11. பஞ்சஸதிகக்க²ந்த⁴கம்

1. ஸங்கீ³தினிதா³னம்

437. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏகமிதா³ஹம், ஆவுஸோ, ஸமயம் பாவாய குஸினாரம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி. அத² க்²வாஹம், ஆவுஸோ, மக்³கா³ ஓக்கம்ம அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³ம்.

[தீ³. நி. 2.231] ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன அஞ்ஞதரோ ஆஜீவகோ குஸினாராய மந்தா³ரவபுப்ப²ம் க³ஹேத்வா பாவம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னோ ஹோதி. அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ஆவுஸோ, தம் ஆஜீவகம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான தம் ஆஜீவகம் ஏதத³வோசம் – ‘அபாவுஸோ, அம்ஹாகம் ஸத்தா²ரம் ஜானாஸீ’தி? ‘ஆமாவுஸோ, ஜானாமி. அஜ்ஜ ஸத்தாஹபரினிப்³பு³தோ ஸமணோ கோ³தமோ. ததோ மே இத³ம் மந்தா³ரவபுப்ப²ம் க³ஹித’ந்தி. தத்ராவுஸோ, யே தே பி⁴க்கூ² அவீதராகா³ அப்பேகச்சே பா³ஹா பக்³க³ய்ஹ கந்த³ந்தி, சி²ன்னபாதம் பபதந்தி, ஆவட்டந்தி, விவட்டந்தி – அதிகி²ப்பம் ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, அதிகி²ப்பம் ஸுக³தோ பரினிப்³பு³தோ, அதிகி²ப்பம் சக்கு²ம் லோகே அந்தரஹிதந்தி. யே பன தே பி⁴க்கூ² வீதராகா³ தே ஸதா ஸம்பஜானா அதி⁴வாஸேந்தி – அனிச்சா ஸங்கா²ரா, தம் குதேத்த² லப்³பா⁴தி.

‘‘அத² க்²வாஹம், ஆவுஸோ, தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசம் – ‘அலம், ஆவுஸோ, மா ஸோசித்த²; மா பரிதே³வித்த². நன்வேதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா படிகச்சேவ அக்கா²தம் – ஸப்³பே³ஹேவ பியேஹி மனாபேஹி நானாபா⁴வோ வினாபா⁴வோ அஞ்ஞதா²பா⁴வோ. தம் குதேத்த² ஆவுஸோ லப்³பா⁴, யம் தம் ஜாதம் பூ⁴தம் ஸங்க²தம் பலோகத⁴ம்மம், தம் வத மா பலுஜ்ஜீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’தி.

‘‘தேன கோ² பனாவுஸோ, ஸமயேன ஸுப⁴த்³தோ³ நாம வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ தஸ்ஸம் பரிஸாயம் நிஸின்னோ ஹோதி. அத² கோ², ஆவுஸோ, ஸுப⁴த்³தோ³ வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதோ தே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘அலம், ஆவுஸோ, மா ஸோசித்த²; மா பரிதே³வித்த². ஸுமுத்தா மயம் தேன மஹாஸமணேன; உபத்³து³தா ச மயம் ஹோம – இத³ம் வோ கப்பதி, இத³ம் வோ ந கப்பதீதி. இதா³னி பன மயம் யம் இச்சி²ஸ்ஸாம தம் கரிஸ்ஸாம, யம் ந இச்சி²ஸ்ஸாம ந தம் கரிஸ்ஸாமா’தி. ஹந்த³ மயம், ஆவுஸோ, த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யாம. புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதி [தி³ப்³ப³தி (க.)], த⁴ம்மோ படிபா³ஹிய்யதி; புரே அவினயோ தி³ப்பதி வினயோ படிபா³ஹிய்யதி; புரே அத⁴ம்மவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, த⁴ம்மவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தி; புரே அவினயவாதி³னோ ப³லவந்தோ ஹோந்தி, வினயவாதி³னோ து³ப்³ப³லா ஹோந்தீ’’தி.

‘‘தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ பி⁴க்கூ² உச்சினதூ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஏகேனூனபஞ்சஅரஹந்தஸதானி உச்சினி. பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோசும் – ‘‘அயம், ப⁴ந்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ கிஞ்சாபி ஸேக்கோ², அப⁴ப்³போ³ ச²ந்தா³ தோ³ஸா மோஹா ப⁴யா அக³திம் க³ந்தும். ப³ஹு ச அனேன ப⁴க³வதோ ஸந்திகே த⁴ம்மோ ச வினயோ ச பரியத்தோ. தேன ஹி, ப⁴ந்தே, தே²ரோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினதூ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம்பி ஆனந்த³ம் உச்சினி.

அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கத்த² நு கோ² மயம் த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாமா’’தி? அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ராஜக³ஹம் கோ² மஹாகோ³சரம் பஹூதஸேனாஸனம், யம்னூன மயம் ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தா த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யேய்யாம. ந அஞ்ஞே பி⁴க்கூ² ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் உபக³ச்சே²ய்யு’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

438. ‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ஸம்மன்னேய்ய – ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி. ஏஸா ஞத்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ஸம்மன்னதி – ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி. யஸ்ஸாயஸ்மதோ க²மதி இமேஸம் பஞ்சன்னம் பி⁴க்கு²ஸதானம் ஸம்முதி – ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானம் த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி – ஸோ துண்ஹஸ்ஸ; யஸ்ஸ நக்க²மதி, ஸோ பா⁴ஸேய்ய.

‘‘ஸம்மதானி ஸங்கே⁴ன இமானி பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸந்தானி த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும், ந அஞ்ஞேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ராஜக³ஹே வஸ்ஸம் வஸிதப்³ப³ந்தி. க²மதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ, தஸ்மா துண்ஹீ, ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி.

அத² கோ² தே²ரா பி⁴க்கூ² ராஜக³ஹம் அக³மம்ஸு த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிதும். அத² கோ² தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ப⁴க³வதா கோ², ஆவுஸோ, க²ண்ட³பு²ல்லப்படிஸங்க²ரணம் வண்ணிதம். ஹந்த³ மயம், ஆவுஸோ, பட²மம் மாஸம் க²ண்ட³பு²ல்லம் படிஸங்க²ரோம; மஜ்ஜி²மம் மாஸம் ஸன்னிபதித்வா த⁴ம்மஞ்ச வினயஞ்ச ஸங்கா³யிஸ்ஸாமா’’தி.

அத² கோ² தே²ரா பி⁴க்கூ² பட²மம் மாஸம் க²ண்ட³பு²ல்லம் படிஸங்க²ரிம்ஸு. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ – ஸ்வே ஸன்னிபாதோ [ஸன்னிபாதோதி (க.)] ந கோ² மேதம் பதிரூபம், யோஹம் ஸேக்கோ² ஸமானோ ஸன்னிபாதம் க³ச்சே²ய்யந்தி – ப³ஹுதே³வ ரத்திம் காயக³தாய ஸதியா வீதினாமேத்வா ரத்தியா பச்சூஸஸமயம் ‘நிபஜ்ஜிஸ்ஸாமீ’தி காயம் ஆவஜ்ஜேஸி. அப்பத்தஞ்ச ஸீஸம் பி³ப்³போ³ஹனம், பூ⁴மிதோ ச பாதா³ முத்தா. ஏதஸ்மிம் அந்தரே அனுபாதா³ய ஆஸவேஹி சித்தம் விமுச்சி.

439. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அரஹா ஸமானோ ஸன்னிபாதம் அக³மாஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் உபாலிம் வினயம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

ஆயஸ்மா உபாலி ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன வினயம் புட்டோ² விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் ஏதத³வோச – ‘‘பட²மம், ஆவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘வேஸாலியம் ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘ஸுதி³ன்னம் கலந்த³புத்தம் ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘மேது²னத⁴ம்மே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் பட²மஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ‘‘து³தியம் பனாவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘ராஜக³ஹே ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘த⁴னியம் கும்ப⁴காரபுத்தம் ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘அதி³ன்னாதா³னே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் து³தியஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ‘‘ததியம் பனாவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘வேஸாலியம் ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘ஸம்ப³ஹுலே பி⁴க்கூ² ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘மனுஸ்ஸவிக்³க³ஹே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் ததியஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ‘‘சதுத்த²ம் பனாவுஸோ உபாலி, பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி? ‘‘வேஸாலியம் ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘வக்³கு³முதா³தீரியே பி⁴க்கூ² ஆரப்³பா⁴’’தி. ‘‘கிஸ்மிம் வத்து²ஸ்மி’’ந்தி? ‘‘உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் உபாலிம் சதுத்த²ஸ்ஸ பாராஜிகஸ்ஸ வத்து²ம்பி புச்சி², நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி², பஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², அனுபஞ்ஞத்திம்பி புச்சி², ஆபத்திம்பி புச்சி², அனாபத்திம்பி புச்சி². ஏதேனேவ உபாயேன உப⁴தோவிப⁴ங்கே³ புச்சி². புட்டோ² புட்டோ² ஆயஸ்மா உபாலி விஸ்ஸஜ்ஜேஸி.

440. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆனந்த³ம் த⁴ம்மம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் ஆயஸ்மதா மஹாகஸ்ஸபேன த⁴ம்மம் புட்டோ² விஸ்ஸஜ்ஜேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ப்³ரஹ்மஜாலம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘அந்தரா ச, ப⁴ந்தே, ராஜக³ஹம் அந்தரா ச நாளந்த³ம் ராஜாகா³ரகே அம்ப³லட்டி²காயா’’தி. ‘‘கம் ஆரப்³பா⁴’’தி? ‘‘ஸுப்பியஞ்ச பரிப்³பா³ஜகம் ப்³ரஹ்மத³த்தஞ்ச மாணவ’’ந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ப்³ரஹ்மஜாலஸ்ஸ நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி². ‘‘ஸாமஞ்ஞப²லம் பனாவுஸோ ஆனந்த³, கத்த² பா⁴ஸித’’ந்தி? ‘‘ராஜக³ஹே, ப⁴ந்தே, ஜீவகம்ப³வனே’’தி. ‘‘கேன ஸத்³தி⁴’’ந்தி? ‘‘அஜாதஸத்துனா வேதே³ஹிபுத்தேன ஸத்³தி⁴’’ந்தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஸாமஞ்ஞப²லஸ்ஸ நிதா³னம்பி புச்சி², புக்³க³லம்பி புச்சி². ஏதேனேவ உபாயேன பஞ்சபி நிகாயே புச்சி². புட்டோ² புட்டோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி.

2. கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கஸிக்கா²பத³கதா²

441. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தே²ரே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘ப⁴க³வா மம், ப⁴ந்தே, பரினிப்³பா³னகாலே ஏவமாஹ – ‘ஆகங்க²மானோ, ஆனந்த³, ஸங்கோ⁴ மமச்சயேன கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னி ஸமூஹனேய்யா’’’தி. ‘‘புச்சி² பன த்வம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, ப⁴க³வந்தம் – ‘கதமானி பன, ப⁴ந்தே, கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’’தி? ‘‘ந கோ²ஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் புச்சி²ம் – ‘கதமானி பன, ப⁴ந்தே, கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா, அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா, தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா, அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா, தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா, த்³வே அனியதே ட²பேத்வா, அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா, தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா, த்³வே அனியதே ட²பேத்வா, திம்ஸ நிஸ்ஸக்³கி³யே பாசித்தியே ட²பேத்வா, அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா, தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா, த்³வே அனியதே ட²பேத்வா, திம்ஸ நிஸ்ஸக்³கி³யே பாசித்தியே ட²பேத்வா, த்³வேனவுதி பாசித்தியே ட²பேத்வா, அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி. ஏகச்சே தே²ரா ஏவமாஹம்ஸு – ‘‘சத்தாரி பாராஜிகானி ட²பேத்வா, தேரஸ ஸங்கா⁴தி³ஸேஸே ட²பேத்வா, த்³வே அனியதே ட²பேத்வா, திம்ஸ நிஸ்ஸக்³கி³யே பாசித்தியே ட²பேத்வா, த்³வேனவுதி பாசித்தியே ட²பேத்வா, சத்தாரோ பாடிதே³ஸனீயே ட²பேத்வா, அவஸேஸானி கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி.

442. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ஸங்க⁴ம் ஞாபேஸி –

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. ஸந்தம்ஹாகம் ஸிக்கா²பதா³னி கி³ஹிக³தானி. கி³ஹினோபி ஜானந்தி – ‘இத³ம் வோ ஸமணானம் ஸக்யபுத்தியானம் கப்பதி, இத³ம் வோ ந கப்பதீ’தி. ஸசே மயம் கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னி ஸமூஹனிஸ்ஸாம, ப⁴விஸ்ஸந்தி வத்தாரோ – ‘தூ⁴மகாலிகம் ஸமணேன கோ³தமேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம். யாவிமேஸம் ஸத்தா² அட்டா²ஸி தாவிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்கி²ம்ஸு. யதோ இமேஸம் ஸத்தா² பரினிப்³பு³தோ, ந தா³னிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்க²ந்தீ’தி. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ அப்பஞ்ஞத்தம் நப்பஞ்ஞபேய்ய, பஞ்ஞத்தம் ந ஸமுச்சி²ந்தே³ய்ய, யதா²பஞ்ஞத்தேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸமாதா³ய வத்தேய்ய. ஏஸா ஞத்தி.

‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴. ஸந்தம்ஹாகம் ஸிக்கா²பதா³னி கி³ஹிக³தானி. கி³ஹினோபி ஜானந்தி – ‘இத³ம் வோ ஸமணானம் ஸக்யபுத்தியானம் கப்பதி, இத³ம் வோ ந கப்பதீ’தி. ஸசே மயம் கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னி ஸமூஹனிஸ்ஸாம, ப⁴விஸ்ஸந்தி வத்தாரோ – ‘தூ⁴மகாலிகம் ஸமணேன கோ³தமேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம். யாவிமேஸம் ஸத்தா² அட்டா²ஸி தாவிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்கி²ம்ஸு. யதோ இமேஸம் ஸத்தா² பரினிப்³பு³தோ, ந தா³னிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்க²ந்தீ’தி. ஸங்கோ⁴ அப்பஞ்ஞத்தம் நப்பஞ்ஞபேதி, பஞ்ஞத்தம் ந ஸமுச்சி²ந்த³தி, யதா²பஞ்ஞத்தேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸமாதா³ய வத்ததி. யஸ்ஸாயஸ்மதோ க²மதி அப்பஞ்ஞத்தஸ்ஸ அப்பஞ்ஞாபனா, பஞ்ஞத்தஸ்ஸ அஸமுச்சே²தோ³, யதா²பஞ்ஞத்தேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸமாதா³ய வத்தனா, ஸோ துண்ஹஸ்ஸ; யஸ்ஸ நக்க²மதி, ஸோ பா⁴ஸேய்ய.

‘‘ஸங்கோ⁴ அப்பஞ்ஞத்தம் நப்பஞ்ஞபேதி, பஞ்ஞத்தம் ந ஸமுச்சி²ந்த³தி, யதா²பஞ்ஞத்தேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸமாதா³ய வத்ததி. க²மதி ஸங்க⁴ஸ்ஸ, தஸ்மா துண்ஹீ, ஏவமேதம் தா⁴ரயாமீ’’தி.

443. அத² கோ² தே²ரா பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோசும் – ‘‘இத³ம் தே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, து³க்கடம், யம் த்வம் ப⁴க³வந்தம் ந புச்சி² – ‘கதமானி பன, ப⁴ந்தே, கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’தி. தே³ஸேஹி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘அஹம் கோ², ப⁴ந்தே, அஸ்ஸதியா ப⁴க³வந்தம் ந புச்சி²ம் – ‘கதமானி பன, ப⁴ந்தே, கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னீ’தி. நாஹம் தம் து³க்கடம் பஸ்ஸாமி, அபி சாயஸ்மந்தானம் ஸத்³தா⁴ய தே³ஸேமி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘இத³ம்பி தே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, து³க்கடம், யம் த்வம் ப⁴க³வதோ வஸ்ஸிகஸாடிகம் அக்கமித்வா ஸிப்³பே³ஸி. தே³ஸேஹி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘அஹம் கோ², ப⁴ந்தே, ந அகா³ரவேன ப⁴க³வதோ வஸ்ஸிகஸாடிகம் அக்கமித்வா ஸிப்³பே³ஸிம். நாஹம் தம் து³க்கடம் பஸ்ஸாமி, அபி சாயஸ்மந்தானம் ஸத்³தா⁴ய தே³ஸேமி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘இத³ம்பி தே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, து³க்கடம், யம் த்வம் மாதுகா³மேஹி ப⁴க³வதோ ஸரீரம் பட²மம் வந்தா³பேஸி, தாஸம் ரோத³ந்தீனம் ப⁴க³வதோ ஸரீரம் அஸ்ஸுகேன மக்கி²தம். தே³ஸேஹி தம் து³க்கட’’ந்தி. அஹம் கோ², ப⁴ந்தே – மாயிமாஸம் [மாயிமா (ஸீ. ஸ்யா.)] விகாலே அஹேஸுந்தி – மாதுகா³மேஹி ப⁴க³வதோ ஸரீரம் பட²மம் வந்தா³பேஸிம். நாஹம் தம் து³க்கடம் பஸ்ஸாமி, அபி சாயஸ்மந்தானம் ஸத்³தா⁴ய தே³ஸேமி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘இத³ம்பி தே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, து³க்கடம், யம் த்வம் ப⁴க³வதா ஓளாரிகே நிமித்தே கயிரமானே, ஓளாரிகே ஓபா⁴ஸே கயிரமானே, ந ப⁴க³வந்தம் யாசி – ‘திட்ட²து ப⁴க³வா கப்பம், திட்ட²து ஸுக³தோ கப்பம், ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’ந்தி. தே³ஸேஹி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘அஹம் கோ², ப⁴ந்தே, மாரேன பரியுட்டி²தசித்தோ ந ப⁴க³வந்தம் யாசிம் – ‘திட்ட²து ப⁴க³வா கப்பம், திட்ட²து ஸுக³தோ கப்பம், ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’ந்தி. நாஹம் தம் து³க்கடம் பஸ்ஸாமி, அபி சாயஸ்மந்தானம் ஸத்³தா⁴ய தே³ஸேமி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘இத³ம்பி தே, ஆவுஸோ ஆனந்த³, து³க்கடம் யம் த்வம் மாதுகா³மஸ்ஸ ததா²க³தப்பவேதி³தே த⁴ம்மவினயே பப்³ப³ஜ்ஜம் உஸ்ஸுக்கம் அகாஸி. தே³ஸேஹி தம் து³க்கட’’ந்தி. ‘‘அஹம் கோ², ப⁴ந்தே, அயம் மஹாபஜாபதி கோ³தமீ ப⁴க³வதோ மாதுச்சா² ஆபாதி³கா போஸிகா கீ²ரஸ்ஸ தா³யிகா ப⁴க³வந்தம் ஜனேத்தியா காலங்கதாய த²ஞ்ஞம் பாயேஸீதி மாதுகா³மஸ்ஸ ததா²க³தப்பவேதி³தே த⁴ம்மவினயே பப்³ப³ஜ்ஜம் உஸ்ஸுக்கம் அகாஸிம். நாஹம் தம் து³க்கடம் பஸ்ஸாமி, அபி சாயஸ்மந்தானம் ஸத்³தா⁴ய தே³ஸேமி தம் து³க்கட’’ந்தி.

444. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா புராணோ த³க்கி²ணாகி³ரிஸ்மிம் சாரிகம் சரதி மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி. அத² கோ² ஆயஸ்மா புராணோ தே²ரேஹி பி⁴க்கூ²ஹி த⁴ம்மே ச வினயே ச ஸங்கீ³தே த³க்கி²ணாகி³ரிஸ்மிம் யதா²பி⁴ரந்தம் விஹரித்வா யேன ராஜக³ஹம் யேன வேளுவனம் கலந்த³கனிவாபோ யேன தே²ரா பி⁴க்கூ² தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா தே²ரேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் படிஸம்மோதி³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் புராணம் தே²ரா பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசும் – ‘‘தே²ரேஹி, ஆவுஸோ புராண, த⁴ம்மோ ச வினயோ ச ஸங்கீ³தோ. உபேஹி தம் ஸங்கீ³தி’’ந்தி. ‘‘ஸுஸங்கீ³தாவுஸோ, தே²ரேஹி த⁴ம்மோ ச வினயோ ச. அபிச யதே²வ மயா ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதம், ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம், ததே²வாஹம் தா⁴ரேஸ்ஸாமீ’’தி.

3. ப்³ரஹ்மத³ண்ட³கதா²

445. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தே²ரே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோச – ‘‘ப⁴க³வா மம், ப⁴ந்தே, பரினிப்³பா³னகாலே ஏவமாஹ – ‘தேன ஹானந்த³, ஸங்கோ⁴ மமச்சயேன ச²ன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப்³ரஹ்மத³ண்ட³ம் ஆணாபேதூ’’’தி. ‘‘புச்சி² பன த்வம், ஆவுஸோ ஆனந்த³, ப⁴க³வந்தம் – ‘கதமோ பன, ப⁴ந்தே, ப்³ரஹ்மத³ண்டோ³’’’தி? ‘‘புச்சி²ம் கோ²ஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் – ‘கதமோ பன, ப⁴ந்தே, ப்³ரஹ்மத³ண்டோ³’’’தி? ‘‘ச²ன்னோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² யம் இச்சே²ய்ய தம் வதே³ய்ய. பி⁴க்கூ²ஹி ச²ன்னோ பி⁴க்கு² நேவ வத்தப்³போ³, ந ஓவதி³தப்³போ³, நானுஸாஸிதப்³போ³’’தி. ‘‘தேன ஹாவுஸோ ஆனந்த³, த்வம்யேவ ச²ன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப்³ரஹ்மத³ண்ட³ம் ஆணாபேஹீ’’தி. ‘‘கதா²ஹம், ப⁴ந்தே, ச²ன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப்³ரஹ்மத³ண்ட³ம் ஆணாபேமி, சண்டோ³ ஸோ பி⁴க்கு² ப²ருஸோ’’தி? ‘தேன ஹாவுஸோ ஆனந்த³, ப³ஹுகேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் க³ச்சா²ஹீ’’தி. ‘‘ஏவம் ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ தே²ரானம் பி⁴க்கூ²னம் படிஸ்ஸுத்வா மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமத்தேஹி பி⁴க்கு²ஸதேஹி நாவாய உஜ்ஜவனிகாய கோஸம்பி³ம் உஜ்ஜவி, நாவாய பச்சோரோஹித்வா ரஞ்ஞோ உதே³னஸ்ஸ [உதேனஸ்ஸ (க.)] உய்யானஸ்ஸ அவிதூ³ரே அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸீதி³. தேன கோ² பன ஸமயேன ராஜா உதே³னோ உய்யானே பரிசாரேஸி ஸத்³தி⁴ம் ஓரோதே⁴ன. அஸ்ஸோஸி கோ² ரஞ்ஞோ உதே³னஸ்ஸ ஓரோதோ⁴ – ‘‘அம்ஹாகம் கிர ஆசரியோ அய்யோ ஆனந்தோ³ உய்யானஸ்ஸ அவிதூ³ரே அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸின்னோ’’தி. அத² கோ² ரஞ்ஞோ உதே³னஸ்ஸ ஓரோதோ⁴ ராஜானம் உதே³னம் ஏதத³வோச – ‘‘அம்ஹாகம் கிர, தே³வ, ஆசரியோ அய்யோ ஆனந்தோ³ உய்யானஸ்ஸ அவிதூ³ரே அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே நிஸின்னோ. இச்சா²ம மயம், தே³வ, அய்யம் ஆனந்த³ம் பஸ்ஸிது’’ந்தி. ‘‘தேன ஹி தும்ஹே ஸமணம் ஆனந்த³ம் பஸ்ஸதா²’’தி.

அத² கோ² ரஞ்ஞோ உதே³னஸ்ஸ ஓரோதோ⁴ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ரஞ்ஞோ உதே³னஸ்ஸ ஓரோத⁴ம் ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேஸி ஸமாத³பேஸி ஸமுத்தேஜேஸி ஸம்பஹம்ஸேஸி. அத² கோ² ரஞ்ஞோ உதே³னஸ்ஸ ஓரோதோ⁴ ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸிதோ ஸமாத³பிதோ ஸமுத்தேஜிதோ ஸம்பஹம்ஸிதோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பஞ்ச உத்தராஸங்க³ஸதானி பாதா³ஸி. அத² கோ² ரஞ்ஞோ உதே³னஸ்ஸ ஓரோதோ⁴ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா யேன ராஜா உதே³னோ தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² ராஜா உதே³னோ ஓரோத⁴ம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ஓரோத⁴ம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி நு கோ² தும்ஹே ஸமணம் ஆனந்த³ம் பஸ்ஸித்தா²’’தி? ‘‘அபஸ்ஸிம்ஹா கோ² மயம், தே³வ, அய்யம் ஆனந்த³’’ந்தி. ‘‘அபி நு தும்ஹே ஸமணஸ்ஸ ஆனந்த³ஸ்ஸ கிஞ்சி அத³த்தா²’’தி? ‘‘அத³ம்ஹா கோ² மயம், தே³வ, அய்யஸ்ஸ ஆனந்த³ஸ்ஸ பஞ்ச உத்தராஸங்க³ஸதானீ’’தி. ராஜா உதே³னோ உஜ்ஜா²யதி கி²ய்யதி விபாசேதி – ‘‘கத²ஞ்ஹி நாம ஸமணோ ஆனந்தோ³ தாவ ப³ஹும் சீவரம் படிக்³க³ஹேஸ்ஸதி! து³ஸ்ஸவாணிஜ்ஜம் வா ஸமணோ ஆனந்தோ³ கரிஸ்ஸதி, பக்³கா³ஹிகஸாலம் வா பஸாரேஸ்ஸதீ’’தி!

அத² கோ² ராஜா உதே³னோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ராஜா உதே³னோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆக³மா நு க்²வித⁴, போ⁴ ஆனந்த³, அம்ஹாகம் ஓரோதோ⁴’’தி? ‘‘ஆக³மாஸி கோ² தே இத⁴, மஹாராஜ, ஓரோதோ⁴’’தி. ‘‘அபி பன போ⁴தோ ஆனந்த³ஸ்ஸ கிஞ்சி அதா³ஸீ’’தி? ‘‘அதா³ஸி கோ² மே, மஹாராஜ, பஞ்ச உத்தராஸங்க³ஸதானீ’’தி. ‘‘கிம் பன ப⁴வம் ஆனந்தோ³ தாவ ப³ஹும் சீவரம் கரிஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘யே [யே பன (க.)] தே, மஹாராஜ, பி⁴க்கூ² து³ப்³ப³லசீவரா தேஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸம்விப⁴ஜிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘யானி கோ² பன, போ⁴ ஆனந்த³, போராணகானி து³ப்³ப³லசீவரானி தானி கத²ம் கரிஸ்ஸதா²’’தி? ‘‘தானி, மஹாராஜ, உத்தரத்த²ரணம் கரிஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘யானி பன, போ⁴ ஆனந்த³, போராணகானி உத்தரத்த²ரணானி தானி கத²ம் கரிஸ்ஸதா²’’தி? ‘‘தானி, மஹாராஜ, பி⁴ஸிச்ச²வியோ கரிஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘யா பன, போ⁴ ஆனந்த³, போராணகா பி⁴ஸிச்ச²வியோ தா கத²ம் கரிஸ்ஸதா²’’தி? ‘‘தா, மஹாராஜ, பூ⁴மத்த²ரணம் கரிஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘யானி பன, போ⁴ ஆனந்த³, போராணகானி பூ⁴மத்த²ரணானி தானி கத²ம் கரிஸ்ஸதா²’’தி? ‘‘தானி, மஹாராஜ, பாத³புஞ்ச²னியோ கரிஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘யா பன, போ⁴ ஆனந்த³, போராணகா பாத³புஞ்ச²னியோ தா கத²ம் கரிஸ்ஸதா²’’தி?. ‘‘தா, மஹாராஜ, ரஜோஹரணம் கரிஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘யானி பன, போ⁴ ஆனந்த³, போராணகானி ரஜோஹரணானி தானி கத²ம் கரிஸ்ஸதா²’’தி? ‘‘தானி, மஹாராஜ, கோட்டேத்வா சிக்க²ல்லேன மத்³தி³த்வா பரிப⁴ண்ட³ம் லிம்பிஸ்ஸாமா’’தி.

அத² கோ² ராஜா உதே³னோ – ஸப்³பே³விமே ஸமணா ஸக்யபுத்தியா யோனிஸோ உபனேந்தி, ந குலவம் க³மேந்தீதி – ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ அஞ்ஞானிபி பஞ்ச து³ஸ்ஸஸதானி பாதா³ஸி. அயஞ்சரஹி ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பட²மம் சீவரபி⁴க்கா² உப்பஜ்ஜி சீவரஸஹஸ்ஸம். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன கோ⁴ஸிதாராமோ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச²ன்னோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ச²ன்னம் ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஏதத³வோச – ‘‘ஸங்கே⁴ன தே, ஆவுஸோ ச²ன்ன, ப்³ரஹ்மத³ண்டோ³ ஆணாபிதோ’’தி.

‘‘கதமோ பன, ப⁴ந்தே ஆனந்த³, ப்³ரஹ்மத³ண்டோ³ ஆணாபிதோ’’தி? ‘‘த்வம், ஆவுஸோ ச²ன்ன, பி⁴க்கூ² யம் இச்சே²ய்யாஸி தம் வதே³ய்யாஸி. பி⁴க்கூ²ஹி த்வம் நேவ வத்தப்³போ³, ந ஓவதி³தப்³போ³, நானுஸாஸிதப்³போ³’’தி. ‘‘நன்வாஹம், ப⁴ந்தே ஆனந்த³, ஹதோ ஏத்தாவதா, யதோஹம் பி⁴க்கூ²ஹி நேவ வத்தப்³போ³, ந ஓவதி³தப்³போ³, நானுஸாஸிதப்³போ³’’தி தத்தே²வ முச்சி²தோ பபதோ. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச²ன்னோ ப்³ரஹ்மத³ண்டே³ன அட்டீயமானோ ஹராயமானோ ஜிகு³ச்ச²மானோ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி, தத³னுத்தரம் ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ ச பனாயஸ்மா ச²ன்னோ அரஹதம் அஹோஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ச²ன்னோ அரஹத்தம் பத்தோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி, உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘படிப்பஸ்ஸம்பே⁴ஹி தா³னி மே, ப⁴ந்தே ஆனந்த³, ப்³ரஹ்மத³ண்ட³’’ந்தி. ‘‘யத³க்³கே³ன தயா, ஆவுஸோ ச²ன்ன, அரஹத்தம் ஸச்சி²கதம் தத³க்³கே³ன தே ப்³ரஹ்மத³ண்டோ³ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴’’தி. இமாய கோ² பன வினயஸங்கீ³தியா பஞ்ச பி⁴க்கு²ஸதானி அனூனானி அனதி⁴கானி அஹேஸும். தஸ்மா அயம் வினயஸங்கீ³தி ‘‘பஞ்சஸதிகா’’தி வுச்சதீதி.

பஞ்சஸதிகக்க²ந்த⁴கோ ஏகாத³ஸமோ.

இமம்ஹி க²ந்த⁴கே வத்தூ² தேவீஸதி.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

பரினிப்³பு³தே ஸம்பு³த்³தே⁴, தே²ரோ கஸ்ஸபஸவ்ஹயோ;

ஆமந்தயி பி⁴க்கு²க³ணம், ஸத்³த⁴ம்மமனுபாலகோ;

பாவாயத்³தா⁴னமக்³க³ம்ஹி, ஸுப⁴த்³தே³ன பவேதி³தம்;

ஸங்கா³யிஸ்ஸாம ஸத்³த⁴ம்மம், அத⁴ம்மோ புரே தி³ப்பதி.

ஏகேனூன பஞ்சஸதம், ஆனந்த³ம்பி ச உச்சினி;

த⁴ம்மவினயஸங்கீ³திம், வஸந்தோ கு³ஹமுத்தமே.

உபாலிம் வினயம் புச்சி², ஸுத்தந்தானந்த³பண்டி³தம்;

பிடகம் தீணி ஸங்கீ³திம், அகம்ஸு ஜினஸாவகா.

ந புச்சி² அக்கமித்வான, வந்தா³பேஸி ந யாசி ச.

பப்³ப³ஜ்ஜம் மாதுகா³மஸ்ஸ, ஸத்³தா⁴ய து³க்கடானி மே;

புராணோ ப்³ரஹ்மத³ண்ட³ஞ்ச, ஓரோதோ⁴ உதே³னேன ஸஹ.

தாவ ப³ஹு து³ப்³ப³லஞ்ச, உத்தரத்த²ரணா பி⁴ஸி;

பூ⁴மத்த²ரணா புஞ்ச²னியோ, ரஜோ சிக்க²ல்லமத்³த³னா.

ஸஹஸ்ஸசீவரம் உப்பஜ்ஜி, பட²மானந்த³ஸவ்ஹயோ;

தஜ்ஜிதோ ப்³ரஹ்மத³ண்டே³ன, சதுஸ்ஸச்சம் அபாபுணி;

வஸீபூ⁴தா பஞ்சஸதா, தஸ்மா பஞ்சஸதீ இதி.

பஞ்சஸதிகக்க²ந்த⁴கம் நிட்டி²தம்.