౧౦. ఆనిసంసవగ్గో

౧. పాతుభావసుత్తం

౯౬. ‘‘ఛన్నం, భిక్ఖవే, పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం. కతమేసం ఛన్నం? తథాగతస్స అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మిం, తథాగతప్పవేదితస్స ధమ్మవినయస్స దేసేతా పుగ్గలో దుల్లభో లోకస్మిం, అరియాయతనే పచ్చాజాతి దుల్లభా [పచ్చాజాతో దుల్లభో (స్యా.)] లోకస్మిం, ఇన్ద్రియానం అవేకల్లతా దుల్లభా లోకస్మిం, అజళతా అనేళమూగతా దుల్లభా లోకస్మిం, కుసలే ధమ్మే ఛన్దో [కుసలధమ్మచ్ఛన్దో (సీ. స్యా. పీ.)] దుల్లభో లోకస్మిం. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, ఛన్నం పాతుభావో దుల్లభో లోకస్మి’’న్తి. పఠమం.

౨. ఆనిసంససుత్తం

౯౭. ‘‘ఛయిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ. కతమే ఛ? సద్ధమ్మనియతో హోతి, అపరిహానధమ్మో హోతి, పరియన్తకతస్స దుక్ఖం హోతి [దుక్ఖం న హోతి (స్యా. పీ. క.)], అసాధారణేన ఞాణేన సమన్నాగతో హోతి, హేతు చస్స సుదిట్ఠో, హేతుసముప్పన్నా చ ధమ్మా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ఆనిసంసా సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయా’’తి. దుతియం.

౩. అనిచ్చసుత్తం

౯౮. ‘‘‘సో వత, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కఞ్చి సఙ్ఖారం నిచ్చతో సమనుపస్సన్తో అనులోమికాయ ఖన్తియా సమన్నాగతో భవిస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి. ‘అనులోమికాయ ఖన్తియా అసమన్నాగతో సమ్మత్తనియామం ఓక్కమిస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి. ‘సమ్మత్తనియామం అనోక్కమమానో సోతాపత్తిఫలం వా సకదాగామిఫలం వా అనాగామిఫలం వా అరహత్తం [అరహత్తఫలం (క.) పటి. మ. ౩.౩౬] వా సచ్ఛికరిస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘‘సో వత, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సబ్బసఙ్ఖారే [సబ్బసఙ్ఖారం (సీ. పీ.)] అనిచ్చతో సమనుపస్సన్తో అనులోమికాయ ఖన్తియా సమన్నాగతో భవిస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతి. ‘అనులోమికాయ ఖన్తియా సమన్నాగతో సమ్మత్తనియామం ఓక్కమిస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతి. ‘సమ్మత్తనియామం ఓక్కమమానో సోతాపత్తిఫలం వా సకదాగామిఫలం వా అనాగామిఫలం వా అరహత్తం వా సచ్ఛికరిస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతీ’’తి. తతియం.

౪. దుక్ఖసుత్తం

౯౯. ‘‘సో వత, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కఞ్చి సఙ్ఖారం సుఖతో సమనుపస్సన్తో…పే… సబ్బసఙ్ఖారే దుక్ఖతో సమనుపస్సన్తో…పే… ఠానమేతం విజ్జతి’’. చతుత్థం.

౫. అనత్తసుత్తం

౧౦౦. ‘‘సో వత, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కఞ్చి ధమ్మం అత్తతో సమనుపస్సన్తో…పే… సబ్బధమ్మే [సబ్బధమ్మం (సీ. పీ.), కిఞ్చిధమ్మం (క.) పటి. మ. ౩.౩౬] అనత్తతో సమనుపస్సన్తో…పే… ఠానమేతం విజ్జతి’’. పఞ్చమం.

౬. నిబ్బానసుత్తం

౧౦౧. ‘‘‘సో వత, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నిబ్బానం దుక్ఖతో సమనుపస్సన్తో అనులోమికాయ ఖన్తియా సమన్నాగతో భవిస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి. ‘అనులోమికాయ ఖన్తియా అసమన్నాగతో సమ్మత్తనియామం ఓక్కమిస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి. ‘సమ్మత్తనియామం అనోక్కమమానో సోతాపత్తిఫలం వా సకదాగామిఫలం వా అనాగామిఫలం వా అరహత్తం వా సచ్ఛికరిస్సతీ’తి నేతం ఠానం విజ్జతి.

‘‘‘సో వత, భిక్ఖవే, భిక్ఖు నిబ్బానం సుఖతో సమనుపస్సన్తో అనులోమికాయ ఖన్తియా సమన్నాగతో భవిస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతి. ‘అనులోమికాయ ఖన్తియా సమన్నాగతో సమ్మత్తనియామం ఓక్కమిస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతి. ‘సమ్మత్తనియామం ఓక్కమమానో సోతాపత్తిఫలం వా సకదాగామిఫలం వా అనాగామిఫలం వా అరహత్తం వా సచ్ఛికరిస్సతీ’తి ఠానమేతం విజ్జతీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. అనవత్థితసుత్తం

౧౦౨. ‘‘ఛ, భిక్ఖవే, ఆనిసంసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ భిక్ఖునా సబ్బసఙ్ఖారేసు అనోధిం కరిత్వా అనిచ్చసఞ్ఞం ఉపట్ఠాపేతుం. కతమే ఛ? ‘సబ్బసఙ్ఖారా చ మే అనవత్థితా [అనవట్ఠితతో (సీ. స్యా. పీ.)] ఖాయిస్సన్తి, సబ్బలోకే చ మే మనో నాభిరమిస్సతి [న రమిస్సతి (క.)], సబ్బలోకా చ మే మనో వుట్ఠహిస్సతి, నిబ్బానపోణఞ్చ మే మానసం భవిస్సతి, సంయోజనా చ మే పహానం గచ్ఛిస్సన్తి [గచ్ఛన్తి (స్యా. పీ. క.)], పరమేన చ సామఞ్ఞేన సమన్నాగతో భవిస్సామీ’తి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ఆనిసంసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ భిక్ఖునా సబ్బసఙ్ఖారేసు అనోధిం కరిత్వా అనిచ్చసఞ్ఞం ఉపట్ఠాపేతు’’న్తి. సత్తమం.

౮. ఉక్ఖిత్తాసికసుత్తం

౧౦౩. ‘‘ఛ, భిక్ఖవే, ఆనిసంసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ భిక్ఖునా సబ్బసఙ్ఖారేసు అనోధిం కరిత్వా దుక్ఖసఞ్ఞం ఉపట్ఠాపేతుం. కతమే ఛ? ‘సబ్బసఙ్ఖారేసు చ మే నిబ్బిదసఞ్ఞా పచ్చుపట్ఠితా భవిస్సతి, సేయ్యథాపి ఉక్ఖిత్తాసికే వధకే. సబ్బలోకా చ మే మనో వుట్ఠహిస్సతి, నిబ్బానే చ సన్తదస్సావీ భవిస్సామి, అనుసయా చ మే సముగ్ఘాతం గచ్ఛిస్సన్తి [గచ్ఛన్తి (పీ. క.)], కిచ్చకారీ చ భవిస్సామి, సత్థా చ మే పరిచిణ్ణో భవిస్సతి మేత్తావతాయా’తి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ఆనిసంసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ భిక్ఖునా సబ్బసఙ్ఖారేసు అనోధిం కరిత్వా దుక్ఖసఞ్ఞం ఉపట్ఠాపేతు’’న్తి. అట్ఠమం.

౯. అతమ్మయసుత్తం

౧౦౪. ‘‘ఛ, భిక్ఖవే, ఆనిసంసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ భిక్ఖునా సబ్బధమ్మేసు అనోధిం కరిత్వా అనత్తసఞ్ఞం ఉపట్ఠాపేతుం. కతమే ఛ? సబ్బలోకే చ అతమ్మయో భవిస్సామి, అహఙ్కారా చ మే ఉపరుజ్ఝిస్సన్తి, మమఙ్కారా చ మే ఉపరుజ్ఝిస్సన్తి, అసాధారణేన చ ఞాణేన సమన్నాగతో భవిస్సామి, హేతు చ మే సుదిట్ఠో భవిస్సతి, హేతుసముప్పన్నా చ ధమ్మా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ఛ ఆనిసంసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ భిక్ఖునా సబ్బధమ్మేసు అనోధిం కరిత్వా అనత్తసఞ్ఞం ఉపట్ఠాపేతు’’న్తి. నవమం.

౧౦. భవసుత్తం

౧౦౫. ‘‘తయోమే, భిక్ఖవే, భవా పహాతబ్బా, తీసు సిక్ఖాసు సిక్ఖితబ్బం. కతమే తయో భవా పహాతబ్బా? కామభవో, రూపభవో, అరూపభవో – ఇమే తయో భవా పహాతబ్బా. కతమాసు తీసు సిక్ఖాసు సిక్ఖితబ్బం? అధిసీలసిక్ఖాయ, అధిచిత్తసిక్ఖాయ, అధిపఞ్ఞాసిక్ఖాయ – ఇమాసు తీసు సిక్ఖాసు సిక్ఖితబ్బం. యతో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఇమే తయో భవా పహీనా హోన్తి, ఇమాసు చ తీసు సిక్ఖాసు సిక్ఖితసిక్ఖో హోతి – అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అచ్ఛేచ్ఛి తణ్హం, వివత్తయి సంయోజనం, సమ్మా మానాభిసమయా అన్తమకాసి దుక్ఖస్సా’’తి. దసమం.

౧౧. తణ్హాసుత్తం

౧౦౬. ‘‘తిస్సో ఇమా, భిక్ఖవే, తణ్హా పహాతబ్బా, తయో చ మానా. కతమా తిస్సో తణ్హా పహాతబ్బా? కామతణ్హా, భవతణ్హా, విభవతణ్హా – ఇమా తిస్సో తణ్హా పహాతబ్బా. కతమే తయో మానా పహాతబ్బా? మానో, ఓమానో, అతిమానో – ఇమే తయో మానా పహాతబ్బా. యతో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో ఇమా తిస్సో తణ్హా పహీనా హోన్తి, ఇమే చ తయో మానా; అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అచ్ఛేచ్ఛి తణ్హం, వివత్తయి సంయోజనం, సమ్మా మానాభిసమయా అన్తమకాసి దుక్ఖస్సా’’తి. ఏకాదసమం.

ఆనిసంసవగ్గో దసమో. [పఞ్చమో (స్యా. క.)]