(౨౧) ౧. కిమిలవగ్గో

౧. కిమిలసుత్తం

౨౦౧. ఏకం సమయం భగవా కిమిలాయం [కిమ్బిలాయం (సీ. పీ.) అ. ని. ౬.౪౦; ౭.౫౯] విహరతి వేళువనే. అథ ఖో ఆయస్మా కిమిలో [కిమ్బిలో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా కిమిలో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కో ను ఖో, భన్తే, హేతు కో పచ్చయో, యేన తథాగతే పరినిబ్బుతే సద్ధమ్మో న చిరట్ఠితికో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, కిమిల, తథాగతే పరినిబ్బుతే భిక్ఖూ భిక్ఖునియో ఉపాసకా ఉపాసికాయో సత్థరి అగారవా విహరన్తి అప్పతిస్సా, ధమ్మే అగారవా విహరన్తి అప్పతిస్సా, సఙ్ఘే అగారవా విహరన్తి అప్పతిస్సా, సిక్ఖాయ అగారవా విహరన్తి అప్పతిస్సా, అఞ్ఞమఞ్ఞం అగారవా విహరన్తి అప్పతిస్సా. అయం ఖో, కిమిల, హేతు అయం పచ్చయో, యేన తథాగతే పరినిబ్బుతే సద్ధమ్మో న చిరట్ఠితికో హోతీ’’తి.

‘‘కో పన, భన్తే, హేతు కో పచ్చయో, యేన తథాగతే పరినిబ్బుతే సద్ధమ్మో చిరట్ఠితికో హోతీ’’తి? ‘‘ఇధ, కిమిల, తథాగతే పరినిబ్బుతే భిక్ఖూ భిక్ఖునియో ఉపాసకా ఉపాసికాయో సత్థరి సగారవా విహరన్తి సప్పతిస్సా, ధమ్మే సగారవా విహరన్తి సప్పతిస్సా, సఙ్ఘే సగారవా విహరన్తి సప్పతిస్సా, సిక్ఖాయ సగారవా విహరన్తి సప్పతిస్సా, అఞ్ఞమఞ్ఞం సగారవా విహరన్తి సప్పతిస్సా. అయం ఖో, కిమిల, హేతు అయం పచ్చయో, యేన తథాగతే పరినిబ్బుతే సద్ధమ్మో చిరట్ఠితికో హోతీ’’తి. పఠమం.

౨. ధమ్మస్సవనసుత్తం

౨౦౨. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా ధమ్మస్సవనే. కతమే పఞ్చ? అస్సుతం సుణాతి, సుతం పరియోదాపేతి, కఙ్ఖం వితరతి [విహనతి (స్యా. కం. పీ. క.)], దిట్ఠిం ఉజుం కరోతి, చిత్తమస్స పసీదతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా ధమ్మస్సవనే’’తి. దుతియం.

౩. అస్సాజానీయసుత్తం

౨౦౩. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో రఞ్ఞో భద్రో [భద్దో (పీ.)] అస్సాజానీయో రాజారహో హోతి రాజభోగ్గో, రఞ్ఞో అఙ్గన్త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి.

‘‘కతమేహి పఞ్చహి? అజ్జవేన, జవేన, మద్దవేన, ఖన్తియా, సోరచ్చేన – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో రఞ్ఞో భద్రో అస్సాజానీయో రాజారహో హోతి రాజభోగ్గో, రఞ్ఞో అఙ్గన్త్వేవ సఙ్ఖం గచ్ఛతి. ‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఆహునేయ్యో హోతి పాహునేయ్యో దక్ఖిణేయ్యో అఞ్జలికరణీయో అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్స.

‘‘కతమేహి పఞ్చహి? అజ్జవేన, జవేన, మద్దవేన, ఖన్తియా, సోరచ్చేన – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు ఆహునేయ్యో హోతి పాహునేయ్యో దక్ఖిణేయ్యో అఞ్జలికరణీయో అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సా’’తి. తతియం.

౪. బలసుత్తం

౨౦౪. ‘‘పఞ్చిమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని పఞ్చ? సద్ధాబలం, హిరిబలం, ఓత్తప్పబలం, వీరియబలం, పఞ్ఞాబలం – ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ బలానీ’’తి. చతుత్థం.

౫. చేతోఖిలసుత్తం

౨౦౫. [అ. ని. ౯.౭౧; మ. ని. ౧.౧౮౫; దీ. ని. ౩.౩౧౯] ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, చేతోఖిలా. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి కఙ్ఖతి విచికిచ్ఛతి నాధిముచ్చతి న సమ్పసీదతి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి కఙ్ఖతి విచికిచ్ఛతి నాధిముచ్చతి న సమ్పసీదతి, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఠమో చేతోఖిలో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మే కఙ్ఖతి…పే… సఙ్ఘే కఙ్ఖతి…పే… సిక్ఖాయ కఙ్ఖతి…పే… సబ్రహ్మచారీసు కుపితో హోతి అనత్తమనో ఆహతచిత్తో ఖిలజాతో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సబ్రహ్మచారీసు కుపితో హోతి అనత్తమనో ఆహతచిత్తో ఖిలజాతో, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఞ్చమో చేతోఖిలో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ చేతోఖిలా’’తి. పఞ్చమం.

౬. వినిబన్ధసుత్తం

౨౦౬. [అ. ని. ౯.౭౨; దీ. ని. ౩.౩౨౦] ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, చేతసోవినిబన్ధా [చేతోవినిబద్ధా (సారత్థదీపనీటీకాయం)]. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో [అవిగతరాగో (క.)] హోతి అవిగతచ్ఛన్దో అవిగతపేమో అవిగతపిపాసో అవిగతపరిళాహో అవిగతతణ్హో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో హోతి అవిగతచ్ఛన్దో అవిగతపేమో అవిగతపిపాసో అవిగతపరిళాహో అవిగతతణ్హో, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఠమో చేతసోవినిబన్ధో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే అవీతరాగో హోతి…పే… రూపే అవీతరాగో హోతి…పే… యావదత్థం ఉదరావదేహకం భుఞ్జిత్వా సేయ్యసుఖం పస్ససుఖం మిద్ధసుఖం అనుయుత్తో విహరతి…పే… అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ బ్రహ్మచరియం చరతి – ‘ఇమినాహం సీలేన వా వతేన వా తపేన వా బ్రహ్మచరియేన వా దేవో వా భవిస్సామి దేవఞ్ఞతరో వా’తి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ బ్రహ్మచరియం చరతి – ‘ఇమినాహం సీలేన వా వతేన వా తపేన వా బ్రహ్మచరియేన వా దేవో వా భవిస్సామి దేవఞ్ఞతరో వా’తి, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, అయం పఞ్చమో చేతసోవినిబన్ధో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. యాగుసుత్తం

౨౦౭. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా యాగుయా. కతమే పఞ్చ? ఖుద్దం [ఖుదం (సీ. పీ.) ఖుధాతి సక్కతానులోమం. మహావ. ౨౮౨] పటిహనతి, పిపాసం పటివినేతి, వాతం అనులోమేతి, వత్థిం సోధేతి, ఆమావసేసం పాచేతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా యాగుయా’’తి. సత్తమం.

౮. దన్తకట్ఠసుత్తం

౨౦౮. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా దన్తకట్ఠస్స అఖాదనే. కతమే పఞ్చ? అచక్ఖుస్సం, ముఖం దుగ్గన్ధం హోతి, రసహరణియో న విసుజ్ఝన్తి, పిత్తం సేమ్హం భత్తం పరియోనన్ధతి [పరియోనద్ధన్తి (సీ. పీ.), పరియోనద్ధతి (స్యా. కం. క.) చూళవ. ౨౮౨ పస్సితబ్బం], భత్తమస్స నచ్ఛాదేతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా దన్తకట్ఠస్స అఖాదనే.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా దన్తకట్ఠస్స ఖాదనే. కతమే పఞ్చ? చక్ఖుస్సం, ముఖం న దుగ్గన్ధం హోతి, రసహరణియో విసుజ్ఝన్తి, పిత్తం సేమ్హం భత్తం న పరియోనన్ధతి, భత్తమస్స ఛాదేతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా దన్తకట్ఠస్స ఖాదనే’’తి. అట్ఠమం.

౯. గీతస్సరసుత్తం

౨౦౯. [చూళవ. ౨౪౯] ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం భణన్తస్స. కతమే పఞ్చ? అత్తనాపి తస్మిం సరే సారజ్జతి, పరేపి తస్మిం సరే సారజ్జన్తి, గహపతికాపి ఉజ్ఝాయన్తి – ‘యథేవ మయం గాయామ, ఏవమేవం ఖో సమణా సక్యపుత్తియా గాయన్తీ’తి, సరకుత్తిమ్పి నికామయమానస్స సమాధిస్స భఙ్గో హోతి, పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపజ్జతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం భణన్తస్సా’’తి. నవమం.

౧౦. ముట్ఠస్సతిసుత్తం

౨౧౦. [మహావ. ౩౫౩] ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా ముట్ఠస్సతిస్స అసమ్పజానస్స నిద్దం ఓక్కమయతో. కతమే పఞ్చ? దుక్ఖం సుపతి, దుక్ఖం పటిబుజ్ఝతి, పాపకం సుపినం పస్సతి, దేవతా న రక్ఖన్తి, అసుచి ముచ్చతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా ముట్ఠస్సతిస్స అసమ్పజానస్స నిద్దం ఓక్కమయతో.

‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆనిసంసా ఉపట్ఠితస్సతిస్స సమ్పజానస్స నిద్దం ఓక్కమయతో. కతమే పఞ్చ? సుఖం సుపతి, సుఖం పటిబుజ్ఝతి, న పాపకం సుపినం పస్సతి, దేవతా రక్ఖన్తి, అసుచి న ముచ్చతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆనిసంసా ఉపట్ఠితస్సతిస్స సమ్పజానస్స నిద్దం ఓక్కమయతో’’తి. దసమం.

కిమిలవగ్గో పఠమో.