౧. సమిద్ధసుత్తం

౨౧. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో ఆయస్మా చ సమిద్ధో [సవిట్ఠో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో [మహాకోట్ఠితో (సీ. స్యా. కం. పీ.)] యేనాయస్మా సారిపుత్తో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా సారిపుత్తేన సద్ధిం సమ్మోదింసు. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం సమిద్ధం ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ –

‘‘తయోమే, ఆవుసో సమిద్ధ, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో [దిట్ఠప్పత్తో (క.)], సద్ధావిముత్తో. ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం పుగ్గలానం కతమో తే పుగ్గలో ఖమతి అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’’తి?

‘‘తయోమే, ఆవుసో సారిపుత్త, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో. ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం పుగ్గలానం య్వాయం [యోయం (క.)] పుగ్గలో సద్ధావిముత్తో, అయం మే పుగ్గలో ఖమతి ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? ఇమస్స, ఆవుసో, పుగ్గలస్స సద్ధిన్ద్రియం అధిమత్త’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తం మహాకోట్ఠికం ఏతదవోచ – ‘‘తయోమే, ఆవుసో కోట్ఠిక, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో. ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం పుగ్గలానం కతమో తే పుగ్గలో ఖమతి అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’’తి?

‘‘తయోమే, ఆవుసో సారిపుత్త, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో. ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం పుగ్గలానం య్వాయం పుగ్గలో కాయసక్ఖీ, అయం మే పుగ్గలో ఖమతి ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? ఇమస్స, ఆవుసో, పుగ్గలస్స సమాధిన్ద్రియం అధిమత్త’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘తయోమే, ఆవుసో సారిపుత్త, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో. ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం పుగ్గలానం కతమో తే పుగ్గలో ఖమతి అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’’తి?

‘‘తయోమే, ఆవుసో కోట్ఠిక, పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. కతమే తయో? కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో. ఇమే ఖో, ఆవుసో, తయో పుగ్గలా సన్తో సంవిజ్జమానా లోకస్మిం. ఇమేసం, ఆవుసో, తిణ్ణం పుగ్గలానం య్వాయం పుగ్గలో దిట్ఠిప్పత్తో, అయం మే పుగ్గలో ఖమతి ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చ. తం కిస్స హేతు? ఇమస్స, ఆవుసో, పుగ్గలస్స పఞ్ఞిన్ద్రియం అధిమత్త’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో ఆయస్మన్తఞ్చ సమిద్ధం ఆయస్మన్తఞ్చ మహాకోట్ఠికం ఏతదవోచ – ‘‘బ్యాకతం ఖో, ఆవుసో, అమ్హేహి సబ్బేహేవ యథాసకం పటిభానం. ఆయామావుసో, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమిస్సామ; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేస్సామ. యథా నో భగవా బ్యాకరిస్సతి తథా నం ధారేస్సామా’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా చ సమిద్ధో ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పచ్చస్సోసుం. అథ ఖో ఆయస్మా చ సారిపుత్తో ఆయస్మా చ సమిద్ధో ఆయస్మా చ మహాకోట్ఠికో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో యావతకో అహోసి ఆయస్మతా చ సమిద్ధేన ఆయస్మతా చ మహాకోట్ఠికేన సద్ధిం కథాసల్లాపో తం సబ్బం భగవతో ఆరోచేసి.

‘‘న ఖ్వేత్థ, సారిపుత్త, సుకరం ఏకంసేన బ్యాకాతుం – ‘అయం ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’తి. ఠానఞ్హేతం, సారిపుత్త, విజ్జతి య్వాయం పుగ్గలో సద్ధావిముత్తో స్వాస్స [స్వాయం (స్యా. కం. పీ.), సోయం (క.)] అరహత్తాయ పటిపన్నో, య్వాయం పుగ్గలో కాయసక్ఖీ స్వాస్స సకదాగామీ వా అనాగామీ వా, యో చాయం పుగ్గలో దిట్ఠిప్పత్తో సోపస్స [సోయం (క.)] సకదాగామీ వా అనాగామీ వా.

‘‘న ఖ్వేత్థ, సారిపుత్త, సుకరం ఏకంసేన బ్యాకాతుం – ‘అయం ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’తి. ఠానఞ్హేతం, సారిపుత్త, విజ్జతి య్వాయం పుగ్గలో కాయసక్ఖీ స్వాస్స అరహత్తాయ పటిపన్నో, య్వాయం పుగ్గలో సద్ధావిముత్తో స్వాస్స సకదాగామీ వా అనాగామీ వా, యో చాయం పుగ్గలో దిట్ఠిప్పత్తో సోపస్స సకదాగామీ వా అనాగామీ వా.

‘‘న ఖ్వేత్థ, సారిపుత్త, సుకరం ఏకంసేన బ్యాకాతుం – ‘అయం ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’తి. ఠానఞ్హేతం, సారిపుత్త, విజ్జతి య్వాయం పుగ్గలో దిట్ఠిప్పత్తో స్వాస్స అరహత్తాయ పటిపన్నో, య్వాయం పుగ్గలో సద్ధావిముత్తో స్వాస్స సకదాగామీ వా అనాగామీ వా, యో చాయం పుగ్గలో కాయసక్ఖీ సోపస్స సకదాగామీ వా అనాగామీ వా.

‘‘న ఖ్వేత్థ, సారిపుత్త, సుకరం ఏకంసేన బ్యాకాతుం – ‘అయం ఇమేసం తిణ్ణం పుగ్గలానం అభిక్కన్తతరో చ పణీతతరో చా’’’తి. పఠమం.