౮. వినయవగ్గో

౧. పఠమవినయధరసుత్తం

౭౫. [పరి. ౩౨౭] ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సీలవా హోతి పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతో విహరతి ఆచారగోచరసమ్పన్నో అణుమత్తేసు వజ్జేసు భయదస్సావీ సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు, చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతీ’’తి. పఠమం.

౨. దుతియవినయధరసుత్తం

౭౬. [పరి. ౩౨౭] ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, ఉభయాని ఖో పనస్స పాతిమోక్ఖాని విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి సువిభత్తాని సుప్పవత్తీని సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో, చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతీ’’తి. దుతియం.

౩. తతియవినయధరసుత్తం

౭౭. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, వినయే ఖో పన ఠితో హోతి అసంహీరో, చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతీ’’తి. తతియం.

౪. చతుత్థవినయధరసుత్తం

౭౮. [పరి. ౩౨౭] ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం, ద్వేపి జాతియో…పే… ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన యథాకమ్మూపగే సత్తే పజానాతి. ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు వినయధరో హోతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. పఠమవినయధరసోభనసుత్తం

౭౯. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో [సమన్నాగతో భిక్ఖు (సీ. స్యా. క.) అనన్తరసుత్తద్వేయే పన ఇదం పాఠనానత్తం నత్థి. పరి. ౩౨౭] వినయధరో సోభతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, సీలవా హోతి…పే… సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు, చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా…పే… సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో వినయధరో సోభతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. దుతియవినయధరసోభనసుత్తం

౮౦. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో వినయధరో సోభతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, ఉభయాని ఖో పనస్స పాతిమోక్ఖాని విత్థారేన స్వాగతాని హోన్తి సువిభత్తాని సుప్పవత్తీని సువినిచ్ఛితాని సుత్తసో అనుబ్యఞ్జనసో, చతున్నం ఝానానం…పే… అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా…పే… సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో వినయధరో సోభతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. తతియవినయధరసోభనసుత్తం

౮౧. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో వినయధరో సోభతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, వినయే ఖో పన ఠితో హోతి అసంహీరో, చతున్నం ఝానానం…పే… అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా…పే… సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో వినయధరో సోభతీ’’తి. సత్తమం.

౮. చతుత్థవినయధరసోభనసుత్తం

౮౨. ‘‘సత్తహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో [సమన్నాగతో భిక్ఖు (క.)] వినయధరో సోభతి. కతమేహి సత్తహి? ఆపత్తిం జానాతి, అనాపత్తిం జానాతి, లహుకం ఆపత్తిం జానాతి, గరుకం ఆపత్తిం జానాతి, అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, సేయ్యథిదం – ఏకమ్పి జాతిం, ద్వేపి జాతియో…పే… ఇతి సాకారం సఉద్దేసం అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి, దిబ్బేన చక్ఖునా విసుద్ధేన అతిక్కన్తమానుసకేన…పే… ఆసవానం ఖయా…పే… సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, సత్తహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో వినయధరో సోభతీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. సత్థుసాసనసుత్తం

౮౩. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపాలి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఉపాలి భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘సాధు మే, భన్తే, భగవా సంఖిత్తేన ధమ్మం దేసేతు, యమహం భగవతో ధమ్మం సుత్వా ఏకో వూపకట్ఠో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో విహరేయ్య’’న్తి. ‘‘యే ఖో త్వం, ఉపాలి, ధమ్మే జానేయ్యాసి – ‘ఇమే ధమ్మా న ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తీ’తి; ఏకంసేన, ఉపాలి, ధారేయ్యాసి – ‘నేసో ధమ్మో నేసో వినయో నేతం సత్థుసాసన’న్తి. యే చ ఖో త్వం, ఉపాలి, ధమ్మే జానేయ్యాసి – ‘ఇమే ధమ్మా ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తీ’తి; ఏకంసేన, ఉపాలి, ధారేయ్యాసి – ‘ఏసో ధమ్మో ఏసో వినయో ఏతం సత్థుసాసన’’’న్తి. నవమం.

౧౦. అధికరణసమథసుత్తం

౮౪. ‘‘సత్తిమే, భిక్ఖవే, అధికరణసమథా ధమ్మా ఉప్పన్నుప్పన్నానం అధికరణానం సమథాయ వూపసమాయ. కతమే సత్త? సమ్ముఖావినయో దాతబ్బో, సతివినయో దాతబ్బో, అమూళ్హవినయో దాతబ్బో [పటిఞ్ఞాతకరణం, యేభుయ్యస్సికా, తస్సపాపియ్యస్సికా, తిణవత్థారకో (స్యా.) దీ. ని. ౩.౩౩౨ సఙ్గీతిసుత్తేన చ పాచి. ౬౫౫ వినయేన చ సంసన్దేతబ్బం], పటిఞ్ఞాతకరణం దాతబ్బం, యేభుయ్యసికా దాతబ్బా, తస్సపాపియసికా దాతబ్బా, తిణవత్థారకో దాతబ్బో [పటిఞ్ఞాతకరణం, యేభుయ్యస్సికా, తస్సపాపియ్యస్సికా, తిణవత్థారకో (స్యా.) దీ. ని. ౩.౩౩౨ సఙ్గీతిసుత్తేన చ పాచి. ౬౫౫ వినయేన చ సంసన్దేతబ్బం]. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, సత్త అధికరణసమథా ధమ్మా ఉప్పన్నుప్పన్నానం అధికరణానం సమథాయ వూపసమాయా’’తి. దసమం.

వినయవగ్గో అట్ఠమో.