౩. నగరోపమసుత్తం

౬౭. ‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం సత్తహి నగరపరిక్ఖారేహి సుపరిక్ఖతం [సుపరిక్ఖిత్తం (క.)] హోతి, చతున్నఞ్చ ఆహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అకరణీయం బాహిరేహి పచ్చత్థికేహి పచ్చామిత్తేహి.

‘‘కతమేహి సత్తహి నగరపరిక్ఖారేహి సుపరిక్ఖతం హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే ఏసికా హోతి గమ్భీరనేమా [గమ్భీరనేమి (క.)] సునిఖాతా అచలా అసమ్పవేధీ [అసమ్పవేధి (సీ. స్యా.)]. ఇమినా పఠమేన నగరపరిక్ఖారేన సుపరిక్ఖతం హోతి రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే పరిఖా హోతి గమ్భీరా చేవ విత్థతా చ. ఇమినా దుతియేన నగరపరిక్ఖారేన సుపరిక్ఖతం హోతి రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే అనుపరియాయపథో హోతి ఉచ్చో చేవ విత్థతో చ. ఇమినా తతియేన నగరపరిక్ఖారేన సుపరిక్ఖతం హోతి రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం ఆవుధం సన్నిచితం హోతి సలాకఞ్చేవ జేవనికఞ్చ [జేవనియఞ్చ (సీ. అట్ఠ.)]. ఇమినా చతుత్థేన నగరపరిక్ఖారేన సుపరిక్ఖతం హోతి రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుబలకాయో పటివసతి, సేయ్యథిదం – హత్థారోహా అస్సారోహా రథికా ధనుగ్గహా చేలకా చలకా పిణ్డదాయకా ఉగ్గా రాజపుత్తా పక్ఖన్దినో మహానాగా సూరా చమ్మయోధినో దాసకపుత్తా. ఇమినా పఞ్చమేన నగరపరిక్ఖారేన సుపరిక్ఖతం హోతి రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే దోవారికో హోతి పణ్డితో బ్యత్తో మేధావీ అఞ్ఞాతానం నివారేతా ఞాతానం పవేసేతా. ఇమినా ఛట్ఠేన నగరపరిక్ఖారేన సుపరిక్ఖతం హోతి రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే పాకారో హోతి ఉచ్చో చేవ విత్థతో చ వాసనలేపనసమ్పన్నో చ. ఇమినా సత్తమేన నగరపరిక్ఖారేన సుపరిక్ఖతం హోతి రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఇమేహి సత్తహి నగరపరిక్ఖారేహి సుపరిక్ఖతం హోతి.

‘‘కతమేసం చతున్నం ఆహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ? ఇధ, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం తిణకట్ఠోదకం సన్నిచితం హోతి అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం సాలియవకం సన్నిచితం హోతి అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం తిలముగ్గమాసాపరణ్ణం సన్నిచితం హోతి అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం భేసజ్జం సన్నిచితం హోతి, సేయ్యథిదం – సప్పి నవనీతం తేలం మధు ఫాణితం లోణం అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, చతున్నం ఆహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం ఇమేహి సత్తహి నగరపరిక్ఖారేహి సుపరిక్ఖతం హోతి, ఇమేసఞ్చ చతున్నం ఆహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమం నగరం అకరణీయం బాహిరేహి పచ్చత్థికేహి పచ్చామిత్తేహి. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యతో అరియసావకో సత్తహి సద్ధమ్మేహి సమన్నాగతో హోతి, చతున్నఞ్చ ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకరణీయో మారస్స అకరణీయో పాపిమతో. కతమేహి సత్తహి సద్ధమ్మేహి సమన్నాగతో హోతి?

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే ఏసికా హోతి గమ్భీరనేమా సునిఖాతా అచలా అసమ్పవేధీ అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో సద్ధో హోతి, సద్దహతి తథాగతస్స బోధిం ‘ఇతిపి సో…పే… బుద్ధో భగవా’తి. సద్ధేసికో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి, కుసలం భావేతి; సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి; సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇమినా పఠమేన సద్ధమ్మేన సమన్నాగతో హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే పరిక్ఖా హోతి గమ్భీరా చేవ విత్థతా చ అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో హిరీమా హోతి, హిరీయతి కాయదుచ్చరితేన వచీదుచ్చరితేన మనోదుచ్చరితేన, హిరీయతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా. హిరీపరిక్ఖో ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి, కుసలం భావేతి; సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి; సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇమినా దుతియేన సద్ధమ్మేన సమన్నాగతో హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే అనుపరియాయపథో హోతి ఉచ్చో చేవ విత్థతో చ అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఓత్తప్పీ హోతి, ఓత్తప్పతి కాయదుచ్చరితేన వచీదుచ్చరితేన మనోదుచ్చరితేన, ఓత్తప్పతి పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం సమాపత్తియా. ఓత్తప్పపరియాయపథో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి, కుసలం భావేతి; సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి; సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇమినా తతియేన సద్ధమ్మేన సమన్నాగతో హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం ఆవుధం సన్నిచితం హోతి సలాకఞ్చేవ జేవనికఞ్చ అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో బహుస్సుతో హోతి…పే… దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా. సుతావుధో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి, కుసలం భావేతి; సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి; సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇమినా చతుత్థేన సద్ధమ్మేన సమన్నాగతో హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుబలకాయో పటివసతి, సేయ్యథిదం – హత్థారోహా అస్సారోహా రథికా ధనుగ్గహా చేలకా చలకా పిణ్డదాయకా ఉగ్గా రాజపుత్తా పక్ఖన్దినో మహానాగా సూరా చమ్మయోధినో దాసకపుత్తా అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఆరద్ధవీరియో విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు. వీరియబలకాయో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి, కుసలం భావేతి; సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి; సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇమినా పఞ్చమేన సద్ధమ్మేన సమన్నాగతో హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే దోవారికో హోతి పణ్డితో బ్యత్తో మేధావీ అఞ్ఞాతానం నివారేతా ఞాతానం పవేసేతా అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో సతిమా హోతి పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా అనుస్సరితా. సతిదోవారికో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి, కుసలం భావేతి; సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి; సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇమినా ఛట్ఠేన సద్ధమ్మేన సమన్నాగతో హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే పాకారో హోతి ఉచ్చో చేవ విత్థతో చ వాసనలేపనసమ్పన్నో చ అబ్భన్తరానం గుత్తియా బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా. పఞ్ఞావాసనలేపనసమ్పన్నో, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకుసలం పజహతి, కుసలం భావేతి; సావజ్జం పజహతి, అనవజ్జం భావేతి; సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇమినా సత్తమేన సద్ధమ్మేన సమన్నాగతో హోతి. ఇమేహి సత్తహి సద్ధమ్మేహి సమన్నాగతో హోతి.

‘‘కతమేసం చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ? సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం తిణకట్ఠోదకం సన్నిచితం హోతి అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి అత్తనో రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ ఓక్కమనాయ నిబ్బానస్స.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం సాలియవకం సన్నిచితం హోతి అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి అత్తనో రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ ఓక్కమనాయ నిబ్బానస్స.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం తిలముగ్గమాసాపరణ్ణం సన్నిచితం హోతి అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో పీతియా చ విరాగా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి అత్తనో రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ ఓక్కమనాయ నిబ్బానస్స.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో పచ్చన్తిమే నగరే బహుం భేసజ్జం సన్నిచితం హోతి, సేయ్యథిదం – సప్పి నవనీతం తేలం మధు ఫాణితం లోణం అబ్భన్తరానం రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ బాహిరానం పటిఘాతాయ. ఏవమేవం ఖో భిక్ఖవే, అరియసావకో సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సానం అత్థఙ్గమా అదుక్ఖమసుఖం ఉపేక్ఖాసతిపారిసుద్ధిం చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి అత్తనో రతియా అపరితస్సాయ ఫాసువిహారాయ ఓక్కమనాయ నిబ్బానస్స. ఇమేసం చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, అరియసావకో ఇమేహి సత్తహి సద్ధమ్మేహి సమన్నాగతో హోతి, ఇమేసఞ్చ చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, అరియసావకో అకరణీయో మారస్స అకరణీయో పాపిమతో’’తి. తతియం.