౧. ఆదియసుత్తం

౪౧. ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో అనాథపిణ్డికం గహపతిం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘పఞ్చిమే, గహపతి, భోగానం ఆదియా. కతమే పఞ్చ? ఇధ, గహపతి, అరియసావకో ఉట్ఠానవీరియాధిగతేహి భోగేహి బాహాబలపరిచితేహి సేదావక్ఖిత్తేహి ధమ్మికేహి ధమ్మలద్ధేహి అత్తానం సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి; మాతాపితరో సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి; పుత్తదారదాసకమ్మకరపోరిసే సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి. అయం పఠమో భోగానం ఆదియో.

‘‘పున చపరం, గహపతి, అరియసావకో ఉట్ఠానవీరియాధిగతేహి భోగేహి బాహాబలపరిచితేహి సేదావక్ఖిత్తేహి ధమ్మికేహి ధమ్మలద్ధేహి మిత్తామచ్చే సుఖేతి పీణేతి సమ్మా సుఖం పరిహరతి. అయం దుతియో భోగానం ఆదియో.

‘‘పున చపరం, గహపతి, అరియసావకో ఉట్ఠానవీరియాధిగతేహి భోగేహి బాహాబలపరిచితేహి సేదావక్ఖిత్తేహి ధమ్మికేహి ధమ్మలద్ధేహి యా తా హోన్తి ఆపదా – అగ్గితో వా ఉదకతో వా రాజతో వా చోరతో వా అప్పియతో వా దాయాదతో [అప్పియతో వా దాయాదతో వా (బహూసు) అ. ని. ౪.౬౧; ౫.౧౪౮] – తథారూపాసు ఆపదాసు భోగేహి పరియోధాయ వత్తతి, సోత్థిం అత్తానం కరోతి. అయం తతియో భోగానం ఆదియో.

‘‘పున చపరం, గహపతి, అరియసావకో ఉట్ఠానవీరియాధిగతేహి భోగేహి బాహాబలపరిచితేహి సేదావక్ఖిత్తేహి ధమ్మికేహి ధమ్మలద్ధేహి పఞ్చబలిం కత్తా హోతి. ఞాతిబలిం, అతిథిబలిం, పుబ్బపేతబలిం, రాజబలిం, దేవతాబలిం – అయం చతుత్థో భోగానం ఆదియో.

‘‘పున చపరం, గహపతి, అరియసావకో ఉట్ఠానవీరియాధిగతేహి భోగేహి బాహాబలపరిచితేహి సేదావక్ఖిత్తేహి ధమ్మికేహి ధమ్మలద్ధేహి యే తే సమణబ్రాహ్మణా మదప్పమాదా పటివిరతా ఖన్తిసోరచ్చే నివిట్ఠా ఏకమత్తానం దమేన్తి ఏకమత్తానం సమేన్తి ఏకమత్తానం పరినిబ్బాపేన్తి, తథారూపేసు సమణబ్రాహ్మణేసు ఉద్ధగ్గికం దక్ఖిణం పతిట్ఠాపేతి సోవగ్గికం సుఖవిపాకం సగ్గసంవత్తనికం. అయం పఞ్చమో భోగానం ఆదియో. ఇమే ఖో, గహపతి, పఞ్చ భోగానం ఆదియా.

‘‘తస్స చే, గహపతి, అరియసావకస్స ఇమే పఞ్చ భోగానం ఆదియే ఆదియతో భోగా పరిక్ఖయం గచ్ఛన్తి, తస్స ఏవం హోతి – ‘యే వత భోగానం ఆదియా తే చాహం ఆదియామి భోగా చ మే పరిక్ఖయం గచ్ఛన్తీ’తి. ఇతిస్స హోతి అవిప్పటిసారో. తస్స చే, గహపతి, అరియసావకస్స ఇమే పఞ్చ భోగానం ఆదియే ఆదియతో భోగా అభివడ్ఢన్తి, తస్స ఏవం హోతి – ‘యే వత భోగానం ఆదియా తే చాహం ఆదియామి భోగా చ మే అభివడ్ఢన్తీ’తి. ఇతిస్స హోతి [ఇతిస్స హోతి అవిప్పటిసారో, (సీ. స్యా.)] ఉభయేనేవ అవిప్పటిసారో’’తి.

‘‘భుత్తా భోగా భతా భచ్చా [గతా తచ్ఛా (క.)], వితిణ్ణా ఆపదాసు మే;

ఉద్ధగ్గా దక్ఖిణా దిన్నా, అథో పఞ్చబలీకతా;

ఉపట్ఠితా సీలవన్తో, సఞ్ఞతా బ్రహ్మచారయో.

‘‘యదత్థం భోగం ఇచ్ఛేయ్య, పణ్డితో ఘరమావసం;

సో మే అత్థో అనుప్పత్తో, కతం అననుతాపియం.

‘‘ఏతం [ఏవం (క.)] అనుస్సరం మచ్చో, అరియధమ్మే ఠితో నరో;

ఇధేవ నం పసంసన్తి, పేచ్చ సగ్గే పమోదతీ’’తి [పేచ్చ సగ్గే చ మోదతీతి (సీ. స్యా.)]. పఠమం;