానం పహానాయ ఇమే చత్తారో సతిపట్ఠానా భావేతబ్బా’’తి. దసమం.

సతిపట్ఠానవగ్గో దుతియో.

తస్సుద్దానం –

సిక్ఖా నీవరణాకామా, ఖన్ధా చ ఓరమ్భాగియా గతి;

మచ్ఛేరం ఉద్ధమ్భాగియా అట్ఠమం, చేతోఖిలా వినిబన్ధాతి.

(౮) ౩. సమ్మప్పధానవగ్గో

౧. సిక్ఖసుత్తం

౭౩. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, సిక్ఖాదుబ్బల్యాని. కతమాని పఞ్చ? పాణాతిపాతో …పే… సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ సిక్ఖాదుబ్బల్యాని.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం సిక్ఖాదుబ్బల్యానం పహానాయ చత్తారో సమ్మప్పధానా భావేతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి; ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి; అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి; ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం సిక్ఖాదుబ్బల్యానం పహానాయ ఇమే చత్తారో సమ్మప్పధానా భావేతబ్బా’’తి. పఠమం.

౭౪-౮౧. (యథా సతిపట్ఠానవగ్గే తథా సమ్మప్పధానవసేన విత్థారేతబ్బా.)

౧౦. చేతసోవినిబన్ధసుత్తం

౮౨. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, చేతసోవినిబన్ధా. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో హోతి…పే… ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం చేతసోవినిబన్ధానం పహానాయ చత్తారో సమ్మప్పధానా భావేతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి; ఉప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ… అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ… ఉప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఠితియా అసమ్మోసాయ భియ్యోభావాయ వేపుల్లాయ భావనాయ పారిపూరియా ఛన్దం జనేతి వాయమతి వీరియం ఆరభతి చిత్తం పగ్గణ్హాతి పదహతి. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం చేతసోవినిబన్ధానం పహానాయ ఇమే చత్తారో సమ్మప్పధానా భావేతబ్బా’’తి. దసమం.

సమ్మప్పధానవగ్గో తతియో.

(౯) ౪. ఇద్ధిపాదవగ్గో

౧. సిక్ఖసుత్తం

౮౩. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, సిక్ఖాదుబ్బల్యాని. కతమాని పఞ్చ? పాణాతిపాతో…పే… సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ సిక్ఖాదుబ్బల్యాని.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం సిక్ఖాదుబ్బల్యానం పహానాయ చత్తారో ఇద్ధిపాదా భావేతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛన్దసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేతి, వీరియసమాధి… చిత్తసమాధి… వీమంసాసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేతి. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం సిక్ఖాదుబ్బల్యానం పహానాయ ఇమే చత్తారో ఇద్ధిపాదా భావేతబ్బా’’తి. పఠమం.

౮౪-౯౧. (యథా సతిపట్ఠానవగ్గే తథా ఇద్ధిపాదవసేన విత్థారేతబ్బా.)

౧౦. చేతసోవినిబన్ధసుత్తం

౯౨. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, చేతసోవినిబన్ధా. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో హోతి…పే… ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా.

‘‘ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం చేతసోవినిబన్ధానం పహానాయ ఇమే చత్తారో ఇద్ధిపాదా భావేతబ్బా. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛన్దసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేతి, వీరియసమాధి… చిత్తసమాధి… వీమంసాసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేతి. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చన్నం చేతసోవినిబన్ధానం పహానాయ ఇమే చత్తారో ఇద్ధిపాదా భావేతబ్బా’’తి. దసమం.

ఇద్ధిపాదవగ్గో చతుత్థో.

యథేవ సతిపట్ఠానా, పధానా చతురోపి చ;

చత్తారో ఇద్ధిపాదా చ, తథేవ సమ్పయోజయేతి.

(౧౦) ౫. రాగపేయ్యాలం

౯౩. ‘‘రాగస్స, భిక్ఖవే, అభిఞ్ఞాయ నవ ధమ్మా భావేతబ్బా. కతమే నవ? అసుభసఞ్ఞా, మరణసఞ్ఞా, ఆహారే పటికూలసఞ్ఞా, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞా, అనిచ్చసఞ్ఞా, అనిచ్చే దుక్ఖసఞ్ఞా, దుక్ఖే అనత్తసఞ్ఞా, పహానసఞ్ఞా, విరాగసఞ్ఞా – రాగస్స, భిక్ఖవే అభిఞ్ఞాయ ఇమే నవ ధమ్మా భావేతబ్బా’’తి.

౯౪. ‘‘రాగస్స, భిక్ఖవే, అభిఞ్ఞాయ నవ ధమ్మా భావేతబ్బా. కతమే నవ? పఠమం ఝానం, దుతియం ఝానం, తతియం ఝానం, చతుత్థం ఝానం, ఆకాసానఞ్చాయతనం, విఞ్ఞాణఞ్చాయతనం, ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం, నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం, సఞ్ఞావేదయితనిరోధో – రాగస్స, భిక్ఖవే, అభిఞ్ఞాయ ఇమే నవ ధమ్మా భావేతబ్బా’’తి.

౯౫-౧౧౨. ‘‘రాగస్స, భిక్ఖవే, పరిఞ్ఞాయ…పే… పరిక్ఖయాయ…పే… పహానాయ…పే… ఖయాయ…పే… వయాయ…పే… విరాగాయ…పే… నిరోధాయ…పే… చాగాయ…పే… పటినిస్సగ్గాయ…పే… ఇమే నవ ధమ్మా భావేతబ్బా’’.

౧౧౩-౪౩౨. ‘‘దోసస్స…పే… మోహస్స… కోధస్స… ఉపనాహస్స… మక్ఖస్స… పళాసస్స… ఇస్సాయ… మచ్ఛరియస్స… మాయాయ… సాఠేయ్యస్స… థమ్భస్స… సారమ్భస్స… మానస్స… అతిమానస్స… మదస్స… పమాదస్స అభిఞ్ఞాయ…పే… పరిఞ్ఞాయ… పరిక్ఖయాయ… పహానాయ… ఖయాయ… వయాయ… విరాగాయ… నిరోధాయ … చాగాయ… పటినిస్సగ్గాయ…పే… ఇమే నవ ధమ్మా భావేతబ్బా’’తి.

రాగపేయ్యాలం నిట్ఠితం.