౨. సత్తసూరియసుత్తం

౬౬. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా వేసాలియం విహరతి అమ్బపాలివనే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా; అధువా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా; అనస్సాసికా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా. యావఞ్చిదం, భిక్ఖవే, అలమేవ సబ్బసఙ్ఖారేసు నిబ్బిన్దితుం అలం విరజ్జితుం అలం విముచ్చితుం.

‘‘సినేరు, భిక్ఖవే, పబ్బతరాజా చతురాసీతియోజనసహస్సాని ఆయామేన, చతురాసీతియోజనసహస్సాని విత్థారేన, చతురాసీతియోజనసహస్సాని మహాసముద్దే అజ్ఝోగాళ్హో, చతురాసీతియోజనసహస్సాని మహాసముద్దా అచ్చుగ్గతో. హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన బహూని వస్సాని బహూని వస్ససతాని బహూని వస్ససహస్సాని బహూని వస్ససతసహస్సాని దేవో న వస్సతి. దేవే ఖో పన, భిక్ఖవే, అవస్సన్తే యే కేచిమే బీజగామభూతగామా ఓసధితిణవనప్పతయో తే ఉస్సుస్సన్తి విసుస్సన్తి, న భవన్తి. ఏవం అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా; ఏవం అధువా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా…పే… అలం విముచ్చితుం.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన దుతియో సూరియో పాతుభవతి. దుతియస్స, భిక్ఖవే, సూరియస్స పాతుభావా యా కాచి కున్నదియో కుసోబ్భా [కుస్సుబ్భో (సీ.), కుస్సోబ్భా (స్యా.)] తా ఉస్సుస్సన్తి విసుస్సన్తి, న భవన్తి. ఏవం అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా…పే… అలం విముచ్చితుం.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన తతియో సూరియో పాతుభవతి. తతియస్స, భిక్ఖవే, సూరియస్స పాతుభావా యా కాచి మహానదియో, సేయ్యథిదం – గఙ్గా, యమునా, అచిరవతీ, సరభూ, మహీ, తా ఉస్సుస్సన్తి విసుస్సన్తి, న భవన్తి. ఏవం అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా…పే… అలం విముచ్చితుం.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన చతుత్థో సూరియో పాతుభవతి. చతుత్థస్స, భిక్ఖవే, సూరియస్స పాతుభావా యే తే మహాసరా యతో ఇమా మహానదియో పవత్తన్తి, సేయ్యథిదం – అనోతత్తా, సీహపపాతా, రథకారా, కణ్ణముణ్డా, కుణాలా, ఛద్దన్తా, మన్దాకినియా, తా ఉస్సుస్సన్తి విసుస్సన్తి, న భవన్తి. ఏవం అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా…పే… అలం విముచ్చితుం.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన పఞ్చమో సూరియో పాతుభవతి. పఞ్చమస్స, భిక్ఖవే, సూరియస్స పాతుభావా యోజనసతికానిపి మహాసముద్దే ఉదకాని ఓగచ్ఛన్తి, ద్వియోజనసతికానిపి మహాసముద్దే ఉదకాని ఓగచ్ఛన్తి, తియోజనసతికానిపి, చతుయోజనసతికానిపి, పఞ్చయోజనసతికానిపి, ఛయోజనసతికానిపి, సత్తయోజనసతికానిపి మహాసముద్దే ఉదకాని ఓగచ్ఛన్తి; సత్తతాలమ్పి మహాసముద్దే ఉదకం సణ్ఠాతి, ఛతాలమ్పి, పఞ్చతాలమ్పి, చతుతాలమ్పి, తితాలమ్పి, ద్వితాలమ్పి, తాలమత్తమ్పి మహాసముద్దే ఉదకం సణ్ఠాతి; సత్తపోరిసమ్పి మహాసముద్దే ఉదకం సణ్ఠాతి, ఛపోరిసమ్పి, పఞ్చపోరిసమ్పి, చతుపోరిసమ్పి, తిపోరిసమ్పి, ద్విపోరిసమ్పి, పోరిసమ్పి [పోరిసమత్తమ్పి (స్యా.)], అడ్ఢపోరిసమ్పి, కటిమత్తమ్పి, జణ్ణుకామత్తమ్పి, గోప్ఫకమత్తమ్పి మహాసముద్దే ఉదకం సణ్ఠాతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సరదసమయే థుల్లఫుసితకే దేవే వస్సన్తే తత్థ తత్థ గోపదేసు [గోప్ఫకపదేసేసు (క.)] ఉదకాని ఠితాని హోన్తి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, తత్థ తత్థ గోప్ఫకమత్తాని [గోపదమత్తాని (సీ. స్యా.)] మహాసముద్దే ఉదకాని ఠితాని హోన్తి. పఞ్చమస్స, భిక్ఖవే, సూరియస్స పాతుభావా అఙ్గులిపబ్బమత్తమ్పి మహాసముద్దే ఉదకం న హోతి. ఏవం అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా…పే… అలం విముచ్చితుం.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన ఛట్ఠో సూరియో పాతుభవతి. ఛట్ఠస్స, భిక్ఖవే, సూరియస్స పాతుభావా అయఞ్చ మహాపథవీ సినేరు చ పబ్బతరాజా ధూమాయన్తి సంధూమాయన్తి సమ్పధూమాయన్తి [ధూపాయన్తి సన్ధూపాయన్తి సమ్పధూపాయన్తి (సీ. స్యా.)]. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, కుమ్భకారపాకో ఆలేపితో [ఆలిమ్పితో (సీ. స్యా.)] పఠమం ధూమేతి సంధూమేతి సమ్పధూమేతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, ఛట్ఠస్స సూరియస్స పాతుభావా అయఞ్చ మహాపథవీ సినేరు చ పబ్బతరాజా ధూమాయన్తి సంధూమాయన్తి సమ్పధూమాయన్తి. ఏవం అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా…పే… అలం విముచ్చితుం.

‘‘హోతి ఖో సో, భిక్ఖవే, సమయో యం కదాచి కరహచి దీఘస్స అద్ధునో అచ్చయేన సత్తమో సూరియో పాతుభవతి. సత్తమస్స, భిక్ఖవే, సూరియస్స పాతుభావా అయఞ్చ మహాపథవీ సినేరు చ పబ్బతరాజా ఆదిప్పన్తి పజ్జలన్తి ఏకజాలా భవన్తి. ఇమిస్సా చ, భిక్ఖవే, మహాపథవియా సినేరుస్స చ పబ్బతరాజస్స ఝాయమానానం దయ్హమానానం అచ్చి వాతేన ఖిత్తా యావ బ్రహ్మలోకాపి గచ్ఛతి. సినేరుస్స, భిక్ఖవే, పబ్బతరాజస్స ఝాయమానస్స దయ్హమానస్స వినస్సమానస్స మహతా తేజోఖన్ధేన అభిభూతస్స యోజనసతికానిపి కూటాని పలుజ్జన్తి ద్వియోజనసతికానిపి, తియోజనసతికానిపి, చతుయోజనసతికానిపి, పఞ్చయోజనసతికానిపి కూటాని పలుజ్జన్తి. ఇమిస్సా చ, భిక్ఖవే, మహాపథవియా సినేరుస్స చ పబ్బతరాజస్స ఝాయమానానం దయ్హమానానం నేవ ఛారికా పఞ్ఞాయతి న మసి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సప్పిస్స వా తేలస్స వా ఝాయమానస్స దయ్హమానస్స నేవ ఛారికా పఞ్ఞాయతి న మసి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, ఇమిస్సా చ మహాపథవియా సినేరుస్స చ పబ్బతరాజస్స ఝాయమానానం దయ్హమానానం నేవ ఛారికా పఞ్ఞాయతి న మసి. ఏవం అనిచ్చా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా; ఏవం అధువా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా; ఏవం అనస్సాసికా, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా. యావఞ్చిదం, భిక్ఖవే, అలమేవ సబ్బసఙ్ఖారేసు నిబ్బిన్దితుం అలం విరజ్జితుం అలం విముచ్చితుం.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, కో మన్తా కో సద్ధాతా – ‘అయఞ్చ పథవీ సినేరు చ పబ్బతరాజా దయ్హిస్సన్తి వినస్సిస్సన్తి, న భవిస్సన్తీ’తి అఞ్ఞత్ర దిట్ఠపదేహి?

[అ. ని. ౬.౫౪; ౭.౭౩] ‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, సునేత్తో నామ సత్థా అహోసి తిత్థకరో కామేసు వీతరాగో. సునేత్తస్స ఖో పన, భిక్ఖవే, సత్థునో అనేకాని సావకసతాని అహేసుం. సునేత్తో, భిక్ఖవే, సత్థా సావకానం బ్రహ్మలోకసహబ్యతాయ ధమ్మం దేసేసి. యే ఖో పన, భిక్ఖవే, సునేత్తస్స సత్థునో బ్రహ్మలోకసహబ్యతాయ ధమ్మం దేసేన్తస్స సబ్బేన సబ్బం సాసనం ఆజానింసు తే కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం బ్రహ్మలోకం ఉపపజ్జింసు. యే న సబ్బేన సబ్బం సాసనం ఆజానింసు తే కాయస్స భేదా పరం మరణా అప్పేకచ్చే పరనిమ్మితవసవత్తీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే నిమ్మానరతీనం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే తుసితానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే యామానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే తావతింసానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే చాతుమహారాజికానం దేవానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే ఖత్తియమహాసాలానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే బ్రాహ్మణమహాసాలానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు, అప్పేకచ్చే గహపతిమహాసాలానం సహబ్యతం ఉపపజ్జింసు.

‘‘అథ ఖో, భిక్ఖవే, సునేత్తస్స సత్థునో ఏతదహోసి – ‘న ఖో మేతం పతిరూపం యోహం సావకానం సమసమగతియో అస్సం అభిసమ్పరాయం, యంనూనాహం ఉత్తరి మేత్తం [ఉత్తరి మగ్గం (క.)] భావేయ్య’’’న్తి.

‘‘అథ ఖో, భిక్ఖవే, సునేత్తో సత్థా సత్త వస్సాని మేత్తం చిత్తం భావేసి. సత్త వస్సాని మేత్తం చిత్తం భావేత్వా సత్త సంవట్టవివట్టకప్పే నయిమం లోకం పునరాగమాసి. సంవట్టమానే సుదం, భిక్ఖవే, లోకే ఆభస్సరూపగో హోతి. వివట్టమానే లోకే సుఞ్ఞం బ్రహ్మవిమానం ఉపపజ్జతి. తత్ర సుదం, భిక్ఖవే, బ్రహ్మా హోతి మహాబ్రహ్మా అభిభూ అనభిభూతో అఞ్ఞదత్థుదసో వసవత్తీ. ఛత్తింసక్ఖత్తుం ఖో పన, భిక్ఖవే, సక్కో అహోసి దేవానమిన్దో. అనేకసతక్ఖత్తుం రాజా అహోసి చక్కవత్తీ ధమ్మికో ధమ్మరాజా చాతురన్తో విజితావీ జనపదత్థావరియప్పత్తో సత్తరతనసమన్నాగతో. పరోసహస్సం ఖో పనస్స పుత్తా అహేసుం సూరా వీరఙ్గరూపా పరసేనప్పమద్దనా. సో ఇమం పథవిం సాగరపరియన్తం అదణ్డేన అసత్థేన ధమ్మేన అభివిజియ అజ్ఝావసి. సో హి నామ, భిక్ఖవే, సునేత్తో సత్థా ఏవం దీఘాయుకో సమానో ఏవం చిరట్ఠితికో అపరిముత్తో అహోసి – ‘జాతియా జరాయ మరణేన సోకేహి పరిదేవేహి దుక్ఖేహి దోమనస్సేహి ఉపాయాసేహి, అపరిముత్తో దుక్ఖస్మా’తి వదామి’’.

‘‘తం కిస్స హేతు? చతున్నం ధమ్మానం అననుబోధా అప్పటివేధా. కతమేసం చతున్నం? అరియస్స, భిక్ఖవే, సీలస్స అననుబోధా అప్పటివేధా, అరియస్స సమాధిస్స అననుబోధా అప్పటివేధా, అరియాయ పఞ్ఞాయ అననుబోధా అప్పటివేధా, అరియాయ విముత్తియా అననుబోధా అప్పటివేధా. తయిదం, భిక్ఖవే, అరియం సీలం అనుబుద్ధం పటివిద్ధం, అరియో సమాధి అనుబోధో పటివిద్ధో, అరియా పఞ్ఞా అనుబోధా పటివిద్ధా, అరియా విముత్తి అనుబోధా పటివిద్ధా, ఉచ్ఛిన్నా భవతణ్హా, ఖీణా భవనేత్తి, నత్థి దాని పునబ్భవో’’తి. ఇదమవోచ భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘సీలం సమాధి పఞ్ఞా చ, విముత్తి చ అనుత్తరా;

అనుబుద్ధా ఇమే ధమ్మా, గోతమేన యసస్సినా.

‘‘ఇతి బుద్ధో అభిఞ్ఞాయ, ధమ్మమక్ఖాసి భిక్ఖునం;

దుక్ఖస్సన్తకరో సత్థా, చక్ఖుమా పరినిబ్బుతో’’తి. దుతియం;