౮. ఉత్తరవిపత్తిసుత్తం

౮. ఏకం సమయం ఆయస్మా ఉత్తరో మహిసవత్థుస్మిం విహరతి సఙ్ఖేయ్యకే పబ్బతే వటజాలికాయం [ధవజాలికాయం (సీ.), వట్టజాలికాయం (స్యా.)]. తత్ర ఖో ఆయస్మా ఉత్తరో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం అత్తవిపత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం పరవిపత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం అత్తసమ్పత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం పరసమ్పత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతీ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన వేస్సవణో మహారాజా ఉత్తరాయ దిసాయ దక్ఖిణం దిసం గచ్ఛతి కేనచిదేవ కరణీయేన. అస్సోసి ఖో వేస్సవణో మహారాజా ఆయస్మతో ఉత్తరస్స మహిసవత్థుస్మిం సఙ్ఖేయ్యకే పబ్బతే వటజాలికాయం భిక్ఖూనం ఏవం ధమ్మం దేసేన్తస్స – ‘‘సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం అత్తవిపత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం పరవిపత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం అత్తసమ్పత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం పరసమ్పత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతీ’’తి.

అథ ఖో వేస్సవణ్ణో మహారాజా – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం [సమ్మిఞ్జితం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య [సమ్మిఞ్జేయ్య (సీ. స్యా. కం. పీ.)], ఏవమేవం మహిసవత్థుస్మిం సఙ్ఖేయ్యకే పబ్బతే వటజాలికాయం అన్తరహితో దేవేసు తావతింసేసు పాతురహోసి. అథ ఖో వేస్సవణ్ణో మహారాజా యేన సక్కో దేవానమిన్దో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా సక్కం దేవానమిన్దం ఏతదవోచ – ‘‘యగ్ఘే మారిస, జానేయ్యాసి! ఏసో ఆయస్మా ఉత్తరో మహిసవత్థుస్మిం సఙ్ఖేయ్యకే పబ్బతే వటజాలికాయం భిక్ఖూనం ఏవం ధమ్మం దేసేతి – ‘సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం అత్తవిపత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం పరవిపత్తిం…పే… అత్తసమ్పత్తిం… పరసమ్పత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతీ’’’తి.

అథ ఖో సక్కో దేవానమిన్దో సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవం దేవేసు తావతింసేసు అన్తరహితో మహిసవత్థుస్మిం సఙ్ఖేయ్యకే పబ్బతే వటజాలికాయం ఆయస్మతో ఉత్తరస్స సమ్ముఖే పాతురహోసి. అథ ఖో సక్కో దేవానమిన్దో యేనాయస్మా ఉత్తరో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఉత్తరం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సక్కో దేవానమిన్దో ఆయస్మన్తం ఉత్తరం ఏతదవోచ –

‘‘సచ్చం కిర, భన్తే, ఆయస్మా ఉత్తరో భిక్ఖూనం ఏవం ధమ్మం దేసేసి – ‘సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం అత్తవిపత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి, సాధావుసో, భిక్ఖు కాలేన కాలం పరవిపత్తిం…పే… అత్తసమ్పత్తిం… పరసమ్పత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతీ’’’ తి? ‘‘ఏవం, దేవానమిన్దా’’తి. ‘‘కిం పనిదం [కిం పన (స్యా.)], భన్తే, ఆయస్మతో ఉత్తరస్స సకం పటిభానం [సకపటిభానం ఉపాదాయ (క.)], ఉదాహు తస్స భగవతో వచనం అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్సా’’తి? ‘‘తేన హి, దేవానమిన్ద, ఉపమం తే కరిస్సామి. ఉపమాయ మిధేకచ్చే విఞ్ఞూ పురిసా భాసితస్స అత్థం ఆజాన’’న్తి.

‘‘సేయ్యథాపి, దేవానమిన్ద, గామస్స వా నిగమస్స వా అవిదూరే మహాధఞ్ఞరాసి. తతో మహాజనకాయో ధఞ్ఞం ఆహరేయ్య – కాజేహిపి పిటకేహిపి ఉచ్ఛఙ్గేహిపి అఞ్జలీహిపి. యో ను ఖో, దేవానమిన్ద, తం మహాజనకాయం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం పుచ్ఛేయ్య – ‘కుతో ఇమం ధఞ్ఞం ఆహరథా’తి, కథం బ్యాకరమానో ను ఖో, దేవానమిన్ద, సో మహాజనకాయో సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్యా’’తి? ‘‘‘అముమ్హా మహాధఞ్ఞరాసిమ్హా ఆహరామా’తి ఖో, భన్తే, సో మహాజనకాయో సమ్మా బ్యాకరమానో బ్యాకరేయ్యా’’తి. ‘‘ఏవమేవం ఖో, దేవానమిన్ద, యం కిఞ్చి సుభాసితం సబ్బం తం తస్స భగవతో వచనం అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. తతో ఉపాదాయుపాదాయ మయం చఞ్ఞే చ భణామా’’తి.

‘‘అచ్ఛరియం, భన్తే, అబ్భుతం భన్తే! యావ సుభాసితం చిదం ఆయస్మతా ఉత్తరేన – ‘యం కిఞ్చి సుభాసితం సబ్బం తం తస్స భగవతో వచనం అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స. తతో ఉపాదాయుపాదాయ మయం చఞ్ఞే చ భణామా’తి. ఏకమిదం, భన్తే ఉత్తర, సమయం భగవా రాజగహే విహరతి గిజ్ఝకూటే పబ్బతే అచిరపక్కన్తే దేవదత్తే. తత్ర ఖో భగవా దేవదత్తం ఆరబ్భ భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

‘‘సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాలేన కాలం అత్తవిపత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాలేన కాలం పరవిపత్తిం…పే… అత్తసమ్పత్తిం… పరసమ్పత్తిం పచ్చవేక్ఖితా హోతి. అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అసద్ధమ్మేహి అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో దేవదత్తో ఆపాయికో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో. కతమేహి అట్ఠహి? లాభేన హి, భిక్ఖవే, అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో దేవదత్తో ఆపాయికో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో; అలాభేన, భిక్ఖవే…పే… యసేన, భిక్ఖవే … అయసేన, భిక్ఖవే… సక్కారేన, భిక్ఖవే… అసక్కారేన, భిక్ఖవే… పాపిచ్ఛతాయ, భిక్ఖవే… పాపమిత్తతాయ, భిక్ఖవే, అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో దేవదత్తో ఆపాయికో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహి అసద్ధమ్మేహి అభిభూతో పరియాదిన్నచిత్తో దేవదత్తో ఆపాయికో నేరయికో కప్పట్ఠో అతేకిచ్ఛో.

‘‘సాధు, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉప్పన్నం లాభం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరేయ్య; ఉప్పన్నం అలాభం…పే… ఉప్పన్నం యసం… ఉప్పన్నం అయసం… ఉప్పన్నం సక్కారం… ఉప్పన్నం అసక్కారం… ఉప్పన్నం పాపిచ్ఛతం… ఉప్పన్నం పాపమిత్తతం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరేయ్య.

‘‘కిఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ ఉప్పన్నం లాభం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరేయ్య; ఉప్పన్నం అలాభం…పే… ఉప్పన్నం యసం… ఉప్పన్నం అయసం… ఉప్పన్నం సక్కారం… ఉప్పన్నం అసక్కారం… ఉప్పన్నం పాపిచ్ఛతం… ఉప్పన్నం పాపమిత్తతం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరేయ్య?

‘‘యం హిస్స, భిక్ఖవే, ఉప్పన్నం లాభం అనభిభుయ్య విహరతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, ఉప్పన్నం లాభం అభిభుయ్య విహరతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. యం హిస్స, భిక్ఖవే, ఉప్పన్నం అలాభం…పే… ఉప్పన్నం యసం… ఉప్పన్నం అయసం… ఉప్పన్నం సక్కారం… ఉప్పన్నం అసక్కారం… ఉప్పన్నం పాపిచ్ఛతం… ఉప్పన్నం పాపమిత్తతం అనభిభుయ్య విహరతో ఉప్పజ్జేయ్యుం ఆసవా విఘాతపరిళాహా, ఉప్పన్నం పాపమిత్తతం అభిభుయ్య విహరతో ఏవంస తే ఆసవా విఘాతపరిళాహా న హోన్తి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్థవసం పటిచ్చ ఉప్పన్నం లాభం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరేయ్య; ఉప్పన్నం అలాభం…పే… ఉప్పన్నం యసం… ఉప్పన్నం అయసం… ఉప్పన్నం సక్కారం… ఉప్పన్నం అసక్కారం… ఉప్పన్నం పాపిచ్ఛతం … ఉప్పన్నం పాపమిత్తతం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరేయ్య.

‘‘తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, ఏవం సిక్ఖితబ్బం – ఉప్పన్నం లాభం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరిస్సామ, ఉప్పన్నం అలాభం…పే… ఉప్పన్నం యసం… ఉప్పన్నం అయసం… ఉప్పన్నం సక్కారం… ఉప్పన్నం అసక్కారం… ఉప్పన్నం పాపిచ్ఛతం… ఉప్పన్నం పాపమిత్తతం అభిభుయ్య అభిభుయ్య విహరిస్సామాతి. ఏవఞ్హి వో, భిక్ఖవే, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి.

‘‘ఏత్తావతా, భన్తే ఉత్తర, మనుస్సేసు చతస్సో పరిసా – భిక్ఖూ, భిక్ఖునియో, ఉపాసకా, ఉపాసికాయో. నాయం ధమ్మపరియాయో కిస్మిఞ్చి ఉపట్ఠితో [పతిట్ఠితో (సీ. స్యా.)]. ఉగ్గణ్హతు, భన్తే, ఆయస్మా ఉత్తరో ఇమం ధమ్మపరియాయం. పరియాపుణాతు, భన్తే, ఆయస్మా ఉత్తరో ఇమం ధమ్మపరియాయం. ధారేతు, భన్తే, ఆయస్మా ఉత్తరో ఇమం ధమ్మపరియాయం. అత్థసంహితో అయం, భన్తే, ధమ్మపరియాయో ఆదిబ్రహ్మచరియకో’’తి [ఆదిబ్రహ్మచరియికో (సీ. క.)]. అట్ఠమం.