౬. దుతియయోధాజీవసుత్తం
౭౬. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, యోధాజీవా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి. సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి. తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే హనన్తి పరియాపాదేన్తి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో యోధాజీవో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి. సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి. తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే ఉపలిక్ఖన్తి [ఉపలిఖన్తి (క.)], తమేనం అపనేన్తి; అపనేత్వా ఞాతకానం నేన్తి. సో ఞాతకేహి నీయమానో అప్పత్వావ ఞాతకే అన్తరామగ్గే కాలం కరోతి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో యోధాజీవో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి. సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి. తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే ఉపలిక్ఖన్తి, తమేనం అపనేన్తి; అపనేత్వా ఞాతకానం నేన్తి. తమేనం ఞాతకా ఉపట్ఠహన్తి పరిచరన్తి. సో ఞాతకేహి ఉపట్ఠహియమానో పరిచరియమానో తేనేవ ఆబాధేన కాలం కరోతి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, తతియో యోధాజీవో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి. సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి. తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే ఉపలిక్ఖన్తి, తమేనం అపనేన్తి; అపనేత్వా ఞాతకానం నేన్తి. తమేనం ఞాతకా ఉపట్ఠహన్తి పరిచరన్తి. సో ఞాతకేహి ఉపట్ఠహియమానో పరిచరియమానో వుట్ఠాతి తమ్హా ఆబాధా. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో యోధాజీవో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి. సో తం సఙ్గామం అభివిజినిత్వా విజితసఙ్గామో తమేవ సఙ్గామసీసం అజ్ఝావసతి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో యోధాజీవో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఞ్చమో యోధాజీవో సన్తో సంవిజ్జమానో లోకస్మిం. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ యోధాజీవా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం.
‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చిమే యోధాజీవూపమా పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా భిక్ఖూసు. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరతి. సో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ తమేవ గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ పవిసతి అరక్ఖితేనేవ కాయేన అరక్ఖితాయ వాచాయ అరక్ఖితేన చిత్తేన అనుపట్ఠితాయ సతియా అసంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి. సో తత్థ పస్సతి మాతుగామం దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా. తస్స తం మాతుగామం దిస్వా దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతి. సో రాగానుద్ధంసితేన చిత్తేన సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం అనావికత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవతి.
‘‘సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి, సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి, తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే హనన్తి పరియాపాదేన్తి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఠమో యోధాజీవూపమో పుగ్గలో సన్తో సంవిజ్జమానో భిక్ఖూసు.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరతి. సో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ తమేవ గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ పవిసతి అరక్ఖితేనేవ కాయేన అరక్ఖితాయ వాచాయ అరక్ఖితేన చిత్తేన అనుపట్ఠితాయ సతియా అసంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి. సో తత్థ పస్సతి మాతుగామం దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా. తస్స తం మాతుగామం దిస్వా దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతి. సో రాగానుద్ధంసితేన చిత్తేన పరిడయ్హతేవ కాయేన పరిడయ్హతి చేతసా. తస్స ఏవం హోతి – ‘యంనూనాహం ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఆరోచేయ్యం – రాగపరియుట్ఠితోమ్హి [రాగాయితోమ్హి (సీ. స్యా. కం)], ఆవుసో, రాగపరేతో, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం; సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’తి. సో ఆరామం గచ్ఛన్తో అప్పత్వావ ఆరామం అన్తరామగ్గే సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి.
‘‘సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి, సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి, తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే ఉపలిక్ఖన్తి, తమేనం అపనేన్తి; అపనేత్వా ఞాతకానం నేన్తి. సో ఞాతకేహి నీయమానో అప్పత్వావ ఞాతకే అన్తరామగ్గే కాలం కరోతి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, దుతియో యోధాజీవూపమో పుగ్గలో సన్తో సంవిజ్జమానో భిక్ఖూసు.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరతి. సో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ తమేవ గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ పవిసతి అరక్ఖితేనేవ కాయేన అరక్ఖితాయ వాచాయ అరక్ఖితేన చిత్తేన అనుపట్ఠితాయ సతియా అసంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి. సో తత్థ పస్సతి మాతుగామం దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా. తస్స తం మాతుగామం దిస్వా దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతి. సో రాగానుద్ధంసితేన చిత్తేన పరిడయ్హతేవ కాయేన పరిడయ్హతి చేతసా. తస్స ఏవం హోతి – ‘యంనూనాహం ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఆరోచేయ్యం – రాగపరియుట్ఠితోమ్హి, ఆవుసో, రాగపరేతో, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం; సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’తి. సో ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఆరోచేతి – ‘రాగపరియుట్ఠితోమ్హి, ఆవుసో, రాగపరేతో, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం; సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’’తి.
‘‘తమేనం సబ్రహ్మచారీ ఓవదన్తి అనుసాసన్తి – ‘అప్పస్సాదా, ఆవుసో, కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా [బహూపాయాసా (సీ. స్యా. కం. పీ.) పాచి. ౪౧౭; చూళవ. ౬౫; మ. ని. ౧.౨౩౪], ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అట్ఠికఙ్కలూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. మంసపేసూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. తిణుక్కూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అఙ్గారకాసూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. సుపినకూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. యాచితకూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. రుక్ఖఫలూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అసిసూనూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. సత్తిసూలూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. సప్పసిరూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అభిరమతాయస్మా బ్రహ్మచరియే; మాయస్మా సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తీ’’’తి.
‘‘సో సబ్రహ్మచారీహి ఏవం ఓవదియమానో ఏవం అనుసాసియమానో ఏవమాహ – ‘కిఞ్చాపి, ఆవుసో, అప్పస్సాదా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో; అథ ఖో నేవాహం సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం, సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’’తి. సో సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తతి.
‘‘సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి, సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి, తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే ఉపలిక్ఖన్తి, తమేనం అపనేన్తి; అపనేత్వా ఞాతకానం నేన్తి, తమేనం ఞాతకా ఉపట్ఠహన్తి పరిచరన్తి. సో ఞాతకేహి ఉపట్ఠహియమానో పరిచరియమానో తేనేవ ఆబాధేన కాలం కరోతి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, తతియో యోధాజీవూపమో పుగ్గలో సన్తో సంవిజ్జమానో భిక్ఖూసు.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరతి. సో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ తమేవ గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ పవిసతి అరక్ఖితేనేవ కాయేన అరక్ఖితాయ వాచాయ అరక్ఖితేన చిత్తేన అనుపట్ఠితాయ సతియా అసంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి. సో తత్థ పస్సతి మాతుగామం దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా. తస్స తం మాతుగామం దిస్వా దున్నివత్థం వా దుప్పారుతం వా రాగో చిత్తం అనుద్ధంసేతి. సో రాగానుద్ధంసితేన చిత్తేన పరిడయ్హతేవ కాయేన పరిడయ్హతి చేతసా. తస్స ఏవం హోతి – ‘యంనూనాహం ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఆరోచేయ్యం – రాగపరియుట్ఠితోమ్హి, ఆవుసో, రాగపరేతో, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం; సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’తి. సో ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఆరోచేతి – ‘రాగపరియుట్ఠితోమ్హి, ఆవుసో, రాగపరేతో, న సక్కోమి బ్రహ్మచరియం సన్ధారేతుం; సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’’తి.
‘‘తమేనం సబ్రహ్మచారీ ఓవదన్తి అనుసాసన్తి – ‘అప్పస్సాదా, ఆవుసో, కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అట్ఠికఙ్కలూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. మంసపేసూపమా కామా వుత్తా భగవతా…పే… తిణుక్కూపమా కామా వుత్తా భగవతా… అఙ్గారకాసూపమా కామా వుత్తా భగవతా… సుపినకూపమా కామా వుత్తా భగవతా… యాచితకూపమా కామా వుత్తా భగవతా… రుక్ఖఫలూపమా కామా వుత్తా భగవతా… అసిసూనూపమా కామా వుత్తా భగవతా… సత్తిసూలూపమా కామా వుత్తా భగవతా… సప్పసిరూపమా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అభిరమతాయస్మా బ్రహ్మచరియే; మాయస్మా సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తీ’’’తి.
‘‘సో సబ్రహ్మచారీహి ఏవం ఓవదియమానో ఏవం అనుసాసియమానో ఏవమాహ – ‘ఉస్సహిస్సామి, ఆవుసో, వాయమిస్సామి, ఆవుసో, అభిరమిస్సామి, ఆవుసో! న దానాహం, ఆవుసో, సిక్ఖాదుబ్బల్యం ఆవికత్వా సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ హీనాయావత్తిస్సామీ’’’తి.
‘‘సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి, సో తస్మిం సఙ్గామే ఉస్సహతి వాయమతి, తమేనం ఉస్సహన్తం వాయమన్తం పరే ఉపలిక్ఖన్తి, తమేనం అపనేన్తి; అపనేత్వా ఞాతకానం నేన్తి, తమేనం ఞాతకా ఉపట్ఠహన్తి పరిచరన్తి. సో ఞాతకేహి ఉపట్ఠహియమానో పరిచరియమానో వుట్ఠాతి తమ్హా ఆబాధా; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో యోధాజీవూపమో పుగ్గలో సన్తో సంవిజ్జమానో భిక్ఖూసు.
‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరతి. సో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ తమేవ గామం వా నిగమం వా పిణ్డాయ పవిసతి రక్ఖితేనేవ కాయేన రక్ఖితాయ వాచాయ రక్ఖితేన చిత్తేన ఉపట్ఠితాయ సతియా సంవుతేహి ఇన్ద్రియేహి. సో చక్ఖునా రూపం దిస్వా న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం చక్ఖున్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి; రక్ఖతి చక్ఖున్ద్రియం; చక్ఖున్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. సోతేన సద్దం సుత్వా… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా … జివ్హాయ రసం సాయిత్వా… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ న నిమిత్తగ్గాహీ హోతి నానుబ్యఞ్జనగ్గాహీ. యత్వాధికరణమేనం మనిన్ద్రియం అసంవుతం విహరన్తం అభిజ్ఝాదోమనస్సా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అన్వాస్సవేయ్యుం, తస్స సంవరాయ పటిపజ్జతి; రక్ఖతి మనిన్ద్రియం; మనిన్ద్రియే సంవరం ఆపజ్జతి. సో పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తో వివిత్తం సేనాసనం భజతి అరఞ్ఞం రుక్ఖమూలం పబ్బతం కన్దరం గిరిగుహం సుసానం వనపత్థం అబ్భోకాసం పలాలపుఞ్జం. సో అరఞ్ఞగతో వా రుక్ఖమూలగతో వా సుఞ్ఞాగారగతో వా నిసీదతి పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా ఉజుం కాయం పణిధాయ పరిముఖం సతిం ఉపట్ఠపేత్వా. సో అభిజ్ఝం లోకే పహాయ…పే… సో ఇమే పఞ్చ నీవరణే పహాయ చేతసో ఉపక్కిలేసే పఞ్ఞాయ దుబ్బలీకరణే వివిచ్చేవ కామేహి…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి.
‘‘సో ఏవం సమాహితే చిత్తే పరిసుద్ధే పరియోదాతే అనఙ్గణే విగతూపక్కిలేసే ముదుభూతే కమ్మనియే ఠితే ఆనేఞ్జప్పత్తే ఆసవానం ఖయఞాణాయ చిత్తం అభినిన్నామేతి. సో ‘ఇదం దుక్ఖ’న్తి యథాభూతం పజానాతి…పే… నాపరం ఇత్థత్తాయాతి పజానాతి’’.
‘‘సేయ్యథాపి సో, భిక్ఖవే, యోధాజీవో అసిచమ్మం గహేత్వా ధనుకలాపం సన్నయ్హిత్వా వియూళ్హం సఙ్గామం ఓతరతి, సో తం సఙ్గామం అభివిజినిత్వా విజితసఙ్గామో తమేవ సఙ్గామసీసం అజ్ఝావసతి; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి. ఏవరూపోపి, భిక్ఖవే, ఇధేకచ్చో పుగ్గలో హోతి. అయం, భిక్ఖవే, పఞ్చమో యోధాజీవూపమో పుగ్గలో సన్తో సంవిజ్జమానో భిక్ఖూసు. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ యోధాజీవూపమా పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా భిక్ఖూసూ’’తి. ఛట్ఠం.