౫. చూళవగ్గో

౧. సమ్ముఖీభావసుత్తం

౪౧. ‘‘తిణ్ణం, భిక్ఖవే, సమ్ముఖీభావా సద్ధో కులపుత్తో బహుం పుఞ్ఞం పసవతి. కతమేసం తిణ్ణం? సద్ధాయ, భిక్ఖవే, సమ్ముఖీభావా సద్ధో కులపుత్తో బహుం పుఞ్ఞం పసవతి. దేయ్యధమ్మస్స, భిక్ఖవే, సమ్ముఖీభావా సద్ధో కులపుత్తో బహుం పుఞ్ఞం పసవతి. దక్ఖిణేయ్యానం, భిక్ఖవే, సమ్ముఖీభావా సద్ధో కులపుత్తో బహుం పుఞ్ఞం పసవతి. ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం సమ్ముఖీభావా సద్ధో కులపుత్తో బహుం పుఞ్ఞం పసవతీ’’తి. పఠమం.

౨. తిఠానసుత్తం

౪౨. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, ఠానేహి సద్ధో పసన్నో వేదితబ్బో. కతమేహి తీహి? సీలవన్తానం దస్సనకామో హోతి, సద్ధమ్మం సోతుకామో హోతి, విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి ముత్తచాగో పయతపాణి వోస్సగ్గరతో యాచయోగో దానసంవిభాగరతో. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ఠానేహి సద్ధో పసన్నో వేదితబ్బో’’.

‘‘దస్సనకామో సీలవతం, సద్ధమ్మం సోతుమిచ్ఛతి;

వినయే మచ్ఛేరమలం, స వే సద్ధోతి వుచ్చతీ’’తి. దుతియం;

౩. అత్థవససుత్తం

౪౩. ‘‘తయో, భిక్ఖవే, అత్థవసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ పరేసం ధమ్మం దేసేతుం. కతమే తయో? యో ధమ్మం దేసేతి సో అత్థప్పటిసంవేదీ చ హోతి ధమ్మప్పటిసంవేదీ చ. యో ధమ్మం సుణాతి సో అత్థప్పటిసంవేదీ చ హోతి ధమ్మప్పటిసంవేదీ చ. యో చేవ ధమ్మం దేసేతి యో చ ధమ్మం సుణాతి ఉభో అత్థప్పటిసంవేదినో చ హోన్తి ధమ్మప్పటిసంవేదినో చ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తయో అత్థవసే సమ్పస్సమానేన అలమేవ పరేసం ధమ్మం దేసేతు’’న్తి. తతియం.

౪. కథాపవత్తిసుత్తం

౪౪. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, ఠానేహి కథా పవత్తినీ హోతి. కతమేహి తీహి? యో ధమ్మం దేసేతి సో అత్థప్పటిసంవేదీ చ హోతి ధమ్మప్పటిసంవేదీ చ. యో ధమ్మం సుణాతి సో అత్థప్పటిసంవేదీ చ హోతి ధమ్మప్పటిసంవేదీ చ. యో చేవ ధమ్మం దేసేతి యో చ ధమ్మం సుణాతి ఉభో అత్థప్పటిసంవేదినో చ హోన్తి ధమ్మప్పటిసంవేదినో చ. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ఠానేహి కథా పవత్తినీ హోతీ’’తి. చతుత్థం.

౫. పణ్డితసుత్తం

౪౫. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, పణ్డితపఞ్ఞత్తాని సప్పురిసపఞ్ఞత్తాని. కతమాని తీణి? దానం, భిక్ఖవే, పణ్డితపఞ్ఞత్తం సప్పురిసపఞ్ఞత్తం. పబ్బజ్జా, భిక్ఖవే, పణ్డితపఞ్ఞత్తా సప్పురిసపఞ్ఞత్తా. మాతాపితూనం, భిక్ఖవే, ఉపట్ఠానం పణ్డితపఞ్ఞత్తం సప్పురిసపఞ్ఞత్తం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి పణ్డితపఞ్ఞత్తాని సప్పురిసపఞ్ఞత్తానీ’’తి.

‘‘సబ్భి దానం ఉపఞ్ఞత్తం, అహింసా సంయమో దమో;

మాతాపితు ఉపట్ఠానం, సన్తానం బ్రహ్మచారినం.

‘‘సతం ఏతాని ఠానాని, యాని సేవేథ పణ్డితో;

అరియో దస్సనసమ్పన్నో, స లోకం భజతే సివ’’న్తి. పఞ్చమం;

౬. సీలవన్తసుత్తం

౪౬. ‘‘యం, భిక్ఖవే, సీలవన్తో పబ్బజితా గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరన్తి. తత్థ మనుస్సా తీహి ఠానేహి బహుం పుఞ్ఞం పసవన్తి. కతమేహి తీహి? కాయేన, వాచాయ, మనసా. యం, భిక్ఖవే, సీలవన్తో పబ్బజితా గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరన్తి. తత్థ మనుస్సా ఇమేహి తీహి ఠానేహి బహుం పుఞ్ఞం పసవన్తీ’’తి. ఛట్ఠం.

౭. సఙ్ఖతలక్ఖణసుత్తం

౪౭. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, సఙ్ఖతస్స సఙ్ఖతలక్ఖణాని. కతమాని తీణి? ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, వయో పఞ్ఞాయతి, ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి సఙ్ఖతస్స సఙ్ఖతలక్ఖణానీ’’తి. సత్తమం.

౮. అసఙ్ఖతలక్ఖణసుత్తం

౪౮. ‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, అసఙ్ఖతస్స అసఙ్ఖతలక్ఖణాని. కతమాని తీణి? న ఉప్పాదో పఞ్ఞాయతి, న వయో పఞ్ఞాయతి, న ఠితస్స అఞ్ఞథత్తం పఞ్ఞాయతి. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, తీణి అసఙ్ఖతస్స అసఙ్ఖతలక్ఖణానీ’’తి. అట్ఠమం.

౯. పబ్బతరాజసుత్తం

౪౯. ‘‘హిమవన్తం, భిక్ఖవే, పబ్బతరాజం నిస్సాయ మహాసాలా తీహి వడ్ఢీహి వడ్ఢన్తి. కతమాహి తీహి? సాఖాపత్తపలాసేన వడ్ఢన్తి, తచపపటికాయ వడ్ఢన్తి, ఫేగ్గుసారేన వడ్ఢన్తి. హిమవన్తం, భిక్ఖవే, పబ్బతరాజం నిస్సాయ మహాసాలా ఇమాహి తీహి వడ్ఢీహి వడ్ఢన్తి.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, సద్ధం కులపతిం నిస్సాయ అన్తో జనో తీహి వడ్ఢీహి వడ్ఢతి. కతమాహి తీహి? సద్ధాయ వడ్ఢతి, సీలేన వడ్ఢతి, పఞ్ఞాయ వడ్ఢతి. సద్ధం, భిక్ఖవే, కులపతిం నిస్సాయ అన్తో జనో ఇమాహి తీహి వడ్ఢీహి వడ్ఢతీ’’తి.

‘‘యథాపి పబ్బతో సేలో, అరఞ్ఞస్మిం బ్రహావనే;

తం రుక్ఖా ఉపనిస్సాయ, వడ్ఢన్తే తే వనప్పతీ.

‘‘తథేవ సీలసమ్పన్నం, సద్ధం కులపతిం ఇధ;

ఉపనిస్సాయ వడ్ఢన్తి, పుత్తదారా చ బన్ధవా;

అమచ్చా ఞాతిసఙ్ఘా చ, యే చస్స అనుజీవినో.

‘‘త్యాస్స సీలవతో సీలం, చాగం సుచరితాని చ;

పస్సమానానుకుబ్బన్తి, అత్తమత్థం [యే భవన్తి (సీ. స్యా. కం. పీ.)] విచక్ఖణా.

‘‘ఇధ ధమ్మం చరిత్వాన, మగ్గం సుగతిగామినం;

నన్దినో దేవలోకస్మిం, మోదన్తి కామకామినో’’తి. నవమం;

౧౦. ఆతప్పకరణీయసుత్తం

౫౦. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, ఠానేహి ఆతప్పం కరణీయం. కతమేహి తీహి? అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఆతప్పం కరణీయం, అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఆతప్పం కరణీయం, ఉప్పన్నానం సారీరికానం వేదనానం దుక్ఖానం తిబ్బానం ఖరానం కటుకానం అసాతానం అమనాపానం పాణహరానం అధివాసనాయ ఆతప్పం కరణీయం. ఇమేహి తీహి, భిక్ఖవే, ఠానేహి ఆతప్పం కరణీయం.

‘‘యతో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనుప్పన్నానం పాపకానం అకుసలానం ధమ్మానం అనుప్పాదాయ ఆతప్పం కరోతి, అనుప్పన్నానం కుసలానం ధమ్మానం ఉప్పాదాయ ఆతప్పం కరోతి, ఉప్పన్నానం సారీరికానం వేదనానం దుక్ఖానం తిబ్బానం ఖరానం కటుకానం అసాతానం అమనాపానం పాణహరానం అధివాసనాయ ఆతప్పం కరోతి. అయం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆతాపీ నిపకో సతో సమ్మా దుక్ఖస్స అన్తకిరియాయా’’తి. దసమం.

౧౧. మహాచోరసుత్తం

౫౧. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతో మహాచోరో సన్ధిమ్పి ఛిన్దతి, నిల్లోపమ్పి హరతి, ఏకాగారికమ్పి కరోతి, పరిపన్థేపి తిట్ఠతి. కతమేహి తీహి? ఇధ, భిక్ఖవే, మహాచోరో విసమనిస్సితో చ హోతి, గహననిస్సితో చ హోతి, బలవనిస్సితో చ హోతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, మహాచోరో విసమనిస్సితో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, మహాచోరో నదీవిదుగ్గం వా నిస్సితో హోతి పబ్బతవిసమం వా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, మహాచోరో విసమనిస్సితో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, మహాచోరో గహననిస్సితో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, మహాచోరో తిణగహనం వా నిస్సితో హోతి, రుక్ఖగహనం వా రోధం [గేధం (సీ. పీ.)] వా మహావనసణ్డం వా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, మహాచోరో గహననిస్సితో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, మహాచోరో బలవనిస్సితో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, మహాచోరో రాజానం వా రాజమహామత్తానం వా నిస్సితో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘సచే మం కోచి కిఞ్చి వక్ఖతి, ఇమే మే రాజానో వా రాజమహామత్తా వా పరియోధాయ అత్థం భణిస్సన్తీ’తి. సచే నం కోచి కిఞ్చి ఆహ, త్యాస్స రాజానో వా రాజమహామత్తా వా పరియోధాయ అత్థం భణన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, మహాచోరో బలవనిస్సితో హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, తీహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో మహాచోరో సన్ధిమ్పి ఛిన్దతి, నిల్లోపమ్పి హరతి, ఏకాగారికమ్పి కరోతి, పరిపన్థేపి తిట్ఠతి.

‘‘ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, తీహి అఙ్గేహి సమన్నాగతో పాపభిక్ఖు ఖతం ఉపహతం అత్తానం పరిహరతి, సావజ్జో చ హోతి సానువజ్జో చ విఞ్ఞూనం, బహుఞ్చ అపుఞ్ఞం పసవతి. కతమేహి తీహి? ఇధ, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు విసమనిస్సితో చ హోతి గహననిస్సితో చ బలవనిస్సితో చ.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు విసమనిస్సితో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు విసమేన కాయకమ్మేన సమన్నాగతో హోతి, విసమేన వచీకమ్మేన సమన్నాగతో హోతి, విసమేన మనోకమ్మేన సమన్నాగతో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు విసమనిస్సితో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు గహననిస్సితో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు మిచ్ఛాదిట్ఠికో హోతి, అన్తగ్గాహికాయ దిట్ఠియా సమన్నాగతో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు గహననిస్సితో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు బలవనిస్సితో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు రాజానం వా రాజమహామత్తానం వా నిస్సితో హోతి. తస్స ఏవం హోతి – ‘సచే మం కోచి కిఞ్చి వక్ఖతి, ఇమే మే రాజానో వా రాజమహామత్తా వా పరియోధాయ అత్థం భణిస్సన్తీ’తి. సచే నం కోచి కిఞ్చి ఆహ, త్యాస్స రాజానో వా రాజమహామత్తా వా పరియోధాయ అత్థం భణన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, పాపభిక్ఖు బలవనిస్సితో హోతి. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో పాపభిక్ఖు ఖతం ఉపహతం అత్తానం పరిహరతి, సావజ్జో చ హోతి సానువజ్జో చ విఞ్ఞూనం, బహుఞ్చ అపుఞ్ఞం పసవతీ’’తి. ఏకాదసమం.

చూళవగ్గో పఞ్చమో.