2. உத்³தே³ஸவாரஅத்த²விபா⁴வனா

1. ஏவம் ஸங்க³ஹவாரேன ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸிதே ஹாராத³யோ இதா³னி விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² கதமே ஸோளஸ ஹாரா’’திஆதி³தே³ஸனா ஆரத்³தா⁴. அத² வா ஸோளஸஹாராதி³ஸமுதா³யா நேத்தி நாம மயா மஹாகச்சானேன நித்³தி³ட்டா²தி வுத்தா, ‘‘கதமே தே ஸோளஸ ஹாரா’’தி புச்சி²தப்³ப³த்தா வுத்தம் ‘‘தத்த² ஸோளஸ ஹாரா’’த்யாதி³. தத்த² தத்தா²தி தேஸு ஸோளஸஹாராதீ³ஸு. தே³ஸனா ஹாரோ, விசயோ ஹாரோ…பே… ஸாமாரோபனோ ஹாரோதி இமே ஸோளஸ ஹாராதி த³ட்ட²ப்³பா³.

தத்த² ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணத்தா ஹாரபத³ஸ்ஸ வசனத்தோ² பட²மம் வத்தப்³போ³. கேனட்டே²ன ஹாராதி? ஹரீயந்தி ஏதேஹீதி ஹாரா. ஏதேஹி ஸம்வண்ணனாவிஸேஸேஹி ஸம்வண்ணியேஸு ஸுத்தகே³ய்யாதீ³ஸு அஞ்ஞாணஸம்ஸயவிபல்லாஸா ஹரீயந்தி, இதி அஞ்ஞாணாதி³ஹரணகாரணத்தா ‘‘ஏதேஹீ’’தி பதே³ன நித்³தி³ட்டா² ஸம்வண்ணனாவிஸேஸா ஹாரா நாம, ஹர-தா⁴துயா ஆசரியஸ்ஸ வசீபே⁴த³ஸத்³தோ³, தம்ஸமுட்டா²பகோ சித்துப்பாதோ³ ச முக்²யத்தோ², வேனேய்யானம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஜானனாதி³ஞாணஸம்பயுத்தசித்துப்பாதோ³ காரணூபசாரத்தோ², தஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயபூ⁴தானம் ஸம்வண்ணனாவிஸேஸானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயஸத்தி ப²லூபசாரத்தோ², இதி-ஸத்³தே³ன ஸா உபனிஸ்ஸயபச்சயஸத்தியேவ பராமஸீயதி. தம்ஸத்திஸம்பன்னா ஸம்வண்ணனாவிஸேஸா ண-பச்சயத்தா² ஹோந்தி. ஏஸ நயோ ஏவரூபேஸு டா²னேஸுபி. வித்தா²ரோ அட்ட²கதா²யம் (நேத்தி. அட்ட². 1) வுத்தோ ஏவ.

அஸாதா⁴ரணதோ பன தே³ஸீயதி ஏதாயாதி தே³ஸனா. ஏதாய ஸம்வண்ணனாய ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸுத்தத்தோ² தே³ஸீயதி ஸம்வண்ணீயதி ஸம்வண்ணனானுஸாரேன ஞாபீயதி, இதி ஞாபனகாரணத்தா ‘‘ஏதாயா’’தி பதே³ன நித்³தி³ட்டா² விஸேஸஸம்வண்ணனா தே³ஸனா நாம, ந பாளிதே³ஸனா, பாளிதே³ஸனாய ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸம்வண்ணனாபா⁴வேன ஸஹசரணதோ வா தே³ஸனா. கிஞ்சாபி அஞ்ஞே ஹாரா தே³ஸனாபாளிஸங்கா²தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாபா⁴வதோ தே³ஸனாய ஸஹசாரினோ ஹோந்தி, அயம் பன ஹாரோ யேபு⁴ய்யேன யதா²ருதவஸேனேவ விஞ்ஞாயமானத்தா பாளிதே³ஸனாய ஸஹ சரதீதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, ந ததா² பரே. ந ஹி அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணாதி³ஸந்த³ஸ்ஸனலக்க²ணரஹிதா பாளிதே³ஸனா அத்தி², அயஞ்ச ஹாரோ அஸ்ஸாதா³தி³ஸந்த³ஸ்ஸனலக்க²ணோதி.

விசியந்தி ஏதேனாதி விசயோ. ஏதேன ஸம்வண்ணனாவிஸேஸேன ஸுத்தே பத³பஞ்ஹாத³யோ விசியந்தி, இதி விசாரணகாரணத்தா ஸோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ விசயோ நாம. கத்வத்தா²தி⁴கரணத்தா²பி லப்³ப⁴ந்தி. ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸுத்தேன பத³பஞ்ஹாதி³விசயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ விசயோ ஹாரோ.

யுத்தாயுத்தி விசாரீயதி ஏதாயாதி யுத்தி. ஏதாய விஸேஸஸம்வண்ணனாய ஸப்³பே³ஸம் ஹாரானம் பூ⁴மிகோ³சரானம் யுத்தாயுத்தி விசாரீயதி, இதி விசாரணகாரணத்தா ‘‘ஏதாயா’’தி பதே³ன நித்³தி³ட்டா² விஸேஸஸம்வண்ணனா யுத்தி நாம. இத⁴ உத்தரபத³லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³, யுத்தியா விசாரணா, விசாரணீயபா⁴வேன ஸஹசரணதோ வா யுத்தி. ஸப்³ப³ஹாரானம் பூ⁴மிகோ³சரானம் யுத்தாயுத்திவிசாரணலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ யுத்தி ஹாரோ.

பத³தி பவத்தேதி ப²லம் ஏதேனாதி பத³ம், காரணம். ட²ந்தி திட்ட²ந்தி ஏத்த² ப²லானி ததா³யத்தவுத்திதாயாதி டா²னம், காரணம். பத³ஞ்ச தம் டா²னஞ்சாதி பத³ட்டா²னம், ஆஸன்னகாரணம். ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னம் விசாரீயதி ஏதாயாதி பத³ட்டா²னா, விஸேஸஸம்வண்ணனா, விசாரணலோபோவ, ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னானம், தேஸஞ்ச பத³ட்டா²னானம் விசாரணலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ பத³ட்டா²னோ ஹாரோ.

ஸுத்தே அவுத்தாபி ஸமானலக்க²ணா த⁴ம்மா லக்கீ²யந்தி ஏதேன ஸம்வண்ணனாவிஸேஸேனாதி லக்க²ணோ, ஸுத்தே வுத்தேன த⁴ம்மேன ஸமானலக்க²ணானம் த⁴ம்மானம் அவுத்தானம்பி நித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ லக்க²ணோ ஹாரோ.

ஸுத்தே த³ஸ்ஸியமானா நிப்³ப³சனாத³யோ சத்தாரோபி வியூஹீயந்தி விபா⁴கே³ன ஸம்பிண்டீ³யந்தி ஏத்த², ஏதேன வாதி ப்³யூஹோ, சதுன்னம் நிப்³ப³சனாதீ³னம் ப்³யூஹோ சதுப்³யூஹோ. நிப்³ப³சனாதி⁴ப்பாயப்³யஞ்ஜனானஞ்சேவ தே³ஸனானிதா³னஸ்ஸ ச புப்³பா³பரேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்த³ஸ்ஸனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ.

தே³ஸனாய க³ஹிதத⁴ம்மேன ஸபா⁴கா³, விஸபா⁴கா³ ச த⁴ம்மா ஆவட்டீயந்தி ஏத்த², ஏதேன வாதி ஆவட்டோ, தே³ஸனாய க³ஹிதத⁴ம்மானம் ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேன ஆவட்டனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ ஆவட்டோ ஹாரோ.

அஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணானம் ஸம்கிலேஸத⁴ம்மே, வோதா³னத⁴ம்மே ச ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணதோ, பத³ட்டா²னதோ, பூ⁴மிதோ ச விப⁴ஜனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ விப⁴த்தி ஹாரோ.

ஸுத்தே நித்³தி³ட்டா² த⁴ம்மா படிபக்க²வஸேன பரிவத்தீயந்தி இமினா, ஏத்த² வாதி பரிவத்தோ, ஸுத்தே நித்³தி³ட்டா²னம் த⁴ம்மானம் படிபக்க²தோ பரிவத்தனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ பரிவத்தனோ ஹாரோ.

ஸுத்தே வுத்தஸ்ஸ ஏகஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ வாசகம் விவித⁴ம் வசனம் ஏத்த² ஸம்வண்ணனாவிஸேஸேதி விவசனம், விவசனமேவ வேவசனம், ஸுத்தே வுத்தே ஏகஸ்மிம் அத்தே² அனேகபரியாயஸத்³த³யோஜனாலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ வேவசனோ ஹாரோ.

ஸுத்தே வுத்தா அத்தா² பகாரேஹி ஞாபீயந்தி இமினா, ஏத்த² வாதி பஞ்ஞத்தி, ஏகேகஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனேகாஹி பஞ்ஞத்தீஹி பஞ்ஞாபேதப்³பா³காரலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ பஞ்ஞத்தி ஹாரோ.

ஸுத்தாக³தா த⁴ம்மா படிச்சஸமுப்பாதா³தீ³ஸு ஓதரீயந்தி அனுப்பவேஸீயந்தி ஏத்த², ஏதேன வாதி ஓதரணோ, படிச்சஸமுப்பாதா³தி³முகே²ஹி ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ ஓதரணலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ ஓதரணோ ஹாரோ.

ஸுத்தே பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்பா⁴ ஸோதீ⁴யந்தி ஸமாதீ⁴யந்தி ஏத்த², ஏதேன வாதி ஸோத⁴னோ, ஸுத்தே பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்பா⁴னம் ஸோத⁴னலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ ஸோத⁴னோ ஹாரோ.

ஸாமஞ்ஞவிஸேஸபூ⁴தா த⁴ம்மா வினா விகப்பேன அதி⁴ட்டீ²யந்தி அனுப்பவத்தீயந்தி ஏத்த², ஏதேன வாதி அதி⁴ட்டா²னோ, ஸுத்தாக³தானம் த⁴ம்மானம் அவிகப்பனவஸேன ஸாமஞ்ஞவிஸேஸனித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ.

யோ ஹேது சேவ பச்சயோ ச ப²லம் பரிகரோதி அபி⁴ஸங்க²ரோதி, இதி ஸோ ஹேது சேவ பச்சயோ ச பரிக்கா²ரோ, யோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ தம் பரிக்கா²ரம் ஹேதுஞ்சேவ பச்சயஞ்ச ஆசிக்க²தி, இதி ஸோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ பரிக்கா²ரோ நாம. ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பரிக்கா²ரஸங்கா²தே ஹேதுபச்சயே நித்³தா⁴ரேத்வா ஸம்வண்ணனாலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ பரிக்கா²ரோ ஹாரோ.

ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மா பத³ட்டா²னாதி³முகே²ன ஸமாரோபீயந்தி ஏத்த², ஏதேன வாதி ஸமாரோபனோ, ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னவேவசனபா⁴வபஹானஸமாரோபனவிசாரணலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ ஸமாரோபனோ ஹாரோ. பா⁴வஸாத⁴னவஸேனாபி ஸப்³ப³த்த² வசனத்தோ² வத்தப்³போ³தி தஸ்ஸாபி வஸேன யோஜேதப்³ப³ந்தி. ஸேஸம் ஸம்வண்ணனானுஸாரேன ஞாதப்³ப³ந்தி.

‘‘தத்த² கதமே ஸோளஸ ஹாரா தே³ஸனா’’த்யாதி³னா ஹாரஸரூபம் வுத்தம், கிமத்த²ம் ‘‘தஸ்ஸானுகீ³தி’’த்யாதி³ வுத்தந்தி? அனுகீ³திகா³தா²ய ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் புன ‘‘தஸ்ஸானுகீ³தி தே³ஸனா விசயோ யுத்தி’’த்யாதி³ வுத்தம். தத்த² தஸ்ஸாதி ஹாருத்³தே³ஸஸ்ஸ. அனுகீ³தீதி அனு பச்சா² கா³யனகா³தா². பஞ்சத³ஸோதி பஞ்சத³ஸமோ. ஸோளஸோதி ஸோளஸமோ. அத்த²தோ அஸம்கிண்ணாதி தே³ஸனாதி³பத³த்த²தோ லக்க²ணத்த²தோ ஸங்கரதோ ரஹிதா. தேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸோ ச நேஸம் அஸங்கரோ லக்க²ணனித்³தே³ஸே ஸுபாகடோ ஹோதீ’’தி. ஸேஸம் ஸம்வண்ணனானுஸாரேன ஞாதப்³ப³ந்தி. ‘‘கேசி ஹாரா கேஹிசி ஹாரேஹி ஸம்கிண்ணா விய தி³ஸ்ஸந்தி, கஸ்மா அஸம்கிண்ணாதி ஞாதப்³ப³’’ந்தி வத்தப்³ப³த்தா வுத்தம் ‘‘ஏதேஸஞ்சேவா’’திஆதி³. தத்த² ஏதேஸஞ்சேவ ப⁴வதீதி ஏதேஸம் ஸோளஸன்னம் ஹாரானம் யதா² யேனாகாரேன அஸங்கரோ ஹோதி, ததா² அஸங்கராகாரேன ப⁴வதி. அயதி பவத்ததி நயவிப⁴த்தீதி அயா, வித்தா²ரேன அயாதி வித்தா²ரதயா, த-காரோ மிஸ்ஸகதோ³ஸாபக³மத்தா²ய ஆக³தோ, நயவிப⁴த்திவிஸேஸவசனம். நயேன ஞாயேன விப⁴த்தி நயவிப⁴த்தி, ந பஞ்சனயவிப⁴த்தாஹாரானம் வித்தா²ரேன பவத்தா ஞாயவிப⁴த்தி ததா² அஸங்கராகாரேன ப⁴வதி தஸ்மிம் அஸம்கிண்ணாதி ஞாதப்³பா³தி அதி⁴ப்பாயோ.

2. ஸோளஸ ஹாரா ஸரூபதோ வுத்தா, அம்ஹேஹி ச விஞ்ஞாதா, ‘‘கதமே பஞ்ச நயா’’தி வத்தப்³ப³பா⁴வதோ ததா² புச்சி²த்வா ஸரூபதோ உத்³தி³ஸிதும் ‘‘தத்த² கதமே பஞ்ச நயா’’த்யாதி³ வுத்தம். அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘ஏவம் ஹாரே உத்³தி³ஸித்வா இதா³னி நயே உத்³தி³ஸிதும் ‘தத்த² கதமே’திஆதி³ வுத்த’’ந்தி (நேத்தி. அட்ட². 2) வுத்தம். ‘‘தத்த² நயந்தி ஸம்கிலேஸே, வோதா³னே ச விபா⁴க³தோ ஞாபேந்தீதி நயா, நீயந்தி வா தானி ஏத்த², ஏதேஹி வாதி நயா’’திஆதி³னா (நேத்தி. அட்ட². 2) அட்ட²கதா²யம் வித்தா²ரேன வசனத்தோ² வுத்தோ. நீ-தா⁴துயா நந்தி³யாவட்டாதி³னயானுஸாரேன ஸம்கிலேஸே, வோதா³னே ச ஆலம்பி³த்வா பவத்தோ ஞாணஸம்பயுத்தசித்துப்பாதோ³ முக்²யத்தோ², நந்தி³யாவட்டாதி³னயானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயஸத்தி ப²லூபசாரதோ க³ஹிதா, இதி-ஸத்³தோ³ தம் ப²லூபசாரதோ க³ஹிதஸத்திம் பராமஸி, தம்ஸத்திஸஹிதா நந்தி³யாவட்டாதி³னயா அ-பச்சயத்தா².

தண்ஹாஅவிஜ்ஜாஹி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ, ஸமத²விபஸ்ஸனாஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ சதுஸச்சயோஜனமுகே²ன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ நந்தி³யாவட்டோ நயோ. தத்த² சதுஸச்சந்தி தண்ஹா ச அவிஜ்ஜா ச ப⁴வமூலத்தா ஸமுத³யஸச்சம், அவஸேஸா தேபூ⁴மகா த⁴ம்மா து³க்க²ஸச்சம், ஸமத²விபஸ்ஸனா மக்³க³ஸச்சம், தேன பத்தப்³பா³ அஸங்க²ததா⁴து நிரோத⁴ஸச்சந்தி.

தீஹி அவயவேஹி லோபா⁴தீ³ஹி ஸம்கிலேஸபக்கே², தீஹி அவயவேஹி அலோபா⁴தீ³ஹி ச வோதா³னபக்கே² புக்க²லோ ஸோப⁴னோதி திபுக்க²லோ, அகுஸலமூலேஹி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ, குஸலமூலேஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ சதுஸச்சயோஜனமுகே²ன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ திபுக்க²லோ.

ஸீஹஸ்ஸ ப⁴க³வதோ விக்கீளிதம் ஏத்த² நயேதி ஸீஹவிக்கீளிதோ, ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதீ³ஹி விபல்லாஸேஹி ஸகலஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ, ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³ஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ சதுஸச்சயோஜனமுகே²ன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ ஸீஹவிக்கீளிதனயோ.

அத்த²னயத்தயதி³ஸாபா⁴வேன குஸலாதி³த⁴ம்மானம் ஆலோசனம் தி³ஸாலோசனம். தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²னயஸ்ஸ யோஜனத்த²ம் கதேஸு ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²விஸ்ஸஜ்ஜனேஸு யே வோதா³னாத³யோ, ஸம்கிலேஸிகா ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ நயஸ்ஸ தி³ஸாபூ⁴தா த⁴ம்மா ஸுத்ததோ நித்³தா⁴ரேத்வா கதி²தா, தேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் சித்தேனேவ ‘‘அயம் பட²மா தி³ஸா, அயம் து³தியா தி³ஸா’’திஆதி³னா ஆலோசனம் தி³ஸாலோசனம்.

ததா² ஆலோசிதானம் த⁴ம்மானம் அத்த²னயத்தயயோஜனே ஸமானயனதோ அங்குஸோ வியாதி அங்குஸோ, தஸ்ஸ தஸ்ஸ நயஸ்ஸ தி³ஸாபூ⁴தானம் குஸலாதி³த⁴ம்மானம் ஸமானயனம் அங்குஸோ நயோ.

லஞ்ஜேதீதி லஞ்ஜகோ. யோ நயோ ஸுத்தத்த²ம் லஞ்ஜேதி பகாஸேதி, இதி லஞ்ஜனதோ பகாஸனதோ ஸோ நயோ லஞ்ஜகோ நாம, நயோ ச ஸோ லஞ்ஜகோ சாதி நயலஞ்ஜகோ. நயலஞ்ஜகோ பட²மோ நந்தி³யாவட்டோ நாம, நயலஞ்ஜகோ து³தியோ திபுக்க²லோ நாம, நயலஞ்ஜகோ ததியோ ஸீஹவிக்கீளிதோ நாமாதி யோஜேதப்³போ³.

உக்³க³தானம் விஸேஸேன உக்³க³தோதி உத்தமோ, தம் உத்தமம். க³தாதி ஞாதா, மதாதி அத்தோ². ‘‘மதா’’தி வா பாடோ². ஸேஸமேத்த² வுத்தனயானுஸாரேனபி ஸம்வண்ணனானுஸாரேனபி ஜானிதப்³ப³ந்தி.

யதா²வுத்தனயவிஸேஸஸம்வண்ணனாய டீகாயம் –

‘‘ஸமூஹாதி³ம் உபாதா³ய லோகஸங்கேதஸித்³தா⁴ வோஹாரமத்ததா ஸம்முதிஸபா⁴வோ, பத²வீப²ஸ்ஸாதீ³னம் கக்க²ளபு²ஸனாதி³லக்க²ணம் பரமத்த²ஸபா⁴வோ. அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²போ – யஸ்மிம் பி⁴ன்னே, இதராபோஹே வா சித்தேன கதே ந ததா² பு³த்³தி⁴, இத³ம் ஸம்முதிஸச்சம் யதா² க⁴டே, ஸஸம்பா⁴ரஜலே ச, தப்³பி³பரியாயேன பரமத்த²ஸச்ச’’ந்தி –

வசனே க⁴டகத²லஆபஜலகத்³த³மாதி³ஸங்கா²தம் ஸமூஹாதி³ம் உபாதா³ய லோகஸ்ஸ புப்³பே³ க⁴டகத²லஆபஜலகத்³த³மாதி³ஸங்கேதஸித்³தா⁴ க⁴டகத²லஆபஜலகத்³த³மாதி³வோஹாரமத்ததா ஸம்முதிஸபா⁴வோ ஸங்கேதவஸேன அவிதத²த்தா. பத²வீஆதீ³னம் கக்க²ளாதி³லக்க²ணம், ப²ஸ்ஸாதீ³னம் பு²ஸனாதி³லக்க²ணம் பரமத்த²ஸபா⁴வோ. ‘‘யதி³ ஏவம் க⁴டாதி³கே அபி⁴ன்னே வா ஆபாதி³கே வா அனுரூபேன ஊனபா⁴வேன அப்பவத்தமானே வா ஸதி ஸம்முதிபா⁴வோ ஹோது, பி⁴ன்னே வா ஊனே வா கத²ம் ஸம்முதிபா⁴வோ ப⁴வேய்ய, பத²வீப²ஸ்ஸாதீ³னம்பி பி⁴ஜ்ஜமானத்தா, கக்க²ளபு²ஸனாதீ³னஞ்ச பத²வீப²ஸ்ஸாதீ³ஹி அனஞ்ஞத்தா கத²ம் பரமத்த²ஸபா⁴வோ ப⁴வேய்ய, கதமேன ஸங்கே²பேன அத்தே²ன ஸம்முதிஸபா⁴வோ, பரமத்த²ஸபா⁴வோ ச அம்ஹேஹி ஜானிதப்³போ³’’தி வத்தப்³ப³பா⁴வதோ ‘‘அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²போ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஏத்தா²தி ஏதேஸு ஸம்முதிஸபா⁴வபரமத்த²ஸபா⁴வேஸு அயம் நயோ வுச்சமானோ ஸங்கே²போ அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

யஸ்மிம் க⁴டாதி³கே பி⁴ன்னே ஸதி ததோ க⁴டாதி³தோ இதரோ கத²லாதி³பா⁴வோ சித்தேன புப்³பே³ கதேன யதா² யேன கத²லாதி³வோஹாரேன ப⁴வதி, யஸ்மிம் ஆபாதி³கே ஸம்பா⁴ரஜலாதி³கே ஊனபா⁴வேன பவத்தமானே ஸதி வா ததோ ஆபாதி³தோ இதரோ கத்³த³மாதி³பா⁴வோ சித்தேன புப்³பே³ கதேன யதா² யேன கத்³த³மாதி³வோஹாரேன ப⁴வதி, ததா² தேன வோஹாரேன பு³த்³தி⁴ கத²லாதி³ஸபா⁴வஜானனம் கத்³த³மாதி³ஸபா⁴வஜானனம் ப⁴வதி, இத³ம் அபி⁴ன்னே க⁴டாதி³கம் வா பி⁴ன்னே கத²லாதி³கம் வா அனூனே ஆபாதி³கம் வா ஊனே கத்³த³மாதி³கம் வா ஸப்³ப³ம் ஸம்முதிஸச்சம் ஹோத்வேவ. ‘‘கத்³த³மஸ்மிம் பி⁴ன்னே, கத்³த³மஸ்மிம் ஊனே வா ஸதி இதரோ ஸம்முதிஸபா⁴வோ’’தி புச்சி²தப்³ப³பா⁴வதோ ‘‘க⁴டே, ஸம்பா⁴ரஜலே சா’’தி வுத்தம்.

ஸம்முதிஸச்சஸபா⁴வோ தும்ஹேஹி வுத்தோ, அம்ஹேஹி ச ஞாதோ, ‘‘கதமோ பரமத்த²ஸச்சஸபா⁴வோ’’தி வத்தப்³ப³பா⁴வதோ ‘‘தப்³பி³பரியாயேன பரமத்த²ஸச்ச’’ந்தி வுத்தம். பத²வீஆதீ³னம் கக்க²ளாதி³லக்க²ணதோ இதரஸ்ஸ பு²ஸனாதி³லக்க²ணஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ, ப²ஸ்ஸாதீ³னஞ்ச பு²ஸனாதி³லக்க²ணதோ இதரஸ்ஸ கக்க²ளாதி³லக்க²ணஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ பத²வீப²ஸ்ஸாதீ³னம் லக்க²ளபு²ஸனாதி³லக்க²ணம் பரமத்த²ஸச்சம் ஹோத்வேவாதி இமஸ்மிம் ஸங்கே²பத்தே² க³ஹிதே கோசி விரோதோ⁴ நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோதி.

3. பஞ்ச நயா ஸரூபதோ ஆசரியேன உத்³தி³ட்டா², அம்ஹேஹி ச விஞ்ஞாதா, ‘‘யானி பதா³னி அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி உத்³தி³ட்டா²னி, கதமானி தானீ’’தி புச்சி²தப்³ப³த்தா தானி ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² கதமானி அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி’’த்யாதி³மாஹ. அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘ஏவம் நயேபி உத்³தி³ஸித்வா இதா³னி மூலபதா³னி உத்³தி³ஸிதும் ‘தத்த² கதமானீ’திஆதி³ ஆரத்³த⁴’’ந்தி வுத்தம். தத்த² குஸலானி நவ பதா³னி, அகுஸலானி நவ பதா³னி அட்டா²ரஸ மூலபதா³னீதி த³ட்ட²ப்³பா³னீதி யோஜனா. மூலந்தி பதிட்ட²ஹந்தி ஏதேஹி நயா, பதிட்டா²னவிபா⁴கா³ சாதி மூலானி, பத³ந்தி பதிட்ட²ஹந்தி ஏத்த² நயா, பட்டா²னவிபா⁴கா³, அதி⁴க³மா சாதி பதா³னி, வுத்தப்பகாரட்டே²ன மூலானி ச தானி பதா³னி சாதி மூலபதா³னி. குச்சி²தே பாபத⁴ம்மே ஸலயந்தீதி குஸலானி, குஸே ராகா³த³யோ லுனந்தீதி குஸலானி, குஸா விய லுனந்தீதி குஸலானி, குஸேன ஞாணேன லாதப்³பா³னி பவத்தேதப்³பா³னீதி குஸலானி. குஸலானம் படிபக்கா²னீதி அகுஸலானி அ-ஸத்³தோ³ சேத்த² படிபக்க²த்தோ²தி.

நவ பதா³னி குஸலானி, நவ பதா³னி அகுஸலானீதி க³ணனபரிச்சே²த³தோ, ஜாதிபே⁴த³தோ ச உத்³தி³ட்டா²னி, ‘‘கதமானி தானீ’’தி புச்சி²தப்³ப³த்தா நவ பதா³னி அகுஸலானி பச்சாஸத்தின்யாயேன ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கதமானி நவ பதா³னி அகுஸலானீ’’திஆதி³ வுத்தம். அட்ட²கதா²யம் பன –

‘‘ஏவம் க³ணனபரிச்சே²த³தோ, ஜாதிபே⁴த³தோ ச மூலபதா³னி த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ஸம்கிலேஸபக்க²ம்யேவ பட²மம் உத்³தி³ஸதி ‘தண்ஹா’திஆதி³னா’’தி (நேத்தி. அட்ட². 3) –

வுத்தம். தத்த² ரூபாதி³கே க²ந்தே⁴ தஸதி பரிதஸதீதி தண்ஹா. அவிந்தி³யம் காயது³ச்சரிதாதி³ம் விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா, விந்தி³யம் காயஸுசரிதாதி³ம் ந விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா, விஜ்ஜாய படிபக்கா²தி வா அவிஜ்ஜா. லுப்³ப⁴ந்தி தேனாதி லோபோ⁴, லுப்³ப⁴தீதி வா லோபோ⁴, லுப்³ப⁴னம் வா லோபோ⁴. தோ³ஸமோஹேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அஸுபே⁴ ரூபக்க²ந்தா⁴தி³கே ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞா ஸுப⁴ஸஞ்ஞா. து³க்க²து³க்கா²தி³கே ‘‘ஸுக²’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞா ஸுக²ஸஞ்ஞா. அனிச்சே ஸங்கா²ரத⁴ம்மே ‘‘நிச்ச’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞா நிச்சஸஞ்ஞா. அனத்தஸபா⁴வேஸு சக்கா²தீ³ஸு க²ந்தே⁴ஸு ‘‘அத்தா’’தி பவத்தா ஸஞ்ஞா அத்தஸஞ்ஞா. யத்தா²தி யேஸு பதே³ஸு ஸப்³போ³ அகுஸலபக்கோ² ஸங்க³ஹம் ஸமோஸரணம் க³ச்ச²தி, தானி பதா³னி அகுஸலானீதி யோஜனா. ஸங்க³ஹம் க³ணனம். ஸமோஸரணம் ஸமாரோபனம்.

பச்சனீகத⁴ம்மே உத்³த⁴ச்சாதி³கே நீவரணே ஸமேதி வூபஸமேதி தத³ங்க³விக்க²ம்ப⁴னவஸேனாதி ஸமதோ². ஸங்கா²ரே அனிச்சாதீ³ஹி விவிதே⁴ஹி ஆகாரேஹி பஸ்ஸதீதி விபஸ்ஸனா. லோப⁴ஸ்ஸ படிபக்கோ² அலோபோ⁴. தோ³ஸஸ்ஸ படிபக்கோ² அதோ³ஸோ. மோஹஸ்ஸ படிபக்கோ² அமோஹோ. ஏத்தா²பி அ-ஸத்³தோ³ படிபக்க²த்தோ², ந அபா⁴வத்தா²தி³கோதி அதி⁴ப்பாயோ. அஸுபே⁴ ரூபக்க²ந்தா⁴தி³கே, சக்கா²தி³ம்ஹி வா ‘‘அஸுப⁴’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞாபதா⁴னசித்துப்பாதா³ அஸுப⁴ஸஞ்ஞா, விஸேஸதோ காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம். து³க்க²து³க்க²தாதீ³ஸு ‘‘து³க்க²’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞாபதா⁴னசித்துப்பாதா³ து³க்க²ஸஞ்ஞா, விஸேஸதோ வேத³னானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம். அனிச்சே க²ந்தா⁴தி³கே விபரிணாமத⁴ம்மே ‘‘அனிச்ச’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞாபதா⁴னசித்துப்பாதா³ அனிச்சஸஞ்ஞா, விஸேஸதோ சித்தானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம். அனத்தஸபா⁴வே க²ந்தே⁴, சக்கா²தி³ம்ஹி வா ‘‘அனத்தா’’தி பவத்தா ஸஞ்ஞாபதா⁴னசித்துப்பாதா³ அனத்தஸஞ்ஞா, விஸேஸதோ த⁴ம்மானுபஸ்ஸனாஸதிபதா⁴னம். பஞ்ஞாஸதிஸீஸேன ஹி பவத்தா அயம் தே³ஸனா. தேன வுத்தம் ப⁴க³வதா ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸதிப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்? சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு, ஏத்த² ஸதிப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி. யத்தா²தி யேஸு பதே³ஸு ஸப்³போ³ குஸலபக்கோ² ஸங்க³ஹம் ஸமோஸரணம் க³ச்ச²தி, தானி பதா³னி குஸலானீதி யோஜனா.

உத்³தா³னந்தி உத்³த⁴ம் தா³னம் ரக்க²ணம் உத்³தா³னம், ஸங்க³ஹவசனந்தி அத்தோ². உத்³தா³னே அவுத்தே ஸதி ஹேட்டா² வுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ விப்பகிண்ணபா⁴வோ தி³ன்னோ விய ப⁴வேய்ய, தஸ்மா விப்பகிண்ணபா⁴வஸ்ஸ நிவாரணத்த²ம் உத்³தா³னந்தி அதி⁴ப்பாயோ. சதுரோ ச விபல்லாஸாதி ஸுப⁴ஸுக²னிச்சஅத்தஸஞ்ஞா. கிலேஸா ப⁴வந்தி ஏத்த² நவபதே³ஸூதி பூ⁴மீ, கிலேஸானம் பூ⁴மீதி கிலேஸபூ⁴மீ, கிலேஸபவத்தனட்டா²னானி நவ பதா³னீதி வுத்தம் ஹோதி.

சதுரோ ஸதிபட்டா²னாதி அஸுப⁴து³க்க²அனிச்சஅனத்தஸஞ்ஞா. இந்த்³ரியபூ⁴மீதி ஸத்³தா⁴தீ³னம் விமுத்திபரிபாசனிந்த்³ரியானம் பூ⁴மீ பவத்தனட்டா²னானி ஸமோஸரணட்டா²னானி.

நவஹி குஸலபதே³ஹி குஸலபக்கா² யுஜ்ஜந்தி யோஜீயந்தி, நவஹி அகுஸலபதே³ஹி அகுஸலபக்கா² யுஜ்ஜந்தி யோஜீயந்தி. நவஹி குஸலபதே³ஹி ஸஹ குஸலபக்கா² யுஜ்ஜந்தி யுஜ்ஜந்தா ப⁴வந்தி, நவஹி அகுஸலபதே³ஹி ஸஹ அகுஸலபக்கா² யுஜ்ஜந்தி யுஜ்ஜந்தா ப⁴வந்தீதி உத்³தே³ஸவாரே வுத்தாவஸேஸோ ஸம்வண்ணனானுஸாரேன விஜானிதப்³போ³.

இதி ஸத்திப³லானுரூபா ரசிதா

உத்³தே³ஸவாரஸ்ஸ அத்த²விபா⁴வனா நிட்டி²தா.