(౯) ౪. మచలవగ్గో

౧. పాణాతిపాతసుత్తం

౮౧. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? పాణాతిపాతీ హోతి, అదిన్నాదాయీ హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారీ హోతి, ముసావాదీ హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. పఠమం.

౨. ముసావాదసుత్తం

౮౨. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? ముసావాదీ హోతి, పిసుణవాచో హోతి, ఫరుసవాచో హోతి, సమ్ఫప్పలాపీ హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? ముసావాదా పటివిరతో హోతి, పిసుణాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, ఫరుసాయ వాచాయ పటివిరతో హోతి, సమ్ఫప్పలాపా పటివిరతో హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. దుతియం.

౩. అవణ్ణారహసుత్తం

౮౩. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా అవణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసతి, అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా వణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసతి, అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా అప్పసాదనీయే ఠానే పసాదం ఉపదంసేతి, అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా పసాదనీయే ఠానే అప్పసాదం ఉపదంసేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసతి, అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసతి, అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా అప్పసాదనీయే ఠానే అప్పసాదం ఉపదంసేతి అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా పసాదనీయే ఠానే పసాదం ఉపదంసేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. తతియం.

౪. కోధగరుసుత్తం

౮౪. ‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే. కతమేహి చతూహి? కోధగరు హోతి న సద్ధమ్మగరు, మక్ఖగరు హోతి న సద్ధమ్మగరు, లాభగరు హోతి న సద్ధమ్మగరు, సక్కారగరు హోతి న సద్ధమ్మగరు – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం నిరయే.

‘‘చతూహి, భిక్ఖవే, ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే. కతమేహి చతూహి? సద్ధమ్మగరు హోతి న కోధగరు, సద్ధమ్మగరు హోతి న మక్ఖగరు, సద్ధమ్మగరు హోతి న లాభగరు, సద్ధమ్మగరు హోతి న సక్కారగరు – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, చతూహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో యథాభతం నిక్ఖిత్తో ఏవం సగ్గే’’తి. చతుత్థం.

౫. తమోతమసుత్తం

౮౫. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? తమో తమపరాయణో [… పరాయనో (స్యా. కం. పీ.) పు. ప. ౧౬౮; సం. ని. ౧.౧౩౨], తమో జోతిపరాయణో, జోతి తమపరాయణో, జోతి జోతిపరాయణో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో తమో హోతి తమపరాయణో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో నీచే కులే పచ్చాజాతో హోతి – చణ్డాలకులే వా వేనకులే వా నేసాదకులే వా రథకారకులే వా పుక్కుసకులే వా దలిద్దే అప్పన్నపానభోజనే కసిరవుత్తికే, యత్థ కసిరేన ఘాసచ్ఛాదో లబ్భతి. సో చ హోతి దుబ్బణ్ణో దుద్దసికో ఓకోటిమకో బవ్హాబాధో కాణో వా కుణీ వా ఖఞ్జో వా పక్ఖహతో వా, న లాభీ అన్నస్స పానస్స వత్థస్స యానస్స మాలాగన్ధవిలేపనస్స సేయ్యావసథపదీపేయ్యస్స. సో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి. సో కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో తమో హోతి తమపరాయణో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో తమో హోతి జోతిపరాయణో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో నీచే కులే పచ్చాజాతో హోతి – చణ్డాలకులే వా వేనకులే వా నేసాదకులే వా రథకారకులే వా పుక్కుసకులే వా దలిద్దే అప్పన్నపానభోజనే కసిరవుత్తికే, యత్థ కసిరేన ఘాసచ్ఛాదో లబ్భతి; సో చ హోతి దుబ్బణ్ణో దుద్దసికో ఓకోటిమకో బవ్హాబాధో కాణో వా కుణీ వా ఖఞ్జో వా పక్ఖహతో వా న లాభీ అన్నస్స పానస్స వత్థస్స యానస్స మాలాగన్ధవిలేపనస్స సేయ్యావసథపదీపేయ్యస్స. సో కాయేన సుచరితం చరతి, వాచాయ సుచరితం చరతి, మనసా సుచరితం చరతి. సో కాయేన సుచరితం చరిత్వా, వాచాయ సుచరితం చరిత్వా, మనసా సుచరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో తమో హోతి జోతిపరాయణో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో జోతి హోతి తమపరాయణో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఉచ్చే కులే పచ్చాజాతో హోతి – ఖత్తియమహాసాలకులే వా బ్రాహ్మణమహాసాలకులే వా గహపతిమహాసాలకులే వా అడ్ఢే మహద్ధనే మహాభోగే పహూతజాతరూపరజతే పహూతవిత్తూపకరణే పహూతధనధఞ్ఞే; సో చ హోతి అభిరూపో దస్సనీయో పాసాదికో పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతో, లాభీ అన్నస్స పానస్స వత్థస్స యానస్స మాలాగన్ధవిలేపనస్స సేయ్యావసథపదీపేయ్యస్స. సో కాయేన దుచ్చరితం చరతి, వాచాయ దుచ్చరితం చరతి, మనసా దుచ్చరితం చరతి. సో కాయేన దుచ్చరితం చరిత్వా, వాచాయ దుచ్చరితం చరిత్వా, మనసా దుచ్చరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో జోతి హోతి తమపరాయణో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో జోతి హోతి జోతిపరాయణో? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఉచ్చే కులే పచ్చాజాతో హోతి – ఖత్తియమహాసాలకులే వా బ్రాహ్మణమహాసాలకులే వా గహపతిమహాసాలకులే వా అడ్ఢే మహద్ధనే మహాభోగే పహూతజాతరూపరజతే పహూతవిత్తూపకరణే పహూతధనధఞ్ఞే; సో చ హోతి అభిరూపో దస్సనీయో పాసాదికో పరమాయ వణ్ణపోక్ఖరతాయ సమన్నాగతో, లాభీ అన్నస్స పానస్స వత్థస్స యానస్స మాలాగన్ధవిలేపనస్స సేయ్యావసథపదీపేయ్యస్స. సో కాయేన సుచరితం చరతి, వాచాయ సుచరితం చరతి, మనసా సుచరితం చరతి. సో కాయేన సుచరితం చరిత్వా, వాచాయ సుచరితం చరిత్వా, మనసా సుచరితం చరిత్వా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో జోతి హోతి జోతిపరాయణో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. పఞ్చమం.

౬. ఓణతోణతసుత్తం

౮౬. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? ఓణతోణతో, ఓణతుణ్ణతో, ఉణ్ణతోణతో, ఉణ్ణతుణ్ణతో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి [పు. ప. ౧౬౯]. ఛట్ఠం.

౭. పుత్తసుత్తం

౮౭. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? సమణమచలో, సమణపుణ్డరీకో, సమణపదుమో, సమణేసు సమణసుఖుమాలో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణమచలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సేఖో హోతి పాటిపదో [పటిపదో (స్యా. కం. పీ.) మ. ని. ౨ సేఖసుత్తవణ్ణనా ఓలోకేతబ్బా]; అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానో విహరతి. సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, రఞ్ఞో ఖత్తియస్స ముద్ధావసిత్తస్స జేట్ఠో పుత్తో ఆభిసేకో అనభిసిత్తో మచలప్పత్తో; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సేఖో హోతి పాటిపదో, అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానో విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణమచలో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, నో చ ఖో అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి [ఫస్సిత్వా (సీ. పీ.)]. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, అట్ఠ చ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణేసు సమణసుఖుమాలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యాచితోవ బహులం చీవరం పరిభుఞ్జతి, అప్పం అయాచితో; యాచితోవ బహులం పిణ్డపాతం పరిభుఞ్జతి, అప్పం అయాచితో; యాచితోవ బహులం సేనాసనం పరిభుఞ్జతి, అప్పం అయాచితో; యాచితోవ బహులం గిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారం పరిభుఞ్జతి, అప్పం అయాచితో. యేహి ఖో పన సబ్రహ్మచారీహి సద్ధిం విహరతి, త్యస్స [త్యాస్స (సీ.) అ. ని. ౫.౧౦౪] మనాపేనేవ బహులం కాయకమ్మేన సముదాచరన్తి, అప్పం అమనాపేన; మనాపేనేవ బహులం వచీకమ్మేన సముదాచరన్తి, అప్పం అమనాపేన; మనాపేనేవ బహులం మనోకమ్మేన సముదాచరన్తి, అప్పం అమనాపేన; మనాపంయేవ బహులం ఉపహారం ఉపహరన్తి, అప్పం అమనాపం. యాని ఖో పన తాని వేదయితాని పిత్తసముట్ఠానాని వా సేమ్హసముట్ఠానాని వా వాతసముట్ఠానాని వా సన్నిపాతికాని వా ఉతుపరిణామజాని వా విసమపరిహారజాని వా ఓపక్కమికాని వా కమ్మవిపాకజాని వా, తాని పనస్స న బహుదేవ ఉప్పజ్జన్తి. అప్పాబాధో హోతి. చతున్నం ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణేసు సమణసుఖుమాలో హోతి.

‘‘యఞ్హి తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య సమణేసు సమణసుఖుమాలోతి, మమేవ తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య సమణేసు సమణసుఖుమాలోతి. అహఞ్హి, భిక్ఖవే, యాచితోవ బహులం చీవరం పరిభుఞ్జామి, అప్పం అయాచితో; యాచితోవ బహులం పిణ్డపాతం పరిభుఞ్జామి, అప్పం అయాచితో; యాచితోవ బహులం సేనాసనం పరిభుఞ్జామి, అప్పం అయాచితో; యాచితోవ బహులం గిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారం పరిభుఞ్జామి, అప్పం అయాచితో. యేహి ఖో పన భిక్ఖూహి సద్ధిం విహరామి తే మే మనాపేనేవ బహులం కాయకమ్మేన సముదాచరన్తి, అప్పం అమనాపేన; మనాపేనేవ బహులం వచీకమ్మేన సముదాచరన్తి, అప్పం అమనాపేన; మనాపేనేవ బహులం మనోకమ్మేన సముదాచరన్తి, అప్పం అమనాపేన; మనాపంయేవ బహులం ఉపహారం ఉపహరన్తి, అప్పం అమనాపం. యాని ఖో పన తాని వేదయితాని పిత్తసముట్ఠానాని వా సేమ్హసముట్ఠానాని వా వాతసముట్ఠానాని వా సన్నిపాతికాని వా ఉతుపరిణామజాని వా విసమపరిహారజాని వా ఓపక్కమికాని వా కమ్మవిపాకజాని వా, తాని మే న బహుదేవ ఉప్పజ్జన్తి. అప్పాబాధోహమస్మి. చతున్నం ఖో పనస్మి ఝానానం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ, ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరామి.

‘‘యఞ్హి తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య సమణేసు సమణసుఖుమాలోతి, మమేవ తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య సమణేసు సమణసుఖుమాలోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. సత్తమం.

౮. సంయోజనసుత్తం

౮౮. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? సమణమచలో, సమణపుణ్డరీకో, సమణపదుమో, సమణేసు సమణసుఖుమాలో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో [పు. ప. ౧౯౦ (థోకం విసదిసం)] సమణమచలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణమచలో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి? ఇధ భిక్ఖవే, భిక్ఖు తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా, రాగదోసమోహానం తనుత్తా సకదాగామీ హోతి, సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణేసు సమణసుఖుమాలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణేసు సమణసుఖుమాలో హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. అట్ఠమం.

౯. సమ్మాదిట్ఠిసుత్తం

౮౯. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? సమణమచలో, సమణపుణ్డరీకో, సమణపదుమో, సమణేసు సమణసుఖుమాలో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణమచలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి, సమ్మావాచో హోతి, సమ్మాకమ్మన్తో హోతి, సమ్మాఆజీవో హోతి, సమ్మావాయామో హోతి, సమ్మాసతి [సమ్మాసతీ (సీ. క.)] హోతి, సమ్మాసమాధి [సమ్మాసమాధీ (సీ. క.)] హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణమచలో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠికో హోతి, సమ్మాసఙ్కప్పో హోతి, సమ్మావాచో హోతి, సమ్మాకమ్మన్తో హోతి, సమ్మాఆజీవో హోతి, సమ్మావాయామో హోతి, సమ్మాసతి హోతి, సమ్మాసమాధి హోతి, సమ్మాఞాణీ హోతి, సమ్మావిముత్తి [సమ్మావిముత్తీ (సీ. క.)] హోతి, నో చ ఖో అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమ్మాదిట్ఠికో హోతి…పే… సమ్మావిముత్తి హోతి, అట్ఠ చ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణేసు సమణసుఖుమాలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యాచితోవ బహులం చీవరం పరిభుఞ్జతి, అప్పం అయాచితో…పే… యఞ్హి తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య సమణేసు సమణసుఖుమాలోతి, మమేవ తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య సమణేసు సమణసుఖుమాలోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. నవమం.

౧౦. ఖన్ధసుత్తం

౯౦. ‘‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే చత్తారో? సమణమచలో, సమణపుణ్డరీకో, సమణపదుమో, సమణేసు సమణసుఖుమాలో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణమచలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సేఖో హోతి అప్పత్తమానసో, అనుత్తరం యోగక్ఖేమం పత్థయమానో విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణమచలో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చసు ఉపాదానక్ఖన్ధేసు ఉదయబ్బయానుపస్సీ విహరతి – ‘ఇతి రూపం, ఇతి రూపస్స సముదయో, ఇతి రూపస్స అత్థఙ్గమో; ఇతి వేదనా…పే… ఇతి సఞ్ఞా…పే… ఇతి సఙ్ఖారా…పే… ఇతి విఞ్ఞాణం, ఇతి విఞ్ఞాణస్స సముదయో, ఇతి విఞ్ఞాణస్స అత్థఙ్గమో’తి; నో చ ఖో అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపుణ్డరీకో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చసు ఉపాదానక్ఖన్ధేసు ఉదయబ్బయానుపస్సీ విహరతి – ‘ఇతి రూపం, ఇతి రూపస్స సముదయో, ఇతి రూపస్స అత్థఙ్గమో; ఇతి వేదనా…పే… ఇతి సఞ్ఞా…పే… ఇతి సఙ్ఖారా…పే… ఇతి విఞ్ఞాణం, ఇతి విఞ్ఞాణస్స సముదయో, ఇతి విఞ్ఞాణస్స అత్థఙ్గమో’తి; అట్ఠ చ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణపదుమో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పుగ్గలో సమణేసు సమణసుఖుమాలో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యాచితోవ బహులం చీవరం పరిభుఞ్జతి, అప్పం అయాచితో…పే… మమేవ తం, భిక్ఖవే, సమ్మా వదమానో వదేయ్య సమణేసు సమణసుఖుమాలోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మి’’న్తి. దసమం.

మచలవగ్గో చతుత్థో.