౫. పరిహానసుత్తం

౫౫. తత్ర ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఆవుసో భిక్ఖవే’’తి [భిక్ఖవోతి (సీ. స్యా.)]. ‘‘ఆవుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ –

‘‘‘పరిహానధమ్మో పుగ్గలో, పరిహానధమ్మో పుగ్గలో’తి, ఆవుసో, వుచ్చతి. ‘అపరిహానధమ్మో పుగ్గలో, అపరిహానధమ్మో పుగ్గలో’తి, ఆవుసో, వుచ్చతి. కిత్తావతా ను ఖో, ఆవుసో, పరిహానధమ్మో పుగ్గలో వుత్తో భగవతా, కిత్తావతా చ పన అపరిహానధమ్మో పుగ్గలో వుత్తో భగవతా’’తి? ‘‘దూరతోపి ఖో మయం, ఆవుసో, ఆగచ్ఛామ ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స సన్తికే ఏతస్స భాసితస్స అత్థమఞ్ఞాతుం. సాధు వతాయస్మన్తంయేవ సారిపుత్తం పటిభాతు ఏతస్స భాసితస్స అత్థో. ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స సుత్వా భిక్ఖూ ధారేస్సన్తీ’’తి.

‘‘తేనహావుసో, సుణాథ, సాధుకం మనసి కరోథ; భాసిస్సామీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స పచ్చస్సోసుం. ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ –

‘‘కిత్తావతా ను ఖో, ఆవుసో, పరిహానధమ్మో పుగ్గలో వుత్తో భగవతా? ఇధావుసో, భిక్ఖు అస్సుతఞ్చేవ ధమ్మం న సుణాతి, సుతా చస్స ధమ్మా సమ్మోసం గచ్ఛన్తి, యే చస్స ధమ్మా పుబ్బే చేతసో అసమ్ఫుట్ఠపుబ్బా తే చస్స న సముదాచరన్తి, అవిఞ్ఞాతఞ్చేవ న విజానాతి. ఏత్తావతా ఖో, ఆవుసో, పరిహానధమ్మో పుగ్గలో వుత్తో భగవతా.

‘‘కిత్తావతా చ పనావుసో, అపరిహానధమ్మో పుగ్గలో వుత్తో భగవతా? ఇధావుసో, భిక్ఖు అస్సుతఞ్చేవ ధమ్మం సుణాతి, సుతా చస్స ధమ్మా న సమ్మోసం గచ్ఛన్తి, యే చస్స ధమ్మా పుబ్బే చేతసో అసమ్ఫుట్ఠపుబ్బా తే చస్స సముదాచరన్తి, అవిఞ్ఞాతఞ్చేవ విజానాతి. ఏత్తావతా ఖో, ఆవుసో, అపరిహానధమ్మో పుగ్గలో వుత్తో భగవతా.

‘‘నో చే, ఆవుసో, భిక్ఖు పరచిత్తపరియాయకుసలో హోతి, అథ ‘సచిత్తపరియాయకుసలో భవిస్సామీ’తి – ఏవఞ్హి వో, ఆవుసో, సిక్ఖితబ్బం.

‘‘కథఞ్చావుసో, భిక్ఖు సచిత్తపరియాయకుసలో హోతి? సేయ్యథాపి, ఆవుసో, ఇత్థీ వా పురిసో వా దహరో యువా మణ్డనకజాతికో ఆదాసే వా పరిసుద్ధే పరియోదాతే అచ్ఛే వా ఉదపత్తే సకం ముఖనిమిత్తం పచ్చవేక్ఖమానో సచే తత్థ పస్సతి రజం వా అఙ్గణం వా, తస్సేవ రజస్స వా అఙ్గణస్స వా పహానాయ వాయమతి. నో చే తత్థ పస్సతి రజం వా అఙ్గణం వా, తేనేవత్తమనో హోతి పరిపుణ్ణసఙ్కప్పో – ‘లాభా వత మే, పరిసుద్ధం వత మే’తి. ఏవమేవ ఖో, ఆవుసో, భిక్ఖునో పచ్చవేక్ఖణా బహుకారా హోతి కుసలేసు ధమ్మేసు – ‘అనభిజ్ఝాలు ను ఖో బహులం విహరామి, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, అబ్యాపన్నచిత్తో ను ఖో బహులం విహరామి, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, విగతథినమిద్ధో ను ఖో బహులం విహరామి, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, అనుద్ధతో ను ఖో బహులం విహరామి, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, తిణ్ణవిచికిచ్ఛో ను ఖో బహులం విహరామి, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, అక్కోధనో ను ఖో బహులం విహరామి, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, అసంకిలిట్ఠచిత్తో ను ఖో బహులం విహరామి, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, లాభీ ను ఖోమ్హి అజ్ఝత్తం ధమ్మపామోజ్జస్స, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, లాభీ ను ఖోమ్హి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో, లాభీ ను ఖోమ్హి అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, సంవిజ్జతి ను ఖో మే ఏసో ధమ్మో ఉదాహు నో’తి.

‘‘సచే పన, ఆవుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో సబ్బేపిమే కుసలే ధమ్మే అత్తని న సమనుపస్సతి, తేనావుసో, భిక్ఖునా సబ్బేసంయేవ ఇమేసం కుసలానం ధమ్మానం పటిలాభాయ అధిమత్తో ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరణీయం. సేయ్యథాపి, ఆవుసో, ఆదిత్తచేలో వా ఆదిత్తసీసో వా. తస్సేవ చేలస్స వా సీసస్స వా నిబ్బాపనాయ అధిమత్తం ఛన్దఞ్చ వాయామఞ్చ ఉస్సాహఞ్చ ఉస్సోళ్హిఞ్చ అప్పటివానిఞ్చ సతిఞ్చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరేయ్య. ఏవమేవం ఖో, ఆవుసో, తేన భిక్ఖునా సబ్బేసంయేవ కుసలానం ధమ్మానం పటిలాభాయ అధిమత్తో ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరణీయం.

‘‘సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో ఏకచ్చే కుసలే ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి, ఏకచ్చే కుసలే ధమ్మే అత్తని న సమనుపస్సతి, తేనావుసో, భిక్ఖునా యే కుసలే ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి తేసు కుసలేసు ధమ్మేసు పతిట్ఠాయ, యే కుసలే ధమ్మే అత్తని న సమనుపస్సతి తేసం కుసలానం ధమ్మానం పటిలాభాయ అధిమత్తో ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరణీయం. సేయ్యథాపి, ఆవుసో, ఆదిత్తచేలో వా ఆదిత్తసీసో వా. తస్సేవ చేలస్స వా సీసస్స వా నిబ్బాపనాయ అధిమత్తం ఛన్దఞ్చ వాయామఞ్చ ఉస్సాహఞ్చ ఉస్సోళ్హిఞ్చ అప్పటివానిఞ్చ సతిఞ్చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరేయ్య. ఏవమేవం ఖో, ఆవుసో, తేన భిక్ఖునా యే కుసలే ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి తేసు కుసలేసు ధమ్మేసు పతిట్ఠాయ, యే కుసలే ధమ్మే అత్తని న సమనుపస్సతి తేసం కుసలానం ధమ్మానం పటిలాభాయ అధిమత్తో ఛన్దో చ వాయామో చ ఉస్సాహో చ ఉస్సోళ్హీ చ అప్పటివానీ చ సతి చ సమ్పజఞ్ఞఞ్చ కరణీయం.

‘‘సచే పనావుసో, భిక్ఖు పచ్చవేక్ఖమానో సబ్బేపిమే కుసలే ధమ్మే అత్తని సమనుపస్సతి, తేనావుసో, భిక్ఖునా సబ్బేస్వేవ ఇమేసు కుసలేసు ధమ్మేసు పతిట్ఠాయ ఉత్తరి ఆసవానం ఖయాయ యోగో కరణీయో’’తి. పఞ్చమం.