౭. చోదనాసుత్తం

౧౬౭. తత్ర ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘చోదకేన, ఆవుసో, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా పరో చోదేతబ్బో’’.

‘‘కతమే పఞ్చ? కాలేన వక్ఖామి, నో అకాలేన; భూతేన వక్ఖామి, నో అభూతేన; సణ్హేన వక్ఖామి, నో ఫరుసేన; అత్థసంహితేన వక్ఖామి, నో అనత్థసంహితేన; మేత్తచిత్తో [మేత్తచిత్తేన (సీ. పీ. క.) చూళవ. ౪౦౦ పస్సితబ్బం] వక్ఖామి, నో దోసన్తరో [దోసన్తరేన (సీ. పీ. క.)]. చోదకేన, ఆవుసో, భిక్ఖునా పరం చోదేతుకామేన ఇమే పఞ్చ ధమ్మే అజ్ఝత్తం ఉపట్ఠాపేత్వా పరో చోదేతబ్బో.

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, ఏకచ్చం పుగ్గలం పస్సామి అకాలేన చోదియమానం నో కాలేన కుపితం, అభూతేన చోదియమానం నో భూతేన కుపితం, ఫరుసేన చోదియమానం నో సణ్హేన కుపితం, అనత్థసంహితేన చోదియమానం నో అత్థసంహితేన కుపితం, దోసన్తరేన చోదియమానం నో మేత్తచిత్తేన కుపితం.

‘‘అధమ్మచుదితస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో పఞ్చహాకారేహి అవిప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో [ఉపదహితబ్బో (సీ. స్యా. పీ.)] – ‘అకాలేనాయస్మా చుదితో నో కాలేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; అభూతేనాయస్మా చుదితో నో భూతేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; ఫరుసేనాయస్మా చుదితో నో సణ్హేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; అనత్థసంహితేనాయస్మా చుదితో నో అత్థసంహితేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; దోసన్తరేనాయస్మా చుదితో నో మేత్తచిత్తేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయా’తి. అధమ్మచుదితస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అవిప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో.

‘‘అధమ్మచోదకస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో పఞ్చహాకారేహి విప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో – ‘అకాలేన తే, ఆవుసో, చోదితో [చుదితో (సీ. స్యా. పీ.)] నో కాలేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; అభూతేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో భూతేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; ఫరుసేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో సణ్హేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; అనత్థసంహితేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో అత్థసంహితేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; దోసన్తరేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో మేత్తచిత్తేన, అలం తే విప్పటిసారాయా’తి. అధమ్మచోదకస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి విప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో. తం కిస్స హేతు? యథా న అఞ్ఞోపి భిక్ఖు అభూతేన చోదేతబ్బం మఞ్ఞేయ్యాతి.

‘‘ఇధ పనాహం, ఆవుసో, ఏకచ్చం పుగ్గలం పస్సామి కాలేన చోదియమానం నో అకాలేన కుపితం, భూతేన చోదియమానం నో అభూతేన కుపితం, సణ్హేన చోదియమానం నో ఫరుసేన కుపితం, అత్థసంహితేన చోదియమానం నో అనత్థసంహితేన కుపితం, మేత్తచిత్తేన చోదియమానం నో దోసన్తరేన కుపితం.

‘‘ధమ్మచుదితస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో పఞ్చహాకారేహి విప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో – ‘కాలేనాయస్మా చుదితో నో అకాలేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; భూతేనాయస్మా చుదితో నో అభూతేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; సణ్హేనాయస్మా చుదితో నో ఫరుసేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; అత్థసంహితేనాయస్మా చుదితో నో అనత్థసంహితేన, అలం తే విప్పటిసారాయ; మేత్తచిత్తేనాయస్మా చుదితో నో దోసన్తరేన, అలం తే విప్పటిసారాయా’తి. ధమ్మచుదితస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి విప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో.

‘‘ధమ్మచోదకస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో పఞ్చహాకారేహి అవిప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో – ‘కాలేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో అకాలేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; భూతేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో అభూతేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; సణ్హేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో ఫరుసేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; అత్థసంహితేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో అనత్థసంహితేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయ; మేత్తచిత్తేన తే, ఆవుసో, చోదితో నో దోసన్తరేన, అలం తే అవిప్పటిసారాయా’తి. ధమ్మచోదకస్స, ఆవుసో, భిక్ఖునో ఇమేహి పఞ్చహాకారేహి అవిప్పటిసారో ఉపదహాతబ్బో. తం కిస్స హేతు? యథా అఞ్ఞోపి భిక్ఖు భూతేన చోదితబ్బం మఞ్ఞేయ్యాతి.

‘‘చుదితేన, ఆవుసో, పుగ్గలేన ద్వీసు ధమ్మేసు పతిట్ఠాతబ్బం – సచ్చే చ, అకుప్పే చ. మం చేపి [పఞ్చహి (స్యా. క.)], ఆవుసో, పరే చోదేయ్యుం కాలేన వా అకాలేన వా భూతేన వా అభూతేన వా సణ్హేన వా ఫరుసేన వా అత్థసంహితేన వా అనత్థసంహితేన వా మేత్తచిత్తా [మేత్తచిత్తేన (సీ. పీ. క.) మ. ని. ౧.౨౨౭ పస్సితబ్బం] వా దోసన్తరా [దోసన్తరేన (సీ. పీ. క.)] వా, అహమ్పి ద్వీసుయేవ ధమ్మేసు పతిట్ఠహేయ్యం – సచ్చే చ, అకుప్పే చ. సచే జానేయ్యం – ‘అత్థేసో మయి ధమ్మో’తి, ‘అత్థీ’తి నం వదేయ్యం – ‘సంవిజ్జతేసో మయి ధమ్మో’తి. సచే జానేయ్యం – ‘నత్థేసో మయి ధమ్మో’తి, ‘నత్థీ’తి నం వదేయ్యం – ‘నేసో ధమ్మో మయి సంవిజ్జతీ’తి.

‘‘ఏవమ్పి ఖో తే [ఏవమ్పి ఖో (క.)], సారిపుత్త, వుచ్చమానా అథ చ పనిధేకచ్చే మోఘపురిసా న పదక్ఖిణం గణ్హన్తీ’’తి.

‘‘యే తే, భన్తే, పుగ్గలా అస్సద్ధా జీవికత్థా న సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితా సఠా మాయావినో కేతబినో [కేటుభినో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఉద్ధతా ఉన్నళా చపలా ముఖరా వికిణ్ణవాచా ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారా భోజనే అమత్తఞ్ఞునో జాగరియం అననుయుత్తా సామఞ్ఞే అనపేక్ఖవన్తో సిక్ఖాయ న తిబ్బగారవా బాహులికా సాథలికా ఓక్కమనే పుబ్బఙ్గమా పవివేకే నిక్ఖిత్తధురా కుసీతా హీనవీరియా ముట్ఠస్సతినో అసమ్పజానా అసమాహితా విబ్భన్తచిత్తా దుప్పఞ్ఞా ఏళమూగా, తే మయా ఏవం వుచ్చమానా న పదక్ఖిణం గణ్హన్తి.

‘‘యే పన తే, భన్తే, కులపుత్తా సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితా అసఠా అమాయావినో అకేతబినో అనుద్ధతా అనున్నళా అచపలా అముఖరా అవికిణ్ణవాచా ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారా భోజనే మత్తఞ్ఞునో జాగరియం అనుయుత్తా సామఞ్ఞే అపేక్ఖవన్తో సిక్ఖాయ తిబ్బగారవా న బాహులికా న సాథలికా ఓక్కమనే నిక్ఖిత్తధురా పవివేకే పుబ్బఙ్గమా ఆరద్ధవీరియా పహితత్తా ఉపట్ఠితస్సతినో సమ్పజానా సమాహితా ఏకగ్గచిత్తా పఞ్ఞవన్తో అనేళమూగా, తే మయా ఏవం వుచ్చమానా పదక్ఖిణం గణ్హన్తీతి.

‘‘యే తే, సారిపుత్త, పుగ్గలా అస్సద్ధా జీవికత్థా న సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితా సఠా మాయావినో కేతబినో ఉద్ధతా ఉన్నళా చపలా ముఖరా వికిణ్ణవాచా ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారా భోజనే అమత్తఞ్ఞునో జాగరియం అననుయుత్తా సామఞ్ఞే అనపేక్ఖవన్తో సిక్ఖాయ న తిబ్బగారవా బాహులికా సాథలికా ఓక్కమనే పుబ్బఙ్గమా పవివేకే నిక్ఖిత్తధురా కుసీతా హీనవీరియా ముట్ఠస్సతినో అసమ్పజానా అసమాహితా విబ్భన్తచిత్తా దుప్పఞ్ఞా ఏళమూగా, తిట్ఠన్తు తే.

‘‘యే పన, తే సారిపుత్త, కులపుత్తా సద్ధా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితా అసఠా అమాయావినో అకేతబినో అనుద్ధతా అనున్నళా అచపలా అముఖరా అవికిణ్ణవాచా ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారా భోజనే మత్తఞ్ఞునో జాగరియం అనుయుత్తా సామఞ్ఞే అపేక్ఖవన్తో సిక్ఖాయ తిబ్బగారవా న బాహులికా న సాథలికా ఓక్కమనే నిక్ఖిత్తధురా పవివేకే పుబ్బఙ్గమా ఆరద్ధవీరియా పహితత్తా ఉపట్ఠితస్సతినో సమ్పజానా సమాహితా ఏకగ్గచిత్తా పఞ్ఞవన్తో అనేళమూగా, తే త్వం, సారిపుత్త, వదేయ్యాసి. ఓవద, సారిపుత్త, సబ్రహ్మచారీ; అనుసాస, సారిపుత్త, సబ్రహ్మచారీ – ‘అసద్ధమ్మా వుట్ఠాపేత్వా సద్ధమ్మే పతిట్ఠాపేస్సామి సబ్రహ్మచారీ’తి. ఏవఞ్హి తే, సారిపుత్త, సిక్ఖితబ్బ’’న్తి. సత్తమం.