(౨౩) ౩. దీఘచారికవగ్గో

౧. పఠమదీఘచారికసుత్తం

౨౨౧. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా దీఘచారికం అనవత్థచారికం అనుయుత్తస్స విహరతో. కతమే పఞ్చ? అస్సుతం న సుణాతి, సుతం న పరియోదాపేతి, సుతేనేకచ్చేన అవిసారదో హోతి, గాళ్హం [బాళ్హం (స్యా.)] రోగాతఙ్కం ఫుసతి, న చ మిత్తవా హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా దీఘచారికం అనవత్థచారికం అనుయుత్తస్స విహరతో.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా సమవత్థచారే. కతమే పఞ్చ? అస్సుతం సుణాతి, సుతం పరియోదాపేతి, సుతేనేకచ్చేన విసారదో హోతి, న గాళ్హం రోగాతఙ్కం ఫుసతి, మిత్తవా చ హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా సమవత్థచారే’’తి. పఠమం.

౨. దుతియదీఘచారికసుత్తం

౨౨౨. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా దీఘచారికం అనవత్థచారికం అనుయుత్తస్స విహరతో. కతమే పఞ్చ? అనధిగతం నాధిగచ్ఛతి, అధిగతా పరిహాయతి, అధిగతేనేకచ్చేన అవిసారదో హోతి, గాళ్హం రోగాతఙ్కం ఫుసతి, న చ మిత్తవా హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా దీఘచారికం అనవత్థచారికం అనుయుత్తస్స విహరతో.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా సమవత్థచారే. కతమే పఞ్చ? అనధిగతం అధిగచ్ఛతి, అధిగతా న పరిహాయతి, అధిగతేనేకచ్చేన విసారదో హోతి, న గాళ్హం రోగాతఙ్కం ఫుసతి, మిత్తవా చ హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా సమవత్థచారే’’తి. దుతియం.

౩. అతినివాససుత్తం

౨౨౩. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా అతినివాసే. కతమే పఞ్చ? బహుభణ్డో హోతి బహుభణ్డసన్నిచయో, బహుభేసజ్జో హోతి బహుభేసజ్జసన్నిచయో, బహుకిచ్చో హోతి బహుకరణీయో బ్యత్తో కింకరణీయేసు, సంసట్ఠో విహరతి గహట్ఠపబ్బజితేహి అననులోమికేన గిహిసంసగ్గేన, తమ్హా చ ఆవాసా పక్కమన్తో సాపేక్ఖో పక్కమతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా అతినివాసే.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా సమవత్థవాసే. కతమే పఞ్చ? న బహుభణ్డో హోతి న బహుభణ్డసన్నిచయో, న బహుభేసజ్జో హోతి న బహుభేసజ్జసన్నిచయో, న బహుకిచ్చో హోతి న బహుకరణీయో న బ్యత్తో కింకరణీయేసు, అసంసట్ఠో విహరతి గహట్ఠపబ్బజితేహి అననులోమికేన గిహిసంసగ్గేన, తమ్హా చ ఆవాసా పక్కమన్తో అనపేక్ఖో పక్కమతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా సమవత్థవాసే’’తి. తతియం.

౪. మచ్ఛరీసుత్తం

౨౨౪. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా అతినివాసే. కతమే పఞ్చ? ఆవాసమచ్ఛరీ హోతి, కులమచ్ఛరీ హోతి, లాభమచ్ఛరీ హోతి, వణ్ణమచ్ఛరీ హోతి, ధమ్మమచ్ఛరీ హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా అతినివాసే.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా సమవత్థవాసే. కతమే పఞ్చ? న ఆవాసమచ్ఛరీ హోతి, న కులమచ్ఛరీ హోతి, న లాభమచ్ఛరీ హోతి, న వణ్ణమచ్ఛరీ హోతి, న ధమ్మమచ్ఛరీ హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా సమవత్థవాసే’’తి. చతుత్థం.

౫. పఠమకులూపకసుత్తం

౨౨౫. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా కులూపకే [కులుపకే (స్యా. పీ.), కులూపగే (సీ.)]. కతమే పఞ్చ? అనామన్తచారే ఆపజ్జతి, రహో నిసజ్జాయ ఆపజ్జతి, పటిచ్ఛన్నే ఆసనే ఆపజ్జతి, మాతుగామస్స ఉత్తరి ఛప్పఞ్చవాచాహి ధమ్మం దేసేన్తో ఆపజ్జతి, కామసఙ్కప్పబహులో విహరతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా కులూపకే’’తి. పఞ్చమం.

౬. దుతియకులూపకసుత్తం

౨౨౬. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా కులూపకస్స భిక్ఖునో అతివేలం కులేసు సంసట్ఠస్స విహరతో. కతమే పఞ్చ? మాతుగామస్స అభిణ్హదస్సనం, దస్సనే సతి సంసగ్గో, సంసగ్గే సతి విస్సాసో, విస్సాసే సతి ఓతారో, ఓతిణ్ణచిత్తస్సేతం పాటికఙ్ఖం – ‘అనభిరతో వా బ్రహ్మచరియం చరిస్సతి అఞ్ఞతరం వా సంకిలిట్ఠం ఆపత్తిం ఆపజ్జిస్సతి సిక్ఖం వా పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సతి’. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా కులూపకస్స భిక్ఖునో అతివేలం కులేసు సంసట్ఠస్స విహరతో’’తి. ఛట్ఠం.

౭. భోగసుత్తం

౨౨౭. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా భోగేసు. కతమే పఞ్చ? అగ్గిసాధారణా భోగా, ఉదకసాధారణా భోగా, రాజసాధారణా భోగా, చోరసాధారణా భోగా, అప్పియేహి దాయాదేహి సాధారణా భోగా. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా భోగేసు.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా భోగేసు. కతమే పఞ్చ? భోగే నిస్సాయ అత్తానం సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి, మాతాపితరో సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి, పుత్తదారదాసకమ్మకరపోరిసే సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి, మిత్తామచ్చే సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి, సమణబ్రాహ్మణేసు ఉద్ధగ్గికం దక్ఖిణం పతిట్ఠాపేతి సోవగ్గికం సుఖవిపాకం సగ్గసంవత్తనికం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా భోగేసూ’’తి. సత్తమం.

౮. ఉస్సూరభత్తసుత్తం

౨౨౮. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా ఉస్సూరభత్తే కులే. కతమే పఞ్చ? యే తే అతిథీ పాహునా, తే న కాలేన పటిపూజేన్తి; యా తా బలిపటిగ్గాహికా దేవతా, తా న కాలేన పటిపూజేన్తి; యే తే సమణబ్రాహ్మణా ఏకభత్తికా రత్తూపరతా విరతా వికాలభోజనా, తే న కాలేన పటిపూజేన్తి; దాసకమ్మకరపోరిసా విముఖా కమ్మం కరోన్తి; తావతకంయేవ అసమయేన భుత్తం అనోజవన్తం హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా ఉస్సూరభత్తే కులే.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా సమయభత్తే కులే. కతమే పఞ్చ? యే తే అతిథీ పాహునా, తే కాలేన పటిపూజేన్తి; యా తా బలిపటిగ్గాహికా దేవతా, తా కాలేన పటిపూజేన్తి; యే తే సమణబ్రాహ్మణా ఏకభత్తికా రత్తూపరతా విరతా వికాలభోజనా, తే కాలేన పటిపూజేన్తి; దాసకమ్మకరపోరిసా అవిముఖా కమ్మం కరోన్తి; తావతకంయేవ సమయేన భుత్తం ఓజవన్తం హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా సమయభత్తే కులే’’తి. అట్ఠమం.

౯. పఠమకణ్హసప్పసుత్తం

౨౨౯. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా కణ్హసప్పే. కతమే పఞ్చ? అసుచి, దుగ్గన్ధో, సభీరు, సప్పటిభయో, మిత్తదుబ్భీ – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా కణ్హసప్పే. ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిమే ఆదీనవా మాతుగామే. కతమే పఞ్చ? అసుచి, దుగ్గన్ధో, సభీరు, సప్పటిభయో, మిత్తదుబ్భీ – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా మాతుగామే’’తి. నవమం.

౧౦. దుతియకణ్హసప్పసుత్తం

౨౩౦. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా కణ్హసప్పే. కతమే పఞ్చ? కోధనో, ఉపనాహీ, ఘోరవిసో, దుజ్జివ్హో, మిత్తదుబ్భీ – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా కణ్హసప్పే.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిమే ఆదీనవా మాతుగామే. కతమే పఞ్చ? కోధనో, ఉపనాహీ, ఘోరవిసో, దుజ్జివ్హో, మిత్తదుబ్భీ. తత్రిదం, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స ఘోరవిసతా – యేభుయ్యేన, భిక్ఖవే, మాతుగామో తిబ్బరాగో. తత్రిదం, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స దుజ్జివ్హతా – యేభుయ్యేన, భిక్ఖవే, మాతుగామో పిసుణవాచో. తత్రిదం, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స మిత్తదుబ్భితా – యేభుయ్యేన, భిక్ఖవే, మాతుగామో అతిచారినీ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా మాతుగామే’’తి. దసమం.

దీఘచారికవగ్గో తతియో.