வேரஞ்ஜகண்ட³ம்

1. தேன ஸமயேன பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா வேரஞ்ஜாயம் விஹரதி நளேருபுசிமந்த³மூலே மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி. அஸ்ஸோஸி கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ – ‘‘ஸமணோ க²லு, போ⁴, கோ³தமோ ஸக்யபுத்தோ ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோ வேரஞ்ஜாயம் விஹரதி நளேருபுசிமந்த³மூலே மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி. தம் கோ² பன ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஏவம் கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா [ப⁴க³வாதி (ஸ்யா.), தீ³. நி. 1.157, அப்³பு⁴க்³க³தாகாரேன பன ஸமேதி]. ஸோ இமம் லோகம் ஸதே³வகம் ஸமாரகம் ஸப்³ரஹ்மகம் ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணிம் பஜம் ஸதே³வமனுஸ்ஸம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³தி. ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம்; கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி; ஸாது⁴ கோ² பன ததா²ரூபானம் அரஹதம் த³ஸ்ஸனம் ஹோதீ’’’தி.

2. [இதோ பரம் யாவ பாரா. 15-16 பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமீதி பாடோ² அ. நி. 8.11] அத² கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸுதம் மேதம், போ⁴ கோ³தம – ‘ந ஸமணோ கோ³தமோ ப்³ராஹ்மணே ஜிண்ணே வுட்³டே⁴ மஹல்லகே அத்³த⁴க³தே வயோஅனுப்பத்தே அபி⁴வாதே³தி வா பச்சுட்டே²தி வா ஆஸனேன வா நிமந்தேதீ’தி. தயித³ம், போ⁴ கோ³தம, ததே²வ? ந ஹி ப⁴வம் கோ³தமோ ப்³ராஹ்மணே ஜிண்ணே வுட்³டே⁴ மஹல்லகே அத்³த⁴க³தே வயோஅனுப்பத்தே அபி⁴வாதே³தி வா பச்சுட்டே²தி வா ஆஸனேன வா நிமந்தேதி? தயித³ம், போ⁴ கோ³தம, ந ஸம்பன்னமேவா’’தி.

‘‘நாஹம் தம், ப்³ராஹ்மண, பஸ்ஸாமி ஸதே³வகே லோகே ஸமாரகே ஸப்³ரஹ்மகே ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாய யமஹம் அபி⁴வாதே³ய்யம் வா பச்சுட்டே²ய்யம் வா ஆஸனேன வா நிமந்தேய்யம். யஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ததா²க³தோ அபி⁴வாதே³ய்ய வா பச்சுட்டே²ய்ய வா ஆஸனேன வா நிமந்தேய்ய, முத்³தா⁴பி தஸ்ஸ விபதேய்யா’’தி.

3. ‘‘அரஸரூபோ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘அரஸரூபோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. யே தே, ப்³ராஹ்மண, ரூபரஸா ஸத்³த³ரஸா க³ந்த⁴ரஸா ரஸரஸா போ²ட்ட²ப்³ப³ரஸா தே ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா [அனபா⁴வகதா (ஸீ.) அனபா⁴வம்க³தா (ஸ்யா.)] ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘அரஸரூபோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி.

4. ‘‘நிப்³போ⁴கோ³ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘நிப்³போ⁴கோ³ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. யே தே, ப்³ராஹ்மண, ரூபபோ⁴கா³ ஸத்³த³போ⁴கா³ க³ந்த⁴போ⁴கா³ ரஸபோ⁴கா³ போ²ட்ட²ப்³ப³போ⁴கா³ தே ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘நிப்³போ⁴கோ³ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி.

5. ‘‘அகிரியவாதோ³ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘அகிரியவாதோ³ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, அகிரியம் வதா³மி காயது³ச்சரிதஸ்ஸ வசீது³ச்சரிதஸ்ஸ மனோது³ச்சரிதஸ்ஸ. அனேகவிஹிதானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அகிரியம் வதா³மி. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘அகிரியவாதோ³ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி.

6. ‘‘உச்சே²த³வாதோ³ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘உச்சே²த³வாதோ³ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, உச்சே²த³ம் வதா³மி ராக³ஸ்ஸ தோ³ஸஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ. அனேகவிஹிதானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் உச்சே²த³ம் வதா³மி. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘உச்சே²த³வாதோ³ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி.

7. ‘‘ஜேகு³ச்சீ² ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘ஜேகு³ச்சீ² ஸமணோ கோ³தமோ’தி. அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, ஜிகு³ச்சா²மி காயது³ச்சரிதேன வசீது³ச்சரிதேன மனோது³ச்சரிதேன. அனேகவிஹிதானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் ஸமாபத்தியா ஜிகு³ச்சா²மி. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘ஜேகு³ச்சீ² ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி.

8. ‘‘வேனயிகோ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘வேனயிகோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. அஹஞ்ஹி, ப்³ராஹ்மண, வினயாய த⁴ம்மம் தே³ஸேமி ராக³ஸ்ஸ தோ³ஸஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ. அனேகவிஹிதானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் வினயாய த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘வேனயிகோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி.

9. ‘‘தபஸ்ஸீ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘தபஸ்ஸீ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. தபனீயாஹம், ப்³ராஹ்மண, பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மே வதா³மி, காயது³ச்சரிதம் வசீது³ச்சரிதம் மனோது³ச்சரிதம். யஸ்ஸ கோ², ப்³ராஹ்மண, தபனீயா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா தமஹம் தபஸ்ஸீதி வதா³மி. ததா²க³தஸ்ஸ கோ², ப்³ராஹ்மண, தபனீயா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘தபஸ்ஸீ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸீ’’தி.

10. ‘‘அபக³ப்³போ⁴ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி? ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘அபக³ப்³போ⁴ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. யஸ்ஸ கோ², ப்³ராஹ்மண, ஆயதிம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யா புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா தமஹம் அபக³ப்³போ⁴தி வதா³மி. ததா²க³தஸ்ஸ கோ², ப்³ராஹ்மண, ஆயதிம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யா புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தி பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ யேன மம் பரியாயேன ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘அபக³ப்³போ⁴ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, நோ ச கோ² யம் த்வம் ஸந்தா⁴ய வதே³ஸி’’.

11. ‘‘ஸேய்யதா²பி, ப்³ராஹ்மண, குக்குடியா அண்டா³னி அட்ட² வா த³ஸ வா த்³வாத³ஸ வா. தானஸ்ஸு குக்குடியா ஸம்மா அதி⁴ஸயிதானி ஸம்மா பரிஸேதி³தானி ஸம்மா பரிபா⁴விதானி. யோ நு கோ² தேஸம் குக்குடச்சா²பகானம் பட²மதரம் பாத³னக²ஸிகா²ய வா முக²துண்ட³கேன வா அண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா ஸோத்தி²னா அபி⁴னிப்³பி⁴ஜ்ஜேய்ய, கிந்தி ஸ்வாஸ்ஸ வசனீயோ – ‘‘ஜேட்டோ² வா கனிட்டோ² வா’’தி? ‘‘ஜேட்டோ²திஸ்ஸ, போ⁴ கோ³தம, வசனீயோ. ஸோ ஹி நேஸம் ஜேட்டோ² ஹோதீ’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, அவிஜ்ஜாக³தாய பஜாய அண்ட³பூ⁴தாய பரியோனத்³தா⁴ய அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் பதா³லேத்வா ஏகோவ லோகே அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴. ஸ்வாஹம், ப்³ராஹ்மண, ஜேட்டோ² ஸேட்டோ² லோகஸ்ஸ’’.

‘‘ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ப்³ராஹ்மண, வீரியம் [விரியம் (ஸீ. ஸ்யா.)] அஹோஸி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா² [அப்பமுட்டா² (ஸீ. ஸ்யா.)], பஸ்ஸத்³தோ⁴ காயோ அஸாரத்³தோ⁴, ஸமாஹிதம் சித்தம் ஏகக்³க³ம். ஸோ கோ² அஹம், ப்³ராஹ்மண, விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹாஸிம் ஸதோ ச ஸம்பஜானோ, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³ஸிம், யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம்.

12. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி, ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி, அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே – ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ; ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ; ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோதி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி. அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, ரத்தியா பட²மே யாமே பட²மா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா, அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா, தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ – யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ. அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, பட²மாபி⁴னிப்³பி⁴தா³ அஹோஸி குக்குடச்சா²பகஸ்ஸேவ அண்ட³கோஸம்ஹா.

13. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஸத்தானம் சுதூபபாதஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன [அதிக்கந்தமானுஸ்ஸகேன (க.)] ஸத்தே பஸ்ஸாமி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே. ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாமி – ‘இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா; தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா. இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா; தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸாமி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே. ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாமி. அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, ரத்தியா மஜ்ஜி²மே யாமே து³தியா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா, அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா, தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ – யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ. அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, து³தியாபி⁴னிப்³பி⁴தா³ அஹோஸி குக்குடச்சா²பகஸ்ஸேவ அண்ட³கோஸம்ஹா.

14. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஆஸவானம் க²யஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம்; ‘இமே ஆஸவா’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் ஆஸவஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் ஆஸவனிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். தஸ்ஸ மே ஏவம் ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ காமாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த² ப⁴வாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த² அவிஜ்ஜாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த². விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் அஹோஸி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, ரத்தியா பச்சி²மே யாமே ததியா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா, அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா, தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ – யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ. அயம் கோ² மே, ப்³ராஹ்மண, ததியாபி⁴னிப்³பி⁴தா³ அஹோஸி – குக்குடச்சா²பகஸ்ஸேவ அண்ட³கோஸம்ஹா’’தி.

15. ஏவம் வுத்தே, வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஜேட்டோ² ப⁴வம் கோ³தமோ, ஸேட்டோ² ப⁴வம் கோ³தமோ! அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம, அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம!! ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய – சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீதி, ஏவமேவம் போ⁴தா கோ³தமேன அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³தம். அதி⁴வாஸேது ச மே ப⁴வம் கோ³தமோ வேரஞ்ஜாயம் வஸ்ஸாவாஸம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’’தி. அதி⁴வாஸேஸி ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன. அத² கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வதோ அதி⁴வாஸனம் விதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி.

16. தேன கோ² பன ஸமயேன வேரஞ்ஜா து³ப்³பி⁴க்கா² ஹோதி த்³வீஹிதிகா ஸேதட்டி²கா ஸலாகாவுத்தா ந ஸுகரா உஞ்சே²ன பக்³க³ஹேன யாபேதும். தேன கோ² பன ஸமயேன உத்தராபத²கா [உத்தராஹகா (ஸீ.)] அஸ்ஸவாணிஜா [அஸ்ஸவணிஜா (க.)] பஞ்சமத்தேஹி அஸ்ஸஸதேஹி வேரஞ்ஜம் வஸ்ஸாவாஸம் உபக³தா ஹோந்தி. தேஹி அஸ்ஸமண்ட³லிகாஸு பி⁴க்கூ²னம் பத்த²பத்த²புலகம் [பத்த²பத்த²மூலகம் (க.)] பஞ்ஞத்தம் ஹோதி. பி⁴க்கூ² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய வேரஞ்ஜம் பிண்டா³ய பவிஸித்வா பிண்ட³ம் அலப⁴மானா அஸ்ஸமண்ட³லிகாஸு பிண்டா³ய சரித்வா பத்த²பத்த²புலகம் ஆராமம் ஆஹரித்வா உது³க்க²லே கோட்டேத்வா கோட்டேத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி. ஆயஸ்மா பனானந்தோ³ பத்த²புலகம் ஸிலாயம் பிஸித்வா ப⁴க³வதோ உபனாமேதி. தம் ப⁴க³வா பரிபு⁴ஞ்ஜதி.

அஸ்ஸோஸி கோ² ப⁴க³வா உது³க்க²லஸத்³த³ம். ஜானந்தாபி ததா²க³தா புச்ச²ந்தி, ஜானந்தாபி ந புச்ச²ந்தி; காலம் விதி³த்வா புச்ச²ந்தி, காலம் விதி³த்வா ந புச்ச²ந்தி; அத்த²ஸம்ஹிதம் ததா²க³தா புச்ச²ந்தி, நோ அனத்த²ஸம்ஹிதம். அனத்த²ஸம்ஹிதே ஸேதுகா⁴தோ ததா²க³தானம். த்³வீஹி ஆகாரேஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ பி⁴க்கூ² படிபுச்ச²ந்தி – த⁴ம்மம் வா தே³ஸேஸ்ஸாம, ஸாவகானம் வா ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேஸ்ஸாமாதி [பஞ்ஞாபேஸ்ஸாமாதி (ஸீ. ஸ்யா.)]. அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஆமந்தேஸி – ‘‘கிம் நு கோ² ஸோ, ஆனந்த³, உது³க்க²லஸத்³தோ³’’தி? அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ ஏதமத்த²ம் ஆரோசேஸி. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, ஆனந்த³! தும்ஹேஹி, ஆனந்த³ ஸப்புரிஸேஹி விஜிதம். பச்சி²மா ஜனதா ஸாலிமம்ஸோத³னம் அதிமஞ்ஞிஸ்ஸதீ’’தி.

17. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ [மஹாமோக்³க³லானோ (க.)] யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏதரஹி, ப⁴ந்தே, வேரஞ்ஜா து³ப்³பி⁴க்கா² த்³வீஹிதிகா ஸேதட்டி²கா ஸலாகாவுத்தா. ந ஸுகரா உஞ்சே²ன பக்³க³ஹேன யாபேதும். இமிஸ்ஸா, ப⁴ந்தே, மஹாபத²வியா ஹேட்டி²மதலம் ஸம்பன்னம் – ஸேய்யதா²பி கு²த்³த³மது⁴ம் அனீலகம் ஏவமஸ்ஸாத³ம். ஸாதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, பத²விம் பரிவத்தேய்யம். பி⁴க்கூ² பப்படகோஜம் பரிபு⁴ஞ்ஜிஸ்ஸந்தீ’’தி. ‘‘யே பன தே, மோக்³க³ல்லான, பத²வினிஸ்ஸிதா பாணா தே கத²ம் கரிஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘ஏகாஹம், ப⁴ந்தே, பாணிம் அபி⁴னிம்மினிஸ்ஸாமி – ஸேய்யதா²பி மஹாபத²வீ. யே பத²வினிஸ்ஸிதா பாணா தே தத்த² ஸங்காமேஸ்ஸாமி. ஏகேன ஹத்தே²ன பத²விம் பரிவத்தேஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘அலம், மோக்³க³ல்லான, மா தே ருச்சி பத²விம் பரிவத்தேதும். விபல்லாஸம்பி ஸத்தா படிலபே⁴ய்யு’’ந்தி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே, ஸப்³போ³ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ உத்தரகுரும் பிண்டா³ய க³ச்சே²ய்யா’’தி. ‘‘அலம், மோக்³க³ல்லான, மா தே ருச்சி ஸப்³ப³ஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ உத்தரகுரும் பிண்டா³ய க³மன’’ந்தி.

18. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘கதமேஸானம் கோ² பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந சிரட்டி²திகம் அஹோஸி; கதமேஸானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ப்³ரஹ்மசரியம் சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’தி? அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸாயன்ஹஸமயம் [ஸாயண்ஹஸமயம் (ஸீ.)] படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘கதமேஸானம் கோ² பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந சிரட்டி²திகம் அஹோஸி, கதமேஸானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ப்³ரஹ்மசரியம் சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’தி. ‘கதமேஸானம் நு கோ², ப⁴ந்தே, பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ப்³ரஹ்மசரியம் ந சிரட்டி²திகம் அஹோஸி, கதமேஸானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ப்³ரஹ்மசரியம் சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’’தி?

‘‘ப⁴க³வதோ ச, ஸாரிபுத்த, விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச ஸிகி²ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச வேஸ்ஸபு⁴ஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியம் ந சிரட்டி²திகம் அஹோஸி. ப⁴க³வதோ ச, ஸாரிபுத்த, ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச கோணாக³மனஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச கஸ்ஸபஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியம் சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’தி.

19. ‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன ப⁴க³வதோ ச விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச ஸிகி²ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச வேஸ்ஸபு⁴ஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியம் ந சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’தி? ‘‘ப⁴க³வா ச, ஸாரிபுத்த, விபஸ்ஸீ ப⁴க³வா ச ஸிகீ² ப⁴க³வா ச வேஸ்ஸபூ⁴ கிலாஸுனோ அஹேஸும் ஸாவகானம் வித்தா²ரேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதும். அப்பகஞ்ச நேஸம் அஹோஸி ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரணம் கா³தா² உதா³னம் இதிவுத்தகம் ஜாதகம் அப்³பு⁴தத⁴ம்மம் வேத³ல்லம். அபஞ்ஞத்தம் ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம். அனுத்³தி³ட்ட²ம் பாதிமோக்க²ம். தேஸம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் அந்தரதா⁴னேன பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴னம் ஸாவகானம் அந்தரதா⁴னேன யே தே பச்சி²மா ஸாவகா நானானாமா நானாகோ³த்தா நானாஜச்சா நானாகுலா பப்³ப³ஜிதா தே தம் ப்³ரஹ்மசரியம் கி²ப்பஞ்ஞேவ அந்தரதா⁴பேஸும். ஸேய்யதா²பி, ஸாரிபுத்த, நானாபுப்பா²னி ப²லகே நிக்கி²த்தானி ஸுத்தேன அஸங்க³ஹிதானி தானி வாதோ விகிரதி வித⁴மதி வித்³த⁴ம்ஸேதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யதா² தம் ஸுத்தேன அஸங்க³ஹிதத்தா. ஏவமேவ கோ², ஸாரிபுத்த, தேஸம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் அந்தரதா⁴னேன பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴னம் ஸாவகானம் அந்தரதா⁴னேன யே தே பச்சி²மா ஸாவகா நானானாமா நானாகோ³த்தா நானாஜச்சா நானாகுலா பப்³ப³ஜிதா தே தம் ப்³ரஹ்மசரியம் கி²ப்பஞ்ஞேவ அந்தரதா⁴பேஸும்.

‘‘அகிலாஸுனோ ச தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸும் ஸாவகே சேதஸா சேதோ பரிச்ச ஓவதி³தும். பூ⁴தபுப்³ப³ம், ஸாரிபுத்த, வேஸ்ஸபூ⁴ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அஞ்ஞதரஸ்மிம் பி⁴ம்ஸனகே [பீ⁴ஸனகே (க.)] வனஸண்டே³ ஸஹஸ்ஸம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச ஓவத³தி அனுஸாஸதி – ‘ஏவம் விதக்கேத², மா ஏவம் விதக்கயித்த²; ஏவம் மனஸிகரோத², மா ஏவம் மனஸாகத்த² [மனஸாகரித்த² (க.)]; இத³ம் பஜஹத², இத³ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதா²’தி. அத² கோ², ஸாரிபுத்த, தஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸஹஸ்ஸஸ்ஸ வேஸ்ஸபு⁴னா ப⁴க³வதா அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஏவம் ஓவதி³யமானானம் ஏவம் அனுஸாஸியமானானம் அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தானி விமுச்சிம்ஸு. தத்ர ஸுத³ம், ஸாரிபுத்த, பி⁴ம்ஸனகஸ்ஸ வனஸண்ட³ஸ்ஸ பி⁴ம்ஸனகதஸ்மிம் ஹோதி – யோ கோசி அவீதராகோ³ தம் வனஸண்ட³ம் பவிஸதி, யேபு⁴ய்யேன லோமானி ஹம்ஸந்தி. அயம் கோ², ஸாரிபுத்த, ஹேது அயம் பச்சயோ யேன ப⁴க³வதோ ச விபஸ்ஸிஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச ஸிகி²ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச வேஸ்ஸபு⁴ஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியம் ந சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’தி.

20. ‘‘கோ பன, ப⁴ந்தே, ஹேது கோ பச்சயோ யேன ப⁴க³வதோ ச ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச கோணாக³மனஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச கஸ்ஸபஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியம் சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’தி? ‘‘ப⁴க³வா ச, ஸாரிபுத்த, ககுஸந்தோ⁴ ப⁴க³வா ச கோணாக³மனோ ப⁴க³வா ச கஸ்ஸபோ அகிலாஸுனோ அஹேஸும் ஸாவகானம் வித்தா²ரேன த⁴ம்மம் தே³ஸேதும். ப³ஹுஞ்ச நேஸம் அஹோஸி ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரணம் கா³தா² உதா³னம் இதிவுத்தகம் ஜாதகம் அப்³பு⁴தத⁴ம்மம் வேத³ல்லம், பஞ்ஞத்தம் ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம், உத்³தி³ட்ட²ம் பாதிமோக்க²ம். தேஸம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் அந்தரதா⁴னேன பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴னம் ஸாவகானம் அந்தரதா⁴னேன யே தே பச்சி²மா ஸாவகா நானானாமா நானாகோ³த்தா நானாஜச்சா நானாகுலா பப்³ப³ஜிதா தே தம் ப்³ரஹ்மசரியம் சிரம் தீ³க⁴மத்³தா⁴னம் ட²பேஸும். ஸேய்யதா²பி, ஸாரிபுத்த, நானாபுப்பா²னி ப²லகே நிக்கி²த்தானி ஸுத்தேன ஸுஸங்க³ஹிதானி தானி வாதோ ந விகிரதி ந வித⁴மதி ந வித்³த⁴ம்ஸேதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யதா² தம் ஸுத்தேன ஸுஸங்க³ஹிதத்தா. ஏவமேவ கோ², ஸாரிபுத்த, தேஸம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் அந்தரதா⁴னேன பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴னம் ஸாவகானம் அந்தரதா⁴னேன யே தே பச்சி²மா ஸாவகா நானானாமா நானாகோ³த்தா நானாஜச்சா நானாகுலா பப்³ப³ஜிதா தே தம் ப்³ரஹ்மசரியம் சிரம் தீ³க⁴மத்³தா⁴னம் ட²பேஸும். அயம் கோ², ஸாரிபுத்த, ஹேது அயம் பச்சயோ யேன ப⁴க³வதோ ச ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச கோணாக³மனஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ச கஸ்ஸபஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியம் சிரட்டி²திகம் அஹோஸீ’’தி.

21. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏதஸ்ஸ, ப⁴க³வா, காலோ! ஏதஸ்ஸ, ஸுக³த, காலோ! யம் ப⁴க³வா ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேய்ய [பஞ்ஞாபேய்ய (ஸீ. ஸ்யா.)], உத்³தி³ஸேய்ய பாதிமோக்க²ம், யத²யித³ம் ப்³ரஹ்மசரியம் அத்³த⁴னியம் அஸ்ஸ சிரட்டி²திக’’ந்தி. ‘‘ஆக³மேஹி த்வம், ஸாரிபுத்த! ஆக³மேஹி த்வம், ஸாரிபுத்த! ததா²க³தோவ தத்த² காலம் ஜானிஸ்ஸதி. ந தாவ, ஸாரிபுத்த, ஸத்தா² ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதி உத்³தி³ஸதி [ந உத்³தி³ஸதி (ஸீ.)] பாதிமோக்க²ம் யாவ ந இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி. யதோ ச கோ², ஸாரிபுத்த, இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, அத² ஸத்தா² ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதி உத்³தி³ஸ்ஸதி பாதிமோக்க²ம் தேஸம்யேவ ஆஸவட்டா²னீயானம் த⁴ம்மானம் படிகா⁴தாய. ந தாவ, ஸாரிபுத்த, இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி யாவ ந ஸங்கோ⁴ ரத்தஞ்ஞுமஹத்தம் பத்தோ ஹோதி. யதோ ச கோ², ஸாரிபுத்த, ஸங்கோ⁴ ரத்தஞ்ஞுமஹத்தம் பத்தோ ஹோதி அத² இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, அத², ஸத்தா² ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதி உத்³தி³ஸதி பாதிமோக்க²ம் தேஸம்யேவ ஆஸவட்டா²னீயானம் த⁴ம்மானம் படிகா⁴தாய. ந தாவ, ஸாரிபுத்த, இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, யாவ ந ஸங்கோ⁴ வேபுல்லமஹத்தம் பத்தோ ஹோதி. யதோ ச கோ², ஸாரிபுத்த, ஸங்கோ⁴ வேபுல்லமஹத்தம் பத்தோ ஹோதி, அத² இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, அத² ஸத்தா² ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதி உத்³தி³ஸதி பாதிமோக்க²ம் தேஸம்யேவ ஆஸவட்டா²னீயானம் த⁴ம்மானம் படிகா⁴தாய. ந தாவ, ஸாரிபுத்த, இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, யாவ ந ஸங்கோ⁴ லாப⁴க்³க³மஹத்தம் பத்தோ ஹோதி. யதோ ச கோ², ஸாரிபுத்த, ஸங்கோ⁴ லாப⁴க்³க³மஹத்தம் பத்தோ ஹோதி, அத² இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, அத² ஸத்தா² ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதி உத்³தி³ஸதி பாதிமோக்க²ம் தேஸம்யேவ ஆஸவட்டா²னீயானம் த⁴ம்மானம் படிகா⁴தாய. ந தாவ, ஸாரிபுத்த, இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, யாவ ந ஸங்கோ⁴ பா³ஹுஸச்சமஹத்தம் பத்தோ ஹோதி. யதோ ச கோ², ஸாரிபுத்த, ஸங்கோ⁴ பா³ஹுஸச்சமஹத்தம் பத்தோ ஹோதி, அத² இதே⁴கச்சே ஆஸவட்டா²னீயா த⁴ம்மா ஸங்கே⁴ பாதுப⁴வந்தி, அத² ஸத்தா² ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதி உத்³தி³ஸதி பாதிமோக்க²ம் தேஸம்யேவ ஆஸவட்டா²னீயானம் த⁴ம்மானம் படிகா⁴தாய. நிரப்³பு³தோ³ ஹி, ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ நிராதீ³னவோ அபக³தகாளகோ ஸுத்³தோ⁴ ஸாரே பதிட்டி²தோ. இமேஸஞ்ஹி, ஸாரிபுத்த, பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் யோ பச்சி²மகோ பி⁴க்கு² ஸோ ஸோதாபன்னோ அவினிபாதத⁴ம்மோ நியதோ ஸம்போ³தி⁴பராயணோ’’தி.

22. அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆசிண்ணம் கோ² பனேதம், ஆனந்த³, ததா²க³தானம் யேஹி நிமந்திதா வஸ்ஸம் வஸந்தி, ந தே அனபலோகேத்வா ஜனபத³சாரிகம் பக்கமந்தி. ஆயாமானந்த³, வேரஞ்ஜம் ப்³ராஹ்மணம் அபலோகேஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘ஏவம் ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி. அத² கோ² ப⁴க³வா நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பச்சா²ஸமணேன யேன வேரஞ்ஜஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² வேரஞ்ஜம் ப்³ராஹ்மணம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘நிமந்திதம்ஹ தயா, ப்³ராஹ்மண, வஸ்ஸம்வுட்டா² [வஸ்ஸம்வுத்தா² (ஸீ. ஸ்யா. க.)], அபலோகேம தம், இச்சா²ம மயம் ஜனபத³சாரிகம் பக்கமிது’’ந்தி. ‘‘ஸச்சம், போ⁴ கோ³தம, நிமந்திதத்த² மயா வஸ்ஸம்வுட்டா²; அபி ச, யோ தே³ய்யத⁴ம்மோ ஸோ ந தி³ன்னோ. தஞ்ச கோ² நோ அஸந்தம், நோபி அதா³துகம்யதா, தம் குதேத்த² லப்³பா⁴ ப³ஹுகிச்சா க⁴ராவாஸா ப³ஹுகரணீயா. அதி⁴வாஸேது மே ப⁴வம் கோ³தமோ ஸ்வாதனாய ப⁴த்தம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’’தி. அதி⁴வாஸேஸி ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன. அத² கோ² ப⁴க³வா வேரஞ்ஜம் ப்³ராஹ்மணம் த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன ஸகே நிவேஸனே பணீதம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் படியாதா³பேத்வா ப⁴க³வதோ காலம் ஆரோசாபேஸி – ‘‘காலோ, போ⁴ கோ³தம, நிட்டி²தம் ப⁴த்த’’ந்தி.

23. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன வேரஞ்ஜஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³ ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன. அத² கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ பு³த்³த⁴ப்பமுக²ம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பணீதேன கா²த³னீயேன போ⁴ஜனீயேன ஸஹத்தா² ஸந்தப்பேத்வா ஸம்பவாரேத்வா ப⁴க³வந்தம் பு⁴த்தாவிம் ஓனீதபத்தபாணிம் [ஓணீதபத்தபாணிம் (க.)] திசீவரேன அச்சா²தே³ஸி, ஏகமேகஞ்ச பி⁴க்கு²ம் ஏகமேகேன து³ஸ்ஸயுகே³ன அச்சா²தே³ஸி. அத² கோ² ப⁴க³வா வேரஞ்ஜம் ப்³ராஹ்மணம் த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² ப⁴க³வா வேரஞ்ஜாயம் யதா²பி⁴ரந்தம் விஹரித்வா அனுபக³ம்ம ஸோரேய்யம் ஸங்கஸ்ஸம் கண்ணகுஜ்ஜம் யேன பயாக³பதிட்டா²னம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பயாக³பதிட்டா²னே க³ங்க³ம் நதி³ம் உத்தரித்வா யேன பா³ராணஸீ தத³வஸரி. அத² கோ² ப⁴க³வா பா³ராணஸியம் யதா²பி⁴ரந்தம் விஹரித்வா யேன வேஸாலீ தேன சாரிகம் பக்காமி. அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ யேன வேஸாலீ தத³வஸரி. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயந்தி.

வேரஞ்ஜபா⁴ணவாரோ நிட்டி²தோ.