౪. నన్దకసుత్తం

౪. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా నన్దకో ఉపట్ఠానసాలాయం భిక్ఖూ ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేతి సమాదపేతి సముత్తేజేతి సమ్పహంసేతి. అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేనుపట్ఠానసాలా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా బహిద్వారకోట్ఠకే అట్ఠాసి కథాపరియోసానం ఆగమయమానో. అథ ఖో భగవా కథాపరియోసానం విదిత్వా ఉక్కాసేత్వా అగ్గళం ఆకోటేసి. వివరింసు ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ద్వారం.

అథ ఖో భగవా ఉపట్ఠానసాలం పవిసిత్వా పఞ్ఞత్తాసనే నిసీది. నిసజ్జ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం నన్దకం ఏతదవోచ – ‘‘దీఘో ఖో త్యాయం, నన్దక, ధమ్మపరియాయో భిక్ఖూనం పటిభాసి. అపి మే పిట్ఠి ఆగిలాయతి బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితస్స కథాపరియోసానం ఆగమయమానస్సా’’తి.

ఏవం వుత్తే ఆయస్మా నన్దకో సారజ్జమానరూపో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘న ఖో పన మయం, భన్తే, జానామ ‘భగవా బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితో’తి. సచే హి మయం, భన్తే, జానేయ్యామ ‘భగవా బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితో’తి, ఏత్తకమ్పి ( ) [(ధమ్మం) కత్థచి] నో నప్పటిభాసేయ్యా’’తి.

అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం నన్దకం సారజ్జమానరూపం విదిత్వా ఆయస్మన్తం నన్దకం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు, సాధు, నన్దక! ఏతం ఖో, నన్దక, తుమ్హాకం పతిరూపం కులపుత్తానం సద్ధాయ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితానం, యం తుమ్హే ధమ్మియా కథాయ సన్నిసీదేయ్యాథ. సన్నిపతితానం వో, నన్దక, ద్వయం కరణీయం – ధమ్మీ వా కథా అరియో వా తుణ్హీభావో. [అ. ని. ౮.౭౧; ౯.౧] సద్ధో చ, నన్దక, భిక్ఖు హోతి, నో చ సీలవా. ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. తేన తం అఙ్గం పరిపూరేతబ్బం – ‘కిన్తాహం సద్ధో చ అస్సం సీలవా చా’తి. యతో చ ఖో, నన్దక, భిక్ఖు సద్ధో చ హోతి సీలవా చ, ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతి.

‘‘సద్ధో చ, నన్దక, భిక్ఖు హోతి సీలవా చ, నో చ లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స. ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. తేన తం అఙ్గం పరిపూరేతబ్బం – ‘కిన్తాహం సద్ధో చ అస్సం సీలవా చ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్సా’తి. యతో చ ఖో, నన్దక, భిక్ఖు సద్ధో చ హోతి సీలవా చ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స, ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతి.

‘‘సద్ధో చ, నన్దక, భిక్ఖు హోతి సీలవా చ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. సేయ్యథాపి, నన్దక, పాణకో చతుప్పాదకో అస్స. తస్స ఏకో పాదో ఓమకో లామకో. ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో అస్స. ఏవమేవం ఖో, నన్దక, భిక్ఖు సద్ధో చ హోతి సీలవా చ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. తేన తం అఙ్గం పరిపూరేతబ్బం – ‘కిన్తాహం సద్ధో చ అస్సం సీలవా చ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయా’’’తి.

‘‘యతో చ ఖో, నన్దక, భిక్ఖు సద్ధో చ హోతి సీలవా చ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతీ’’తి. ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో ఉట్ఠాయాసనా విహారం పావిసి.

అథ ఖో ఆయస్మా నన్దకో అచిరపక్కన్తస్స భగవతో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఇదాని, ఆవుసో, భగవా చతూహి పదేహి కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేత్వా ఉట్ఠాయాసనా విహారం పవిట్ఠో – ‘సద్ధో చ, నన్దక, భిక్ఖు హోతి, నో చ సీలవా. ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. తేన తం అఙ్గం పరిపూరేతబ్బం – కిన్తాహం సద్ధో చ అస్సం సీలవా చా’తి. యతో చ ఖో నన్దక భిక్ఖు సద్ధో చ హోతి సీలవా చ, ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతి. సద్ధో చ నన్దక భిక్ఖు హోతి సీలవా చ, నో చ లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స…పే… లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి. సేయ్యథాపి నన్దక పాణకో చతుప్పాదకో అస్స, తస్స ఏకో పాదో ఓమకో లామకో, ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో అస్స. ఏవమేవం ఖో, నన్దక, భిక్ఖు సద్ధో చ హోతి సీలవా చ, లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, ఏవం సో తేనఙ్గేన అపరిపూరో హోతి, తేన తం అఙ్గం పరిపూరేతబ్బం ‘కిన్తాహం సద్ధో చ అస్సం సీలవా చ, లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స, లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయా’తి. యతో చ ఖో, నన్దక, భిక్ఖు సద్ధో చ హోతి సీలవా చ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమాధిస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, ఏవం సో తేనఙ్గేన పరిపూరో హోతీ’’తి.

‘‘పఞ్చిమే, ఆవుసో, ఆనిసంసా కాలేన ధమ్మస్సవనే కాలేన ధమ్మసాకచ్ఛాయ. కతమే పఞ్చ? ఇధావుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. యథా యథా, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి, తథా తథా సో సత్థు పియో చ హోతి మనాపో చ గరు చ భావనీయో చ. అయం, ఆవుసో, పఠమో ఆనిసంసో కాలేన ధమ్మస్సవనే కాలేన ధమ్మసాకచ్ఛాయ.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. యథా యథా, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం…పే… బ్రహ్మచరియం పకాసేతి, తథా తథా సో తస్మిం ధమ్మే అత్థప్పటిసంవేదీ చ హోతి ధమ్మప్పటిసంవేదీ చ. అయం, ఆవుసో, దుతియో ఆనిసంసో కాలేన ధమ్మస్సవనే కాలేన ధమ్మసాకచ్ఛాయ.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. యథా యథా, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం…పే… బ్రహ్మచరియం పకాసేతి, తథా తథా సో తస్మిం ధమ్మే గమ్భీరం అత్థపదం పఞ్ఞాయ అతివిజ్ఝ పస్సతి. అయం, ఆవుసో, తతియో ఆనిసంసో కాలేన ధమ్మస్సవనే కాలేన ధమ్మసాకచ్ఛాయ.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం…పే… బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. యథా యథా, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం…పే… బ్రహ్మచరియం పకాసేతి, తథా తథా నం సబ్రహ్మచారీ ఉత్తరి సమ్భావేన్తి – ‘అద్ధా అయమాయస్మా పత్తో వా పజ్జతి వా’. అయం, ఆవుసో, చతుత్థో ఆనిసంసో కాలేన ధమ్మస్సవనే కాలేన ధమ్మసాకచ్ఛాయ.

‘‘పున చపరం, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. యథా యథా, ఆవుసో, భిక్ఖు భిక్ఖూనం ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం, కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి, తత్థ యే ఖో భిక్ఖూ సేఖా అప్పత్తమానసా అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానా విహరన్తి, తే తం ధమ్మం సుత్వా వీరియం ఆరభన్తి అప్పత్తస్స పత్తియా అనధిగతస్స అధిగమాయ అసచ్ఛికతస్స సచ్ఛికిరియాయ. యే పన తత్థ భిక్ఖూ అరహన్తో ఖీణాసవా వుసితవన్తో కతకరణీయా ఓహితభారా అనుప్పత్తసదత్థా పరిక్ఖీణభవసంయోజనా సమ్మదఞ్ఞావిముత్తా, తే తం ధమ్మం సుత్వా దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారంయేవ అనుయుత్తా విహరన్తి. అయం, ఆవుసో, పఞ్చమో ఆనిసంసో కాలేన ధమ్మస్సవనే కాలేన ధమ్మసాకచ్ఛాయ. ఇమే ఖో, ఆవుసో, పఞ్చ ఆనిసంసా కాలేన ధమ్మస్సవనే కాలేన ధమ్మసాకచ్ఛాయా’’తి. చతుత్థం.