(౭) ౨. సఞ్ఞావగ్గో
౧. పఠమసఞ్ఞాసుత్తం
౬౧. ‘‘పఞ్చిమా, భిక్ఖవే, సఞ్ఞా భావితా బహులీకతా మహప్ఫలా హోన్తి మహానిసంసా అమతోగధా అమతపరియోసానా. కతమా పఞ్చ? అసుభసఞ్ఞా, మరణసఞ్ఞా, ఆదీనవసఞ్ఞా, ఆహారే పటికూలసఞ్ఞా, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞా [అనభిరతిసఞ్ఞా (క.) అ. ని. ౫.౧౨౧-౧౨౨, ౩౦౩-౩౦౪ పస్సితబ్బం] – ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ సఞ్ఞా భావితా బహులీకతా మహప్ఫలా హోన్తి మహానిసంసా అమతోగధా అమతపరియోసానా’’తి. పఠమం.
౨. దుతియసఞ్ఞాసుత్తం
౬౨. ‘‘పఞ్చిమా, భిక్ఖవే, సఞ్ఞా భావితా బహులీకతా మహప్ఫలా హోన్తి మహానిసంసా అమతోగధా అమతపరియోసానా. కతమా పఞ్చ? అనిచ్చసఞ్ఞా, అనత్తసఞ్ఞా, మరణసఞ్ఞా, ఆహారే పటికూలసఞ్ఞా, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞా – ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ సఞ్ఞా భావితా బహులీకతా మహప్ఫలా హోన్తి మహానిసంసా అమతోగధా అమతపరియోసానా’’తి. దుతియం.
౩. పఠమవడ్ఢిసుత్తం
౬౩. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, వడ్ఢీహి వడ్ఢమానో అరియసావకో అరియాయ వడ్ఢియా వడ్ఢతి, సారాదాయీ చ హోతి వరాదాయీ చ కాయస్స. కతమాహి పఞ్చహి? సద్ధాయ వడ్ఢతి, సీలేన వడ్ఢతి, సుతేన వడ్ఢతి, చాగేన వడ్ఢతి, పఞ్ఞాయ వడ్ఢతి – ఇమాహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి వడ్ఢీహి వడ్ఢమానో అరియసావకో అరియాయ వడ్ఢియా వడ్ఢతి, సారాదాయీ చ హోతి వరాదాయీ చ కాయస్సా’’తి.
‘‘సద్ధాయ సీలేన చ యో పవడ్ఢతి [యోధ వడ్ఢతి (సీ.)],
పఞ్ఞాయ చాగేన సుతేన చూభయం;
సో తాదిసో సప్పురిసో విచక్ఖణో,
ఆదీయతీ సారమిధేవ అత్తనో’’తి. తతియం;
౪. దుతియవడ్ఢిసుత్తం
౬౪. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, వడ్ఢీహి వడ్ఢమానా అరియసావికా అరియాయ వడ్ఢియా వడ్ఢతి, సారాదాయినీ చ హోతి వరాదాయినీ చ కాయస్స. కతమాహి పఞ్చహి? సద్ధాయ వడ్ఢతి, సీలేన వడ్ఢతి, సుతేన వడ్ఢతి, చాగేన వడ్ఢతి, పఞ్ఞాయ వడ్ఢతి – ఇమాహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి వడ్ఢీహి వడ్ఢమానా అరియసావికా అరియాయ వడ్ఢియా వడ్ఢతి, సారాదాయినీ చ హోతి వరాదాయినీ చ కాయస్సా’’తి.
‘‘సద్ధాయ సీలేన చ యా పవడ్ఢతి [యాధ వడ్ఢతి (సీ.)],
పఞ్ఞాయ చాగేన సుతేన చూభయం;
సా తాదిసీ సీలవతీ ఉపాసికా,
ఆదీయతీ సారమిధేవ అత్తనో’’తి. చతుత్థం;
౫. సాకచ్ఛసుత్తం
౬౫. [అ. ని. ౫.౧౬౪] ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలంసాకచ్ఛో సబ్రహ్మచారీనం. కతమేహి పఞ్చహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్తనా చ సీలసమ్పన్నో హోతి, సీలసమ్పదాయ కథాయ చ ఆగతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ సమాధిసమ్పన్నో హోతి, సమాధిసమ్పదాయ కథాయ చ ఆగతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ పఞ్ఞాసమ్పన్నో హోతి, పఞ్ఞాసమ్పదాయ కథాయ చ ఆగతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ విముత్తిసమ్పన్నో హోతి, విముత్తిసమ్పదాయ కథాయ చ ఆగతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పన్నో హోతి, విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పదాయ కథాయ చ ఆగతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలంసాకచ్ఛో సబ్రహ్మచారీన’’న్తి. పఞ్చమం.
౬. సాజీవసుత్తం
౬౬. [అ. ని. ౫.౧౬౪] ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలంసాజీవో సబ్రహ్మచారీనం. కతమేహి పఞ్చహి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అత్తనా చ సీలసమ్పన్నో హోతి, సీలసమ్పదాయ కథాయ చ కతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ సమాధిసమ్పన్నో హోతి, సమాధిసమ్పదాయ కథాయ చ కతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ పఞ్ఞాసమ్పన్నో హోతి, పఞ్ఞాసమ్పదాయ కథాయ చ కతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ విముత్తిసమ్పన్నో హోతి, విముత్తిసమ్పదాయ కథాయ చ కతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి; అత్తనా చ విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పన్నో హోతి, విముత్తిఞాణదస్సనసమ్పదాయ కథాయ చ కతం పఞ్హం బ్యాకత్తా హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో భిక్ఖు అలంసాజీవో సబ్రహ్మచారీన’’న్తి. ఛట్ఠం.
౭. పఠమఇద్ధిపాదసుత్తం
౬౭. ‘‘యో హి కోచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా పఞ్చ ధమ్మే [ఇమే పఞ్చ ధమ్మే (క.)] భావేతి, పఞ్చ ధమ్మే [ఇమే పఞ్చ ధమ్మే (క.)] బహులీకరోతి, తస్స ద్విన్నం ఫలానం అఞ్ఞతరం ఫలం పాటికఙ్ఖం – దిట్ఠేవ ధమ్మే అఞ్ఞా, సతి వా ఉపాదిసేసే అనాగామితా.
‘‘కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛన్దసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేతి, వీరియసమాధి…పే… చిత్తసమాధి… వీమంసాసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేతి, ఉస్సోళ్హిఞ్ఞేవ పఞ్చమిం [ఉస్సోళ్హీయేవ పఞ్చమీ (సీ.)]. యో హి కోచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు వా భిక్ఖునీ వా ఇమే పఞ్చ ధమ్మే భావేతి, ఇమే పఞ్చ ధమ్మే బహులీకరోతి, తస్స ద్విన్నం ఫలానం అఞ్ఞతరం ఫలం పాటికఙ్ఖం – దిట్ఠేవ ధమ్మే అఞ్ఞా, సతి వా ఉపాదిసేసే అనాగామితా’’తి. సత్తమం.
౮. దుతియఇద్ధిపాదసుత్తం
౬౮. ‘‘పుబ్బేవాహం, భిక్ఖవే, సమ్బోధా అనభిసమ్బుద్ధో బోధిసత్తోవ సమానో పఞ్చ ధమ్మే భావేసిం, పఞ్చ ధమ్మే బహులీకాసిం [బహులిమకాసిం (క.), బహులమకాసిం (క.)]. కతమే పఞ్చ? ఛన్దసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేసిం, వీరియసమాధి… చిత్తసమాధి… వీమంసాసమాధిపధానసఙ్ఖారసమన్నాగతం ఇద్ధిపాదం భావేసిం, ఉస్సోళ్హిఞ్ఞేవ పఞ్చమిం. సో ఖో అహం, భిక్ఖవే, ఇమేసం ఉస్సోళ్హిపఞ్చమానం ధమ్మానం భావితత్తా బహులీకతత్తా యస్స యస్స అభిఞ్ఞాసచ్ఛికరణీయస్స ధమ్మస్స చిత్తం అభినిన్నామేసిం అభిఞ్ఞాసచ్ఛికిరియాయ, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిం సతి సతి ఆయతనే.
‘‘సో సచే ఆకఙ్ఖిం – ‘అనేకవిహితం ఇద్ధివిధం పచ్చనుభవేయ్యం…పే… యావ బ్రహ్మలోకాపి కాయేన వసం వత్తేయ్య’న్తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిం సతి సతి ఆయతనే.
‘‘సో సచే ఆకఙ్ఖిం…పే… ‘ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్య’న్తి, తత్ర తత్రేవ సక్ఖిభబ్బతం పాపుణిం సతి సతి ఆయతనే’’తి. అట్ఠమం.
౯. నిబ్బిదాసుత్తం
౬౯. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా భావితా బహులీకతా ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తి.
‘‘కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అసుభానుపస్సీ కాయే విహరతి, ఆహారే పటికూలసఞ్ఞీ, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞీ [అనభిరతిసఞ్ఞీ (క.) అ. ని. ౫.౧౨౧-౧౨౨, ౩౦౩-౩౦౪ పస్సితబ్బం], సబ్బసఙ్ఖారేసు అనిచ్చానుపస్సీ, మరణసఞ్ఞా ఖో పనస్స అజ్ఝత్తం సూపట్ఠితా హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ధమ్మా భావితా బహులీకతా ఏకన్తనిబ్బిదాయ విరాగాయ నిరోధాయ ఉపసమాయ అభిఞ్ఞాయ సమ్బోధాయ నిబ్బానాయ సంవత్తన్తీ’’తి. నవమం.
౧౦. ఆసవక్ఖయసుత్తం
౭౦. ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా భావితా బహులీకతా ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తన్తి. కతమే పఞ్చ? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అసుభానుపస్సీ కాయే విహరతి, ఆహారే పటికూలసఞ్ఞీ, సబ్బలోకే అనభిరతసఞ్ఞీ, సబ్బసఙ్ఖారేసు అనిచ్చానుపస్సీ, మరణసఞ్ఞా ఖో పనస్స అజ్ఝత్తం సూపట్ఠితా హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ధమ్మా భావితా బహులీకతా ఆసవానం ఖయాయ సంవత్తన్తీ’’తి. దసమం.
సఞ్ఞావగ్గో దుతియో.