(౧౦) ౫. అసురవగ్గో

౧. అసురసుత్తం

౯౧. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? అసురో అసురపరివారో, అసురో దేవపరివారో, దేవో అసురపరివారో, దేవో దేవపరివారో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అసురో హోతి అసురపరివారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో దుస్సీలో హోతి పాపధమ్మో, పరిసాపిస్స హోతి దుస్సీలా పాపధమ్మా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అసురో హోతి అసురపరివారో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అసురో హోతి దేవపరివారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో దుస్సీలో హోతి పాపధమ్మో, పరిసా చ ఖ్వస్స హోతి సీలవతీ కల్యాణధమ్మా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అసురో హోతి దేవపరివారో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దేవో హోతి అసురపరివారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సీలవా హోతి కల్యాణధమ్మో, పరిసా చ ఖ్వస్స హోతి దుస్సీలా పాపధమ్మా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దేవో హోతి అసురపరివారో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దేవో హోతి దేవపరివారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సీలవా హోతి కల్యాణధమ్మో, పరిసాపిస్స హోతి సీలవతీ కల్యాణధమ్మా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో దేవో హోతి, దేవపరివారో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. పఠమం.

౨. పఠమసమాధిసుత్తం

౯౨. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, న లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న చేవ లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స న చ లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. దుతియం.

౩. దుతియసమాధిసుత్తం

౯౩. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, న లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న చేవ లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స న చ లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన అజ్ఝత్తం చేతోసమథే పతిట్ఠాయ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ యోగో కరణీయో. సో అపరేన సమయేన లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ న లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ పతిట్ఠాయ అజ్ఝత్తం చేతోసమథే యోగో కరణీయో. సో అపరేన సమయేన లాభీ చేవ హోతి అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో న చేవ లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స న చ లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన తేసంయేవ కుసలానం ధమ్మానం పటిలాభాయ అధిమత్తో ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరణీయం. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఆదిత్తచేలో వా ఆదిత్తసీసో వా తస్సేవ [తస్స తస్సేవ (సీ. స్యా. కం.)] చేలస్స వా సీసస్స వా నిబ్బాపనాయ అధిమత్తం ఛన్దఞ్చ వాయామఞ్చ ఉస్సాహఞ్చ ఉస్సోళ్హిఞ్చ అప్పటివానిఞ్చ సతిఞ్చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరేయ్య; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, తేన పుగ్గలేన తేసంయేవ కుసలానం ధమ్మానం పటిలాభాయ అధిమత్తో ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరణీయం. సో అపరేన సమయేన లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన తేసుయేవ కుసలేసు ధమ్మేసు పతిట్ఠాయ ఉత్తరి [ఉత్తరిం (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఆసవానం ఖయాయ యోగో కరణీయో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. తతియం.

౪. తతియసమాధిసుత్తం

౯౪. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, న లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న చేవ లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స న చ లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ. ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన య్వాయం పుగ్గలో లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘కథం ను ఖో, ఆవుసో, సఙ్ఖారా దట్ఠబ్బా? కథం సఙ్ఖారా సమ్మసితబ్బా? కథం సఙ్ఖారా విపస్సితబ్బా’ [పస్సితబ్బా (క.)] తి? తస్స సో యథాదిట్ఠం యథావిదితం బ్యాకరోతి – ‘ఏవం ఖో, ఆవుసో, సఙ్ఖారా దట్ఠబ్బా, ఏవం సఙ్ఖారా సమ్మసితబ్బా, ఏవం సఙ్ఖారా విపస్సితబ్బా’తి. సో అపరేన సమయేన లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ న లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన య్వాయం పుగ్గలో లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘కథం ను ఖో, ఆవుసో, చిత్తం సణ్ఠపేతబ్బం? కథం చిత్తం సన్నిసాదేతబ్బం? కథం చిత్తం ఏకోది కాతబ్బం? కథం చిత్తం సమాదహాతబ్బ’న్తి? తస్స సో యథాదిట్ఠం యథావిదితం బ్యాకరోతి – ‘ఏవం ఖో, ఆవుసో, చిత్తం సణ్ఠపేతబ్బం, ఏవం చిత్తం సన్నిసాదేతబ్బం, ఏవం చిత్తం ఏకోది కాతబ్బం [ఏకోది కత్తబ్బం (పీ.)], ఏవం చిత్తం సమాదహాతబ్బ’న్తి. సో అపరేన సమయే లాభీ చేవ హోతి అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ లాభీ చ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో న చేవ లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స న చ లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన య్వాయం పుగ్గలో లాభీ చేవ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ సో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘కథం ను ఖో, ఆవుసో, చిత్తం సణ్ఠపేతబ్బం? కథం చిత్తం సన్నిసాదేతబ్బం? కథం చిత్తం ఏకోది కాతబ్బం? కథం చిత్తం సమాదహాతబ్బం? కథం సఙ్ఖారా దట్ఠబ్బా? కథం సఙ్ఖారా సమ్మసితబ్బా? కథం సఙ్ఖారా విపస్సితబ్బా’తి? తస్స సో యథాదిట్ఠం యథావిదితం బ్యాకరోతి – ‘ఏవం ఖో, ఆవుసో, చిత్తం సణ్ఠపేతబ్బం, ఏవం చిత్తం సన్నిసాదేతబ్బం, ఏవం చిత్తం ఏకోది కాతబ్బం, ఏవం చిత్తం సమాదహాతబ్బం, ఏవం సఙ్ఖారా దట్ఠబ్బా, ఏవం సఙ్ఖారా సమ్మసితబ్బా, ఏవం సఙ్ఖారా విపస్సితబ్బా’తి. సో అపరేన సమయేన లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, తేన, భిక్ఖవే, పుగ్గలేన తేసు చేవ కుసలేసు ధమ్మేసు పతిట్ఠాయ ఉత్తరి ఆసవానం ఖయాయ యోగో కరణీయో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. చతుత్థం.

౫. ఛవాలాతసుత్తం

౯౫. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? నేవత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, పరహితాయ పటిపన్నో నో అత్తహితాయ, అత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, అత్తహితాయ చేవ [అత్తహితాయ చ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] పటిపన్నో పరహితాయ చ.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, ఛవాలాతం ఉభతో పదిత్తం [ఆదిత్తం (క.)], మజ్ఝే గూథగతం, నేవ గామే కట్ఠత్థం ఫరతి న అరఞ్ఞే ( ) [(కట్ఠత్థం ఫరతి) కత్థచి]; తథూపమాహం, భిక్ఖవే, ఇమం పుగ్గలం వదామి య్వాయం పుగ్గలో నేవత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ.

‘‘తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో నో అత్తహితాయ, అయం ఇమేసం ద్విన్నం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, అయం ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో పరహితాయ చ, అయం ఇమేసం చతున్నం పుగ్గలానం అగ్గో చ సేట్ఠో చ పామోక్ఖో [మోక్ఖో (పీ.) సం. ని. ౩.౬౬౨-౬౬౩; అ. ని. ౫.౧౮౧] చ ఉత్తమో చ పవరో చ.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, గవా ఖీరం, ఖీరమ్హా దధి, దధిమ్హా నవనీతం, నవనీతమ్హా సప్పి, సప్పిమ్హా సప్పిమణ్డో, సప్పిమణ్డో [సప్పిమ్హా సప్పిమణ్డో (క.)] తత్థ [తత్ర (సం. ని. ౩.౬౬౨-౬౬౨)] అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, య్వాయం పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో పరహితాయ చ, అయం ఇమేసం చతున్నం పుగ్గలానం అగ్గో చ సేట్ఠో చ పామోక్ఖో చ ఉత్తమో చ పవరో చ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. పఞ్చమం.

౬. రాగవినయసుత్తం

౯౬. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? అత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, పరహితాయ పటిపన్నో నో అత్తహితాయ, నేవత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో పరహితాయ చ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి నో పరహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా రాగవినయాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరం రాగవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా దోసవినయాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరం దోసవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా మోహవినయాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరం మోహవినయాయ సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో అత్తహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా న రాగవినయాయ పటిపన్నో హోతి, పరం రాగవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా న దోసవినయాయ పటిపన్నో హోతి, పరం దోసవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా న మోహవినయాయ పటిపన్నో హోతి, పరం మోహవినయాయ సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో అత్తహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో నేవత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా న రాగవినయాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరం రాగవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా న దోసవినయాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరం దోసవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా న మోహవినయాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరం మోహవినయాయ సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో నేవత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో హోతి పరహితాయ చ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా చ రాగవినయాయ పటిపన్నో హోతి, పరఞ్చ రాగవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ దోసవినయాయ పటిపన్నో హోతి, పరఞ్చ దోసవినయాయ సమాదపేతి; అత్తనా చ మోహవినయాయ పటిపన్నో హోతి, పరఞ్చ మోహవినయాయ సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో హోతి పరహితాయ చ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. ఛట్ఠం.

౭. ఖిప్పనిసన్తిసుత్తం

౯౭. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? అత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, పరహితాయ పటిపన్నో నో అత్తహితాయ, నేవత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో పరహితాయ చ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఖిప్పనిసన్తీ చ హోతి కుసలేసు ధమ్మేసు, సుతానఞ్చ ధమ్మానం ధారకజాతికో [ధారణజాతికో (క.)] హోతి, ధాతానఞ్చ [ధతానఞ్చ (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ధమ్మానం అత్థూపపరిక్ఖీ హోతి అత్థమఞ్ఞాయ ధమ్మమఞ్ఞాయ, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో హోతి; నో చ కల్యాణవాచో హోతి కల్యాణవాక్కరణో పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో విస్సట్ఠాయ అనేలగలాయ అత్థస్స విఞ్ఞాపనియా, నో చ సన్దస్సకో హోతి సమాదపకో [సమాదాపకో (?)] సముత్తేజకో సమ్పహంసకో సబ్రహ్మచారీనం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో అత్తహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న హేవ ఖో ఖిప్పనిసన్తీ హోతి కుసలేసు ధమ్మేసు, నో చ సుతానం ధమ్మానం ధారకజాతికో హోతి, నో చ ధాతానం ధమ్మానం అత్థూపపరిక్ఖీ హోతి, నో చ అత్థమఞ్ఞాయ ధమ్మమఞ్ఞాయ ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో హోతి; కల్యాణవాచో చ హోతి కల్యాణవాక్కరణో పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో విస్సట్ఠాయ అనేలగలాయ అత్థస్స విఞ్ఞాపనియా, సన్దస్సకో చ హోతి సమాదపకో సముత్తేజకో సమ్పహంసకో సబ్రహ్మచారీనం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో అత్తహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో నేవత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో న హేవ ఖో ఖిప్పనిసన్తీ హోతి కుసలేసు ధమ్మేసు, నో చ సుతానం ధమ్మానం ధారకజాతికో హోతి, నో చ ధాతానం ధమ్మానం అత్థూపపరిక్ఖీ హోతి, నో చ అత్థమఞ్ఞాయ ధమ్మమఞ్ఞాయ ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో హోతి; నో చ కల్యాణవాచో హోతి కల్యాణవాక్కరణో పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో విస్సట్ఠాయ అనేలగలాయ అత్థస్స విఞ్ఞాపనియా, నో చ సన్దస్సకో హోతి సమాదపకో సముత్తేజకో సమ్పహంసకో సబ్రహ్మచారీనం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో నేవత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో హోతి పరహితాయ చ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఖిప్పనిసన్తీ చ హోతి కుసలేసు ధమ్మేసు, సుతానఞ్చ ధమ్మానం ధారకజాతికో హోతి, ధాతానఞ్చ ధమ్మానం అత్థూపపరిక్ఖీ హోతి అత్థమఞ్ఞాయ ధమ్మమఞ్ఞాయ, ధమ్మానుధమ్మప్పటిపన్నో హోతి; కల్యాణవాచో చ హోతి కల్యాణవాక్కరణో పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో విస్సట్ఠాయ అనేలగలాయ అత్థస్స విఞ్ఞాపనియా, సన్దస్సకో చ హోతి సమాదపకో సముత్తేజకో సమ్పహంసకో సబ్రహ్మచారీనం. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో హోతి పరహితాయ చ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. సత్తమం.

౮. అత్తహితసుత్తం

౯౮. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? అత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, పరహితాయ పటిపన్నో నో అత్తహితాయ, నేవత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో పరహితాయ చ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. అట్ఠమం.

౯. సిక్ఖాపదసుత్తం

౯౯. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? అత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, పరహితాయ పటిపన్నో నో అత్తహితాయ, నేవత్తహితాయ పటిపన్నో నో పరహితాయ, అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో పరహితాయ చ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, నో పరం పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, నో పరం అదిన్నాదానా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, నో పరం కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా ముసావాదా పటివిరతో హోతి, నో పరం ముసావాదా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి, నో పరం సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా వేరమణియా సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో అత్తహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా పాణాతిపాతా అప్పటివిరతో హోతి, పరం పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా అదిన్నాదానా అప్పటివిరతో హోతి, పరం అదిన్నాదానా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా కామేసుమిచ్ఛాచారా అప్పటివిరతో హోతి, పరం కామేసుమిచ్ఛాచారా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా ముసావాదా అప్పటివిరతో హోతి, పరం ముసావాదా వేరమణియా సమాదపేతి; అత్తనా సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా అప్పటివిరతో హోతి, పరం సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా వేరమణియా సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో అత్తహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో నేవత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి నో పరహితాయ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా పాణాతిపాతా అప్పటివిరతో హోతి, నో పరం పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా అప్పటివిరతో హోతి, నో పరం సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా వేరమణియా సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో నేవత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో హోతి పరహితాయ చ? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో అత్తనా చ పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ పాణాతిపాతా వేరమణియా సమాదపేతి…పే… అత్తనా చ సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి, పరఞ్చ సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా వేరమణియా సమాదపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో హోతి పరహితాయ చ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. నవమం.

౧౦. పోతలియసుత్తం

౧౦౦. అథ ఖో పోతలియో పరిబ్బాజకో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో పోతలియం పరిబ్బాజకం భగవా ఏతదవోచ –

‘‘చత్తారోమే, పోతలియ, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, పోతలియ, ఏకచ్చో పుగ్గలో [పు. ప. ౧౬౫] అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ ఖో వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇధ పన, పోతలియ, ఏకచ్చో పుగ్గలో వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ ఖో అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇధ పన, పోతలియ, ఏకచ్చో పుగ్గలో నేవ అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇధ పన, పోతలియ, ఏకచ్చో పుగ్గలో అవణ్ణారహస్స చ అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, వణ్ణారహస్స చ వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇమే ఖో, పోతలియ, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం ఖో, పోతలియ, చతున్నం పుగ్గలానం కతమో తే పుగ్గలో ఖమతి అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’’తి?

‘‘చత్తారోమే, భో గోతమ, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఇధ, భో గోతమ, ఏకచ్చో పుగ్గలో అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ ఖో వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇధ పన, భో గోతమ, ఏకచ్చో పుగ్గలో వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ ఖో అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇధ పన, భో గోతమ, ఏకచ్చో పుగ్గలో నేవ అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇధ పన, భో గోతమ, ఏకచ్చో పుగ్గలో అవణ్ణారహస్స చ అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, వణ్ణారహస్స చ వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన. ఇమే ఖో, భో గోతమ, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, భో గోతమ, చతున్నం పుగ్గలానం య్వాయం పుగ్గలో నేవ అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన; అయం మే పుగ్గలో ఖమతి ఇమేసం చతున్నం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? అభిక్కన్తా [అభిక్కన్తతరా (క.)] హేసా, భో గోతమ, యదిదం ఉపేక్ఖా’’తి.

‘‘చత్తారోమే, పోతలియ, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో…పే… ఇమే ఖో, పోతలియ, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం ఖో, పోతలియ, చతున్నం పుగ్గలానం య్వాయం పుగ్గలో అవణ్ణారహస్స చ అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, వణ్ణారహస్స చ వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన; అయం ఇమేసం చతున్నం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? అభిక్కన్తా హేసా, పోతలియ, యదిదం తత్థ తత్థ కాలఞ్ఞుతా’’తి.

‘‘చత్తారోమే, భో గోతమ, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో…పే… ఇమే ఖో, భో గోతమ, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, భో గోతమ, చతున్నం పుగ్గలానం య్వాయం పుగ్గలో అవణ్ణారహస్స చ అవణ్ణం భాసితా భూతం తచ్ఛం కాలేన, వణ్ణారహస్స చ వణ్ణం భాసితా భూతం తచ్ఛం కాలేన; అయం మే పుగ్గలో ఖమతి ఇమేసం చతున్నం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? అభిక్కన్తా హేసా, భో గోతమ, యదిదం తత్థ తత్థ కాలఞ్ఞుతా.

‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ, అభిక్కన్తం, భో గోతమ! సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి, ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి. దసమం.

అసురవగ్గో పఞ్చమో.