౨. అధికరణవగ్గో

౧౧. ‘‘ద్వేమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని ద్వే? పటిసఙ్ఖానబలఞ్చ భావనాబలఞ్చ. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, పటిసఙ్ఖానబలం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కాయదుచ్చరితస్స ఖో పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చ, వచీదుచ్చరితస్స పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చ, మనోదుచ్చరితస్స పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చా’తి. సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ కాయదుచ్చరితం పహాయ కాయసుచరితం భావేతి, వచీదుచ్చరితం పహాయ వచీసుచరితం భావేతి, మనోదుచ్చరితం పహాయ మనోసుచరితం భావేతి, సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పటిసఙ్ఖానబలం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, భావనాబలం. తత్ర, భిక్ఖవే, యమిదం [యదిదం (సీ.)] భావనాబలం సేఖానమేతం [సేఖమేతం (సీ. స్యా. కం.)] బలం. సేఖఞ్హి సో, భిక్ఖవే, బలం ఆగమ్మ రాగం పజహతి, దోసం పజహతి, మోహం పజహతి. రాగం పహాయ, దోసం పహాయ, మోహం పహాయ యం అకుసలం న తం కరోతి, యం పాపం న తం సేవతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భావనాబలం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే బలానీ’’తి.

౧౨. ‘‘ద్వేమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని ద్వే? పటిసఙ్ఖానబలఞ్చ భావనాబలఞ్చ. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, పటిసఙ్ఖానబలం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కాయదుచ్చరితస్స ఖో పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చ, వచీదుచ్చరితస్స పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చ, మనోదుచ్చరితస్స పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చా’తి. సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ కాయదుచ్చరితం పహాయ కాయసుచరితం భావేతి, వచీదుచ్చరితం పహాయ వచీసుచరితం భావేతి, మనోదుచ్చరితం పహాయ మనోసుచరితం భావేతి, సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పటిసఙ్ఖానబలం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, భావనాబలం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోసగ్గపరిణామిం, ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… వీరియసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పీతిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… పస్సద్ధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… సమాధిసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి… ఉపేక్ఖాసమ్బోజ్ఝఙ్గం భావేతి వివేకనిస్సితం విరాగనిస్సితం నిరోధనిస్సితం వోసగ్గపరిణామిం. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భావనాబలం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే బలానీ’’తి.

౧౩. ‘‘ద్వేమాని, భిక్ఖవే, బలాని. కతమాని ద్వే? పటిసఙ్ఖానబలఞ్చ భావనాబలఞ్చ. కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, పటిసఙ్ఖానబలం? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘కాయదుచ్చరితస్స ఖో పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చ, వచీదుచ్చరితస్స ఖో పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చ, మనోదుచ్చరితస్స ఖో పాపకో విపాకో దిట్ఠే చేవ ధమ్మే అభిసమ్పరాయఞ్చా’తి. సో ఇతి పటిసఙ్ఖాయ కాయదుచ్చరితం పహాయ కాయసుచరితం భావేతి, వచీదుచ్చరితం పహాయ వచీసుచరితం భావేతి, మనోదుచ్చరితం పహాయ మనోసుచరితం భావేతి, సుద్ధం అత్తానం పరిహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, పటిసఙ్ఖానబలం.

‘‘కతమఞ్చ, భిక్ఖవే, భావనాబలం? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి, వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి సవితక్కం సవిచారం వివేకజం పీతిసుఖం పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. వితక్కవిచారానం వూపసమా అజ్ఝత్తం సమ్పసాదనం చేతసో ఏకోదిభావం అవితక్కం అవిచారం సమాధిజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. పీతియా చ విరాగా ఉపేక్ఖకో చ విహరతి సతో చ సమ్పజానో, సుఖఞ్చ కాయేన పటిసంవేదేతి, యం తం అరియా ఆచిక్ఖన్తి – ‘ఉపేక్ఖకో సతిమా సుఖవిహారీ’తి తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సానం అత్థఙ్గమా అదుక్ఖమసుఖం ఉపేక్ఖాసతిపారిసుద్ధిం చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇదం వుచ్చతి, భిక్ఖవే, భావనాబలం. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే బలానీ’’తి.

౧౪. ‘‘ద్వేమా, భిక్ఖవే, తథాగతస్స ధమ్మదేసనా. కతమా ద్వే? సంఖిత్తేన చ విత్థారేన చ. ఇమా ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే తథాగతస్స ధమ్మదేసనా’’తి.

౧౫. ‘‘యస్మిం, భిక్ఖవే, అధికరణే ఆపన్నో [ఆపత్తాపన్నో (క.)] చ భిక్ఖు చోదకో చ భిక్ఖు న సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి తస్మేతం, భిక్ఖవే, అధికరణే పాటికఙ్ఖం దీఘత్తాయ ఖరత్తాయ వాళత్తాయ సంవత్తిస్సతి, భిక్ఖూ చ న ఫాసుం [న ఫాసు (క.)] విహరిస్సన్తీతి [విహరిస్సన్తి (సీ. స్యా. కం. క.)]. యస్మిఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అధికరణే ఆపన్నో చ భిక్ఖు చోదకో చ భిక్ఖు సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి తస్మేతం, భిక్ఖవే, అధికరణే పాటికఙ్ఖం న దీఘత్తాయ ఖరత్తాయ వాళత్తాయ సంవత్తిస్సతి, భిక్ఖూ చ ఫాసుం విహరిస్సన్తీతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, ఆపన్నో భిక్ఖు సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి? ఇధ, భిక్ఖవే, ఆపన్నో భిక్ఖు ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘అహం ఖో అకుసలం ఆపన్నో కఞ్చిదేవ [కిఞ్చిదేవ (క.)] దేసం కాయేన. మం సో [తస్మా మం సో (సీ. స్యా.)] భిక్ఖు అద్దస అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన. నో చే అహం అకుసలం ఆపజ్జేయ్యం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన, న మం సో భిక్ఖు పస్సేయ్య అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన. యస్మా చ ఖో, అహం అకుసలం ఆపన్నో కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన, తస్మా మం సో భిక్ఖు అద్దస అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన. దిస్వా చ పన మం సో భిక్ఖు అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన అనత్తమనో అహోసి. అనత్తమనో సమానో అనత్తమనవచనం [అనత్తమనవాచం (క.)] మం సో భిక్ఖు అవచ. అనత్తమనవచనాహం [అనత్తమనవాచం నాహం (క.)] తేన భిక్ఖునా వుత్తో సమానో అనత్తమనో [అత్తమనో (క.)] అహోసిం. అనత్తమనో సమానో పరేసం ఆరోచేసిం. ఇతి మమేవ తత్థ అచ్చయో అచ్చగమా సుఙ్కదాయకంవ భణ్డస్మిన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, ఆపన్నో భిక్ఖు సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, చోదకో భిక్ఖు సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి? ఇధ, భిక్ఖవే, చోదకో భిక్ఖు ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖతి – ‘అయం ఖో భిక్ఖు అకుసలం ఆపన్నో కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన. అహం ఇమం భిక్ఖుం అద్దసం అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన. నో చే అయం భిక్ఖు అకుసలం ఆపజ్జేయ్య కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన, నాహం ఇమం భిక్ఖుం పస్సేయ్యం అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన. యస్మా చ ఖో, అయం భిక్ఖు అకుసలం ఆపన్నో కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన, తస్మా అహం ఇమం భిక్ఖుం అద్దసం అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన. దిస్వా చ పనాహం ఇమం భిక్ఖుం అకుసలం ఆపజ్జమానం కిఞ్చిదేవ దేసం కాయేన అనత్తమనో అహోసిం. అనత్తమనో సమానో అనత్తమనవచనాహం ఇమం భిక్ఖుం అవచం. అనత్తమనవచనాయం భిక్ఖు మయా వుత్తో సమానో అనత్తమనో అహోసి. అనత్తమనో సమానో పరేసం ఆరోచేసి. ఇతి మమేవ తత్థ అచ్చయో అచ్చగమా సుఙ్కదాయకంవ భణ్డస్మిన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, చోదకో భిక్ఖు సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి.

‘‘యస్మిం, భిక్ఖవే, అధికరణే ఆపన్నో చ భిక్ఖు చోదకో చ భిక్ఖు న సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి తస్మేతం, భిక్ఖవే, అధికరణే పాటికఙ్ఖం దీఘత్తాయ ఖరత్తాయ వాళత్తాయ సంవత్తిస్సతి, భిక్ఖూ చ న ఫాసుం విహరిస్సన్తీతి. యస్మిఞ్చ ఖో, భిక్ఖవే, అధికరణే ఆపన్నో చ భిక్ఖు చోదకో చ భిక్ఖు సాధుకం అత్తనావ అత్తానం పచ్చవేక్ఖతి తస్మేతం, భిక్ఖవే, అధికరణే పాటికఙ్ఖం న దీఘత్తాయ ఖరత్తాయ వాళత్తాయ సంవత్తిస్సతి, భిక్ఖూ చ ఫాసు విహరిస్సన్తీ’’తి.

౧౬. అథ ఖో అఞ్ఞతరో బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సో బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కో ను ఖో, భో గోతమ, హేతు కో పచ్చయో యేన మిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తీ’’తి? ‘‘అధమ్మచరియావిసమచరియాహేతు ఖో, బ్రాహ్మణ, ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తీ’’తి.

‘‘కో ను ఖో, భో గోతమ, హేతు కో పచ్చయో యేన మిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తీ’’తి? ‘‘ధమ్మచరియాసమచరియాహేతు ఖో, బ్రాహ్మణ, ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తీ’’తి.

‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ! అభిక్కన్తం, భో గోతమ! సేయ్యథాపి, భో గోతమ, నిక్కుజ్జితం [నికుజ్జితం (క.)] వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య – ‘చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీ’తి, ఏవమేవం భోతా గోతమేన అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం భవన్తం గోతమం సరణం గచ్ఛామి ధమ్మఞ్చ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి.

౧౭. అథ ఖో జాణుస్సోణి [జాణుసోణి (క.)] బ్రాహ్మణో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది. సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో జాణుస్సోణి బ్రాహ్మణో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కో ను ఖో, భో గోతమ, హేతు కో పచ్చయో యేన మిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తీ’’తి? ‘‘కతత్తా చ, బ్రాహ్మణ, అకతత్తా చ. ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తీ’’తి. ‘‘కో పన, భో గోతమ, హేతు కో పచ్చయో యేన మిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తీ’’తి? ‘‘కతత్తా చ, బ్రాహ్మణ, అకతత్తా చ. ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తీ’’తి. ‘‘న ఖో అహం ఇమస్స భోతో గోతమస్స సంఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం ఆజానామి. సాధు మే భవం గోతమో తథా ధమ్మం దేసేతు యథా అహం ఇమస్స భోతో గోతమస్స సంఖిత్తేన భాసితస్స విత్థారేన అత్థం అవిభత్తస్స విత్థారేన అత్థం ఆజానేయ్య’’న్తి. ‘‘తేన హి, బ్రాహ్మణ, సుణాహి, సాధుకం మనసి కరోహి; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవం భో’’తి ఖో జాణుస్సోణి బ్రాహ్మణో భగవతో పచ్చస్సోసి. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘ఇధ, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చస్స కాయదుచ్చరితం కతం హోతి, అకతం హోతి కాయసుచరితం; వచీదుచ్చరితం కతం హోతి, అకతం హోతి వచీసుచరితం; మనోదుచ్చరితం కతం హోతి, అకతం హోతి మనోసుచరితం. ఏవం ఖో, బ్రాహ్మణ, కతత్తా చ అకతత్తా చ ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జన్తి. ఇధ పన, బ్రాహ్మణ, ఏకచ్చస్స కాయసుచరితం కతం హోతి, అకతం హోతి కాయదుచ్చరితం; వచీసుచరితం కతం హోతి, అకతం హోతి వచీదుచ్చరితం; మనోసుచరితం కతం హోతి, అకతం హోతి మనోదుచ్చరితం. ఏవం ఖో, బ్రాహ్మణ, కతత్తా చ అకతత్తా చ ఏవమిధేకచ్చే సత్తా కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జన్తీ’’తి.

‘‘అభిక్కన్తం, భో గోతమ…పే… ఉపాసకం మం భవం గోతమో ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గత’’న్తి.

౧౮. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం ఆనన్దం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘ఏకంసేనాహం, ఆనన్ద, అకరణీయం వదామి కాయదుచ్చరితం వచీదుచ్చరితం మనోదుచ్చరిత’’న్తి. ‘‘యమిదం, భన్తే, భగవతా ఏకంసేన అకరణీయం అక్ఖాతం కాయదుచ్చరితం వచీదుచ్చరితం మనోదుచ్చరితం తస్మిం అకరణీయే కయిరమానే కో ఆదీనవో పాటికఙ్ఖో’’తి? ‘‘యమిదం, ఆనన్ద, మయా ఏకంసేన అకరణీయం అక్ఖాతం కాయదుచ్చరితం వచీదుచ్చరితం మనోదుచ్చరితం తస్మిం అకరణీయే కయిరమానే అయం ఆదీనవో పాటికఙ్ఖో – అత్తాపి అత్తానం ఉపవదతి, అనువిచ్చ విఞ్ఞూ గరహన్తి, పాపకో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛతి, సమ్మూళ్హో కాలం కరోతి, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జతి. యమిదం, ఆనన్ద, మయా ఏకంసేన అకరణీయం అక్ఖాతం కాయదుచ్చరితం వచీదుచ్చరితం మనోదుచ్చరితం తస్మిం అకరణీయే కయిరమానే అయం ఆదీనవో పాటికఙ్ఖో’’తి.

‘‘ఏకంసేనాహం, ఆనన్ద, కరణీయం వదామి కాయసుచరితం వచీసుచరితం మనోసుచరిత’’న్తి. ‘‘యమిదం, భన్తే, భగవతా ఏకంసేన కరణీయం అక్ఖాతం కాయసుచరితం వచీసుచరితం మనోసుచరితం తస్మిం కరణీయే కయిరమానే కో ఆనిసంసో పాటికఙ్ఖో’’తి? ‘‘యమిదం, ఆనన్ద, మయా ఏకంసేన కరణీయం అక్ఖాతం కాయసుచరితం వచీసుచరితం మనోసుచరితం తస్మిం కరణీయే కయిరమానే అయం ఆనిసంసో పాటికఙ్ఖో – అత్తాపి అత్తానం న ఉపవదతి, అనువిచ్చ విఞ్ఞూ పసంసన్తి, కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛతి, అసమ్మూళ్హో కాలం కరోతి, కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతి. యమిదం, ఆనన్ద, మయా ఏకంసేన కరణీయం అక్ఖాతం కాయసుచరితం వచీసుచరితం మనోసుచరితం తస్మిం కరణీయే కయిరమానే అయం ఆనిసంసో పాటికఙ్ఖో’’తి.

౧౯. ‘‘అకుసలం, భిక్ఖవే, పజహథ. సక్కా, భిక్ఖవే, అకుసలం పజహితుం. నో చేదం [నో చేతం (స్యా. కం. పీ. క.) సం. ని. ౩.౨౮ పస్సితబ్బం], భిక్ఖవే, సక్కా అభవిస్స అకుసలం పజహితుం, నాహం ఏవం వదేయ్యం – ‘అకుసలం, భిక్ఖవే, పజహథా’తి. యస్మా చ ఖో, భిక్ఖవే, సక్కా అకుసలం పజహితుం తస్మాహం ఏవం వదామి – ‘అకుసలం, భిక్ఖవే, పజహథా’తి. అకుసలఞ్చ హిదం, భిక్ఖవే [అకుసలం భిక్ఖవే (క.)], పహీనం అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తేయ్య నాహం ఏవం వదేయ్యం – ‘అకుసలం, భిక్ఖవే, పజహథా’తి. యస్మా చ ఖో, భిక్ఖవే, అకుసలం పహీనం హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి తస్మాహం ఏవం వదామి – ‘అకుసలం, భిక్ఖవే, పజహథా’’’తి.

‘‘కుసలం, భిక్ఖవే, భావేథ. సక్కా, భిక్ఖవే, కుసలం భావేతుం. నో చేదం, భిక్ఖవే, సక్కా అభవిస్స కుసలం భావేతుం, నాహం ఏవం వదేయ్యం – ‘కుసలం, భిక్ఖవే, భావేథా’తి. యస్మా చ ఖో, భిక్ఖవే, సక్కా కుసలం భావేతుం తస్మాహం ఏవం వదామి – ‘కుసలం, భిక్ఖవే, భావేథా’తి. కుసలఞ్చ హిదం, భిక్ఖవే, భావితం అహితాయ దుక్ఖాయ సంవత్తేయ్య, నాహం ఏవం వదేయ్యం – ‘కుసలం, భిక్ఖవే, భావేథా’తి. యస్మా చ ఖో, భిక్ఖవే, కుసలం భావితం హితాయ సుఖాయ సంవత్తతి తస్మాహం ఏవం వదామి – ‘కుసలం, భిక్ఖవే, భావేథా’’’తి.

౨౦. ‘‘ద్వేమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తన్తి. కతమే ద్వే? దున్నిక్ఖిత్తఞ్చ పదబ్యఞ్జనం అత్థో చ దున్నీతో. దున్నిక్ఖిత్తస్స, భిక్ఖవే, పదబ్యఞ్జనస్స అత్థోపి దున్నయో హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే ధమ్మా సద్ధమ్మస్స సమ్మోసాయ అన్తరధానాయ సంవత్తన్తీ’’తి.

౨౧. ‘‘ద్వేమే, భిక్ఖవే, ధమ్మా సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తన్తి. కతమే ద్వే? సునిక్ఖిత్తఞ్చ పదబ్యఞ్జనం అత్థో చ సునీతో. సునిక్ఖిత్తస్స, భిక్ఖవే, పదబ్యఞ్జనస్స అత్థోపి సునయో హోతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే ధమ్మా సద్ధమ్మస్స ఠితియా అసమ్మోసాయ అనన్తరధానాయ సంవత్తన్తీ’’తి.

అధికరణవగ్గో దుతియో.