1. ஸங்கீ³தினிதா³னம்

437. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏகமிதா³ஹம், ஆவுஸோ, ஸமயம் பாவாய குஸினாரம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி. அத² க்²வாஹம், ஆவுஸோ, மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³ம்.

[தீ³. நி. 2.231] ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன அஞ்ஞதரோ ஆஜீவகோ குஸினாராய மந்தா³ரவபுப்ப²ம் க³ஹேத்வா பாவம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ ஹோதி. அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ஆவுஸோ, தம் ஆஜீவகம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான தம் ஆஜீவகம் ஏதத³வோசம் – ‘அபாவுஸோ, அம்ஹாகம் ஸத்தா²ரம் ஜானாஸீ’தி? ‘ஆமாவுஸோ, ஜானாமி. அஜ்ஜ ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தோ ஸமணோ கோ³தமோ. ததோ மே இத³ம் மந்தா³ரவபுப்ப²ம் க³ஹித’ந்தி. தத்ராவுஸோ, யே தே பி⁴க்கூ² அவீதராகா³ அப்பேகச்சே பா³ஹா பக்³க³ய்ஹ கந்த³ந்தி, சி²ன்னபாதம் பபதந்தி, ஆவட்டந்தி, விவட்டந்தி – அதிகி²ப்பம் ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, அதிகி²ப்பம் ஸுக³தோ பரினிப்³பு³தோ, அதிகி²ப்பம் சக்கு²ம் லோகே அந்தரஹிதந்தி. யே பன தே பி⁴க்கூ² வீதராகா³ தே ஸதா ஸம்பஜானா அதி⁴வாஸேந்தி – அனிச்சா ஸங்கா²ரா, தம் குதேத்த² லப்³பா⁴தி.

‘‘அத² க்²வாஹம், ஆவுஸோ, தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசம் – ‘அலம், ஆவுஸோ, மா ஸோசித்த²; மா பரிதே³வித்த². நன்வேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா படிகச்சேவ அக்கா²தம் – ஸப்³பே³ஹேவ பியேஹி மனாபேஹி நானாபா⁴வோ வினாபா⁴வோ அஞ்ஞதா²பா⁴வோ. தம் குதேத்த² ஆவுஸோ லப்³பா⁴, யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் வத மா பலுஜ்ஜீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’தி.

‘‘தேன கோ² பனாவுஸோ, ஸமயேன ஸுப⁴த்³தோ³ நாம வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி. அத² கோ², ஆவுஸோ, ஸுப⁴த்³தோ³ வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘அலம், ஆவுஸோ, மா ஸோசித்த²; மா பரிதே³வித்த². ஸுமுத்தா மயம் தேன மஹாஸமணேன; உபத்³து³தா ச மயம் ஹோம – இத³ம் வோ கப்பதி, இத³ம் வோ ந கப்பதீதி. இதா³னி பன மயம் யம் இச்சி²ஸ்ஸாம தம் கரிஸ்ஸாம, யம் ந இச்சி²ஸ்ஸாம ந தம் கரிஸ்ஸாமா’தி. ஹந்த³ மயம், ஆவுஸோ, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யாம. புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதி [தி³ப்³ப³தி (க.)], த⁴ம்மோ படிபா³ஹிய்யதி; புரே அவினயோ தி³ப்பதி வினயோ படிபா³ஹிய்யதி; புரே அத⁴ம்மவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, த⁴ம்மவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தி; புரே அவினயவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, வினயவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தீ’’தி.

‘‘தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ பி⁴க்கூ² உச்சினதூ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஏகேனூனபஞ்சஅரஹந்தஸதானி உச்சினி. பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோசும் – ‘‘அயம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ கிஞ்சாபி ஸேக்கோ², அப⁴ப்³போ³ ச²ந்தா³ தோ³ஸா மோஹா ப⁴யா அக³திம் க³ந்தும். ப³ஹு ச அனேன ப⁴க³வதோ ஸந்திகே த⁴ம்மோ ச வினயோ ச பரியத்தோ. தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினதூ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினி.

அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கத்த² நு கோ² மயம் த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாமா’’தி? அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ராஜக³ஹம் கோ² மஹாகோ³சரம் பஹூதஸேனாஸனம், யம்னூன மயம் ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தா த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாம. ந அஞ்ஞே பி⁴க்கூ² ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் உபக³ச்சே²ய்யு’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

438. ‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ஸம்மன்னேய்ய – ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி. ஏஸா ஞத்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ஸம்மன்னதி – ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி. யஸ்ஸாயஸ்மதோ க²மதி இமேஸம் பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் ஸம்முதி – ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானம் த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி – ஸோ துண்ஹஸ்ஸ; யஸ்ஸ நக்க²மதி, ஸோ பா⁴ஸேய்ய.

‘‘ஸம்மதானி ஸங்கே⁴ன இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி. க²மதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ, தஸ்மா துண்ஹீ, ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி.

அத² கோ² தே²ரா பி⁴க்கூ² ராஜக³ஹம் அக³மம்ஸு த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும். அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ப⁴க³வதா கோ², ஆவுஸோ, க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணம் வண்ணிதம். ஹந்த³ மயம், ஆவுஸோ, பட²மம் மாஸம் க²ண்ட³பு²ல்லம் படிஸங்க²ரோம; மஜ்ஜி²மம் மாஸம் ஸன்னிபதித்வா த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிஸ்ஸாமா’’தி.

அத² கோ² தே²ரா பி⁴க்கூ² பட²மம் மாஸம் க²ண்ட³பு²ல்லம் படிஸங்க²ரிம்ஸு. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ – ஸ்வே ஸன்னிபாதோ [ஸன்னிபாதோதி (க.)] ந கோ² மேதம் பதிரூபம், யோஹம் ஸேக்கோ² ஸமானோ ஸன்னிபாதம் க³ச்சே²ய்யந்தி – ப³ஹுதே³வ ரத்திம் காயக³தாய ஸதியா வீதினாமேத்வா ரத்தியா பச்சூஸஸமயம் ‘நிபஜ்ஜிஸ்ஸாமீ’தி காயம் ஆவஜ்ஜேஸி. அப்பத்தஞ்ச ஸீஸம் பி³ப்³போ³ஹனம், பூ⁴மிதோ ச பாதா³ முத்தா. ஏதஸ்மிம் அந்தரே அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சி.

439. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அரஹா ஸமானோ ஸன்னிபாதம் அக³மாஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் உபாலிம் வினயம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

ஆயஸ்மா உபாலி ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன வினயம் புட்டோ² விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் ஏதத³வோச – ‘‘பட²மம், ஆவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘வேஸாலியம் ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘ஸுதி³ன்னம் கலந்த³புத்தம் ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘மேது²னத⁴ம்மே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் பட²மஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ‘‘து³தியம் பனாவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘ராஜக³ஹே ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘த⁴னியம் கும்ப⁴காரபுத்தம் ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘அதி³ன்னாதா³னே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் து³தியஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ‘‘ததியம் பனாவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘வேஸாலியம் ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘ஸம்ப³ஹுலே பி⁴க்கூ² ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘மனுஸ்ஸவிக்³க³ஹே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் ததியஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ‘‘சதுத்த²ம் பனாவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘வேஸாலியம் ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘வக்³கு³முதா³தீரியே பி⁴க்கூ² ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் சதுத்த²ஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ஏதேனேவ உபாயேன உப⁴தோவிப⁴ங்கே³ புச்சி². புட்டோ² புட்டோ² ஆயஸ்மா உபாலி விஸ்ஸஜ்ஜேஸி.

440. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆனந்த³ம் த⁴ம்மம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன த⁴ம்மம் புட்டோ² விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³ரஹ்மஜாலம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘அந்தரா ச, ப⁴ந்தே, ராஜக³ஹம் அந்தரா ச நாளந்த³ம் ராஜாகா³ரகே அம்ப³லட்டி²காயா’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘ஸுப்பியஞ்ச பரிப்³பா³ஜகம் ப்³ரஹ்மத³த்தஞ்ச மாணவ’’ந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ப்³ரஹ்மஜாலஸ்ஸ நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி². ‘‘ஸாமஞ்ஞப²லம் பனாவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘ராஜக³ஹே, ப⁴ந்தே, ஜீவகம்ப³வனே’’தி. ‘‘கேன ஸத்³தி⁴’’ந்தி? ‘‘அஜாதஸத்துனா வேதே³ஹிபுத்தேன ஸத்³தி⁴’’ந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஸாமஞ்ஞப²லஸ்ஸ நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி². ஏதேனேவ உபாயேன பஞ்சபி நிகாயே புச்சி². புட்டோ² புட்டோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி.