౨. నాథవగ్గో

౧. సేనాసనసుత్తం

౧౧. ‘‘పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం సేనాసనం సేవమానో భజమానో నచిరస్సేవ ఆసవానం ఖయా అనాసవం చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం దిట్ఠేవ ధమ్మే సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్య.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సద్ధో హోతి; సద్దహతి తథాగతస్స బోధిం – ‘ఇతిపి సో భగవా…పే… భగవా’తి; అప్పాబాధో హోతి అప్పాతఙ్కో, సమవేపాకినియా గహణియా సమన్నాగతో నాతిసీతాయ నాచ్చుణ్హాయ మజ్ఝిమాయ పధానక్ఖమాయ; అసఠో హోతి అమాయావీ, యథాభూతం అత్తానం ఆవికత్తా సత్థరి వా విఞ్ఞూసు వా సబ్రహ్మచారీసు; ఆరద్ధవీరియో విహరతి, అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ; థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు; పఞ్ఞవా హోతి, ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, సేనాసనం పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, సేనాసనం నాతిదూరం హోతి నాచ్చాసన్నం గమనాగమనసమ్పన్నం దివా అప్పాకిణ్ణం రత్తిం అప్పసద్దం అప్పనిగ్ఘోసం అప్పడంసమకసవాతాతపసరీసపసమ్ఫస్సం [అప్పడంస… సిరింసపసమ్ఫస్సం (సీ. స్యా. పీ.)]; తస్మిం ఖో పన సేనాసనే విహరన్తస్స అప్పకసిరేన ఉప్పజ్జన్తి చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారా; తస్మిం ఖో పన సేనాసనే థేరా భిక్ఖూ విహరన్తి బహుస్సుతా ఆగతాగమా ధమ్మధరా వినయధరా మాతికాధరా; తే కాలేన కాలం ఉపసఙ్కమిత్వా పరిపుచ్ఛతి పరిపఞ్హతి – ‘ఇదం, భన్తే, కథం, ఇమస్స కో అత్థో’తి; తస్స తే ఆయస్మన్తో అవివటఞ్చేవ వివరన్తి అనుత్తానీకతఞ్చ ఉత్తానిం కరోన్తి అనేకవిహితేసు చ కఙ్ఖాఠానియేసు ధమ్మేసు కఙ్ఖం పటివినోదేన్తి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, సేనాసనం పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం హోతి. పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతం సేనాసనం సేవమానో భజమానో నచిరస్సేవ ఆసవానం ఖయా…పే… సచ్ఛికత్వా ఉపసమ్పజ్జ విహరేయ్యా’’తి. పఠమం.

౨. పఞ్చఙ్గసుత్తం

౧౨. ‘‘పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ‘కేవలీ వుసితవా ఉత్తమపురిసో’తి వుచ్చతి. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో కామచ్ఛన్దో పహీనో హోతి, బ్యాపాదో పహీనో హోతి, థినమిద్ధం [థీనమిద్ధం (సీ. స్యా. పీ.)] పహీనం హోతి, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చం పహీనం హోతి, విచికిచ్ఛా పహీనా హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అసేఖేన సీలక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన సమాధిక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన పఞ్ఞాక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన విముత్తిక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి, అసేఖేన విముత్తిఞాణదస్సనక్ఖన్ధేన సమన్నాగతో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో హోతి.

‘‘పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గసమన్నాగతో ఇమస్మిం ధమ్మవినయే ‘కేవలీ వుసితవా ఉత్తమపురిసో’తి వుచ్చతి.

‘‘కామచ్ఛన్దో చ బ్యాపాదో, థినమిద్ధఞ్చ భిక్ఖునో;

ఉద్ధచ్చం విచికిచ్ఛా చ, సబ్బసోవ న విజ్జతి.

‘‘అసేఖేన చ సీలేన, అసేఖేన సమాధినా;

విముత్తియా చ సమ్పన్నో, ఞాణేన చ తథావిధో.

‘‘స వే పఞ్చఙ్గసమ్పన్నో, పఞ్చ అఙ్గే [పఞ్చఙ్గాని (స్యా.)] వివజ్జయం [వివజ్జియ (క.)];

ఇమస్మిం ధమ్మవినయే, కేవలీ ఇతి వుచ్చతీ’’తి. దుతియం;

౩. సంయోజనసుత్తం

౧౩. ‘‘దసయిమాని, భిక్ఖవే, సంయోజనాని. కతమాని దస? పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని, పఞ్చుద్ధమ్భాగియాని సంయోజనాని. కతమాని పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని? సక్కాయదిట్ఠి, విచికిచ్ఛా, సీలబ్బతపరామాసో, కామచ్ఛన్దో, బ్యాపాదో – ఇమాని పఞ్చోరమ్భాగియాని సంయోజనాని.

‘‘కతమాని పఞ్చుద్ధమ్భాగియాని సంయోజనాని? రూపరాగో, అరూపరాగో, మానో, ఉద్ధచ్చం, అవిజ్జా – ఇమాని పఞ్చుద్ధమ్భాగియాని సంయోజనాని. ఇమాని ఖో, భిక్ఖవే, దస సంయోజనానీ’’తి. తతియం.

౪. చేతోఖిలసుత్తం

౧౪. ‘‘యస్స కస్సచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా పఞ్చ చేతోఖిలా అప్పహీనా పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా అసముచ్ఛిన్నా, తస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి హానియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు నో వుద్ధి.

‘‘కతమస్స పఞ్చ చేతోఖిలా అప్పహీనా హోన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి కఙ్ఖతి విచికిచ్ఛతి నాధిముచ్చతి న సమ్పసీదతి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి కఙ్ఖతి విచికిచ్ఛతి నాధిముచ్చతి న సమ్పసీదతి, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఠమో చేతోఖిలో అప్పహీనో హోతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మే కఙ్ఖతి…పే… సఙ్ఘే కఙ్ఖతి… సిక్ఖాయ కఙ్ఖతి… సబ్రహ్మచారీసు కుపితో హోతి అనత్తమనో ఆహతచిత్తో ఖిలజాతో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సబ్రహ్మచారీసు కుపితో హోతి అనత్తమనో ఆహతచిత్తో ఖిలజాతో, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఞ్చమో చేతోఖిలో అప్పహీనో హోతి. ఇమస్స పఞ్చ చేతోఖిలా అప్పహీనా హోన్తి.

‘‘కతమస్స పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా అసముచ్ఛిన్నా హోన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో హోతి అవిగతచ్ఛన్దో అవిగతపేమో అవిగతపిపాసో అవిగతపరిళాహో అవిగతతణ్హో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు అవీతరాగో హోతి అవిగతచ్ఛన్దో అవిగతపేమో అవిగతపిపాసో అవిగతపరిళాహో అవిగతతణ్హో, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఠమో చేతసోవినిబన్ధో అసముచ్ఛిన్నో హోతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే అవీతరాగో హోతి…పే… రూపే అవీతరాగో హోతి…పే… యావదత్థం ఉదరావదేహకం భుఞ్జిత్వా సేయ్యసుఖం పస్ససుఖం మిద్ధసుఖం అనుయుత్తో విహరతి… అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ బ్రహ్మచరియం చరతి – ‘ఇమినాహం సీలేన వా వతేన వా తపేన వా బ్రహ్మచరియేన వా దేవో వా భవిస్సామి దేవఞ్ఞతరో వా’తి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ బ్రహ్మచరియం చరతి – ‘ఇమినాహం సీలేన వా వతేన వా తపేన వా బ్రహ్మచరియేన వా దేవో వా భవిస్సామి దేవఞ్ఞతరో వా’తి, తస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం న నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఞ్చమో చేతసోవినిబన్ధో అసముచ్ఛిన్నో హోతి. ఇమస్స పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా అసముచ్ఛిన్నా హోన్తి.

‘‘యస్స కస్సచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా ఇమే పఞ్చ చేతోఖిలా అప్పహీనా ఇమే పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా అసముచ్ఛిన్నా, తస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి హానియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు నో వుద్ధి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, కాళపక్ఖే చన్దస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి, హాయతేవ వణ్ణేన హాయతి మణ్డలేన హాయతి ఆభాయ హాయతి ఆరోహపరిణాహేన; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యస్స కస్సచి భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా ఇమే పఞ్చ చేతోఖిలా అప్పహీనా ఇమే పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా అసముచ్ఛిన్నా, తస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి హానియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు నో వుద్ధి.

‘‘యస్స కస్సచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా పఞ్చ చేతోఖిలా పహీనా పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా సుసముచ్ఛిన్నా, తస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు నో పరిహాని.

‘‘కతమస్స పఞ్చ చేతోఖిలా పహీనా హోన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి న కఙ్ఖతి న విచికిచ్ఛతి, అధిముచ్చతి సమ్పసీదతి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సత్థరి న కఙ్ఖతి న విచికిచ్ఛతి అధిముచ్చతి సమ్పసీదతి, తస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఠమో చేతోఖిలో పహీనో హోతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మే న కఙ్ఖతి…పే… సఙ్ఘే న కఙ్ఖతి… సిక్ఖాయ న కఙ్ఖతి … సబ్రహ్మచారీసు న కుపితో హోతి అత్తమనో న ఆహతచిత్తో న ఖిలజాతో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సబ్రహ్మచారీసు న కుపితో హోతి అత్తమనో న ఆహతచిత్తో న ఖిలజాతో, తస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఞ్చమో చేతోఖిలో పహీనో హోతి. ఇమస్స పఞ్చ చేతోఖిలా పహీనా హోన్తి.

‘‘కతమస్స పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా సుసముచ్ఛిన్నా హోన్తి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు వీతరాగో హోతి విగతచ్ఛన్దో విగతపేమో విగతపిపాసో విగతపరిళాహో విగతతణ్హో. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కామేసు వీతరాగో హోతి విగతచ్ఛన్దో విగతపేమో విగతపిపాసో విగతపరిళాహో విగతతణ్హో, తస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఠమో చేతసోవినిబన్ధో సుసముచ్ఛిన్నో హోతి.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కాయే వీతరాగో హోతి…పే… రూపే వీతరాగో హోతి …పే… న యావదత్థం ఉదరావదేహకం భుఞ్జిత్వా సేయ్యసుఖం పస్ససుఖం మిద్ధసుఖం అనుయుత్తో విహరతి, న అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ బ్రహ్మచరియం చరతి – ‘ఇమినాహం సీలేన వా వతేన వా తపేన వా బ్రహ్మచరియేన వా దేవో వా భవిస్సామి దేవఞ్ఞతరో వా’తి. యో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు న అఞ్ఞతరం దేవనికాయం పణిధాయ…పే… దేవఞ్ఞతరో వాతి, తస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ. యస్స చిత్తం నమతి ఆతప్పాయ అనుయోగాయ సాతచ్చాయ పధానాయ, ఏవమస్సాయం పఞ్చమో చేతసోవినిబన్ధో సుసముచ్ఛిన్నో హోతి. ఇమస్స పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా సుసముచ్ఛిన్నా హోన్తి.

‘‘యస్స కస్సచి, భిక్ఖవే, భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా ఇమే పఞ్చ చేతోఖిలా పహీనా ఇమే పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా సుసముచ్ఛిన్నా, తస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు నో పరిహాని.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, జుణ్హపక్ఖే చన్దస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి, వడ్ఢతేవ వణ్ణేన వడ్ఢతి మణ్డలేన వడ్ఢతి ఆభాయ వడ్ఢతి ఆరోహపరిణాహేన; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యస్స కస్సచి భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా ఇమే పఞ్చ చేతోఖిలా పహీనా ఇమే పఞ్చ చేతసోవినిబన్ధా సుసముచ్ఛిన్నా, తస్స యా రత్తి వా దివసో వా ఆగచ్ఛతి వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు నో పరిహానీ’’తి. చతుత్థం.

౫. అప్పమాదసుత్తం

౧౫. ‘‘యావతా, భిక్ఖవే, సత్తా అపదా వా ద్విపదా వా చతుప్పదా వా బహుప్పదా వా రూపినో వా అరూపినో వా సఞ్ఞినో వా అసఞ్ఞినో వా నేవసఞ్ఞినాసఞ్ఞినో వా, తథాగతో తేసం అగ్గమక్ఖాయతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యే కేచి కుసలా ధమ్మా, సబ్బే తే అప్పమాదమూలకా అప్పమాదసమోసరణా. అప్పమాదో తేసం [తేసం ధమ్మానం (సీ. క.) సం. ని. ౫.౧౩౯] అగ్గమక్ఖాయతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యాని కానిచి జఙ్గలానం [జఙ్గమానం (సీ. పీ.) సం. ని. ౫.౧౩౯] పాణానం పదజాతాని, సబ్బాని తాని హత్థిపదే సమోధానం గచ్ఛన్తి, హత్థిపదం తేసం అగ్గమక్ఖాయతి, యదిదం మహన్తత్తేన; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యే కేచి కుసలా ధమ్మా, సబ్బే తే అప్పమాదమూలకా అప్పమాదసమోసరణా. అప్పమాదో తేసం అగ్గమక్ఖాయతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, కూటాగారస్స యా కాచి గోపానసియో సబ్బా తా కూటఙ్గమా కూటనిన్నా కూటసమోసరణా, కూటో తాసం అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యే కేచి కుసలా ధమ్మా, సబ్బే తే అప్పమాదమూలకా అప్పమాదసమోసరణా. అప్పమాదో తేసం అగ్గమక్ఖాయతి.

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి మూలగన్ధా, కాళానుసారియం తేసం అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో భిక్ఖవే…పే….

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి సారగన్ధా, లోహితచన్దనం తేసం అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో భిక్ఖవే…పే….

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి పుప్ఫగన్ధా, వస్సికం తేసం అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో భిక్ఖవే…పే….

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యే కేచి ఖుద్దరాజానో [కుడ్డరాజానో (సీ. స్యా. పీ.), కుట్టరాజానో, కూటరాజానో (క.) అ. ని. ౬.౫౩], సబ్బే తే రఞ్ఞో చక్కవత్తిస్స అనుయన్తా భవన్తి, రాజా తేసం చక్కవత్తీ అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే…పే….

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యా కాచి తారకరూపానం పభా, సబ్బా తా చన్దప్పభాయ కలం నాగ్ఘన్తి సోళసిం, చన్దప్పభా తాసం అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే…పే….

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, సరదసమయే విద్ధే విగతవలాహకే దేవే ఆదిచ్చో నభం అబ్భుస్సక్కమానో [అబ్భుస్సుక్కమానో (సీ.) సం. ని. ౫.౧౪౬-౧౪౮] సబ్బం ఆకాసగతం తమగతం అభివిహచ్చ భాసతే చ తపతే చ విరోచతి చ; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే…పే….

‘‘సేయ్యథాపి, భిక్ఖవే, యా కాచి మహానదియో, సేయ్యథిదం – గఙ్గా, యమునా, అచిరవతీ, సరభూ, మహీ, సబ్బా తా సముద్దఙ్గమా సముద్దనిన్నా సముద్దపోణా సముద్దపబ్భారా, మహాసముద్దో తాసం అగ్గమక్ఖాయతి; ఏవమేవం ఖో, భిక్ఖవే, యే కేచి కుసలా ధమ్మా, సబ్బే తే అప్పమాదమూలకా అప్పమాదసమోసరణా. అప్పమాదో తేసం అగ్గమక్ఖాయతీ’’తి. పఞ్చమం.

౬. ఆహునేయ్యసుత్తం

౧౬. ‘‘దసయిమే, భిక్ఖవే, పుగ్గలా ఆహునేయ్యా పాహునేయ్యా దక్ఖిణేయ్యా అఞ్జలికరణీయా అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్స. కతమే దస? తథాగతో అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో, పచ్చేకబుద్ధో, ఉభతోభాగవిముత్తో, పఞ్ఞావిముత్తో, కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో, సద్ధానుసారీ, ధమ్మానుసారీ, గోత్రభూ – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, దస పుగ్గలా ఆహునేయ్యా…పే… అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సా’’తి. ఛట్ఠం.

౭. పఠమనాథసుత్తం

౧౭. [దీ. ని. ౩.౩౪౫, ౩౬౦] ‘‘సనాథా, భిక్ఖవే, విహరథ, మా అనాథా. దుక్ఖం, భిక్ఖవే, అనాథో విహరతి. దసయిమే, భిక్ఖవే, నాథకరణా ధమ్మా. కతమే దస? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలవా హోతి, పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతో విహరతి ఆచారగోచరసమ్పన్నో అణుమత్తేసు వజ్జేసు భయదస్సావీ, సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలవా హోతి…పే… సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు బహుస్సుతో హోతి సుతధరో సుతసన్నిచయో, యే తే ధమ్మా ఆదికల్యాణా మజ్ఝేకల్యాణా పరియోసానకల్యాణా సాత్థం సబ్యఞ్జనం [సాత్థా సబ్యఞ్జనా (సీ.)] కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం అభివదన్తి, తథారూపాస్స ధమ్మా బహుస్సుతా [బహూ సుతా (?)] హోన్తి ధాతా వచసా పరిచితా మనసానుపేక్ఖితా దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు బహుస్సుతో హోతి…పే… దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణమిత్తో హోతి కల్యాణసహాయో కల్యాణసమ్పవఙ్కో. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణమిత్తో హోతి కల్యాణసహాయో కల్యాణసమ్పవఙ్కో, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సువచో హోతి సోవచస్సకరణేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో, ఖమో పదక్ఖిణగ్గాహీ అనుసాసనిం. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సువచో హోతి…పే… అనుసాసనిం, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యాని తాని సబ్రహ్మచారీనం ఉచ్చావచాని కింకరణీయాని, తత్థ దక్ఖో హోతి అనలసో తత్రూపాయాయ వీమంసాయ సమన్నాగతో, అలం కాతుం అలం సంవిధాతుం. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యాని తాని సబ్రహ్మచారీనం…పే… అలం కాతుం అలం సంవిధాతుం, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మకామో హోతి పియసముదాహారో, అభిధమ్మే అభివినయే ఉళారపామోజ్జో. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మకామో హోతి పియసముదాహారో, అభిధమ్మే అభివినయే ఉళారపామోజ్జో, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆరద్ధవీరియో విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆరద్ధవీరియో విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సన్తుట్ఠో హోతి ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సన్తుట్ఠో హోతి ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిమా హోతి పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా అనుస్సరితా. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిమా హోతి పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా అనుస్సరితా, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా. యమ్పి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా, అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘సనాథా, భిక్ఖవే, విహరథ, మా అనాథా. దుక్ఖం, భిక్ఖవే, అనాథో విహరతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, దస నాథకరణా ధమ్మా’’తి. సత్తమం.

౮. దుతియనాథసుత్తం

౧౮. ఏవం మే సుతం – ఏకం సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘భిక్ఖవో’’తి. ‘‘భదన్తే’’తి తే భిక్ఖూ భగవతో పచ్చస్సోసుం. భగవా ఏతదవోచ –

‘‘సనాథా, భిక్ఖవే, విహరథ, మా అనాథా. దుక్ఖం, భిక్ఖవే, అనాథో విహరతి. దసయిమే, భిక్ఖవే, నాథకరణా ధమ్మా. కతమే దస? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సీలవా హోతి…పే… సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసు. ‘సీలవా వతాయం భిక్ఖు పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతో విహరతి ఆచారగోచరసమ్పన్నో అణుమత్తేసు వజ్జేసు భయదస్సావీ, సమాదాయ సిక్ఖతి సిక్ఖాపదేసూ’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు బహుస్సుతో హోతి…పే… దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా. ‘బహుస్సుతో వతాయం భిక్ఖు సుతధరో సుతసన్నిచయో, యే తే ధమ్మా ఆదికల్యాణా మజ్ఝేకల్యాణా పరియోసానకల్యాణా సాత్థం సబ్యఞ్జనం కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం అభివదన్తి, తథారూపాస్స ధమ్మా బహుస్సుతా హోన్తి ధాతా వచసా పరిచితా మనసానుపేక్ఖితా దిట్ఠియా సుప్పటివిద్ధా’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కల్యాణమిత్తో హోతి కల్యాణసహాయో కల్యాణసమ్పవఙ్కో. ‘కల్యాణమిత్తో వతాయం భిక్ఖు కల్యాణసహాయో కల్యాణసమ్పవఙ్కో’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సువచో హోతి సోవచస్సకరణేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో, ఖమో పదక్ఖిణగ్గాహీ అనుసాసనిం. ‘సువచో వతాయం భిక్ఖు సోవచస్సకరణేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో, ఖమో పదక్ఖిణగ్గాహీ అనుసాసని’న్తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యాని తాని సబ్రహ్మచారీనం ఉచ్చావచాని కింకరణీయాని, తత్థ దక్ఖో హోతి అనలసో, తత్రూపాయాయ వీమంసాయ సమన్నాగతో, అలం కాతుం అలం సంవిధాతుం. ‘యాని తాని సబ్రహ్మచారీనం ఉచ్చావచాని కింకరణీయాని, తత్థ దక్ఖో వతాయం భిక్ఖు అనలసో, తత్రూపాయాయ వీమంసాయ సమన్నాగతో, అలం కాతుం అలం సంవిధాతు’న్తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ధమ్మకామో హోతి పియసముదాహారో, అభిధమ్మే అభివినయే ఉళారపామోజ్జో. ‘ధమ్మకామో వతాయం భిక్ఖు పియసముదాహారో, అభిధమ్మే అభివినయే ఉళారపామోజ్జో’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఆరద్ధవీరియో విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసు ‘ఆరద్ధవీరియో వతాయం భిక్ఖు విహరతి అకుసలానం ధమ్మానం పహానాయ, కుసలానం ధమ్మానం ఉపసమ్పదాయ, థామవా దళ్హపరక్కమో అనిక్ఖిత్తధురో కుసలేసు ధమ్మేసూ’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సన్తుట్ఠో హోతి ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన. ‘సన్తుట్ఠో వతాయం భిక్ఖు ఇతరీతరచీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేనా’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతిమా హోతి పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో, చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా అనుస్సరితా. ‘సతిమా వతాయం భిక్ఖు పరమేన సతినేపక్కేన సమన్నాగతో, చిరకతమ్పి చిరభాసితమ్పి సరితా అనుస్సరితా’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స మజ్ఝిమానుకమ్పితస్స నవానుకమ్పితస్స వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా కుసలేసు ధమ్మేసు, నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘పున చపరం, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్ఞవా హోతి ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా. ‘పఞ్ఞవా వతాయం భిక్ఖు ఉదయత్థగామినియా పఞ్ఞాయ సమన్నాగతో అరియాయ నిబ్బేధికాయ సమ్మా దుక్ఖక్ఖయగామినియా’తి థేరాపి నం భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి, మజ్ఝిమాపి భిక్ఖూ… నవాపి భిక్ఖూ వత్తబ్బం అనుసాసితబ్బం మఞ్ఞన్తి. తస్స థేరానుకమ్పితస్స…పే… నో పరిహాని. అయమ్పి ధమ్మో నాథకరణో.

‘‘సనాథా, భిక్ఖవే, విహరథ, మా అనాథా. దుక్ఖం, భిక్ఖవే, అనాథో విహరతి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, దస నాథకరణా ధమ్మా’’తి. ఇదమవోచ భగవా. అత్తమనా తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి. అట్ఠమం.

౯. పఠమఅరియావాససుత్తం

౧౯. [దీ. ని. ౩.౩౪౮, ౩౬౦] ‘‘దసయిమే, భిక్ఖవే, అరియావాసా, యే అరియా ఆవసింసు వా ఆవసన్తి వా ఆవసిస్సన్తి వా. కతమే దస? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో హోతి, ఛళఙ్గసమన్నాగతో, ఏకారక్ఖో, చతురాపస్సేనో, పణున్నపచ్చేకసచ్చో [పనుణ్ణపచ్చేకసచ్చో (క.)], సమవయసట్ఠేసనో, అనావిలసఙ్కప్పో, పస్సద్ధకాయసఙ్ఖారో, సువిముత్తచిత్తో, సువిముత్తపఞ్ఞో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, దస అరియావాసా, యే అరియా ఆవసింసు వా ఆవసన్తి వా ఆవసిస్సన్తి వా’’తి. నవమం.

౧౦. దుతియఅరియావాససుత్తం

౨౦. ఏకం సమయం భగవా కురూసు విహరతి కమ్మాసధమ్మం నామ కురూనం నిగమో. తత్ర ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి…పే….

‘‘దసయిమే, భిక్ఖవే, అరియావాసా, యే అరియా ఆవసింసు వా ఆవసన్తి వా ఆవసిస్సన్తి వా. కతమే దస? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో హోతి, ఛళఙ్గసమన్నాగతో, ఏకారక్ఖో, చతురాపస్సేనో, పణున్నపచ్చేకసచ్చో, సమవయసట్ఠేసనో, అనావిలసఙ్కప్పో, పస్సద్ధకాయసఙ్ఖారో, సువిముత్తచిత్తో, సువిముత్తపఞ్ఞో.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో కామచ్ఛన్దో పహీనో హోతి, బ్యాపాదో పహీనో హోతి, థినమిద్ధం పహీనం హోతి, ఉద్ధచ్చకుక్కుచ్చం పహీనం హోతి, విచికిచ్ఛా పహీనా హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పఞ్చఙ్గవిప్పహీనో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛళఙ్గసమన్నాగతో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చక్ఖునా రూపం దిస్వా నేవ సుమనో హోతి న దుమ్మనో, ఉపేక్ఖకో విహరతి సతో సమ్పజానో. సోతేన సద్దం సుత్వా… ఘానేన గన్ధం ఘాయిత్వా… జివ్హాయ రసం సాయిత్వా… కాయేన ఫోట్ఠబ్బం ఫుసిత్వా… మనసా ధమ్మం విఞ్ఞాయ నేవ సుమనో హోతి న దుమ్మనో, ఉపేక్ఖకో విహరతి సతో సమ్పజానో. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఛళఙ్గసమన్నాగతో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏకారక్ఖో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సతారక్ఖేన చేతసా సమన్నాగతో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఏకారక్ఖో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చతురాపస్సేనో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సఙ్ఖాయేకం పటిసేవతి, సఙ్ఖాయేకం అధివాసేతి, సఙ్ఖాయేకం పరివజ్జేతి, సఙ్ఖాయేకం వినోదేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు చతురాపస్సేనో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పణున్నపచ్చేకసచ్చో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో యాని తాని పుథుసమణబ్రాహ్మణానం పుథుపచ్చేకసచ్చాని, సేయ్యథిదం – ‘సస్సతో లోకో’తి వా, ‘అసస్సతో లోకో’తి వా, ‘అన్తవా లోకో’తి వా, ‘అనన్తవా లోకో’తి వా, ‘తం జీవం తం సరీర’న్తి వా, ‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’న్తి వా, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా, ‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా, ‘హోతి చ న చ హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా, ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా, సబ్బాని తాని నున్నాని హోన్తి పణున్నాని [నుణ్ణాని హోన్తి పనుణ్ణాని (?)] చత్తాని వన్తాని ముత్తాని పహీనాని పటినిస్సట్ఠాని. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పణున్నపచ్చేకసచ్చో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమవయసట్ఠేసనో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో కామేసనా పహీనా హోతి, భవేసనా పహీనా హోతి, బ్రహ్మచరియేసనా పటిప్పస్సద్ధా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సమవయసట్ఠేసనో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనావిలసఙ్కప్పో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో కామసఙ్కప్పో పహీనో హోతి, బ్యాపాదసఙ్కప్పో పహీనో హోతి, విహింసాసఙ్కప్పో పహీనో హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అనావిలసఙ్కప్పో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పస్సద్ధకాయసఙ్ఖారో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా పుబ్బేవ సోమనస్సదోమనస్సానం అత్థఙ్గమా అదుక్ఖమసుఖం ఉపేక్ఖాసతిపారిసుద్ధిం చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు పస్సద్ధకాయసఙ్ఖారో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సువిముత్తచిత్తో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునో రాగా చిత్తం విముత్తం హోతి, దోసా చిత్తం విముత్తం హోతి, మోహా చిత్తం విముత్తం హోతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సువిముత్తచిత్తో హోతి.

‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సువిముత్తపఞ్ఞో హోతి? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ‘రాగో మే పహీనో ఉచ్ఛిన్నమూలో తాలావత్థుకతో అనభావంకతో ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మో’తి పజానాతి, దోసో మే పహీనో…పే… ‘మోహో మే పహీనో ఉచ్ఛిన్నమూలో తాలావత్థుకతో అనభావంకతో ఆయతిం అనుప్పాదధమ్మో’తి పజానాతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సువిముత్తపఞ్ఞో హోతి.

‘‘యే హి కేచి, భిక్ఖవే, అతీతమద్ధానం అరియా అరియావాసే ఆవసింసు, సబ్బే తే ఇమేవ దస అరియావాసే ఆవసింసు; యే హి కేచి, భిక్ఖవే, అనాగతమద్ధానం అరియా అరియావాసే ఆవసిస్సన్తి, సబ్బే తే ఇమేవ దస అరియావాసే ఆవసిస్సన్తి; యే హి [యేపి (?)] కేచి, భిక్ఖవే, ఏతరహి అరియా అరియావాసే ఆవసన్తి, సబ్బే తే ఇమేవ దస అరియావాసే ఆవసన్తి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, దస అరియావాసా, యే అరియా ఆవసింసు వా ఆవసన్తి వా ఆవసిస్సన్తి వా’’తి. దసమం.

నాథవగ్గో దుతియో.