3. அம்ப³ட்ட²ஸுத்தவண்ணனா

அத்³தா⁴னக³மனவண்ணனா

254. ஏவம் ஸாமஞ்ஞப²லஸுத்தம் ஸம்வண்ணேத்வா இதா³னி அம்ப³ட்ட²ஸுத்தம் ஸம்வண்ணேந்தோ யதா²னுபுப்³ப³ம் ஸம்வண்ணோகாஸஸ்ஸ பத்தபா⁴வம் விபா⁴வேதும், ஸாமஞ்ஞப²லஸுத்தஸ்ஸானந்தரம் ஸங்கீ³தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அம்ப³ட்ட²ஸுத்தபா⁴வம் பகாஸேதும் ‘‘ஏவம் மே ஸுதம்…பே… கோஸலேஸூதி அம்ப³ட்ட²ஸுத்த’’ந்தி ஆஹ. ஏவமீதி³ஸேஸு. இதிஸத்³தோ³ சேத்த² ஆதி³அத்தோ², பத³த்த²விபல்லாஸஜோதகோ பன இதிஸத்³தோ³ லுத்தனித்³தி³ட்டோ², ஆதி³ஸத்³த³லோபோ வா ஏஸ, உபலக்க²ணனித்³தே³ஸோ வா. அபுப்³ப³பத³வண்ணனா நாம ஹேட்டா² அக்³க³ஹிததாய அபுப்³ப³ஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ அத்த²விப⁴ஜனா. ‘‘ஹித்வா புனப்புனாக³த-மத்த²ம் அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) ஹி வுத்தம், ‘‘அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா’’தி கத்த²சி பாடோ², ஸோ அயுத்தோவ டீகாய அனுத்³த⁴டத்தா, ததா² அஸம்வண்ணிதத்தா ச.

‘‘ராஜகுமாரா கோ³த்தவஸேன கோஸலா நாமா’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.254) ஆசரியேன வுத்தம். அக்க²ரசிந்தகா பன வத³ந்தி ‘‘கோஸம் லந்தி க³ண்ஹந்தி, குஸலம் வா புச்ச²ந்தீதி கோஸலா’’தி. ஜனபதி³னோதி ஜனபத³வந்தோ, ஜனபத³ஸ்ஸ வா இஸ்ஸரா. ‘‘கோஸலா நாம ராஜகுமாரா’’தி வுத்தேயேவ ஸித்³தே⁴பி ‘‘ஜனபதி³னோ’’தி வசனம் ஸந்தேஸுபி அஞ்ஞேஸு தம்தம்னாமபஞ்ஞாதேஸு தத்த² நிவஸந்தேஸு ஜனபதி³பா⁴வதோ தேஸமேவ நிவஸனமுபாதா³ய ஜனபத³ஸ்ஸாயம் ஸமஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். ‘‘தேஸம் நிவாஸோ’’தி இமினா ‘‘கோஸலானம் நிவாஸா கோஸலா’’தி தத்³தி⁴தம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘ஏகோபி ஜனபதோ³’’தி இமினா பன ஸத்³த³தோயேவேதம் புது²வசனம், அத்த²தோ பனேஸ ஏகோ ஏவாதி விபா⁴வேதி. அபி-ஸத்³தோ³ சேத்த² அனுக்³க³ஹே, தேன காமம் ஏகோயேவேஸ ஜனபதோ³, ததா²பி இமினா காரணேன புது²வசனமுபபன்னந்தி அனுக்³க³ண்ஹாதி. யதி³ ஏகோவ ஜனபதோ³, கத²ம் தத்த² ப³ஹுவசனந்தி ஆஹ ‘‘ருள்ஹிஸத்³தே³னா’’திஆதி³, ருள்ஹிஸத்³த³த்தா ப³ஹுவசனமுபபன்னந்தி வுத்தம் ஹோதி. நிஸ்ஸிதேஸு பயுத்தஸ்ஸ புது²வசனஸ்ஸ, புது²பா⁴வஸ்ஸ வா நிஸ்ஸயே அபி⁴னிரோபனா இத⁴ ருள்ஹி, தேன வுத்தம் ஆசரியேன இத⁴ சேவ அஞ்ஞத்த² ச மஜ்ஜி²மாக³மடீகாதீ³ஸு ‘‘அக்க²ரசிந்தகா ஹி ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு யுத்தே விய ஈதி³ஸலிங்க³வசனானி இச்ச²ந்தி, அயமேத்த² ருள்ஹி யதா² ‘அஞ்ஞத்தா²பி குரூஸு விஹரதி, அங்கே³ஸு விஹரதீ’தி சா’’தி. கேசி பன கோஸலனாமாபி⁴னிரோபனமிச்ச²ந்தி, அயுத்தமேதம் புது²வசனஸ்ஸ அப்பயுஜ்ஜிதப்³ப³த்தா. நாமாபி⁴னிரோபனாய ஹி ஏகவசனம்பி ப⁴வதி யதா² ‘‘ஸீஹோ கா³யதீ’’தி. தப்³பி³ஸேஸிதேபி ஜனபத³ஸத்³தே³ ஜாதிஸத்³த³த்தா ஏகவசனமேவ. தேனாஹ ‘‘தஸ்மிம் கோஸலேஸு ஜனபதே³’’தி, கோஸலனாமகே தஸ்மிம் ஜனபதே³தி அத்தோ². அபூ⁴ததோ ஹி வோஹாரமத்தம் ருள்ஹி, பூ⁴ததோயேவ அத்தோ² வினிச்சி²னிதப்³போ³. யதா² ஹி –

‘‘ஸந்தி புத்தா விதே³ஹானம், தீ³கா⁴வு ரட்ட²வட்³ட⁴னோ;

தே ரஜ்ஜம் காரயிஸ்ஸந்தி, மிதி²லாயம் பஜாபதீ’’தி. (ஜா. 2.22.276) ஆதீ³ஸு –

தம்புத்தஸங்கா²தஸ்ஸ ஏகத்த²ஸ்ஸ ருள்ஹிவஸேன ‘‘புத்தா’’தி ப³ஹுவசனபயோகோ³, ததா² இதா⁴பி தன்னிவாஸஸங்கா²தஸ்ஸ ஏகத்த²ஸ்ஸ ருள்ஹிவஸேன ‘‘கோஸலேஸூ’’தி ப³ஹுவசனபயோகோ³ ஹோதி. யதா² ச ‘‘பாணம் ந ஹஞ்ஞே, ந ச’தி³ன்னமாதி³யே’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.42, 43, 45) ஜாதிவஸேன ப³ஹ்வத்தா²னமேகவசனபயோகோ³, ததா² இதா⁴பி ஜாதிவஸேன அவயவப்பபே⁴தே³ன ப³ஹ்வத்த²ஸ்ஸ ‘‘ஜனபதே³’’தி ஏகவசனபயோகோ³ ஹோதி. வுத்தஞ்ச ஆசரியேன மஜ்ஜி²மாக³மடீகாயம் ‘‘தப்³பி³ஸேஸனேபி ஜனபத³ஸத்³தே³ ஜாதிஸத்³தே³ ஏகவசனமேவ. தேனாஹ ‘தஸ்மிம் அங்கே³ஸு ஜனபதே³’தி’’.

ஏவம் ருள்ஹிவஸேன ப³ஹும்ஹி விய வத்தப்³பே³ ப³ஹுவசனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ப³ஹ்வத்த²வஸேன ப³ஹும்பி ஏவ வத்தப்³பே³ ப³ஹுவசனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘போராணா பனாஹூ’’திஆதி³மாஹ. பன-ஸத்³தோ³ சேத்த² விஸேஸத்த²ஜோதனோ, தேன புது²அத்த²விஸயதாய ஏவேதம் புது²வசனம், ந ருள்ஹிவஸேனாதி வக்க²மானம் விஸேஸம் ஜோதேதி. ஸோ ஹி பதே³ஸோ தியோஜனஸதபரிமாணதாய ப³ஹுப்பபே⁴தோ³தி, இமஸ்மிம் பன நயே தேஸு கோஸலேஸு ஜனபதே³ஸூதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. மஹாபனாத³ந்தி மஹாபனாத³ஜாதக (ஜா. 1.3.40, 41, 42) ஸுருசிஜாதகேஸு (ஜா. 1.14.102 ஆத³யோ) ஆக³தம் ஸுருசினோ நாம விதே³ஹரஞ்ஞோ புத்தம் மஹாபனாத³னாமகம் ராஜகுமாரம். நானானாடகானீதி ப⁴ண்டு³கண்ட³பண்டு³கண்ட³பமுகா²னி ச²ஸதஸஹஸ்ஸானி நானாவித⁴னாடகானி, கத்த²சி பன ஆதி³ஸத்³தோ³பி தி³ட்டோ², ஸோ ஜாதகட்ட²கதா²யம் ந தி³ஸ்ஸதி, யதி³ ச தி³ஸ்ஸதி, தேன நடலங்க⁴காதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸிதமத்தம்பீதி மிஹிதமத்தம்பி. தஸ்ஸ கிர தி³ப்³ப³னாடகானம் அனந்தரப⁴வேயேவ தி³ட்ட²த்தா மனுஸ்ஸனாடகானம் நச்சம் அமனுஞ்ஞம் அஹோஸி. நங்க³லானிபி ச²ட்³டே³த்வாதி கஸிகம்மப்பஹானவஸேன நங்க³லானி பஹாய, நித³ஸ்ஸனமத்தஞ்சேதம். ந ஹி கேவலம் கஸ்ஸகா ஏவ, அத² கோ² அஞ்ஞேபி உப⁴யரட்ட²வாஸினோ மனுஸ்ஸா அத்தனோ அத்தனோ கிச்சம் பஹாய தஸ்மிம் மங்க³லட்டா²னே ஸன்னிபதிம்ஸு. ததா³ கிர மஹாபனாத³குமாரஸ்ஸ பாஸாத³மங்க³லம், ச²த்தமங்க³லம், ஆவாஹமங்க³லந்தி தீணி மங்க³லானி ஏகதோ அகம்ஸு, காஸிவிதே³ஹரட்ட²வாஸினோபி தத்த² ஸன்னிபதித்வா அதிரேகஸத்தவஸ்ஸானி ச²ணமனுப⁴விம்ஸூதி, அது⁴னா பன ‘‘நங்க³லாதீ³னீ’’தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி, ஸோ ந போராணபாடோ² டீகாயமனுத்³த⁴டத்தா.

மஹாஜனகாயே ஸன்னிபதிதேதி கேசி ‘‘பஹம்ஸனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா ராஜகுமாரம் ஹாஸாபேஸ்ஸாமா’’தி, கேசி ‘‘தம் கீளனம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமா’’தி ஏவம் மஹாஜனஸமூஹே ஸன்னிபதிதே. அதுலம்பா³பி⁴ருஹனதா³ருசிதகபவேஸனாதி³ நானாகீளாயோ த³ஸ்ஸேத்வா. ஸக்கபேஸிதோ கிர தி³ப்³ப³னாடகோ ராஜங்க³ணே ஆகாஸே ட²த்வா உபட்³ட⁴பா⁴க³ம் நாம த³ஸ்ஸேதி, ஏகோவ ஹத்தோ², ஏகோ பாதோ³, ஏகம் அக்கி², ஏகா தா³டா² நச்சதி சலதி, உபட்³ட⁴ம் ப²ந்த³தி, ஸேஸம் நிச்சலமஹோஸி, தம் தி³ஸ்வா மஹாபனாதோ³ தோ²கம் ஹஸிதமகாஸி, இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸோ தி³ப்³ப³னாடகம் த³ஸ்ஸேத்வா ஹஸாபேஸீ’’தி வுத்தம். ஸுஹஜ்ஜா நாம விஸ்ஸாஸிகா ‘‘ஸுட்டு² ஹத³யமேதேஸ’’ந்தி கத்வா. ஆதி³ஸத்³தே³ன ஞாதகபரிஜனாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. தஸ்மாதி ததா² வசனதோ. தம் குஸலந்தி வசனம் உபாதா³யாதி ஏத்த² ‘‘கச்சி குஸலம்? ஆம குஸல’’ந்தி வசனபடிவசனவஸேன பவத்தகுஸலவாதி³தாய தே மனுஸ்ஸா ஆதி³தோ ‘‘குஸலா’’தி ஸமஞ்ஞம் லபி⁴ம்ஸு, தேஸம் குஸலானம் இஸ்ஸராதி ராஜகுமாரா கோஸலா நாம ஜாதா, தேஸம் நிவாஸட்டா²னதாய பன பதே³ஸோ கோஸலாதி புப்³பே³ வுத்தனயமேவ. தேனாஹ ‘‘ஸோ பதே³ஸோ கோஸலாதி வுச்சதீ’’தி. ஏவம் மஜ்ஜி²மாக³மடீகாயம் ஆசரியேனேவ வுத்தம். தத்ராயமதி⁴ப்பாயோ ஸியா – ‘‘ஸோ பதே³ஸோ கோஸலாதி வுச்சதீ’’தி ஸஞ்ஞீஸஞ்ஞா யதா²க்கமம் ஏகவசனப³ஹுவசனவஸேன வுத்தத்தா புரிமனயே விய இதா⁴பி ருள்ஹிவஸேனேவ ப³ஹுவசனம் ஹோதி. ராஜகுமாரானம் நாமலாப⁴ஹேதுமத்தஞ்ஹேத்த² விஸேஸோதி. இத⁴ பன ஆசரியேன ஏவம் வுத்தம் ஸோ பதே³ஸோதி பதே³ஸஸாமஞ்ஞதோ வுத்தம், வசனவிபல்லாஸேன வா, தே பதே³ஸாதி அத்தோ². கோஸலாதி வுச்சதி குஸலா ஏவ கோஸலாதி கத்வா’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.254) தத்ராயமதி⁴ப்பாயோ ஸியா – ஸோ பதே³ஸோதி ஜாதிஸத்³த³வஸேன, வசனவிபல்லாஸேன வா வுத்தத்தா புது²அத்த²விஸயதாய ஏவ ப³ஹுவசனம் ஹோதி. பதே³ஸஸ்ஸ நாமலாப⁴ஹேது ஹேத்த² விஸேஸோதி. ‘‘குஸல’’ந்தி ஹி வசனமுபாதா³ய ருள்ஹினாமவஸேன வுத்தனயேன கோஸலா யதா² ‘‘யேவாபனகம், நதும்ஹாகவக்³கோ³’’தி. அபிச வசனபடிவசனவஸேன ‘‘குஸல’’ந்தி வத³ந்தி ஏத்தா²தி கோஸலா. விசித்ரா ஹி தத்³தி⁴தவுத்தீதி. குஸலந்தி ச ஆரோக்³யம் ‘‘கச்சி நு போ⁴தோ குஸலம், கச்சி போ⁴தோ அனாமய’’ந்திஆதீ³ஸு (ஜா. 1.15.145; ஜா. 2.20.129) விய, கச்சி தும்ஹாகம் ஆரோக்³யம் ஹோதீதி அத்தோ², சே²கம் வா ‘‘குஸலா நச்சகீ³தஸ்ஸ, ஸிக்கி²தா சாதுரித்தி²யோ’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 2.22.94) விய, கச்சி தேஸம் நாடகானம் சே²கதா ஹோதீதி அத்தோ².

சரணம் சாரிகா, சரணம் வா சாரோ, ஸோ ஏவ சாரிகா, தயித³ம் மக்³க³க³மனமேவ இதா⁴தி⁴ப்பேதம், ந சுண்ணிகக³மனமத்தந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்³தா⁴னக³மன’’ந்தி வுத்தம், பா⁴வனபும்ஸகஞ்சேதம், அத்³தா⁴னக³மனஸங்கா²தாய சாரிகாய சரமானோதி வுத்தம் ஹோதி, அபே⁴தே³பி வா பே⁴த³வோஹாரேன வுத்தம் யதா² ‘‘தி³வாவிஹாரம் நிஸீதீ³’’தி, (ம. நி. 1.256) அத்³தா⁴னக³மனஸங்கா²தம் சாரிகம் சரமானோ, சரணம் கரோந்தோதி அத்தோ². ஸப்³ப³த்த²கோ ஹி கரபூ⁴தா⁴தூனமத்தோ²தி. ‘‘அத்³தா⁴னமக்³க³’’ந்திபி கத்த²சி பாடோ², ஸோ ந ஸுந்த³ரோ. ந ஹி சாரிகாஸத்³தோ³ மக்³க³வாசகோதி. இதா³னி தம் விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேத்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதம் நியமேந்தோ ‘‘சாரிகா ச நாமேஸா’’திஆதி³மாஹ. ஸாவகானம்பி ருள்ஹிவஸேன சாரிகாய ஸம்ப⁴வதோ ததோ விஸேஸேதி ‘‘ப⁴க³வதோ’’தி இமினா. ததா² ஹி மஜ்ஜி²மாக³மட்ட²கதா²யம் வுத்தம் ‘‘சாரிகம் சரமானோதி ஏத்த² கிஞ்சாபி அயம் சாரிகா நாம மஹாஜனஸங்க³ஹத்த²ம் பு³த்³தா⁴னம்யேவ லப்³ப⁴தி, பு³த்³தே⁴ உபாதா³ய பன ருள்ஹிஸத்³தே³ன ஸாவகானம்பி வுச்சதி கிலஞ்ஜாதீ³ஹி கதபீ³ஜனீபி தாலவண்டம் வியா’’தி. தூ³ரேபீதி ஏத்த² பி-ஸத்³தே³ன, அபி-ஸத்³தே³ன வா நாதிதூ³ரேபீதி ஸம்பிண்ட³னம் தத்தா²பி சாரிகாஸம்ப⁴வதோ. போ³த⁴னேய்யபுக்³க³லந்தி சதுஸச்சபடிவேத⁴வஸேன போ³த⁴னாரஹபுக்³க³லம். ஸஹஸா க³மனந்தி ஸீக⁴க³மனம். ‘‘மஹாகஸ்ஸபஸ்ஸ பச்சுக்³க³மனாதீ³ஸூ’’தி வுத்தமேவ ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப⁴க³வா ஹீ’’திஆதி³னா. பச்சுக்³க³ச்ச²ந்தோதி படிமுக²ம் க³ச்ச²ந்தோ, பச்சுட்ட²ஹந்தோதி அத்தோ². ‘‘ததா²’’தி இமினா ‘‘திம்ஸயோஜன’’ந்தி பத³மனுகட்³ட⁴தி. பக்குஸாதி நாம க³ந்தா⁴ரராஜா. மஹாகப்பினோ நாம குக்குடவதீராஜா. த⁴னியோ நாம கோரண்ட³ஸேட்டி²புத்தோ கோ³போ.

ஏவம் த⁴ம்மக³ருதாகித்தனமுகே²ன மஹாகஸ்ஸபபச்சுக்³க³மனாதீ³னி (ஸம். நி. அட்ட². 2.154) ஏகதே³ஸேன த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி வனவாஸிதிஸ்ஸஸாமணேரஸ்ஸ வத்து²ம் வித்தா²ரேத்வா சாரிகம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகதி³வஸ’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். கோ பனேஸ திஸ்ஸஸாமணேரோ நாம? ஸாவத்தி²யம் த⁴ம்மஸேனாபதினோ உபட்டா²ககுலே ஜாதோ மஹாபுஞ்ஞோ ‘‘பிண்ட³பாததா³யகதிஸ்ஸோ, கம்ப³லதா³யகதிஸ்ஸோ’’தி ச புப்³பே³ லத்³த⁴னாமோ பச்சா² ‘‘வனவாஸிதிஸ்ஸோ’’தி பாகடோ கீ²ணாஸவஸாமணேரோ. வித்தா²ரோ த⁴ம்மபதே³ (த⁴. ப. அட்ட². 1.74 வனவாஸீதிஸ்ஸஸாமணேரவத்து²). ஆகாஸகா³மீஹி ஸத்³தி⁴ம் ஆகாஸேனேவ க³ந்துகாமோ ப⁴க³வா ‘‘ச²ளபி⁴ஞ்ஞானம் ஆரோசேஹீ’’தி அவோச. தஸ்ஸாதி திஸ்ஸஸாமணேரஸ்ஸ. தந்தி ப⁴க³வந்தம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன சீவரம் பாருபந்தம். நோ தே²ரோ நோ ஓரமத்தகோ வதாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, கு³ணேன லாமகப்பமாணிகோ நோ ஹோதீதி அத்தோ².

அத்தனோ பத்தாஸனேதி பி⁴க்கூ²னம் ஆஸனபரியந்தே. தேஸம் கா³மிகானம் தா³னபடிஸம்யுத்தம் மங்க³லம் வத்வா. கஸ்மா பன ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ மக்³க³தே³ஸகோபி ஸமானோ ப⁴க³வா ஏவமாஹாதி சோத³னம் ஸோதே⁴தும் ‘‘ப⁴க³வா கிரா’’திஆதி³ வுத்தம். மக்³க³தே³ஸகோதி நிப்³பா³னமக்³க³ஸ்ஸ, ஸுக³திமக்³க³ஸ்ஸ வா தே³ஸகோ.

தாயாதி அரஞ்ஞஸஞ்ஞாய. ஸங்க⁴கம்மவஸேன ஸிஜ்ஜ²மானாபி உபஸம்பதா³ ஸத்து² ஆணாவஸேன ஸிஜ்ஜ²னதோ ‘‘பு³த்³த⁴தா³யஜ்ஜம் தே த³ஸ்ஸாமீ’’தி வுத்தந்தி வத³ந்தி. அபரே பன ‘‘அபரிபுண்ணவீஸதிவஸ்ஸஸ்ஸேவ தஸ்ஸ உபஸம்பத³ம் அனுஜானந்தோ ஸத்தா² ‘பு³த்³த⁴தா³யஜ்ஜம் தே த³ஸ்ஸாமீ’தி அவோசா’’தி வத³ந்தி. த⁴ம்மஸேனாபதினா உபஜ்ஜா²யேன உபஸம்பாதே³த்வா, ததோயேவேஸ த⁴ம்மஸேனாபதினோ ஸத்³தி⁴விஹாரிகோதி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தோ. த⁴ம்மபத³ட்ட²கதா²யம் பன த⁴ம்மஸேனாபதிஆதி³தே²ரானம் சத்தாலீஸபி⁴க்கு²ஸஹஸ்ஸபரிவாரானம் அத்தனோ அத்தனோ பரிவாரேஹி ஸத்³தி⁴ம் பச்சேகம் க³மனம், ப⁴க³வதோ ச ஏககஸ்ஸேவ க³மனம் கு²த்³த³கபா⁴ணகானம் மதேன வுத்தம், இத⁴, பன மஜ்ஜி²மாக³மட்ட²கதா²யஞ்ச (ம. நி. அட்ட². 2.65) அஞ்ஞதா² க³மனம் தீ³க⁴பா⁴ணகமஜ்ஜி²மபா⁴ணகானம் மதேனாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அயந்தி மஹாகஸ்ஸபாதீ³னமத்தா²ய சாரிகா. யம் பன அனுக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ க³மனம், அயம் அதுரிதசாரிகா நாமாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

இமம் பன சாரிகந்தி அதுரிதசாரிகம். மஹாமண்ட³லந்தி மஜ்ஜி²மதே³ஸபரியாபன்னேனேவ பா³ஹிரிமேன பமாணேன பரிச்சி²ன்னத்தா மஹந்ததரம் மண்ட³லம். மஜ்ஜி²மமண்ட³லந்தி இதரேஸம் உபி⁴ன்னம் வேமஜ்ஜே² பவத்தம் மண்ட³லம். அந்தோமண்ட³லந்தி இதரேஹி கு²த்³த³கம் மண்ட³லம், இதரேஸம் வா அந்தோக³த⁴த்தா அந்திமம் மண்ட³லம், அப்³ப⁴ந்தரிமம் மண்ட³லந்தி வுத்தம் ஹோதி. கிம் பனிமேஸம் பமாணந்தி ஆஹ ‘‘கத்தா²’’திஆதி³. தத்த² நவயோஜனஸதிகதா மஜ்ஜி²மதே³ஸபரியாபன்னவஸேனேவ க³ஹேதப்³பா³ ததோ பரம் அதுரிதசாரிகாய அக³மனதோ. தது³த்தரி ஹி துரிதசாரிகாய ஏவ ததா²க³தோ க³ச்ச²தி, ந அதுரிதசாரிகாய. பவாரேத்வாவ சாரிகாசரணம் பு³த்³தா⁴சிண்ணந்தி வுத்தம் ‘‘மஹாபவாரணாய பவாரேத்வா’’திஆதி³. பாடிபத³தி³வஸேதி பட²மகத்திகபுண்ணமியா அனந்தரே பாடிபத³வஸே. ஸமந்தாதி க³தக³தட்டா²னஸ்ஸ சதூஸு பஸ்ஸேஸு ஸமந்ததோ. மஹாஜனகாயஸ்ஸ ஸன்னிபதனதோ புரிமம் புரிமம் ஆக³தா நிமந்தேதும் லப⁴ந்தி. ததா² ஸன்னிபதனமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதரேஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸமத²விபஸ்ஸனா தருணா ஹோந்தீதி ஏத்த² ஸமத²ஸ்ஸ தருணபா⁴வோ உபசாரஸமாதி⁴வஸேன, விபஸ்ஸனாய பன ஸங்கா²ரபரிச்சே²த³ஞாணம், கங்கா²விதரணஞாணம், ஸம்மஸனஞாணம், மக்³கா³மக்³க³ஞாணந்தி சதுன்னம் ஞாணானம் வஸேன வேதி³தப்³போ³. தருணவிபஸ்ஸனாதி ஹி தேஸம் சதுன்னம் ஞாணானமதி⁴வசனம். பவாரணாஸங்க³ஹம் த³த்வாதி அனுமதிதா³னவஸேன த³த்வா. கத்திகபுண்ணமாயந்தி பச்சி²மகத்திகபுண்ணமியம். ‘‘மிக³ஸிரஸ்ஸ பட²மபாடிபத³தி³வஸே’’தி இத³ம் மஜ்ஜி²மதே³ஸவோஹாரவஸேன மிக³ஸிரமாஸஸ்ஸ பட²மம் பாடிபத³தி³வஸம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ஏதரஹி பவத்தவோஹாரவஸேன பன பச்சி²மகத்திகமாஸஸ்ஸ காளபக்க²பாடிபத³தி³வஸோ வேதி³தப்³போ³.

அஞ்ஞேனபி காரணேனாதி பி⁴க்கூ²னம் ஸமத²விபஸ்ஸனாதருணபா⁴வதோ அஞ்ஞேனபி மஜ்ஜி²மமண்ட³லே வேனேய்யானம் ஞாணபரிபாகாதி³காரணேன. சதுமாஸந்தி ஆஸள்ஹீபுண்ணமியா பாடிபத³தோ யாவ பச்சி²மகத்திகபுண்ணமீ, தாவ சதுமாஸம். ‘‘ஸமந்தா யோஜனஸத’’ந்திஆதி³னா வுத்தனயேனேவ. வஸனம் வஸ்ஸம், வஸனகிரியா, வுத்த²ம் வஸிதம் வஸ்ஸமஸ்ஸாதி வுத்த²வஸ்ஸோ, தஸ்ஸ. ததா²க³தேன வினேதப்³ப³த்தா ‘‘ப⁴க³வதோ வேனேய்யஸத்தா’’தி ஸாமினித்³தே³ஸோ வுத்தோ, கத்துனித்³தே³ஸோ வா ஏஸ. வேனேய்யஸத்தாதி ச சரிதானுரூபம் வினேதப்³ப³ஸத்தா. இந்த்³ரியபரிபாகம் ஆக³மயமானோதி ஸத்³தா⁴தி³இந்த்³ரியானம் விமுத்திபரிபாசனபா⁴வேன பரிபக்கம் படிமானேந்தோ. பு²ஸ்ஸமாக⁴ப²க்³கு³ணசித்தமாஸானம் அஞ்ஞதரமாஸஸ்ஸ பட²மதி³வஸே நிக்க²மனதோ மாஸனியமோ ஏத்த² ந கதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஏகமாஸம் வா த்³விதிசதுமாஸம் வா தத்தே²வ வஸித்வா’’தி. தத்தே²வாதி வஸ்ஸூபக³மனட்டா²னே ஏவ. ‘‘ஸத்தஹி வா’’திஆதி³ ‘‘ஏகமாஸம் வா’’திஆதி³னா யதா²க்கமம் யோஜேதப்³ப³ம் – யதி³ அபரம்பி ஏகமாஸம் தத்தே²வ வஸதி, ஸத்தஹி மாஸேஹி சாரிகம் பரியோஸாபேதி. யதி³ த்³விமாஸம் ச²ஹி, யதி³ திமாஸம் பஞ்சஹி, யதி³ சதுமாஸம் தத்தே²வ வஸதி, சதூஹி மாஸேஹி சாரிகம் பரியோஸாபேதீதி. கஸ்மா பன சாரிகாக³மனந்தி ஆஸங்கானிவத்தனத்த²ம் ‘‘இதீ’’திஆதி³ வுத்தம். அதிரேகம் ஜராது³ப்³ப³லோ பா³ள்ஹஜிண்ணோ. தே கதா³ பஸ்ஸிஸ்ஸந்தி, ந பஸ்ஸிஸ்ஸந்தி ஏவ. லோகானுகம்பகாயாதி லோகானுகம்பகாய ஏவ. தேன வுத்தம் ‘‘ந சீவராதி³ஹேதூ’’தி.

ஜங்க⁴விஹாரவஸேனாதி ஜங்கா⁴ஹி விசரணவஸேன, ஜங்கா⁴ஹி விசரித்வா தத்த² தத்த² கதிபாஹம் நிவஸனவஸேன வா. ஸப்³பி³ரியாபத²ஸாதா⁴ரணஞ்ஹி விஹாரவசனம். ஸரீரபா²ஸுகத்தா²யாதி ஏகஸ்மிம்யேவ டா²னே நிப³த்³த⁴வாஸவஸேன உஸ்ஸன்னதா⁴துகஸ்ஸ ஸரீரஸ்ஸ விசரணேன பா²ஸுபா⁴வத்தா²ய. அட்டு²ப்பத்திகாலாபி⁴கங்க²னத்தா²யாதி அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴பமஸுத்த (அ. நி. 7.72) மக⁴தே³வஜாதகாதி³ (ஜா. 1.1.9) தே³ஸனானம் விய த⁴ம்மதே³ஸனாய அபி⁴கங்கி²தப்³ப³அட்டு²ப்பத்திகாலத்தா²ய, அட்டு²ப்பத்திகாலஸ்ஸ வா அபி⁴கங்க²னத்தா²ய, அட்டு²ப்பத்திகாலே த⁴ம்மதே³ஸனத்தா²யாதி வுத்தம் ஹோதி. ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞாபனத்தா²யாதி ஸுராபானஸிக்கா²பதா³தி³ (பாசி. 327, 328, 329) பஞ்ஞாபனே விய ஸிக்கா²பதா³னம் பஞ்ஞாபனத்தா²ய. போ³த⁴னத்தா²யாதி அங்கு³லிமாலாத³யோ (ம. நி. 2.347) விய போ³த⁴னேய்யஸத்தே சதுஸச்சபோ³த⁴னத்தா²ய. மஹதாதி மஹதியா. கஞ்சி, கதிபயே வா புக்³க³லே உத்³தி³ஸ்ஸ சாரிகா நிப³த்³த⁴சாரிகா. தத³ஞ்ஞா ஸம்ப³ஹுலே உத்³தி³ஸ்ஸ கா³மனிக³மனக³ரபடிபாடியா சாரிகா அனிப³த்³த⁴சாரிகா. தேனாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. யம் சரதீதி கிரியாபராமஸனம்.

‘‘ஏஸா இத⁴ அதி⁴ப்பேதா’’தி வுத்தமேவ வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா³ கிரா’’திஆதி³ வுத்தம். த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துயாதி ஜாதிக்கே²த்தபூ⁴தம் த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். கஸ்மாதி சே? தத்தே²வ ப⁴ப்³ப³ஸத்தானம் ஸம்ப⁴வதோ. தத்த² ஹி ஸத்தே ப⁴ப்³பே³ பரிபக்கிந்த்³ரியே பஸ்ஸிதும் பு³த்³த⁴ஞாணம் அபி⁴னீஹரித்வா டி²தோ ப⁴க³வா ஞாணஜாலம் பத்த²ரதீதி வுச்சதி, இத³ஞ்ச தே³வப்³ரஹ்மானம் வஸேன வுத்தம். மனுஸ்ஸா பன இமஸ்மிம்யேவ சக்கவாளே, இமஸ்மிம்யேவ ச ஸபரிவாரே ஜம்பு³தீ³பே போ³த⁴னேய்யா ஹோந்தி. போ³த⁴னேய்யப³ந்த⁴வேதி போ³த⁴னேய்யஸத்தஸங்கா²தே ப⁴க³வதோ ப³ந்த⁴வே. கோ³த்தாதி³ஸம்ப³ந்தா⁴ விய ஹி ஸச்சபடிவேத⁴ஸம்ப³ந்தா⁴ வேனேய்யா ப⁴க³வதோ ப³ந்த⁴வா நாமாதி. கோ³சரபா⁴வூபக³மனம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஜாலஸ்ஸ அந்தோ பவிட்டோ²’’தி வுத்தம். ப⁴க³வா கிர மஹாகருணாஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்டா²ய ‘‘யே ஸத்தா ப⁴ப்³பா³ பரிபக்கஞாணா, தே மய்ஹம் ஞாணஸ்ஸ உபட்ட²ஹந்தூ’’தி சித்தம் அதி⁴ட்டா²ய ஸமன்னாஹரதி, தஸ்ஸ ஸஹஸமன்னாஹாரா ஏகோ வா த்³வே வா ஸம்ப³ஹுலா வா ததா³ வினயூபகா³ வேனேய்யா ஞாணஸ்ஸ ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தி, அயமேத்த² பு³த்³தா⁴னுபா⁴வோ. ஏவமாபாத²க³தானம் பன நேஸம் உபனிஸ்ஸயம் புப்³ப³சரியம், புப்³ப³ஹேதும், ஸம்பதி வத்தமானஞ்ச படிபத்திம் ஓலோகேதி. வேனேய்யஸத்தபரிக்³க³ண்ஹனத்த²ஞ்ஹி ஸமன்னாஹாரே கதே பட²மம் நேஸம் வேனேய்யபா⁴வேன உபட்டா²னம் ஹோதி, அத² ‘‘கிம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஸரணக³மனாதி³வஸேன கஞ்சி நிப்ப²த்திம் வீமம்ஸமானோ புப்³பூ³பனிஸ்ஸயாதீ³னி ஓலோகேதி. தேனாஹ ‘‘அத² ப⁴க³வா’’திஆதி³. ஸோதி அம்ப³ட்டோ². வாத³படிவாத³ம் கத்வாதி ‘‘ஏவம் நு தே அம்ப³ட்டா²’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.262) மயா வுத்தவசனஸ்ஸ ‘‘யே ச கோ² தே போ⁴ கோ³தம முண்ட³கா ஸமணகா’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.263) படிவசனம் த³த்வா, அஸப்³பி⁴வாக்யந்தி அஸப்புரிஸவாசம், திக்க²த்தும் இப்³ப⁴வாத³னிபாதனவஸேன நானப்பகாரம் ஸாது⁴ஸபா⁴வாய வாசாய வத்துமயுத்தம் வாக்யம் வக்க²தீதி வுத்தம் ஹோதி. நிப்³பி³ஸேவனந்தி விக³ததுத³னம், மானத³ப்பவஸேன அபக³தபரினிப்ப²ந்த³னந்தி அத்தோ².

அவஸரிதப்³ப³ந்தி உபக³ந்தப்³ப³ம். தஸ்ஸ கா³மஸ்ஸ இத³ம் நாமமத்தம், கிமேத்த² அத்த²பரியேஸனாயாதி வுத்தம் ‘‘இஜ்ஜா²னங்க³லந்திபி பாடோ²’’தி. ‘‘யேன தி³ஸாபா⁴கே³னா’’தி கரணனித்³தே³ஸானுரூபம் கரணத்தே² உபயோக³வசனந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘தேன அவஸரீ’’தி இமினா. ‘‘யஸ்மிம் பதே³ஸே’’தி பன பு⁴ம்மனித்³தே³ஸானுரூபம் ‘‘தம் வா அவஸரீ’’தி வுத்தம். தது³ப⁴யமேவத்த²ம் விவரதி ‘‘தேன தி³ஸாபா⁴கே³னா’’திஆதி³னா. க³தோதி உபக³தோ, அக³மாஸீதி அத்தோ². புன க³தோதி ஸம்பத்தோ, ஸம்பாபுணீதி அத்தோ². ‘‘இச்சா²னங்க³லே’’தி இத³ம் ததா³ ப⁴க³வதோ கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனம், ஸமீபத்தே² சேதம் பு⁴ம்மம். ‘‘இச்சா²னங்க³லவனஸண்டே³’’தி இத³ம் பன நிவாஸட்டா²னத³ஸ்ஸனம், நிப்பரியாயதோ அதி⁴கரணே சேதம் பு⁴ம்மந்தி தது³ப⁴யம்பி பத³ம் விஸேஸத்த²த³ஸ்ஸனேன விவரந்தோ ‘‘இச்சா²னங்க³லம் உபனிஸ்ஸாயா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘ஸீலக²ந்தா⁴வார’’ந்திஆதி³ வுத்தனயேன வேனேய்யஹிதஸமபேக்க²னவஸேனேவ ப⁴க³வதோ விஹாரத³ஸ்ஸனம். தத்த² த⁴ம்மராஜஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஸோ அத⁴ம்மனிக்³க³ண்ஹனபரா ஏவ படிபத்தி, ஸா ச ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாவஸேனாதி ஸீலாதி³த்தயஸ்ஸேவ க³ஹணம். ஸீலக²ந்தா⁴வாரந்தி சக்கவத்திரஞ்ஞோ தா³ருஇட்ட²காதி³கதம் க²ந்தா⁴வாரஸதி³ஸம் ஸீலஸங்கா²தம் க²ந்தா⁴வாரம் ப³ந்தி⁴த்வா விஹரதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தா³ருக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஆஸமந்ததோ வரந்தி பரிக்கி²பந்தி ஏத்தா²தி ஹி க²ந்தா⁴வாரோ அ-காரஸ்ஸ தீ³க⁴ம் கத்வா, ராஜூனம் அசிரனிவாஸட்டா²னம். தத்த² பன ப⁴க³வதோ அசிரனிவஸனகிரியாஸம்ப³ந்த⁴மத்தேன ப⁴யனிவாரணட்டே²ன தம்ஸதி³ஸதாய ஸீலம்பி ததா² வுச்சதி. ஸமாதி⁴கோந்தந்தி ஸம்மாஸமாதி⁴ஸங்கா²தம் மங்க³லஸத்திம். ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ந்தி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸங்கா²தம் ஜயமந்தபத³ம். பரிவத்தயமானோதி பரிஜப்பமானோ. ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸர’’ந்திபி பாடோ², ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணவஜிரக்³க³ஸரம் அபராபரம் ஸம்பரிவத்தமானோதி அத்தோ². யதா²பி⁴ருசிதேன விஹாரேனாதி ஸப்³ப³விஹாரஸாதா⁴ரணத³ஸ்ஸனம், தி³ப்³ப³விஹாராதீ³ஸு யேன யேன அத்தனா அபி⁴ருசிதேன விஹாரேன விஹரதீதி அத்தோ².

போக்க²ரஸாதிவத்து²வண்ணனா

255. மந்தேதி இருவேதா³தி³மந்தஸத்தே². இருவேதா³த³யோ ஹி கு³த்தபா⁴ஸிதப்³ப³ட்டே²ன ‘‘மந்தா’’தி வுச்சந்தி. அண-ஸத்³தோ³ ஸத்³தே³தி ஆஹ ‘‘ஸஜ்ஜா²யதீ’’தி. லோகியா பன வத³ந்தி ‘‘ப்³ரஹ்முனோ அபச்சம் ப்³ராஹ்மணோ, நாக³மோ, ணத்தம், தீ³கா⁴தீ³’’தி. கஸ்மா அயமேவ வசனத்தோ² வுத்தோதி ஆஹ ‘‘இத³மேவா’’திஆதி³. அத² கேஸம் இதரோ வசனத்தோ²தி சோத³னமபனேதி ‘‘அரியா பனா’’திஆதி³னா. அத² வா யம் லோகியா வத³ந்தி ‘‘ப்³ரஹ்முனா ஜாதோ ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதி³னிருத்திம், தம் படிக்கி²பிதும் ஏவம் வுத்தம். ‘‘இத³மேவா’’தி ஹி அவதா⁴ரணேன தம் படிக்கி²பதி. ‘‘ஜாதிப்³ராஹ்மணான’’ந்தி பன இமினா ஸத்³த³ந்தரேன த³ஸ்ஸிதேஸு ஜாதிப்³ராஹ்மணவிஸுத்³தி⁴ப்³ராஹ்மணவஸேன து³விதே⁴ஸு ப்³ராஹ்மணேஸு விஸுத்³தி⁴ப்³ராஹ்மணானம் நிருத்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரியா பனா’’திஆதி³மாஹ. ப³ஹந்தி பாபே ப³ஹி கரோந்தீதி ஹி அரியா ப்³ராஹ்மணா நிருத்தினயேன. ‘‘தஸ்ஸ கிர காயோ ஸேதபோக்க²ரஸதி³ஸோ’’தி இத³மேவஸ்ஸ நாமலாப⁴ஹேதுத³ஸ்ஸனம், ஸேஸம் பன தப்பஸங்கே³ன யதா²விஜ்ஜமானவிஸேஸத³ஸ்ஸனமேவ. தேனாஹ ‘‘இதி நம் போக்க²ரஸதி³ஸத்தா போக்க²ரஸாதீதி ஸஞ்ஜானந்தீ’’தி. போக்க²ரேன ஸதி³ஸோ காயோ யஸ்ஸாதி ஹி போக்க²ரஸாதீ நிருத்தினயேன. ஸாதஸத்³தோ³ வா ஸதி³ஸத்தோ², போக்க²ரேன ஸாதோ ஸதி³ஸோ காயோ ததா², ஸோ யஸ்ஸாதி போக்க²ரஸாதீ. ஸேதபோக்க²ரஸதி³ஸோதி ஸேதபது³மவண்ணோ. தே³வனக³ரேதி ஆலகமந்தா³தி³தே³வபுரே. உஸ்ஸாபிதரஜததோரணந்தி க³ம்பீ⁴ரனேமனிகா²தம் அச்சுக்³க³தம் ரஜதமயம் இந்த³கீ²லம். காளமேக⁴ராஜீதி கதா³சி தி³ஸ்ஸமானா காளஅப்³ப⁴லேகா². ரஜதபனாளிகாதி ரஜதமயதும்ப³ம். ஸுவட்டிதாதி வட்டபா⁴வஸ்ஸ யுத்தட்டா²னே ஸுட்டு² வட்டுலா. காளவங்க³திலகாதீ³னமபா⁴வேன ஸுபரிஸுத்³தா⁴.‘‘அராஜகே’’திஆதி³னாபி ஸோப⁴க்³க³ப்பத்தபா⁴வமேவ நித³ஸ்ஸேதி.

இதா³னி அபரம்பி தஸ்ஸ நாமலாப⁴ஹேதும் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அயம் பனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ச ‘‘ஹிமவந்தபதே³ஸே மஹாஸரே பது³மக³ப்³பே⁴ நிப்³ப³த்தீ’’தி இத³மேவஸ்ஸ நாமலாப⁴ஹேதுத³ஸ்ஸனம். ஸேஸம் பன தப்பஸங்கே³ன ததா²பவத்தாகாரத³ஸ்ஸனமேவ. தேனாஹ ‘‘இதி நம் போக்க²ரே ஸயிதத்தா போக்க²ரஸாதீதி ஸஞ்ஜானந்தீ’’தி. போக்க²ரே கமலே ஸயதீதி ஹி போக்க²ரஸாதீ, ஸாதம் வா வுச்சதி ஸமஸண்டா²னம், போக்க²ரே ஜாதம் ஸமஸண்டா²னம் ததா², தமஸ்ஸத்தீ²திபி போக்க²ரஸாதீ. யம் பன ஆசரியேன வுத்தம் ‘‘இமஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ கீதி³ஸோ புப்³ப³யோகோ³, யேன நம் ப⁴க³வா அனுக்³க³ண்ஹிதும் தம் டா²னம் உபக³தோதி ஆஹா’’தி, (தீ³. நி. டீ. 1.255) ததே³தம் ‘‘அயம் பனா’’திஆதி³வசனம் ஏகதே³ஸமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ‘‘ஸோ ததோ மனுஸ்ஸலோக’’ந்திஆதி³வசனதோ தே³வலோகே நிப்³ப³த்தீதி ஏத்த² அபராபரம் நிப்³ப³த்தி ஏவ வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா²ரூபேன கம்மேன நிப்³ப³த்திமேவ ஸந்தா⁴ய ‘‘மாதுகுச்சி²வாஸம் ஜிகு³ச்சி²த்வா’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘பது³மக³ப்³பே⁴ நிப்³ப³த்தீ’’தி இமினா ஸம்ஸேத³ஜோயேவ ஹுத்வா நிப்³ப³த்தீதி த³ஸ்ஸேதி. ந புப்ப²தீதி ந விகஸதி. தேனாதி தாபஸேன. நாளதோதி புப்ப²த³ண்ட³தோ. ஸுவண்ணசுண்ணேஹி பிஞ்ஜரம் ஹேமவண்ணோ யஸ்ஸாதி ஸுவண்ணசுண்ணபிஞ்ஜரோ, தம், ஸுவண்ணசுண்ணேஹி விகிண்ணபா⁴வேன ஹேமவண்ணந்தி அத்தோ². பிஞ்ஜரஸத்³தோ³ ஹி ஹேமவண்ணபரியாயோதி ஸாரத்த²தீ³பனியம் (ஸாரத்த². டீ. 1.22) வுத்தம். ஏஸ நயோ பது³மரேணுபிஞ்ஜரந்தி ஏத்தா²பி. ரஜதபி³ம்ப³கந்தி ரூபியமயரூபகம். படிஜக்³கா³மீதி போஸேமி. பாரந்தி பரியோஸானம், நிப்ப²த்தி வா வுச்சதி நதீ³ஸமுத்³தா³தீ³னம் பரியோஸானபூ⁴தம் பாரம் வியாதி கத்வா. படிஸந்தி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தேன ஸபா⁴வஞாணேன பண்டி³தோ. இதி கத்தப்³பே³ஸு, வேதே³ஸு வா விஸாரத³பஞ்ஞாஸங்கா²தேன வேய்யத்தியேன ப்³யத்தோ. அக்³க³ப்³ராஹ்மணோதி தி³ஸாபாமோக்க²ப்³ராஹ்மணோ. ஸிப்பந்தி வேத³ஸிப்பம் தஸ்ஸேவ பகரணாதி⁴க³தத்தா. ப்³ரஹ்மதே³ய்யம் அதா³ஸீதி வக்க²மானனயேன ப்³ரஹ்மதே³ய்யம் கத்வா அதா³ஸி.

‘‘அஜ்ஜா²வஸதீ’’தி ஏத்த² அதி⁴-ஸத்³தோ³, ஆ-ஸத்³தோ³ ச உபஸக்³க³மத்தம், ததோ ‘‘உக்கட்ட²’’ந்தி இத³ம் அஜ்ஜா²புப்³ப³வஸயோகே³ பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனம். அதி⁴-ஸத்³தோ³ வா இஸ்ஸரியத்தோ², ஆ-ஸத்³தோ³ மரியாத³த்தோ² ததோ ‘‘உக்கட்ட²’’ந்தி இத³ம் கம்மப்பவசனீயயோகே³ பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘உக்கட்ட²னாமகே’’திஆதி³னா. ததே³வத்த²ம் விவரிதும் ‘‘தஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸ ஸாமிகோ ஹுத்வா’’தி ஹி ‘‘அபி⁴ப⁴வித்வா’’தி ஏதஸ்ஸத்த²விவரணம், தேனேதம் தீ³பேதி ‘‘ஸாமிபா⁴வோ அபி⁴ப⁴வன’’ந்தி. ‘‘யாய மரியாதா³யா’’திஆதி³ பன ஆ-ஸத்³த³ஸ்ஸத்த²விவரணம், தேனேதம் தீ³பேதி ‘‘ஆஸத்³தோ³ மரியாத³த்தோ², மரியாதா³ ச நாம யாய தத்த² வஸிதப்³ப³ம், ஸாயேவ அபராதீ⁴னதா’’தி. யாய மரியாதா³யாதி ஹி யாய அபராதீ⁴னதாஸங்கா²தாய அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணாய அவத்தா²யாதி அத்தோ². ‘‘உபஸக்³க³வஸேனா’’திஆதி³ பன ‘‘உக்கட்ட²னாமகே’’தி ஏதஸ்ஸத்த²விவரணம், தேனேதம் தீ³பேதி ‘‘ஸதிபி பு⁴ம்மவசனப்பஸங்கே³ தா⁴த்வத்தா²னுவத்தகவிஸேஸகபூ⁴தேஹி து³விதே⁴ஹிபி உபஸக்³கே³ஹி யுத்தத்தா உபயோக³வசனமேவேத்த² விஹித’’ந்தி. ‘‘தஸ்ஸ கிரா’’திஆதி³ பன அத்தா²னுக³தஸமஞ்ஞாபரிதீ³பனம். வத்து² நாம நக³ரமாபனாரஹபூ⁴மிப்பதே³ஸோ ‘‘ஆராமவத்து², விஹாரவத்தூ²’’திஆதீ³ஸு விய.

உக்காதி த³ண்ட³தீ³பிகா. அக்³க³ஹேஸுந்தி ‘‘அஜ்ஜ மங்க³லதி³வஸோ, தஸ்மா ஸுனக்க²த்தம், தத்தா²பி அயம் ஸுக²ணோ மா அதிக்கமீ’’தி ரத்திவிபா⁴யனம் அனுரக்க²ந்தா, ரத்தியம் ஆலோககரணத்தா²ய உக்கா ட²பேத்வா உக்காஸு ஜலமானாஸு நக³ரஸ்ஸ வத்து²ம் அக்³க³ஹேஸும், தேனேதம் தீ³பேதி – உக்காஸு டி²தாதி உக்கட்டா². மூலவிபு⁴ஜாதி³ ஆகதிக³ணபக்கே²பேன, நிருத்தினயேன வா உக்காஸு விஜ்ஜோதயந்தீஸு டி²தாதி உக்கட்டா², ததா² உக்காஸு டி²தாஸு டி²தா ஆஸீதிபி உக்கட்டா²தி. மஜ்ஜி²மாக³மட்ட²கதா²யம் பன ஏவம் வுத்தம் ‘‘தஞ்ச நக³ரம் ‘மங்க³லதி³வஸோ ஸுக²ணோ, ஸுனக்க²த்தம் மா அதிக்கமீ’தி ரத்திம்பி உக்காஸு டி²தாஸு மாபிதத்தா உக்கட்டா²திபி வுச்சதி, த³ண்ட³தீ³பிகாஸு ஜாலேத்வா தா⁴ரியமானாஸு மாபிதத்தாதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி, (ம. நி. அட்ட². 1.மூலபரியாயஸுத்தவண்ணனா) தத³பிமினா ஸம்ஸந்த³தி சேவ ஸமேதி ச நக³ரவத்து²பரிக்³க³ஹஸ்ஸபி நக³ரமாபனபரியாபன்னத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அபரே பன ப⁴ணந்தி ‘‘பூ⁴மிபா⁴க³ஸம்பத்தியா, உபகரணஸம்பத்தியா, மனுஸ்ஸஸம்பத்தியா ச தம் நக³ரம் உக்கட்ட²கு³ணயோக³தோ உக்கட்டா²தி நாமம் லப⁴தீ’’தி. லோகியா பன வத³ந்தி ‘‘உக்கா தா⁴ரீயதி ஏதஸ்ஸ மாபிதகாலேதி உக்கட்டா², வண்ணவிகாரோய’’ந்தி, இத்தி²லிங்க³வஸேன சாயம் ஸமஞ்ஞா, தேனேவித⁴ பயோகோ³ தி³ஸ்ஸதி ‘‘யதா² ச ப⁴வம் கோ³தமோ உக்கட்டா²ய அஞ்ஞானி உபாஸககுலானி உபஸங்கமதீ’’தி (தீ³. நி. 1.299) மூலபரியாயஸுத்தாதீ³ஸு (ம. நி. 1.1) ச ‘‘ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா உக்கட்டா²யம் விஹரதி ஸுப⁴க³வனே ஸாலராஜமூலே’’திஆதி³. ஏவமேத்த² ஹோது உபஸக்³க³வஸேன உபயோக³வசனம், கத²ம் பனேதம் ஸேஸபதே³ஸு ஸியாதி அனுயோகே³னாஹ ‘‘தஸ்ஸ அனுபயோக³த்தா ஸேஸபதே³ஸூ’’தி. தத்த² தஸ்ஸாதி உபஸக்³க³வஸேன உபயோக³ஸஞ்ஞுத்தஸ்ஸ ‘‘உக்கட்ட²’’ந்தி பத³ஸ்ஸ. அனுபயோக³த்தாதி விஸேஸனபா⁴வேன அனுபயுத்தத்தா. ஸேஸபதே³ஸூதி ‘‘ஸத்துஸ்ஸத³’’ந்திஆதீ³ஸு ஸத்தஸு பதே³ஸு.

கிம் நு க்²வாயம் ஸத்³த³பயோகோ³ ஸத்³த³லக்க²ணானுக³தோதி சோத³னமபனேதி ‘‘தத்த²…பே… பரியேஸிதப்³ப³’’ந்தி இமினா. தத்தா²தி உபஸக்³க³வஸேன, அனுபயோக³வஸேன ச உபயோக³வசனந்தி வுத்தே து³ப்³பி³தே⁴பி விதா⁴னே. லக்க²ணந்தி க³ஹணூபாயஞாயபூ⁴தம் ஸத்³த³லக்க²ணம், ஸுத்தம் வா. பரியேஸிதப்³ப³ந்தி ஸத்³த³ஸத்தே²ஸு விஜ்ஜமானத்தா ஞாணேன க³வேஸிதப்³ப³ம், க³ஹேதப்³ப³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன ஹி ஸத்³த³லக்க²ணானுக³தோவாயம் ஸத்³த³பயோகோ³தி த³ஸ்ஸேதி, ஸத்³த³விதூ³ ச இச்ச²ந்தி ‘‘உபஅனுஅதி⁴ஆஇச்சாதி³புப்³ப³வஸயோகே³ ஸத்தமியத்தே² உபயோக³வசனம் பாபுணாதி, விஸேஸிதப்³ப³பதே³ ச யதா²விதி⁴மனுபயோகோ³ விஸேஸனபதா³னம் ஸமானாதி⁴கரணபூ⁴தான’’ந்தி. தத்ர யதா³ அதி⁴-ஸத்³தோ³, ஆ-ஸத்³தோ³ ச உபஸக்³க³மத்தம், ததா³ ‘‘ததியாஸத்தமீனஞ்சா’’தி லக்க²ணேன அஜ்ஜா²புப்³ப³வஸயோகே³ உபயோக³வசனம். ததா² ஹி வத³ந்தி ‘‘ஸத்தமியத்தே² காலதி³ஸாஸு உபான்வஜ்ஜா²வஸயோகே³, அதி⁴புப்³ப³ஸிடா²வஸானம் பயோகே³, தப்பானசாரேஸு ச து³தியா. காலே புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா, ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா, கஞ்சி காலம் புரேஜாதபச்சயேன பச்சயோ, இமம் ரத்திம் சத்தாரோ மஹாராஜானோ. தி³ஸாயம் புரிமம் தி³ஸம் த⁴தரட்டோ². உபாதி³புப்³ப³வஸயோகே³ கா³மம் உபவஸதி, கா³மம் அனுவஸதி, கா³மம் ஆவஸதி, அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸதி, அதி⁴புப்³ப³ஸிடா²வஸானம் பயோகே³ பத²விம் அதி⁴ஸேஸ்ஸதி, கா³மம் அதி⁴திட்ட²தி, கா³மம் அஜ்ஜா²வஸதி. தப்பானசாரேஸு நதி³ம் பிவதி, கா³மம் சரதி இச்சாதீ³தி.

யதா³ பன அதி⁴-ஸத்³தோ³ இஸ்ஸரியத்தோ², ஆ-ஸத்³தோ³ ச மரியாத³த்தோ², ததா³ ‘‘கம்மப்பவசனீயயுத்தே’’தி லக்க²ணேன கம்மப்பவசனீயயோகே³ உபயோக³வசனம். ததா² ஹி வத³ந்தி ‘‘அனுஆத³யோ உபஸக்³கா³, தீ⁴ஆத³யோ நிபாதா ச கம்மப்பவசனீயஸஞ்ஞா ஹோந்தி கிரியாஸங்கா²தம் கம்மம் பவசனீயம் யேஸம் தே கம்மப்பவசனீயா’’தி. ஸேஸபதா³னம் பன யதா²விதி⁴மனுபயோகே³ கதரேன லக்க²ணேன உபயோக³வசனந்தி? யதா²வுத்தலக்க²ணேனேவ. யஜ்ஜேவம் தேஸம்பி ஆதா⁴ரபா⁴வதோ நானாதா⁴ரதா ஸியாதி? ந, ப³ஹூனம்பி பதா³னம் நக³ரவஸேன ஏகத்த²பா⁴வதோ. ஸகத்த²மத்தஞ்ஹி தேஸம் நானாகரணந்தி. அஞ்ஞே பன ஸத்³த³விதூ³ ஏவமிச்ச²ந்தி ‘‘ஸமானாதி⁴கரணபதா³னம் பச்சேகம் கிரியாஸம்ப³ந்த⁴னேன விஸேஸிதப்³ப³பதே³ன ஸமானவசனதா யதா² ‘கடம் கரோதி, விபுலம், த³ஸ்ஸனீய’ந்தி ஏத்த² ‘கடம் கரோதி, விபுலம் கரோதி, த³ஸ்ஸனீயம் கரோதீ’தி பச்சேகம் கிரியாஸம்ப³ந்த⁴னேன கம்மத்தே²யேவ து³தியா’’தி, ததே³தம் விசாரேதப்³ப³ம் விஸேஸனபதா³னம் ஸமானாதி⁴கரணானம் கிரியாஸம்ப³ஜ்ஜ²னாபா⁴வதோ. யதா³ ஹி கிரியாஸம்ப³ஜ்ஜ²னம், ததா³ விஸேஸனமேவ ந ஹோதீதி.

உஸ்ஸத³தா நாமேத்த² ப³ஹுலதாதி வுத்தம் ‘‘ப³ஹுஜன’’ந்தி. தம் பன ப³ஹுலதம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஆகிண்ணமனுஸ்ஸ’’ந்திஆதி³னா. அரஞ்ஞாதீ³ஸு க³ஹேத்வா போஸேதப்³பா³ போஸாவனியா, ஏதேன தேஸம் த⁴ம்மபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஆவிஜ்ஜி²த்வாதி பரிக்கி²பித்வா. க²ணித்வா கதா போக்க²ரணீ, ஆப³ந்தி⁴த்வா கதம் தளாகம். அச்சி²ன்னூத³கட்டா²னேயேவ ஜலஜகுஸுமானி ஜாதானீதி வுத்தம் ‘‘உத³கஸ்ஸ நிச்சப⁴ரிதானேவா’’தி. உத³கஸ்ஸாதி ச பூரணகிரியாயோகே³ கரணத்தே² ஸாமிவசனம் ‘‘மஹந்தே மஹந்தே ஸாணிபஸிப்³ப³கே காராபேத்வா ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணஸ்ஸ பூராபேத்வா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 34) விய. ஸஹ த⁴ஞ்ஞேனாதி ஸத⁴ஞ்ஞந்தி நக³ரஸத்³தா³பேக்கா²ய நபும்ஸகலிங்கே³ன வுத்தம், யதா²வாக்யம் வா உபயோக³வசனேன. ஏவம் ஸப்³ப³த்த². புப்³ப³ண்ணாபரண்ணாதி³பே⁴த³ம் ப³ஹுத⁴ஞ்ஞஸன்னிசயந்தி ஏத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன தது³ப⁴யவினிமுத்தம் அலாபு³கும்ப⁴ண்டா³தி³ஸூபேய்யம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தேனாயமத்தோ² விஞ்ஞாயதி – நயித⁴ த⁴ஞ்ஞஸத்³தோ³ ஸாலிஆதி³த⁴ஞ்ஞவிஸேஸவாசகோ, போஸனே ஸாது⁴த்தமத்தேன பன நிரவஸேஸபுப்³ப³ண்ணாபரண்ணஸூபேய்யவாசகோ, விரூபேகஸேஸவஸேன வா பயுத்தோதி. ஏத்தாவதாதி யதா²வுத்தபத³த்தயேன. ராஜலீலாயாதி ராஜூனம் விலாஸேன. ஸமித்³தி⁴யா உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ஸம்புண்ணபா⁴வேன ஸம்பத்தி ஸமித்³தி⁴ஸம்பத்தி.

‘‘ராஜபோ⁴க்³க³’’ந்தி வுத்தே ‘‘கேன தி³ன்ன’’ந்தி அவஸ்ஸம் புச்சி²தப்³ப³தோ ஏவம் வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘கேனா’’திஆதி³னா. ரஞ்ஞா விய பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ந்தி வா ராஜபோ⁴க்³க³ந்தி அட்ட²கதா²தோ அபரோ நயோ. யாவ புத்தனத்தபனத்தபரம்பரா குலஸந்தகபா⁴வேன ராஜதோ லத்³த⁴த்தா ‘‘ரஞ்ஞோ தா³யபூ⁴த’’ந்தி வுத்தம். ‘‘த⁴ம்மதா³யாதா³ மே பி⁴க்க²வே ப⁴வதா²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.29) விய ச தா³யஸத்³தோ³ தா³யஜ்ஜபரியாயோதி ஆஹ ‘‘தா³யஜ்ஜந்தி அத்தோ²’’தி. கத²ம் தி³ன்னத்தா ப்³ரஹ்மதே³ய்யம் நாமாதி சோத³னம் பரிஹரதி ‘‘ச²த்தம் உஸ்ஸாபேத்வா’’திஆதி³னா. ராஜனீஹாரேன பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³தோ ஹி உத்³த⁴ம் பரிபோ⁴க³லாப⁴ஸ்ஸ ப்³ரஹ்மதே³ய்யதா நாம நத்தி², இத³ஞ்ச ததா² தி³ன்னமேவ, தஸ்மா ப்³ரஹ்மதே³ய்யம் நாமாதி வுத்தம் ஹோதி. சே²ஜ்ஜபே⁴ஜ்ஜந்தி ஸரீரத³ண்ட³த⁴னத³ண்டா³தி³பே⁴த³ம் த³ண்ட³மாஹ. நதீ³தித்த²பப்³ப³தாதீ³ஸூதி நதீ³தித்த²பப்³ப³தபாத³கா³மத்³வாரஅடவிமுகா²தீ³ஸு. ஸேதச்ச²த்தக்³க³ஹணேன ஸேஸராஜககுத⁴ப⁴ண்ட³ம்பி க³ஹிதம் தப்பமுக²த்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘ரஞ்ஞா பு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³’’ந்த்வேவ வுத்தே இதா⁴தி⁴ப்பேதத்தோ² ந பாகடோதி ஹுத்வா-ஸத்³த³க்³க³ஹணம் கதம். தஞ்ஹி ஸோ ராஜகுலதோ அஸமுதா³க³தோபி ராஜா ஹுத்வா பு⁴ஞ்ஜிதும் லப⁴தீதி அயமிதா⁴தி⁴ப்பேதோ அத்தோ². தா³தப்³ப³ந்தி தா³யம், ‘‘ராஜதா³ய’’ந்தி இமினாவ ரஞ்ஞா தி³ன்னபா⁴வே ஸித்³தே⁴ ‘‘ரஞ்ஞா பஸேனதி³னா கோஸலேன தி³ன்ன’’ந்தி புன ச வசனம் கிமத்தி²யந்தி ஆஹ ‘‘தா³யகராஜதீ³பனத்த²’’ந்திஆதி³. அஸுகேன ரஞ்ஞா தி³ன்னந்தி தா³யகராஜஸ்ஸ அதீ³பிதத்தா ஏவம் வுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² ச பட²மனயே ‘‘ராஜபோ⁴க்³க³’’ந்தி பதே³ புச்சா²ஸம்ப⁴வதோ இத³ம் வுத்தம், து³தியனயே பன ‘‘ராஜதா³ய’’ந்தி பதே³தி அயம்பி விஸேஸோ த³ட்ட²ப்³போ³. தத்த² அதிப³ஹுலதாய புரதோ ட²பனோகாஸாபா⁴வதோ பஸ்ஸேனபி ஓத³னஸூபப்³யஞ்ஜனாதி³ தீ³யதி ஏதஸ்ஸாதி பஸேனதி³, அலுத்தஸமாஸவஸேன. ஸோ ஹி ராஜா தண்டு³லதோ³ணஸ்ஸ ஓத³னம்பி தது³பியேன ஸூபப்³யஞ்ஜனேன பு⁴ஞ்ஜதி. ததா² ஹி நம் பு⁴த்தபாதராஸகாலே ஸத்து² ஸந்திகமாக³ந்த்வா இதோ சிதோ ச ஸம்பரிவத்தந்தம் நித்³தா³ய அபி⁴பு⁴ய்யமானம் உஜுகம் நிஸீதி³துமஸக்கோந்தம் ப⁴க³வா –

‘‘மித்³தீ⁴ யதா³ ஹோதி மஹக்³க⁴ஸோ ச,

நித்³தா³யிதா ஸம்பரிவத்தஸாயீ;

மஹாவராஹோவ நிவாபவுட்டோ²,

புனப்புனம் க³ப்³ப⁴முபேதி மந்தோ³’’தி. (த⁴. ப. 325; நேத்தி. 26, 90);

இமாய கா³தா²ய ஓவதி³. பா⁴கி³னேய்யஞ்ச ஸோ ஸுத³ஸ்ஸனம் நாம மாணவம் –

‘‘மனுஜஸ்ஸ ஸதா³ ஸதீமதோ,

மத்தம் ஜானதோ லத்³த⁴போ⁴ஜனே;

தனுகஸ்ஸ ப⁴வந்தி வேத³னா,

ஸணிகம் ஜீரதி ஆயுபாலய’’ந்தி. (ஸம். நி. 1.24) –

இமம் கா³த²ம் ப⁴க³வதோ ஸந்திகே உக்³க³ஹாபேத்வா அத்தனோ பு⁴ஞ்ஜந்தஸ்ஸ ஓஸானபிண்ட³காலே தே³வஸிகம் ப⁴ணாபேதி, ஸோ அபரேன ஸமயேன தஸ்ஸா கா³தா²ய அத்த²ம் ஸல்லக்கே²த்வா புனப்புனம் ஓஸானபிண்ட³பரிஹரணேன நாளிகோத³னமத்தாய ஸண்ட²ஹித்வா தனுஸரீரோ ப³லவா ஸுக²ப்பத்தோ அஹோஸீதி. உதா³னட்ட²கதா²யம் (உதா³. அட்ட². 12) பன ஏவம் வுத்தம் ‘‘பச்சாமித்தம் பரஸேனம் ஜினாதீதி பஸேனதீ³’’தி. ஸத்³த³விதூ³பி ஹி ஜ-காரஸ்ஸ த³-காரே இத³முதா³ஹரந்தி. ஸோ ஹி அத்தனோ பா⁴கி³னேய்யம் அஜாதஸத்துராஜானம், பஞ்சசோரஸதாதீ³னி ச அவருத்³த⁴கானி ஜினாதீதி. கோஸலரட்ட²ஸ்ஸாதி⁴பதிபா⁴வதோ கோஸலோ, தஸ்மா கோஸலாதி⁴பதினா பஸேனதி³ நாமகேன ரஞ்ஞா தி³ன்னந்தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. நிஸ்ஸட்ட²பரிச்சத்ததாஸங்கா²தேன புன அக்³க³ஹேதப்³ப³பா⁴வேனேவ தி³ன்னத்தா இத⁴ ப்³ரஹ்மதே³ய்யம் நாம, ந து புரிமனயே விய ராஜஸங்கே²பேன பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³பா⁴வேன தி³ன்னத்தாதி ஆஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³. நிஸ்ஸட்ட²ம் ஹுத்வா, நிஸ்ஸட்ட²பா⁴வேன வா பரிச்சத்தம் நிஸ்ஸட்ட²பரிச்சத்தம், முத்தசாக³வஸேன சஜிதந்தி அத்தோ².

ஸவனம் உபலப்³போ⁴தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘உபலபீ⁴’’தி இமினா, ஸோ சாயமுபலப்³போ⁴ ஸவனவஸேனேவ ஜானனந்தி வுத்தம் ‘‘ஸோதத்³வாரஸம்பத்தவசனனிக்³கோ⁴ஸானுஸாரேன அஞ்ஞாஸீ’’தி. ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாணவீதி²வஸேன ஜானனமேவ ஹி இத⁴ ஸவனம் தேனேவ ‘‘ஸமணோ க²லு போ⁴ கோ³தமோ’’திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ அதி⁴க³தத்தா, ந பன ஸோதத்³வாரவீதி²வஸேன ஸுதமத்தம் தேன தத³த்த²ஸ்ஸ அனதி⁴க³தத்தா. அவதா⁴ரணப²லத்தா ஸத்³த³பயோக³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ம்பி வாக்யம் அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணம். தஸ்மா தத³த்த²ஜோதகஸத்³தே³ன வினாபி அஞ்ஞத்தா²போஹனவஸேன அஸ்ஸோஸி ஏவ, நாஸ்ஸ கோசி ஸவனந்தராயோ அஹோஸீதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘பத³பூரணமத்தே நிபாதோ’’தி, அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணேபி ச ஸப்³ப³ஸ்மிம் வாக்யே நீதத்த²தோ அவதா⁴ரணத்த²ம் கோ²-ஸத்³த³க்³க³ஹணம் ‘‘ஏவா’’தி ஸாமத்தி²யா ஸாதிஸயம் ஏதத³த்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாயமானத்தாதி பட²மவிகப்போ வுத்தோ, நீதத்த²தோ அவதா⁴ரணேன கோ அத்தோ² ஏகந்திகோ கதோ, அவதா⁴ரிதோ சாதி வுத்தம் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. அத² பத³பூரணமத்தேன கோ²-ஸத்³தே³ன கிம் பயோஜனந்தி சோத³னமபனேதி ‘‘பத³பூரணேனா’’திஆதி³னா, அக்க²ரஸமூஹபத³ஸ்ஸ, பத³ஸமூஹவாக்யஸ்ஸ ச ஸிலிட்ட²தாபயோஜனமத்தமேவாதி அத்தோ². ‘‘அஸ்ஸோஸீ’’தி ஹித³ம் பத³ம் கோ²-ஸத்³தே³ க³ஹிதே தேன பு²ல்லிதம் மண்டி³தம் விபூ⁴ஸிதம் விய ஹோந்தம் பூரிதம் நாம ஹோதி, தேன ச புரிமபச்சி²மபதா³னி ஸுகு²ச்சாரணவஸேன ஸிலிட்டா²னி ஹோந்தி, ந தஸ்மிம் அக்³க³ஹிதே, தஸ்மா பத³பூரணமத்தம்பி பத³ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாபயோஜனந்தி வுத்தம் ஹோதி. மத்தஸத்³தோ³ சேத்த² விஸேஸனிவத்திஅத்தோ², தேனஸ்ஸ அனத்த²ந்தரதீ³பனதா த³ஸ்ஸிதா, ஏவ-ஸத்³தே³ன பன பத³ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாய ஏகந்திகதா.

‘‘ஸமணோ க²லூ’’திஆதி³ யதா²ஸுதத்த²னித³ஸ்ஸனந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘இதா³னீ’’திஆதி³னா. ஸமிதபாபத்தாதி ஏத்த² அச்சந்தம் அனவஸேஸதோ ஸவாஸனம் ஸமிதபாபத்தாதி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. ஏவஞ்ஹி பா³ஹிரகவீதராக³ஸேக்கா²ஸேக்க²பாபஸமனதோ ப⁴க³வதோ பாபஸமனம் யதா²ரஹம் விஸேஸிதம் ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வா ச அனுத்தரேன அரியமக்³கே³ன ஸமிதபாபோ’’தி. ததே³வத்த²ம் நித்³தே³ஸபாடே²ன ஸாதே⁴தும் ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³மாஹ. அஸ்ஸாதி அனேன பி⁴க்கு²னா, ப⁴க³வதா வா. ஸமிதாதி ஸமாபிதா, ஸமபா⁴வம் வா ஆபாத³யிதா, அஸ்ஸ வா ஸம்பதா³னபூ⁴தஸ்ஸ ஸந்தா ஹோந்தீதி அத்தோ². அத்தா²னுக³தா சாயம் ப⁴க³வதி ஸமஞ்ஞாதி வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வா சா’’திஆதி³. தேனாதி ததா² ஸமிதபாபத்தா. யதா²பூ⁴தம் பவத்தோ யதா²பு⁴ச்சம், ததே³வ கு³ணோ, தேன அதி⁴க³தம் ததா². ‘‘க²லூ’’தி இத³ம் நேபாதிகம் க²லுபச்சா²ப⁴த்திகபதே³ (மி. ப. 4.1.8) விய, ந நாமம், அனேகத்த²த்தா ச நிபாதானம் அனுஸ்ஸவனத்தோ²வ இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘அனுஸ்ஸவனத்தே² நிபாதோ’’தி, பரம்பரஸவனஞ்சேத்த² அனுஸ்ஸவனம். ப்³ராஹ்மணஜாதிஸமுதா³க³தந்தி ப்³ராஹ்மணஜாதியா ஆக³தம், ஜாதிஸித்³த⁴ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஆலபனமத்தந்தி பியாலபனவசனமத்தம், ந தது³த்தரி அத்த²பரிதீ³பனம். பியஸமுதா³ஹாரா ஹேதே ‘‘போ⁴’’தி வா ‘‘ஆவுஸோ’’தி வா ‘‘தே³வானம் பியா’’தி வா. த⁴ம்மபதே³ ப்³ராஹ்மணவத்து²பாடே²ன, (த⁴. ப. 315 ஆத³யோ) ஸுத்தனிபாதே ச வாஸேட்ட²ஸுத்தபதே³ன ப்³ராஹ்மணஜாதிஸமுதா³க³தாலபனபா⁴வம் ஸமத்தே²தும் ‘‘வுத்தம்பி சேத’’ந்திஆதி³மாஹ.

தத்ராயமத்தோ² – ஸசே ராகா³தி³கிஞ்சனேஹி ஸகிஞ்சனோ அஸ்ஸ, ஸோ ஆமந்தனாதீ³ஸு ‘‘போ⁴ போ⁴’’தி வத³ந்தோ ஹுத்வா விசரணதோ போ⁴வாதீ³யேவ நாம ஹோதி, ந ப்³ராஹ்மணோ. ‘‘அகிஞ்சனம் அனாதா³னம், தமஹம் ப்³ரூமி ப்³ராஹ்மண’’ந்தி (த⁴. ப. 396, ஸு. நி. 625) ஸேஸகா³தா²பத³ம். தத்த² ராகா³த³யோ ஸத்தே கிஞ்சந்தி மத்³த³ந்தி பலிபு³த்³த⁴ந்தீதி கிஞ்சனானி. மனுஸ்ஸா கிர கோ³ணேஹி க²லம் மத்³தா³பேந்தா ‘‘கிஞ்சேஹி கபில, கிஞ்சேஹி காளகா’’தி வத³ந்தி, தஸ்மா கிஞ்சனஸத்³தோ³ மத்³த³னத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யதா²ஹ நித்³தே³ஸே ‘‘அகிஞ்சனந்தி ராக³கிஞ்சனம், தோ³ஸ, மோஹ, மான, தி³ட்டி², கிலேஸகிஞ்சனம், து³ச்சரிதகிஞ்சனம், யஸ்ஸேதே கிஞ்சனா பஹீனா ஸமுச்சி²ன்னா வூபஸந்தா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴ அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴, ஸோ வுச்சதி அகிஞ்சனோ’’தி (சூளனி. 28, 32, 60, 63). கோ³தமோதி கோ³த்தவஸேன பரிகித்தனம், யம் ‘‘ஆதி³ச்சகோ³த்த’’ந்திபி லோகே வத³ந்தி, ஸக்யபுத்தோதி பன ஜாதிவஸேன ஸாகியோதி ச தஸ்ஸேவ வேவசனம். வுத்தஞ்ஹேதம் பப்³ப³ஜ்ஜாஸுத்தே –

‘‘ஆதி³ச்சா நாம கோ³த்தேன, ஸாகியா நாம ஜாதியா;

தம்ஹா குலா பப்³ப³ஜிதோம்ஹி, ந காமே அபி⁴பத்த²ய’’ந்தி. (ஸு. நி. 425);

ததா² சாஹ ‘‘கோ³தமோதி ப⁴க³வந்தம் கோ³த்தவஸேன பரிகித்தேதீ’’திஆதி³. தத்த² க³ம் தாயதீதி கோ³த்தம், ‘‘கோ³தமோ’’தி பவத்தமானம் அபி⁴தா⁴னம், பு³த்³தி⁴ஞ்ச ஏகம்ஸிகவிஸயதாய ரக்க²தீதி அத்தோ². யதா² ஹி பு³த்³தி⁴ ஆரம்மணபூ⁴தேன அத்தே²ன வினா ந வத்ததி, ஏவம் அபி⁴தா⁴னம் அபி⁴தே⁴ய்யபூ⁴தேன, தஸ்மா ஸோ கோ³த்தஸங்கா²தோ அத்தோ² தானி ரக்க²தீதி வுச்சதி, கோ³-ஸத்³தோ³ சேத்த² அபி⁴தா⁴னே, பு³த்³தி⁴யஞ்ச வத்ததி. ததா² ஹி வத³ந்தி –

‘‘கோ³ கோ³ணே சேந்த்³ரியே பு⁴ம்யம், வசனே சேவ பு³த்³தி⁴யம்;

ஆதி³ச்சே ரஸ்மியஞ்சேவ, பானீயேபி ச வத்ததே;

தேஸு அத்தே²ஸு கோ³ணே தீ², புமா ச இதரே புமா’’தி.

தத்த² ‘‘கோ³ஸு து³ய்ஹமானாஸு க³தோ, கோ³பஞ்சமோ’’திஆதீ³ஸு கோ³ஸத்³தோ³ கோ³ணே வத்ததி. ‘‘கோ³சரோ’’திஆதீ³ஸு இந்த்³ரியே. ‘‘கோ³ரக்க²’’ந்திஆதீ³ஸு பூ⁴மியம். ததா² ஹி ஸுத்தனிபாதட்ட²கதா²ய வாஸேட்ட²ஸுத்தஸம்வண்ணனாயம் வுத்தம் ‘‘கோ³ரக்க²ந்தி கே²த்தரக்க²ம், கஸிகம்மந்தி வுத்தம் ஹோதி. பத²வீ ஹி ‘கோ³’தி வுச்சதி, தப்பபே⁴தோ³ ச ‘‘கே²த்த’’ந்தி (ஸு. நி. அட்ட². 2.619-626). ‘‘கோ³த்தம் நாம த்³வே கோ³த்தானி ஹீனஞ்ச கோ³த்தம், உக்கட்ட²ஞ்ச கோ³த்த’’ந்திஆதீ³ஸு (பாசி. 15) வசனே, பு³த்³தி⁴யஞ்ச வத்ததி. ‘‘கோ³கோ³த்தம் கோ³தமம் நமே’’தி போராணகவிரசனாய ஆதி³ச்சே, ஆதி³ச்சப³ந்து⁴ம் கோ³தமம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் நமாமீதி ஹி அத்தோ², ‘‘உண்ஹகூ³’’திஆதீ³ஸு ரஸ்மியம், உண்ஹா கா³வோ ரஸ்மியோ ஏதஸ்ஸாதி ஹி உண்ஹகு³, ஸூரியோ. ‘‘கோ³ஸீதசந்த³ன’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. டீ. 1.49) பானீயே, கோ³ஸங்கா²தம் பானீயம் விய ஸீதம், ததே³வ சந்த³னம் ததா². தஸ்மிஞ்ஹி உத்³த⁴னதோ உத்³த⁴ரிதபக்குதி²ததேலஸ்மிம் பக்கி²த்தே தங்க²ணஞ்ஞேவ தம் தேலம் ஸீதலம் ஹோதீதி. ஏதேஸு பன அத்தே²ஸு கோ³ணே வத்தமானோ கோ³-ஸத்³தோ³ யதா²ரஹம் இத்தி²லிங்கோ³ சேவ புல்லிங்கோ³ ச, ஸேஸேஸு பன புல்லிங்கோ³யேவ.

கிம் பனேதம் கோ³த்தம் நாமாதி? அஞ்ஞகுலபரம்பராய அஸாதா⁴ரணம் தஸ்ஸ குலஸ்ஸ ஆதி³புரிஸஸமுதா³க³தம் தம்குலபரியாபன்னஸாதா⁴ரணம் ஸாமஞ்ஞரூபந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸாதா⁴ரணமேவ ஹி இத³ம் தம்குலபரியாபன்னானம் ஸாதா⁴ரணதோ ச ஸாமஞ்ஞரூபம். ததா² ஹி தம்குலே ஜாதா ஸுத்³தோ⁴த³னமஹாராஜாத³யோபி ‘‘கோ³தமோ’’ த்வேவ வுச்சந்தி, தேனேவ ப⁴க³வா அத்தனோ பிதரம் ஸுத்³தோ⁴த³னமஹாராஜானம் ‘‘அதிக்கந்தவரா கோ² கோ³தம ததா²க³தா’’தி (மஹாவ. 105) அவோச, வேஸ்ஸவணோபி மஹாராஜா ப⁴க³வந்தம் ‘‘விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னம், பு³த்³த⁴ம் வந்தா³ம கோ³தம’’ந்தி, (தீ³. நி. 3.288) ஆயஸ்மாபி வங்கீ³ஸோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ‘‘ஸாது⁴ நிப்³பா³பனம் ப்³ரூஹி, அனுகம்பாய கோ³தமா’’தி (ஸம். நி. 1.212). இத⁴ பன ப⁴க³வந்தமேவ. தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வந்தம் கோ³த்தவஸேன பரிகித்தேதீ’’தி. தஸ்மாதி யதா²வுத்தமத்த²த்தயம் பச்சாமஸதி. ஏத்த² ச ‘‘ஸமணோ’’தி இமினா ஸரிக்க²கஜனேஹி ப⁴க³வதோ ப³ஹுமதபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ தப்³பி³ஸயஸமிதபாபதாபரிகித்தனதோ, ‘‘கோ³தமோ’’தி இமினா லோகியஜனேஹி தப்³பி³ஸயஉளாரகோ³த்தஸம்பூ⁴ததாபரிகித்தனதோ.

ஸக்யஸ்ஸ ஸுத்³தோ⁴த³னமஹாராஜஸ்ஸ புத்தோ ஸக்யபுத்தோ, இமினா பன உச்சாகுலபரிதீ³பனம் உதி³தோதி³தவிபுலக²த்தியகுலஸம்பூ⁴ததாபரிகித்தனதோ. ஸப்³ப³க²த்தியானஞ்ஹி ஆதி³பூ⁴தமஹாஸம்மதமஹாராஜதோ பட்டா²ய அஸம்பி⁴ன்னம் உளாரதமம் ஸக்யராஜகுலம். யதா²ஹ –

‘‘மஹாஸம்மதராஜஸ்ஸ, வம்ஸஜோ ஹி மஹாமுனி;

கப்பாதி³ஸ்மிஞ்ஹி ராஜாஸி, மஹாஸம்மதனாமகோ’’தி. (மஹாவம்ஸே து³தியபரிச்சே²தே³ பட²மகா³தா²);

கத²ம் ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வபரிதீ³பனந்தி ஆஹ ‘‘கேனசீ’’திஆதி³. பரிஜியனம் பரிஹாயனம் பாரிஜுஞ்ஞம், பரிஜிரதீதி வா பரிஜிண்ணோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ பாரிஜுஞ்ஞம், தேன. ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞபோ⁴க³பாரிஜுஞ்ஞாதி³னா கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேன பரிஹானியா அனபி⁴பூ⁴தோ அனஜ்ஜோ²த்த²டோ ஹுத்வா பப்³ப³ஜிதோதி அத்தோ². ததே³வ பரியாயந்தரேன விபா⁴வேதும் ‘‘அபரிக்கீ²ணம்யேவ தம் குலம் பஹாயா’’தி வுத்தம். அபரிக்கீ²ணந்தி ஹி ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞபோ⁴க³பாரிஜுஞ்ஞாதி³னா கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேன அபரிக்க²யம். ஸத்³தா⁴ய பப்³ப³ஜிதோதி ஸத்³தா⁴ய ஏவ பப்³ப³ஜிதோ. ஏவஞ்ஹி ‘‘கேனசீ’’திஆதி³னா நிவத்திதவசனம் ஸூபபன்னம் ஹோதி. நனு ச ‘‘ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோ’’தி இத³ம் உச்சாகுலா பப்³ப³ஜிதபா⁴வபரிதீ³பனமேவ ஸியா தத³த்த²ஸ்ஸேவ விஞ்ஞாயமானத்தா, ந ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வபரிதீ³பனம் தத³த்த²ஸ்ஸ அவிஞ்ஞாயமானத்தாதி? ந கோ² பனேவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் மஹந்தம் ஞாதிபரிவட்டம், மஹந்தஞ்ச போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வஸ்ஸ அத்த²தோ ஸித்³த⁴த்தா. ததா² ஹி லோகனாத²ஸ்ஸ அபி⁴ஜாதியம் தஸ்ஸ குலஸ்ஸ ந கிஞ்சி பாரிஜுஞ்ஞம், அத² கோ² வுட்³டி⁴யேவ, ததோ தஸ்ஸ ஸமித்³த⁴தமபா⁴வோ லோகே பாகடோ பஞ்ஞாதோ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோ’’தி ஏத்தகேயேவ வுத்தே ததா² ஸமித்³த⁴தமம் குலம் பஹாய ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வோ ஸித்³தோ⁴யேவாதி, இமம் பரிஹாரம் ‘‘கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேனா’’திஆதி³னா விபா⁴வேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததோ பரந்தி ‘‘கோஸலேஸு சாரிகம் சரமானோ’’திஆதி³வசனம்.

‘‘ஸாது⁴ த⁴ம்மருசி ராஜா, ஸாது⁴ பஞ்ஞாணவா நரோ;

ஸாது⁴ மித்தானமது³ப்³போ⁴, பாபஸ்ஸாகரணம் ஸுக²’’ந்தி. ஆதீ³ஸு –

விய ஸாது⁴ஸத்³தோ³ இத⁴ ஸுந்த³ரத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸுந்த³ரம் கோ² பனா’’தி. கோ²தி அவதா⁴ரணத்தே² நிபாதோ, பனாதி பக்க²ந்தரத்தே². ஏவம் ஸாத்த²கதாவிஞ்ஞாபனத்த²ஞ்ஹி ஸம்வண்ணனாயமேதேஸம் க³ஹணம். ஸுந்த³ரந்தி ச ப⁴த்³த³கம், ப⁴த்³த³கதா ச பஸ்ஸந்தானம் ஹிதஸுகா²வஹபா⁴வேனாதி வுத்தம் ‘‘அத்தா²வஹம் ஸுகா²வஹ’’ந்தி. அத்தோ² சேத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்த²வஸேன திவித⁴ம் ஹிதம் ஸுக²ம்பி ததே²வ திவித⁴ம் ஸுக²ம்.

ததா²ரூபானந்தி தாதி³ஸானம், அயம் ஸத்³த³தோ அத்தோ². அத்த²மத்தம் பன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவரூபான’’ந்தி வுத்தம். யாதி³ஸேஹி ச கு³ணேஹி ப⁴க³வா ஸமன்னாக³தோ சதுப்பமாணிகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸப்³ப³காலம்பி-அச்சந்தாய-ஸத்³தா⁴ய-பஸாத³னீயோ தேஸம் யதா²பூ⁴தஸபா⁴வத்தா, தாதி³ஸேஹி கு³ணேஹி ஸமன்னாக³தபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ததா²ரூபானம் அரஹத’’ந்தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா²ரூபோ’’திஆதி³மாஹ. லத்³த⁴ஸத்³தா⁴னந்தி லத்³த⁴ஸத்³த³ஹானம், பரஜனஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம் படிலப⁴ந்தானந்தி வுத்தம் ஹோதி. லத்³த⁴ஸத்³தா³னந்தி வா படிலத்³த⁴கித்திஸத்³தா³னம், ஏதேன ‘‘அரஹத’’ந்தி பத³ஸ்ஸ அரஹந்தானந்தி அத்தோ², அரஹந்தஸமஞ்ஞாய ச பாகடபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ, அபிச ‘‘யதா²ரூபோ ஸோ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி இமினா ‘‘ததா²ரூபான’’ந்தி பத³ஸ்ஸ அனியமவஸேன அத்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா ஸரூபனியமவஸேனபி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா²பு⁴ச்சகு³ணாதி⁴க³மேன லோகே அரஹந்தோதி லத்³த⁴ஸத்³தா⁴ன’’ந்தி வுத்தம், இத³ம்பி ஹி ‘‘ததா²ரூபான’’ந்தி பத³ஸ்ஸேவ அத்த²த³ஸ்ஸனம், அயமேவ ச நயோ ஆசரியேஹி அதி⁴ப்பேதோ இத⁴ டீகாயம், (தீ³. நி. டீ. 1.255) ஸாரத்த²தீ³பனியஞ்ச ததே²வ வுத்தத்தா. ‘‘யதா²ரூபா தே ப⁴வந்தோ அரஹந்தோ’’தி அவத்வா ‘‘யதா²ரூபோ ஸோ ப⁴வம் கோ³தமோ’’தி வசனம் ப⁴க³வதியேவ க³ருகா³ரவவஸேன ‘‘ததா²ரூபானம் அரஹத’’ந்தி புது²வசனனித்³தி³ட்ட²பா⁴வவிஞ்ஞாபனத்த²ம். அத்தனி, க³ரூஸு ச ஹி ப³ஹுவசனம் இச்ச²ந்தி ஸத்³த³விதூ³. ‘‘யதா²பு⁴ச்ச…பே… அரஹத’’ந்தி இமினா ச த⁴ம்மப்பமாணானம், லூக²ப்பமாணானஞ்ச ஸத்தானம் ப⁴க³வதோ பஸாதா³வஹதம் யதா²ருததோ த³ஸ்ஸேதி அரஹந்தபா⁴வஸ்ஸ தேஸஞ்ஞேவ யதா²ரஹம் விஸயத்தா, தம்த³ஸ்ஸனேன பன இதரேஸம்பி ரூபப்பமாணகோ⁴ஸப்பமாணானம் பஸாதா³வஹதா த³ஸ்ஸிதாயேவ தத³வினாபா⁴வதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

பஸாத³ஸோம்மானீதி பஸன்னானி, ஸீதலானி ச, பஸாத³வஸேன வா ஸீதலானி, அனேன பஸன்னமனதம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘த³ஸ்ஸன’’ந்தி வுத்தேபி தது³த்தரி கத்தப்³ப³தாஸம்ப⁴வதோ அயம் ஸம்பா⁴வனத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘த³ஸ்ஸனமத்தம்பி ஸாது⁴ ஹோதீ’’தி. இதரதா² ஹி ‘‘த³ஸ்ஸனஞ்ஞேவ ஸாது⁴, ந தது³த்தரி கரண’’ந்தி அனதி⁴ப்பேதத்தோ² ஆபஜ்ஜதி, ஸம்பா⁴வனத்தோ² சேத்த² பி-ஸத்³தோ³, அபி-ஸத்³தோ³ வா லுத்தனித்³தி³ட்டோ². ‘‘ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதீ’’தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ‘‘அப்³பு⁴க்³க³தோ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்த⁴முபக³தோ, தஸ்மா அயம் ‘‘ஸாது⁴ ஹோதீ’’தி இத⁴ இதி-ஸத்³தோ³ ‘‘ப்³ராஹ்மணோ போக்க²ரஸாதீ அம்ப³ட்ட²ம் மாணவம் ஆமந்தேஸீ’’தி இமினா ஸம்ப³ஜ்ஜி²தப்³போ³, ‘‘அஜ்ஜா²ஸயம் கத்வா’’தி ச பாட²ஸேஸோ தத³த்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாயமானத்தா. யஸ்ஸ ஹி அத்தோ² விஞ்ஞாயதி, ஸத்³தோ³ ந பயுஜ்ஜதி, ஸோ ‘‘பாட²ஸேஸோ’’தி வுச்சதி, இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘த³ஸ்ஸனமத்தம்பி ஸாது⁴ ஹோதீதி ஏவம் அஜ்ஜா²ஸயம் கத்வா’’தி. மூலபண்ணாஸகே சூளஸீஹனாத³ஸுத்தட்ட²கதா²ய (ம. நி. அட்ட². 1.144) ஆக³தம் கோஸியஸகுணவத்து² சேத்த² கதே²தப்³ப³ம்.

அம்ப³ட்ட²மாணவகதா²வண்ணனா

256. ‘‘அஜ்ஜா²யகோ’’தி இத³ம் பட²மபகதியா க³ரஹாவசனமேவ, து³தியபகதியா பஸம்ஸாவசனம் கத்வா வோஹரந்தி யதா² தம் ‘‘புரிஸோ நரோ’’தி த³ஸ்ஸேதும் அக்³க³ஞ்ஞஸுத்தபத³ (தீ³. நி. 3.132) முதா³ஹடம். தத்த² இமேதி ஜா²யகனாமேன ஸமஞ்ஞிதா ஜனா. ந ஜா²யந்தீதி பண்ணகுடீஸு ஜா²னம் ந அப்பேந்தி ந நிப்பா²தே³ந்தி, கா³மனிக³மஸாமந்தம் ஓஸரித்வா வேத³க³ந்தே² கரோந்தாவ அச்ச²ந்தீதி அத்தோ². தம் பனேதேஸம் ப்³ராஹ்மணஜா²யகஸங்கா²தம் பட²மது³தியனாமம் உபாதா³ய ததியமேவ ஜாதந்தி ஆஹ ‘‘அஜ்ஜா²யகாத்வேவ ததியம் அக்க²ரம் உபனிப்³ப³த்த’’ந்தி, அக்க²ரந்தி ச நிருத்தி ஸமஞ்ஞா. ஸா ஹி தஸ்மிம்யேவ நிருள்ஹபா⁴வேன அஞ்ஞத்த² அஸஞ்சரணதோ ‘‘அக்க²ர’’ந்தி வுச்சதி. மந்தே பரிவத்தேதீதி வேதே³ ஸஜ்ஜா²யதி, பரியாபுணாதீதி அத்தோ². இத⁴ ஹி அதி⁴ஆபுப்³ப³இ-ஸத்³த³வஸேன பத³ஸந்தி⁴, இதரத்த² பன ஜே²-ஸத்³த³வஸேன. மந்தே தா⁴ரேதீதி யதா²அதீ⁴தே மந்தே அஸம்மூள்ஹே கத்வா ஹத³யே ட²பேதி.

ஆத²ப்³ப³ணவேதோ³ பரூபகா⁴தகரத்தா ஸாதூ⁴னமபரிபோ⁴கோ³தி கத்வா ‘‘இருவேத³யஜுவேத³ஸாமவேதா³ன’’ந்தி வுத்தம். தத்த² இச்சந்தே தோ²மீயந்தே தே³வா ஏதாயாதி இரு இச-தா⁴துவஸேன ச-காரஸ்ஸ ர-காரம் கத்வா, இத்தி²லிங்கோ³யம். யஜ்ஜந்தே புஜ்ஜந்தே தே³வா அனேனாதி யஜு புன்னபும்ஸகலிங்க³வஸேன. ஸோயந்தி அந்தம் கரோந்தி, ஸாயந்தி வா தனும் கரோந்தி பாபமனேனாதி ஸாமம் ஸோ-தா⁴துபக்கே² ஓ-காரஸ்ஸ ஆ-காரம் கத்வா. வித³ந்தி த⁴ம்மம், கம்மம் வா ஏதேஹீதி வேதா³, தே ஏவ மந்தா ‘‘ஸுக³தியோபி முனந்தி, ஸுய்யந்தி ச ஏதேஹீ’’தி கத்வா. பஹரணம் ஸங்க⁴ட்டனம் பஹதம், ஓட்டா²னம் பஹதம் ததா², தஸ்ஸ கரணவஸேன, ஓட்டா²னி சாலேத்வா பகு³ணபா⁴வகரணவஸேன பாரம் க³தோ, ந அத்த²விபா⁴வனவஸேனாதி வுத்தம் ஹோதி. பாரகூ³தி ச நிச்சஸாபேக்க²தாய கிதந்தஸமாஸோ.

‘‘ஸஹ நிக⁴ண்டுனா’’திஆதி³னா யதா²வாக்யம் விப⁴த்யந்தவஸேன நிப்³ப³சனத³ஸ்ஸனம். நிக⁴ண்டுருக்கா²தீ³னந்தி நிக⁴ண்டு நாம ருக்க²விஸேஸோ, ததா³தி³கானமத்தா²னந்தி அத்தோ², ஏதேன நிக⁴ண்டுருக்க²பரியாயம் ஆதி³ம் கத்வா தப்பமுகே²ன ஸேஸபரியாயானம் தத்த² த³ஸ்ஸிதத்தா ஸோ க³ந்தோ² நிக⁴ண்டு நாம யதா² தம் ‘‘பாராஜிககண்டோ³, குஸலத்திகோ’’தி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோ இமினா யதா²ருதமேவ தத³த்த²ஸ்ஸ அதி⁴க³தத்தா. ஆசரியா பன ஏவம் வத³ந்தி ‘‘வசனீயவாசகபா⁴வேன அத்த²ம், ஸத்³த³ஞ்ச நிக²ட³தி பி⁴ந்த³தி விப⁴ஜ்ஜ த³ஸ்ஸேதீதி நிக²ண்டு³, ஸோ ஏவ க²-காரஸ்ஸ க⁴-காரம் கத்வா ‘நிக⁴ண்டூ³’தி வுத்தோ’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.256), ததே³தம் அட்ட²கதா²னயதோ அஞ்ஞனயத³ஸ்ஸனந்தி க³ஹேதப்³ப³ம். இதரதா² ஹி ஸோ அட்ட²கதா²ய விரோதோ⁴ ஸியா, விசாரேதப்³ப³மேதம். அக்க²ரசிந்தகா பன ஏவமிச்ச²ந்தி ‘‘தத்த² தத்தா²க³தானி நாமானி நிஸ்ஸேஸதோ க⁴டேந்தி ராஸிம் கரோந்தி ஏத்தா²தி நிக⁴ண்டு நிக்³க³ஹிதாக³மேனா’’தி. வேவசனப்பகாஸகந்தி பரியாயஸத்³த³தீ³பகம், ஏகேகஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அனேகபரியாயவசனவிபா⁴வகந்தி அத்தோ². நித³ஸ்ஸனமத்தஞ்சேதம் அனேகேஸம்பி அத்தா²னம் ஏகஸத்³த³வசனீயதாவிபா⁴வனவஸேனபி தஸ்ஸ க³ந்த²ஸ்ஸ பவத்தத்தா. கோ பனேஸோதி? ஏதரஹி நாமலிங்கா³னுஸாஸனரதனமாலாபி⁴தா⁴னப்பதீ³பிகாதி³. வசீபே⁴தா³தி³லக்க²ணா கிரியா கப்பீயதி ஏதேனாதி கிரியாகப்போ, ததே²வ விவித⁴ம் கப்பீயதி ஏதேனாதி விகப்போ, கிரியாகப்போ ச ஸோ விகப்போ சாதி கிரியாகப்பவிகப்போ. ஸோ ஹி வண்ணபத³ஸம்ப³ந்த⁴பத³த்தா²தி³விபா⁴க³தோ ப³ஹுவிகப்போதி கத்வா ‘‘கிரியாகப்பவிகப்போ’’தி வுச்சதி, ஸோ ச க³ந்த²விஸேஸோயேவாதி வுத்தம் ‘‘கவீனம் உபகாராவஹம் ஸத்த²’’ந்தி, சதுன்னம்பி கவீனம் கவிபா⁴வஸம்பதா³போ⁴க³ஸம்பதா³தி³பயோஜனவஸேன உபகாராவஹோ க³ந்தோ²தி அத்தோ². கோ பனேஸோதி? கப்³யப³ந்த⁴னவிதி⁴விதா⁴யகோ கப்³யாலங்காரகீ³தாஸுபோ³தா⁴லங்காராதி³. இத³ம் பன மூலகிரியாகப்பக³ந்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸோ ஹி மஹாவிஸயோ ஸதஸஹஸ்ஸகா³தா²பரிமாணோ, யம் ‘‘நயசரியாதி³பகரண’’ந்திபி வத³ந்தி. வசனத்த²தோ பன கிடயதி க³மேதி ஞாபேதி கிரியாதி³விபா⁴க³ந்தி கேடுப⁴ம் கிட-தா⁴துதோ அப⁴பச்சயவஸேன, அ-காரஸ்ஸ ச உகாரோ. அத² வா கிரியாதி³விபா⁴க³ம் அனவஸேஸபரியாதா³னதோ கிடேந்தோ க³மந்தோ ஓபே⁴தி பூரேதீதி கேடுப⁴ம் கிட-ஸத்³தூ³பபத³உப⁴தா⁴துவஸேன. அபிச கிடந்தி க³ச்ச²ந்தி கவயோ ப³ந்தே⁴ஸு கோஸல்லமேதேனாதி கேடுப⁴ம், புரிமனயேனேவேத்த² பத³ஸித்³தி⁴. டா²னகரணாதி³விபா⁴க³தோ, நிப்³ப³சனவிபா⁴க³தோ ச அக்க²ரா பபே⁴தீ³யந்தி ஏதேனாதி அக்க²ரப்பபே⁴தோ³, தம் பன ச²ஸு வேத³ங்கே³ஸு பரியாபன்னம் பகரணத்³வயமேவாதி வுத்தம் ‘‘ஸிக்கா² ச நிருத்தி சா’’தி. தத்த² ஸிக்க²ந்தி அக்க²ரஸமயமேதாயாதி ஸிக்கா², அகாராதி³வண்ணானம் டா²னகரணபயதனபடிபாத³கஸத்த²ம். நிச்ச²யேன, நிஸ்ஸேஸதோ வா உத்தி நிருத்தி, வண்ணாக³மவண்ணவிபரியாயாதி³லக்க²ணம். வுத்தஞ்ச –

‘‘வண்ணாக³மோ வண்ணவிபரியாயோ,

த்³வே சாபரே வண்ணவிகாரனாஸா;

தா⁴துஸ்ஸ அத்தா²திஸயேன யோகோ³,

தது³ச்சதே பஞ்சவிதா⁴ நிருத்தீ’’தி. (பாரா. அட்ட². 1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா; விஸுத்³தி⁴. 1.144; மஹானி. அட்ட². 1.50);

இத⁴ பன தப்³ப³ஸேன அனேகதா⁴ நிப்³ப³சனபரிதீ³பகம் ஸத்த²ம் உத்தரபத³லோபேன ‘‘நிருத்தீ’’தி அதி⁴ப்பேதம் நிப்³ப³சனவிபா⁴க³தோபி அக்க²ரபபே⁴த³பா⁴வஸ்ஸ ஆசரியேஹி (தீ³. நி. டீ. 1.256) வுத்தத்தா, தமந்தரேன நிப்³ப³சனவிபா⁴க³ஸ்ஸ ச ப்³யாகரணங்கே³ன ஸங்க³ஹிதத்தா. ப்³யாகரணம், நிருத்தி ச ஹி பச்சேகமேவ வேத³ங்க³ம் யதா²ஹு –

‘‘கப்போ ப்³யாகரணம் ஜோதி-ஸத்த²ம் ஸிக்கா² நிருத்தி ச;

ச²ந்தோ³விசிதி சேதானி, வேத³ங்கா³னி வத³ந்தி சா²’’தி.

தஸ்மா ப்³யாகரணங்கே³ன அஸங்கரபூ⁴தமேவ நிருத்தினயேன நிப்³ப³சனமிதா⁴தி⁴ப்பேதம், ந ச²ஸு ப்³யஞ்ஜனபதே³ஸு விய தது³ப⁴யஸாதா⁴ரணனிப்³ப³சனம் வேத³ங்க³விஸயத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். அயம் பனேத்த² மஹானித்³தே³ஸட்ட²கதா²ய (மஹானி. அட்ட². 50) ஆக³தனிருத்தினயவினிச்ச²யோ. தத்த² ஹி ‘‘நக்க²த்தராஜாரிவ தாரகான’’ந்தி (ஜா. 1.1.11, 25) ஏத்த² ர-காராக³மோ விய அவிஜ்ஜமானஸ்ஸ அக்க²ரஸ்ஸ ஆக³மோ வண்ணாக³மோ நாம. ஹிம்ஸனத்தா ‘‘ஹிம்ஸோ’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ஸீஹோ’’தி பரிவத்தனம் விய விஜ்ஜமானானமக்க²ரானம் ஹேட்டு²பரியவஸேன பரிவத்தனம் வண்ணவிபரியாயோ நாம. ‘‘நவச²ன்னகேதா³னி தி³ய்யதீ’’தி (ஜா. 1.6.88) ஏத்த² அ-காரஸ்ஸ ஏ-காராபஜ்ஜனம் விய அஞ்ஞக்க²ரஸ்ஸ அஞ்ஞக்க²ராபஜ்ஜனம் வண்ணவிகாரோ நாம. ‘‘ஜீவனஸ்ஸ மூதோ ஜீவனமூதோ’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ஜீமூதோ’’தி வ-கார ந-காரானம் வினாஸோ விய விஜ்ஜமானக்க²ரானம் வினாஸோ வண்ணவினாஸோ நாம. ‘‘ப²ருஸாஹி வாசாஹி பகுப்³ப³மானோ, ஆஸஜ்ஜ மம் த்வம் வத³ஸே குமாரா’’தி (ஜா. 1.10.85) ஏத்த² ‘‘பகுப்³ப³மானோ’’தி பத³ஸ்ஸ அபி⁴ப⁴வமானோதி அத்த²படிபாத³னம் விய தத்த² தத்த² யதா²யோக³ம் விஸேஸத்த²படிபாத³னம் தா⁴தூனமத்தா²திஸயேன யோகோ³ நாமாதி.

யதா²வுத்தப்பபே⁴தா³னம் திண்ணம் வேதா³னம் அயம் சதுத்தோ²யேவ ஸியா, அத² கேன ஸத்³தி⁴ம் பஞ்சமோதி ஆஹ ‘‘ஆத²ப்³ப³ணவேத³ம் சதுத்த²ம் கத்வா’’தி. ஆத²ப்³ப³ணவேதோ³ நாம ஆத²ப்³ப³ணவேதி³கேஹி விஹிதோ பரூபகா⁴தகரோ மந்தோ, ஸோ பன இதிஹாஸபஞ்சமபா⁴வப்பகாஸனத்த²ம் க³ணிததாமத்தேன க³ஹிதோ, ந ஸரூபவஸேன, ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஏதேஸ’’ந்தி பத³ஸ்ஸ தேஸம் திண்ணம் வேதா³னந்த்வேவ அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. தஞ்ஹி ‘‘திண்ணம் வேதா³ன’’ந்தி ஏதஸ்ஸ விஸேஸனந்தி. இதிஹ அஸாதி ஏவம் இத⁴ லோகே அஹோஸி ‘‘ஆஸா’’திபி கத்த²சி பாடோ², ஸோயேவத்தோ². இஹ டா²னே இதி ஏவம், இத³ம் வா கம்மம், வத்து²ம் வா ஆஸ இச்சா²ஹீதிபி அத்தோ². தஸ்ஸ க³ந்த²ஸ்ஸ மஹாவிஸயதாதீ³பனத்த²ஞ்சேத்த² விச்சா²வசனம், இமினா ‘‘இதிஹாஸா’’தி வசனேன படிஸம்யுத்தோ இதிஹாஸோ தத்³தி⁴தவஸேனாதி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. இதிஹ ஆஸ, இதிஹ ஆஸா’’தி ஈதி³ஸவசனபடிஸம்யுத்தோ இதிஹாஸோ நிருத்தினயேனாதி அத்த²த³ஸ்ஸனந்திபி வத³ந்தி. அக்க²ரசிந்தகா பன ஏவமிச்ச²ந்தி ‘‘இதிஹ-ஸத்³தோ³ பாரம்பரியோபதே³ஸே ஏகோவ நிபாதோ, அஸதி விஜ்ஜதீதி அஸோ, இதிஹ அஸோ ஏதஸ்மிந்தி இதிஹாஸோ ஸமாஸவஸேனா’’தி, தேஸம் மதே ‘‘இதிஹ அஸா’’தி ஏத்த² ஏவம் பாரம்பரியோபதே³ஸோ அஸ விஜ்ஜமானோ அஹோஸீதி அத்தோ². ‘‘புராணகதா²ஸங்கா²தோ’’தி இமினா தஸ்ஸ க³ந்த²விஸேஸபா⁴வமாஹ, பா⁴ரதனாமகானம் த்³வேபா⁴திகராஜூனம் யுத்³த⁴கதா², ராமரஞ்ஞோ ஸீதாஹரணகதா², நரஸீஹராஜுப்பத்திகதா²தி ஏவமாதி³புராணகதா²ஸங்கா²தோ பா⁴ரதபுராணராமபுராணனரஸீஹபுராணாதி³க³ந்தோ² இதிஹாஸோ நாமாதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘தேஸம் இதிஹாஸபஞ்சமானம் வேதா³ன’’ந்தி இமினா யதா²வாக்யம் ‘‘திண்ணம் வேதா³ன’’ந்தி ஏத்த² விஸேஸனபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

பஜ்ஜதி அத்தோ² ஏதேனாதி பத³ம், நாமாக்²யாதோபஸக்³க³னிபாதாதி³வஸேன அனேகவிபா⁴க³ம் விப⁴த்தியந்தபத³ம். தத³பி ப்³யாகரணே ஆக³தமேவாதி வுத்தம் ‘‘தத³வஸேஸ’’ந்தி, பத³தோ அவஸேஸம் பகதிபச்சயாதி³ஸத்³த³லக்க²ணபூ⁴தந்தி அத்தோ². தம் தம் ஸத்³த³ம், தத³த்த²ஞ்ச ப்³யாகரோதி ப்³யாசிக்க²தி ஏதேனாதி ப்³யாகரணம், விஸேஸேன வா ஆகரீயந்தே பகதிபச்சயாத³யோ அபி⁴னிப்பா²தீ³யந்தே ஏத்த², அனேனாதி வா ப்³யாகரணம், ஸாது⁴ஸத்³தா³னமன்வாக்²யாயகம் முத்³த⁴போ³த⁴ப்³யாகரண ஸாரஸ்ஸதப்³யாகரண பாணினீப்³யாகரணசந்த்³ரப்³யாகரணாதி³ அது⁴னாபி விஜ்ஜமானஸத்த²ம். அதீ⁴யதீதி அஜ்ஜா²யதி. வேதே³தீதி பரேஸம் வாசேதி. ச-ஸத்³தோ³ அத்த²த்³வயஸமுச்சினனத்தோ², விகப்பனத்தோ² வா அத்த²ந்தரஸ்ஸ விகப்பிதத்தா. விசித்ரா ஹி தத்³தி⁴தவுத்தி. பத³கோதி ப்³யாகரணேஸு ஆக³தபத³கோஸல்லம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், வேய்யாகரணோதி தத³வஸிட்ட²பகதிபச்சயாதி³ஸத்³த³விதி⁴கோஸல்லந்தி இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனத்த²ம் பத³த்³வயஸ்ஸ ஏகதோ அத்த²வசனம். ஏஸா ஹி ஆசரியானம் பகதி, யதி³த³ம் யேன கேனசி பகாரேன அத்த²ந்தரவிஞ்ஞாபனம். அயம் அட்ட²கதா²தோ அபரோ நயோ – தே ஏவ வேதே³ பத³ஸோ காயதீதி பத³கோதி. தத்த² பத³ஸோதி க³ஜ்ஜப³ந்த⁴பஜ்ஜப³ந்த⁴பதே³ன. காயதீதி கதே²தி யதா² ‘‘ஜாதக’’ந்தி, இமினா வேத³காரகஸமத்த²தம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவஞ்ஹி ‘‘அஜ்ஜா²யகோ’’திஆதீ³ஹி இமஸ்ஸ விஸேஸோ பாகடோ ஹோதீதி.

ஆயதிம் ஹிதம் பா³லஜனஸங்கா²தோ லோகோ ந யததி ந ஈஹதி அனேனாதி லோகாயதம். தஞ்ஹி க³ந்த²ம் நிஸ்ஸாய ஸத்தா புஞ்ஞகிரியாய சித்தம்பி ந உப்பாதே³ந்தி, லோகா வா பா³லஜனா ஆயதந்தி உஸ்ஸஹந்தி வாத³ஸ்ஸாதே³ன ஏத்தா²தி லோகாயதம். அஞ்ஞமஞ்ஞவிருத்³த⁴ம், ஸக்³க³மோக்க²விருத்³த⁴ம் வா தனோந்தி ஏத்தா²தி விதண்டோ³ ட³-பச்சயவஸேன, ந-காரஸ்ஸ ச ண-காரம் கத்வா, விருத்³தே⁴ன வாத³த³ண்டே³ன தாளேந்தி வாதி³னோ ஏத்தா²தி விதண்டோ³ தடி³-தா⁴துவஸேன, நிக்³க³ஹீதாக³மஞ்ச கத்வா. அதே³ஸம்பி யம் நிஸ்ஸாய வாதீ³னம் வாதோ³ பவத்தோ, தம் தேஸம் தே³ஸதோபி உபசாரவஸேன வுச்சதி யதா² ‘‘சக்கு²ம் லோகே பியரூபம் ஸாதரூபம், ஏத்தே²ஸா தண்ஹா பஹீயமானா பஹீயதி, ஏத்த² நிருஜ்ஜ²மானா நிருஜ்ஜ²தீ’’தி, (தீ³. நி. 2.401; ம. நி. 1.133; விப⁴. 204) விஸேஸேன வா பண்டி³தானம் மனம் தடே³ந்தி சாலேந்தி ஏதேனாதி விதண்டோ³, தம் வத³ந்தி, ஸோ வாதோ³ வா ஏதேஸந்தி விதண்ட³வாதா³, தேஸம் ஸத்த²ம் ததா². லக்க²ணதீ³பகஸத்த²ம் உத்தரபத³லோபேன, தத்³தி⁴தவஸேன வா லக்க²ணந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘லக்க²ணதீ³பக’’ந்திஆதி³னா. லக்கீ²யதி பு³த்³த⁴பா⁴வாதி³ அனேனாதி லக்க²ணம், நிக்³ரோத⁴பி³ம்ப³தாதி³. தேனாஹ ‘‘யேஸம் வஸேனா’’திஆதி³. த்³வாத³ஸஸஹஸ்ஸக³ந்த²பமாணந்தி ஏத்த² பா⁴ணவாரப்பமாணாதீ³ஸு விய பா³த்திம்ஸக்க²ரக³ந்தோ²வ அதி⁴ப்பேதோ. வுத்தஞ்ஹி –

‘‘அட்ட²க்க²ரா ஏகபத³ம், ஏகா கா³தா² சதுப்பத³ம்;

கா³தா² சேகா மதோ க³ந்தோ², க³ந்தோ² பா³த்திம்ஸதக்க²ரோ’’தி.

த்³வாத³ஸஹி கு³ணிதஸஹஸ்ஸபா³த்திம்ஸக்க²ரக³ந்த²ப்பமாணந்தி அத்தோ². யத்தா²தி யஸ்மிம் லக்க²ணஸத்தே², ஆதா⁴ரே சேதம் பு⁴ம்மம் யதா² ‘‘ருக்கே² ஸாகா²’’தி. ஸோளஸ ச ஸஹஸ்ஸஞ்ச ஸோளஸஸஹஸ்ஸம், ஸோளஸாதி⁴கஸஹஸ்ஸகா³தா²பரிமாணாதி அத்தோ². ஏவஞ்ஹி ஆதா⁴ராதே⁴ய்யவசனம் ஸூபபன்னம் ஹோதீதி. பதா⁴னவஸேன பு³த்³தா⁴னம் லக்க²ணதீ³பனதோ பு³த்³த⁴மந்தா நாம. பச்சேகபு³த்³தா⁴தீ³னம்பி ஹி லக்க²ணம் தத்த² தீ³பிதமேவ. தேன வுத்தம் ‘‘யேஸம் வஸேனா’’திஆதி³.

‘‘அனூனோ பரிபூரகாரீ’’தி அத்த²மத்தத³ஸ்ஸனம், ஸத்³த³தோ பன அதி⁴க³தமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அவயோ ந ஹோதீ’’தி வுத்தம். கோ பனேஸ அவயோதி அனுயோக³மபனேதி ‘‘அவயோ நாமா’’திஆதி³னா. அயமேத்தாதி⁴ப்பாயோ – யோ தானி ஸந்தா⁴ரேதும் ஸக்கோதி, ஸோ ‘‘வயோ’’தி வுச்சதி. யோ பன ந ஸக்கோதி, ஸோ அவயோ நாம. யோ ச அவயோ ந ஹோதி, ஸோ ‘‘த்³வே படிஸேதா⁴ பகதியத்த²க³மகா’’தி ஞாயேன வயோ ஏவாதி. வயதீதி ஹி வயோ, ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானேஸு கத்த²சிபி அபரிகிலமந்தோ அவித்தா²யந்தோ தே க³ந்தே² ஸந்தானே பணேதி ப்³யவஹரதீதி அத்தோ². அயம் பன வினயட்ட²கதா²னயோ (பாரா. 84) – அனவயோதி அனு அவயோ, ஸந்தி⁴வஸேன உ-காரலோபோ, அனு அனு அவயோ அனூனோ, பரிபுண்ணஸிப்போதி அத்தோ². வயோதி ஹி ஹானி ‘‘ஆயவயோ’’திஆதீ³ஸு விய, நத்தி² ஏதஸ்ஸ யதா²வுத்தக³ந்தே²ஸு வயோ ஊனதாதி அவயோ, அனு அனு அவயோ அனவயோதி.

‘‘அனுஞ்ஞாதோ’’தி பத³ஸ்ஸ கம்மஸாத⁴னவஸேன, ‘‘படிஞ்ஞாதோ’’தி பத³ஸ்ஸ ச கத்துஸாத⁴னவஸேன அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஆசரியேனா’’திஆதி³மாஹ. அஸ்ஸாதி அம்ப³ட்ட²ஸ்ஸ. பாளியம் ‘‘யமஹம் ஜானாமி, தம் த்வம் ஜானாஸீ’’தி இத³ம் அனுஜானனாகாரத³ஸ்ஸனம், ‘‘யம் த்வம் ஜானாஸி, தமஹம் ஜானாமீ’’தி இத³ம் பன படிஜானனாகாரத³ஸ்ஸனந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘யம் அஹ’’ந்திஆதி³னா. ‘‘ஆம ஆசரியா’’தி ஹி யதா²க³தம் படிஜானனவசனமேவ அத்த²வஸேன வுத்தம். யந்தி தேவிஜ்ஜகம் பாவசனம். தஸ்ஸாதி ஆசரியஸ்ஸ. படிவசனதா³னமேவ படிஞ்ஞா ததா², தாய ஸயமேவ படிஞ்ஞாதோதி அத்தோ². ‘‘ஸகே’’திஆதி³ அனுஜானனபடிஜானனாதி⁴காரத³ஸ்ஸனம். அதே³ஸஸ்ஸபி தே³ஸமிவ கப்பனாமத்தேனாதி வுத்தம் ‘‘கதரஸ்மி’’ந்திஆதி³. ஸஸ்ஸ அத்தனோ ஸந்தகம் ஸகம். ஆசரியானம் பரம்பரதோ, பரம்பரபூ⁴தேஹி வா ஆசரியேஹி ஆக³தம் ஆசரியகம். திஸ்ஸோ விஜ்ஜா, தாஸம் ஸமூஹோ தேவிஜ்ஜகம், வேத³த்தயம். பதா⁴னம் வசனம், பகட்டா²னம் வா அட்ட²காதீ³னம் வசனம் பாவசனம்.

257. இதா³னி யேனாதி⁴ப்பாயேன ப்³ராஹ்மணோ போக்க²ரஸாதீ அம்ப³ட்ட²ம் மாணவம் ஆமந்தேத்வா ‘‘அயம் தாதா’’திஆதி³வசனமப்³ர்வி, தத³தி⁴ப்பாயம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘ஏஸ கிரா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² உக்³க³தஸ்ஸாதி புப்³பே³ பாகடஸ்ஸ கித்திமதோ போராணஜனஸ்ஸ. ப³ஹூ ஜனாதி பூரணகஸ்ஸபாத³யோ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஏகச்சந்தி க²த்தியாதி³ஜாதிமந்தம், லோகஸம்மதம் வா ஜனம். க³ரூதி பா⁴ரியம், அத்தானம் ததோ மோசேத்வா அபக³மனமத்தம்பி து³க்கரம் ஹோதி, பகே³வ தது³த்தரி கரணந்தி வுத்தம் ஹோதி. அனத்தோ² நாம ததா²பக³மனாதி³னா நிந்தா³ப்³யாரோஸஉபாரம்பா⁴தி³.

‘‘அப்³பு⁴க்³க³தோ’’தி ஏத்த² அபி⁴ஸத்³த³யோகே³ன இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்த²வஸேனேவ ‘‘கோ³தம’’ந்தி உபயோக³வசனம். ‘‘தம் ப⁴வந்தம், ததா² ஸந்தம்யேவா’’தி பதே³ஸுபி தஸ்ஸ அனுபயோக³த்தா தத³த்த²வஸேனேவாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘தஸ்ஸ போ⁴தோ’’திஆதி³னா. தேனாஹ ‘‘இதா⁴பீ’’திஆதி³. ததா² ஸதோயேவாதி யேனாகாரேன அரஹதாதி³னா ஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ, தேனாகாரேன ஸந்தஸ்ஸ பூ⁴தஸ்ஸ ஏவ தஸ்ஸ ப⁴வதோ கோ³தமஸ்ஸ ஸத்³தோ³ யதி³ வா அப்³பு⁴க்³க³தோதி அத்தோ². அபிச தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ததா² ஸந்தம்யேவாதி ஏகஸ்ஸபி அத்த²ஸ்ஸ த்³விக்க²த்தும் ஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வேன வசனம் ஸாமஞ்ஞவிஸிட்ட²தாபரிகப்பனேன அத்த²விஸேஸவிஞ்ஞாபனத்த²ம், தஸ்மா ‘‘தஸ்ஸ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸா’’தி ஸாமஞ்ஞஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வேன விச்சி²ந்தி³த்வா ‘‘ததா² ஸதோயேவா’’தி விஸேஸஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வேன யோஜேதப்³ப³ம். யதி³-ஸத்³தோ³ சேத்த² ஸம்ஸயத்தோ² த்³வின்னம்பி அத்தா²னம் ஸம்ஸயிதப்³ப³த்தா. வா-ஸத்³தோ³ ச விகப்பனத்தோ² தேஸு ஏகஸ்ஸ விகப்பேதப்³ப³த்தா. ஸத்³த³விதூ³ பன ஏவம் வத³ந்தி – ‘‘இமஸ்ஸ வசனம் ஸச்சம் வா யதி³ வா முஸா’’திஆதீ³ஸு விய யதி³-ஸத்³தோ³ வா-ஸத்³தோ³ ச உபோ⁴பி விகப்பத்தா²யேவ. யதி³-ஸத்³தோ³பி ஹி ‘‘யம் யதே³வ பரிஸம் உபஸங்கமதி யதி³ க²த்தியபரிஸம் யதி³ ப்³ராஹ்மணபரிஸ’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 5.34) வா-ஸத்³த³த்தோ² தி³ஸ்ஸதி. ‘‘அப்பம் வஸ்ஸஸதம் ஆயு, இதா³னேதரஹி விஜ்ஜதீ’’திஆதீ³ஸு விய ச இத⁴ ஸமானத்த²ஸத்³த³பயோகோ³தி. பாளியம் ‘‘யதி³ வா நோ ததா²’’தி இத³ம்பி ‘‘ஸந்தம்யேவ ஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ’’தி இமினா ஸம்ப³ஜ்ஜி²த்வா யதா²வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். நனு ‘‘கோ³தம’’ந்தி பதே³யேவ உபயோக³வசனம் ஸியா, ந ஏத்தா²தி சோத³னாய ‘‘இதா⁴பீ’’திஆதி³ வுத்தம், தஸ்ஸ அனுபயோக³த்தா, விச்சி²ந்தி³த்வா ஸம்ப³ந்த⁴விஸேஸபா⁴வேன யோஜேதப்³ப³த்தா வா இதா⁴பி இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்த²வஸேனேவ உபயோக³வசனம் நாமாதி வுத்தம் ஹோதி. இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானம் அத்தோ² யஸ்ஸ ததா², அபி⁴ஸத்³தோ³, இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானமேவ வா அத்தோ² ததா², ஸோயேவத்தோ². யத³க்³கே³ன ஹி ஸத்³த³யோகோ³ ஹோதி, தத³க்³கே³ன அத்த²யோகோ³பீதி.

258. போ⁴தி அத்தனோ ஆசரியம் ஆலபதி. யதா²-ஸத்³த³ம் ஸாத்த²கம் கத்வா ஸஹ பாட²ஸேஸேன யோஜேதும் ‘‘யதா² ஸக்கா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸோதி ப⁴க³வா. புரிமனயே ஆகாரத்த²ஜோதனயதா²-ஸத்³த³யோக்³யதோ கத²ந்தி புச்சா²மத்தம், இத⁴ பன தத³யோக்³யதோ ‘‘ஆகாரபுச்சா²’’தி வுத்தம். பா³ஹிரகஸமயே ஆசரியம்ஹி உபஜ்ஜா²யஸமுதா³சாரோதி ஆஹ ‘‘அத² நம் உபஜ்ஜா²யோ’’தி, உபஜ்ஜா²யஸஞ்ஞிதோ ஆசரியப்³ராஹ்மணோதி அத்தோ².

காமஞ்ச மந்தோ, ப்³ரஹ்மம், கப்போதி திப்³பி³தோ⁴ வேதோ³, ததா²பி அட்ட²காதி³ வுத்தம் பதா⁴னபூ⁴தம் மூலம் மந்தோ, தத³த்த²விவரணமத்த²ம் ப்³ரஹ்மம், தத்த² வுத்தனயேன யஞ்ஞகிரியாவிதா⁴னம் கப்போதி மந்தஸ்ஸேவ பதா⁴னபா⁴வதோ, இதரேஸஞ்ச தன்னிஸ்ஸயேனேவ ஜாதத்தா மந்தக்³க³ஹணேன ப்³ரஹ்மகப்பானம்பி க³ஹணம் ஸித்³த⁴மேவாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘தீஸு வேதே³ஸூ’’தி இமினா. மந்தோதி ஹி அட்ட²காதீ³ஹி இஸீஹி வுத்தமூலவேத³ஸ்ஸேவ நாமம், வேதோ³தி ஸப்³ப³ஸ்ஸ, தஸ்மா ‘‘வேதே³ஸூ’’தி வுத்தே ஸப்³பே³ஸம்பி க³ஹணம் ஸிஜ்ஜ²தீதி வேதி³தப்³ப³ம். லக்க²ணானீதி லக்க²ணதீ³பகானி மந்தபதா³னி. பஜ்ஜக³ஜ்ஜப³ந்த⁴பவேஸனவஸேன பக்கி²பித்வா. ப்³ராஹ்மணவேஸேனேவாதி வேத³வாசகப்³ராஹ்மணலிங்கே³னேவ. வேதே³தி மஹாபுரிஸலக்க²ணமந்தே. மஹேஸக்கா² ஸத்தாதி மஹாபுஞ்ஞவந்தோ பண்டி³தஸத்தா. ஜானிஸ்ஸந்தி இதி மனஸி கத்வா வாசேந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தேனாதி ததா² வாசனதோ. புப்³பே³தி ‘‘ததா²க³தோ உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி வத்தப்³ப³காலதோ பபு⁴தி ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ரமானகாலே. அஜ்ஜா²யிதப்³ப³வாசேதப்³ப³பா⁴வேன ஆக³ச்ச²ந்தி பாகடா ப⁴வந்தி. ஏககா³தா²த்³விகா³தா²தி³வஸேன அனுக்கமேன அந்தரதா⁴யந்தி. ந கேவலம் லக்க²ணமந்தாயேவ, அத² கோ² அஞ்ஞேபி வேதா³ ப்³ராஹ்மணானம் அஞ்ஞாணபா⁴வேன அனுக்கமேன அந்தரதா⁴யந்தி ஏவாதி ஆசரியேன (தீ³. நி. டீ. 1.258) வுத்தம்.

பு³த்³த⁴பா⁴வபத்த²னா பணிதி⁴, பாரமீஸம்ப⁴ரணம் ஸமாதா³னம், கம்மஸ்ஸகதாதி³பஞ்ஞா ஞாணம். ‘‘பணிதி⁴மஹதோ ஸமாதா³னமஹதோதிஆதி³னா பச்சேகம் மஹந்தஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.258) ஆசரியேன வுத்தம். ஏவஞ்ச ஸதி கருணா ஆதி³ யேஸம் ஸத்³தா⁴ஸீலாதீ³னம் தே கருணாத³யோ, தே ஏவ கு³ணா கருணாதி³கு³ணா, பணிதி⁴ ச ஸமாதா³னஞ்ச ஞாணஞ்ச கருணாதி³கு³ணா ச, தேஹி மஹந்தோ பணிதி⁴ஸமாதா³னஞாணகருணாதி³கு³ணமஹந்தோதி நிப்³ப³சனம் காதப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி த்³வந்த³தோபரத்தா மஹந்தஸத்³தோ³ பச்சேகம் யோஜீயதீதி. அபிச பணிதி⁴ ச ஸமாதா³னஞ்ச ஞாணஞ்ச கருணா ச, தமாதி³ யேஸம் தே ததா², தேயேவ கு³ணா, தேஹி மஹந்தோதி நிப்³ப³சனேனபி அத்தோ² ஸூபபன்னோ ஹோதி, பணிதி⁴மஹந்ததாதி³ சஸ்ஸ பு³த்³த⁴வம்ஸ (பு³. வம். 9 ஆத³யோ) சரியாபிடகாதி³ (சரியா. 1 ஆத³யோ) வஸேன வேதி³தப்³போ³. மஹாபதா³னஸுத்தட்ட²கதா²யம் பன ‘‘மஹாபுரிஸஸ்ஸாதி ஜாதிகோ³த்தகுலபதே³ஸாதி³வஸேன மஹந்தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸா’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 2.33) வுத்தம். தத்த² ‘‘க²த்தியோ, ப்³ராஹ்மணோ’’தி ஏவமாதி³ ஜாதி. ‘‘கோண்ட³ஞ்ஞோ, கோ³தமோ’’தி ஏவமாதி³ கோ³த்தம். ‘‘போணிகா, சிக்க²ல்லிகா, ஸாகியா, கோலியா’’தி ஏவமாதி³ குலபதே³ஸோ, ததே³தம் ஸப்³ப³ம்பி இத⁴ ஆதி³ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி ஸதி ‘‘த்³வேயேவ க³தியோ ப⁴வந்தீ’’தி உபி⁴ன்னம் ஸாதா⁴ரணவசனம் ஸமத்தி²தம் ஹோதீதி.

நிட்டா²தி நிப்ப²த்தியோ ஸித்³தி⁴யோ. நன்வாயம் க³தி-ஸத்³தோ³ அனேகத்தோ², கஸ்மா நிட்டா²யமேவ வுத்தோதி ஆஹ‘‘காமஞ்சாய’’ந்திஆதி³. ப⁴வபே⁴தே³தி நிரயாதி³ப⁴வவிஸேஸே. ஸோ ஹி ஸுசரிதது³ச்சரிதகம்மேன ஸத்தேஹி உபபஜ்ஜனவஸேன க³ந்தப்³பா³தி க³தி. க³ச்ச²தி பவத்ததி ஏத்தா²தி க³தி, நிவாஸட்டா²னம். க³மதி யதா²ஸபா⁴வம் ஜானாதீதி க³தி. பஞ்ஞா, க³மனம் ப்³யாபனம் க³தி, விஸ்ஸடபா⁴வோ, ஸோ பன இதோ ச ஏத்தோ ச ப்³யாபேத்வா டி²ததாவ. க³மனம் நிப்ப²த்தனம் க³தி, நிட்டா², அஜ்ஜா²ஸயபடிஸரணத்தா²பி நித³ஸ்ஸனனயேன க³ஹிதா. ததா² ஹேஸ ‘‘இமேஸம் கோ² அஹம் பி⁴க்கூ²னம் ஸீலவந்தானம் கல்யாணத⁴ம்மானம் நேவ ஜானாமி ஆக³திம் வா க³திம் வா’’தி (ம. நி. 1.508) ஏத்த² அஜ்ஜா²ஸயே வத்ததி, ‘‘நிப்³பா³னம் அரஹதோ க³தீ’’தி (பரி. 339) ஏத்த² படிஸரணே, பராயணே அபஸ்ஸயேதி அத்தோ². க³ச்ச²தி யதா²ருசி பவத்ததீதி க³தி, அஜ்ஜா²ஸயோ. க³ச்ச²தி அவசரதி, அவசரணவஸேன வா பவத்ததி ஏத்தா²தி க³தி, படிஸரணம். ஸப்³ப³ஸங்க²தவிஸஞ்ஞுத்தஸ்ஸ ஹி அரஹதோ நிப்³பா³னமேவ படிஸரணம், இத⁴ பன நிட்டா²யம் வத்ததீதி வேதி³தப்³போ³ தத³ஞ்ஞேஸமவிஸயத்தா.

நனு த்³வின்னம் நிப்ப²த்தீனம் நிமித்தபூ⁴தானி லக்க²ணானி விஸதி³ஸானேவ, அத² கஸ்மா ‘‘யேஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸா’’திஆதி³னா தேஸம் ஸதி³ஸபா⁴வோ வுத்தோதி சோத³னாலேஸம் த³ஸ்ஸேத்வா ஸோதே⁴ந்தோ ‘‘தத்த² கிஞ்சாபீ’’திஆதி³மாஹ. ஸமானேபி நிக்³ரோத⁴பி³ம்ப³தாதி³லக்க²ணபா⁴வே அத்தே²வ கோசி நேஸம் விஸேஸோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந தேஹேவ பு³த்³தோ⁴ ஹோதீ’’தி வுத்தம். ‘‘யதா² ஹி பு³த்³தா⁴னம் லக்க²ணானி ஸுவிஸதா³னி, ஸுபரிப்³யத்தானி, பரிபுண்ணானி ச ஹோந்தி, ந ஏவம் சக்கவத்தீன’’ந்தி அயம் பன விஸேஸோ ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன (தீ³. நி. டீ. 1.258) பகாஸிதோ. ஜாயந்தி பி⁴ன்னேஸுபி அத்தே²ஸு அபி⁴ன்னதீ⁴ஸத்³தா³ ஏதாயாதி ஜாதி, லக்க²ணபா⁴வமத்தம். வுத்தஞ்ஹி –

‘‘ஸப³லாதீ³ஸு பி⁴ன்னேஸு, யாய வத்தந்துபி⁴ன்னதீ⁴;

ஸத்³தா³ ஸா ஜாதிரேஸா ச, மாலாஸுத்தமிவன்விதா’’தி.

தஸ்மா லக்க²ணதாமத்தேன ஸமானபா⁴வதோ விஸதி³ஸானிபி தானியேவ சக்கவத்தினிப்ப²த்தினிமித்தபூ⁴தானி லக்க²ணானி ஸதி³ஸானி விய கத்வா தானி பு³த்³த⁴னிப்ப²த்தினிமித்தபூ⁴தானி லக்க²ணானி நாமாதி இத³ம் வசனம் வுச்சதீதி அத்தோ². அதி⁴ஆபுப்³ப³வஸயோகே³ பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘அகா³ரே வஸதீ’’தி சதூஹி அச்ச²ரியத⁴ம்மேஹீதி அபி⁴ரூபதா, தீ³கா⁴யுகதா, அப்பாபா³த⁴தா, ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகானம் பியமனாபதாதி இமேஹி சதூஹி அச்ச²ரியஸபா⁴வபூ⁴தாஹி இத்³தீ⁴ஹி. யதா²ஹ –

‘‘ராஜா ஆனந்த³, மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ சதூஹி இத்³தீ⁴ஹி ஸமன்னாக³தோ அஹோஸி. கதமாஹி சதூஹி இத்³தீ⁴ஹி? இதா⁴னந்த³, ராஜா மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ அபி⁴ரூபோ அஹோஸி த³ஸ்ஸனீயோ பாஸாதி³கோ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 2.252).

சேதியஜாதகே (ஜா. அட்ட². 3.8.44) ஆக³தனயம் க³ஹேத்வாபி ஏவம் வத³ந்தி ‘‘ஸரீரதோ சந்த³னக³ந்தோ⁴ வாயதி, அயம் ஏகா இத்³தி⁴. முக²தோ உப்பலக³ந்தோ⁴ வாயதி, அயம் து³தியா. சத்தாரோ தே³வபுத்தா சதூஸு தி³ஸாஸு ஸப்³ப³காலம் க²க்³க³ஹத்தா² ஆரக்க²ம் க³ண்ஹந்தி, அயம் ததியா. ஆகாஸேன விசரதி, அயம் சதுத்தீ²’’தி. அனாக³தவம்ஸஸம்வண்ணனாயம் பன ‘‘அபி⁴ரூபபா⁴வோ ஏகா இத்³தி⁴, ஸமவேபாகினியா க³ஹணியா ஸமன்னாக³தபா⁴வோ து³தியா, யாவதாயுகம்பி ஸகலலோகஸ்ஸ த³ஸ்ஸனாதித்திகபா⁴வோ ததியா, ஆகாஸசாரிபா⁴வோ சதுத்தீ²’’தி வுத்தம். தத்த² ஸமவேபாகினியா க³ஹணியா ஸமன்னாக³தபா⁴வோதி ஸமவிபாசனியா கம்மஜதேஜோதா⁴துயா ஸம்பன்னதா. யஸ்ஸ ஹி பு⁴த்தமத்தோவ ஆஹாரோ ஜீரதி, யஸ்ஸ வா பன புடப⁴த்தம் விய ததே²வ திட்ட²தி, உபோ⁴பேதே ந ஸமவேபாகினியா ஸமன்னாக³தா. யஸ்ஸ பன புன ப⁴த்தகாலே ப⁴த்தச்ச²ந்தோ³ உப்பஜ்ஜதேவ, அயம் ஸமவேபாகினியா ஸமன்னாக³தோ நாம, ததா²ரூபதாதி அத்தோ². ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹீதி தா³னம், பியவசனம், அத்த²சரியா, ஸமானத்ததாதி இமேஹி ஸங்க³ஹோபாயேஹி. யதா²ஹ –

‘‘தா³னஞ்ச பேய்யவஜ்ஜஞ்ச, அத்த²சரியா ச யா இத⁴;

ஸமானத்ததா ச த⁴ம்மேஸு, தத்த² தத்த² யதா²ரஹம்;

ஏதே கோ² ஸங்க³ஹா லோகே, ரத²ஸ்ஸாணீவ யாயதோ.

ஏதே ச ஸங்க³ஹா நாஸ்ஸு, ந மாதா புத்தகாரணா;

லபே⁴த² மானம் பூஜம் வா, பிதா வா புத்தகாரணா.

யஸ்மா ச ஸங்க³ஹா ஏதே, ஸமபேக்க²ந்தி பண்டி³தா;

தஸ்மா மஹத்தம் பப்போந்தி, பாஸம்ஸா ச ப⁴வந்தி தே’’தி. (தீ³. நி. 3.273);

ரஞ்ஜனதோதி பீதிஸோமனஸ்ஸவஸேன ரஞ்ஜனதோ, ந ராக³வஸேன, பீதிஸோமனஸ்ஸானம் ஜனனதோதி வுத்தம் ஹோதி. சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி ரஞ்ஜனட்டே²ன ராஜாதி பன ஸப்³பே³ஸம் ராஜூனம் ஸமஞ்ஞா ததா² அகரோந்தானம்பி விலீவபீ³ஜனாதீ³ஸு தாலவண்டவோஹாரோ விய ருள்ஹிவஸேன பவத்திதோ, தஸ்மா ‘‘அச்ச²ரியத⁴ம்மேஹீ’’தி அஸாதா⁴ரணனிப்³ப³சனம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸத்³த³ஸாமத்தி²யதோ அனேகதா⁴ சக்கவத்தீஸத்³த³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ பதா⁴னபூ⁴தம் வசனத்த²ம் பட²மம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சக்கரதன’’ந்திஆதி³மாஹ. இத³மேவ ஹி பதா⁴னம் சக்கரதனஸ்ஸ பவத்தனமந்தரேன சக்கவத்திபா⁴வானாபத்திதோ. ததா² ஹி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம் ‘‘கித்தாவதா சக்கவத்தீ ஹோதீதி? ஏகங்கு³லத்³வங்கு³லமத்தம்பி சக்கரதனே ஆகாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா பவத்தே’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 2.243; ம. நி. அட்ட². 3.256). யஸ்மா பன ராஜா சக்கவத்தீ ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா வாமஹத்தே²ன ஹத்தி²ஸோண்ட³ஸதி³ஸபனாளிம் ஸுவண்ணபி⁴ங்காரம் உக்கி²பித்வா த³க்கி²ணஹத்தே²ன சக்கரதனம் உத³கேன அப்³பு⁴க்கிரித்வா ‘‘பவத்தது ப⁴வம் சக்கரதனம், அபி⁴விஜினாது ப⁴வம் சக்கரதன’’ந்தி (தீ³. நி. 2.244) வசனேன சக்கரதனம் வேஹாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ந்த்வா பவத்தேஸி, தஸ்மா தாதி³ஸம் பவத்தாபனம் ஸந்தா⁴ய ‘‘சக்கரதனம் வத்தேதீ’’தி வுத்தம். யதா²ஹ ‘‘அத² கோ² ஆனந்த³ ராஜா மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ உட்டா²யாஸனா…பே… சக்கரதனம் அப்³பு⁴க்கிரி ‘பவத்தது ப⁴வம் சக்கரதன’ந்தி’’ஆதி³ (தீ³. நி. 2.244). ந கேவலஞ்ச சக்கஸத்³தோ³ சக்கரதனேயேவ வத்ததி அத² கோ² ஸம்பத்திசக்காதீ³ஸுபி, தஸ்மா தம்தத³த்த²வாசகஸத்³த³ஸாமத்தி²யதோபி வசனத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸம்பத்திசக்கேஹீ’’திஆதி³னா. தத்த² ஸம்பத்திசக்கேஹீதி –

‘‘பதிரூபே வஸே தே³ஸே, அரியமித்தகரோ ஸியா;

ஸம்மாபணிதி⁴ஸம்பன்னோ, புப்³பே³ புஞ்ஞகதோ நரோ;

த⁴ஞ்ஞம் த⁴னம் யஸோ கித்தி, ஸுக²ஞ்சேதம்தி⁴வத்ததீ’’தி. (அ. நி. 4.31) –

வுத்தேஹி பதிரூபதே³ஸவாஸாதி³ஸம்பத்திசக்கேஹி. வத்ததீதி பவத்ததி ஸம்பஜ்ஜதி, உபரூபரி குஸலத⁴ம்மம் வா படிபஜ்ஜதி. தேஹீதி ஸம்பத்திசக்கேஹி. பரந்தி ஸத்தனிகாயம், யதா² ஸயம்ஸத்³தோ³ ஸுத்³த⁴கத்துத்த²ஸ்ஸ ஜோதகோ, ததா² பரம்ஸத்³தோ³பி ஹேதுகத்துத்த²ஸ்ஸாதி வேதி³தப்³ப³ம். வத்தேதீதி பவத்தேதி ஸம்பாதே³தி, உபரூபரி குஸலத⁴ம்மம் வா படிபஜ்ஜாபேதி. யதா²ஹ –

‘‘ராஜா மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ ஏவமாஹ ‘பாணோ ந ஹந்தப்³போ³, அதி³ன்னம் ந ஆதா³தப்³ப³ம், காமேஸு மிச்சா² ந சரிதப்³பா³, முஸா ந ப⁴ணிதப்³பா³, மஜ்ஜம் ந பாதப்³ப³ம், யதா²பு⁴த்தஞ்ச பு⁴ஞ்ஜதா²’தி. யே கோ² பனானந்த³ புரத்தி²மாய தி³ஸாய படிராஜானோ, தே ரஞ்ஞோ மஹாஸுத³ஸ்ஸனஸ்ஸ அனுயந்தா அஹேஸு’’ந்திஆதி³ (தீ³. நி. 2.244).

இரியாபத²சக்கானந்தி இரியாபத²பூ⁴தானம் சக்கானம். இரியாபதோ²பி ஹி ‘‘சக்க’’ந்தி வுச்சதி ‘‘சதுசக்கம் நவத்³வார’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 1.29, 109). யதா²ஹ –

‘‘ரத²ங்கே³ லக்க²ணே த⁴ம்மோ-ரசக்கேஸ்விரியாபதே²;

சக்கம் ஸம்பத்தியம் சக்க-ரதனே மண்ட³லே ப³லே;

குலாலப⁴ண்டே³ ஆணாய-மாயுதே⁴ தா³னராஸிஸூ’’தி.

வத்தோதி பவத்தனம் உப்பஜ்ஜனம், இமினாவ இரியாபத²சக்கம் வத்தேதி பரஹிதாய உப்பாதே³தீதி நிப்³ப³சனம்பி த³ஸ்ஸேதி அத்த²தோ ஸமானத்தா. ததா² சாஹ –

‘‘அத² கோ² தம் ஆனந்த³ சக்கரதனம் புரத்தி²மம் தி³ஸம் பவத்தி, அன்வதே³வ ராஜா மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ ஸத்³தி⁴ம் சதுரங்கி³னியா ஸேனாய. யஸ்மிம் கோ² பனானந்த³, பதே³ஸே சக்கரதனம் பதிட்டா²ஸி, தத்த² ராஜா மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ வாஸம் உபக³ச்சி² ஸத்³தி⁴ம் சதுரங்கி³னியா ஸேனாயா’’திஆதி³ (தீ³. நி. 2.244).

அயம் அட்ட²கதா²தோ அபரோ நயோ – அப்படிஹதம் ஆணாஸங்கா²தம் சக்கம் வத்தேதீதி சக்கவத்தீ. ததா² ஹி வுத்தம் –

‘‘பஞ்சஹி பி⁴க்க²வே த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ ராஜா சக்கவத்தீ த⁴ம்மேனேவ சக்கம் வத்தேதி, தம் ஹோதி சக்கம் அப்படிவத்தியம் கேனசி மனுஸ்ஸபூ⁴தேன பச்சத்தி²கேன பாணினா. கதமேஹி பஞ்சஹி? இத⁴ பி⁴க்க²வே ராஜா சக்கவத்தீ அத்த²ஞ்ஞூ ச ஹோதி, த⁴ம்மஞ்ஞூ ச மத்தஞ்ஞூ, ச காலஞ்ஞூ ச பரிஸஞ்ஞூ ச. இமேஹி கோ²…பே… பாணினா’’திஆதி³ (அ. நி. 5.131).

க²த்தியமண்ட³லாதி³ஸஞ்ஞிதம் சக்கம் ஸமூஹம் அத்தனோ வஸே வத்தேதி அனுவத்தேதீதிபி சக்கவத்தீ. வுத்தஞ்ஹி ‘‘யே கோ² பனானந்த³ புரத்தி²மாய தி³ஸாய படிராஜானோ, தே ரஞ்ஞோ மஹாஸுத³ஸ்ஸனஸ்ஸ அனுயந்தா அஹேஸு’’ந்திஆதி³ (தீ³. நி. 2.244). சக்கலக்க²ணம் வத்ததி ஏதஸ்ஸாதிபி சக்கவத்தீ. தேனாஹ ‘‘இமஸ்ஸ தே³வ குமாரஸ்ஸ ஹேட்டா² பாத³தலேஸு சக்கானி ஜாதானி ஸஹஸ்ஸாரானி ஸனேமிகானி ஸனாபி⁴கானி ஸப்³பா³காரபரிபூரானீ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 2.35). சக்கம் மஹந்தம் காயப³லம் வத்ததி ஏதஸ்ஸாதிபி சக்கவத்தீ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘அயஞ்ஹி தே³வ குமாரோ ஸத்துஸ்ஸதோ³…பே… அயஞ்ஹி தே³வ குமாரோ ஸீஹபுப்³ப³த்³த⁴காயோ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 2.35). தேன ஹிஸ்ஸ லக்க²ணேன மஹப்³ப³லபா⁴வோ விஞ்ஞாயதி. சக்கம் த³ஸவித⁴ம், த்³வாத³ஸவித⁴ம் வா வத்தத⁴ம்மம் வத்ததி படிபஜ்ஜதீதி சக்கவத்தீ. தேன வுத்தம் ‘‘ந ஹி தே தாத தி³ப்³ப³ம் சக்கரதனம் பேத்திகம் தா³யஜ்ஜம், இங்க⁴ த்வம் தாத அரியே சக்கவத்திவத்தே வத்தாஹீ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 3.83). சக்கம் மஹந்தம் தா³னம் வத்தேதி பவத்தேதீதிபி சக்கவத்தீ. வுத்தஞ்ச –

‘‘பட்ட²பேஸி கோ² ஆனந்த³ ராஜா மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ தாஸம் போக்க²ரணீனம் தீரே ஏவரூபம் தா³னம் அன்னம் அன்னத்தி²கஸ்ஸ, பானம் பானத்தி²கஸ்ஸ, வத்த²ம் வத்த²த்தி²கஸ்ஸ, யானம் யானத்தி²கஸ்ஸ, ஸயனம் ஸயனத்தி²கஸ்ஸ, இத்தி²ம் இத்தி²த்தி²கஸ்ஸ, ஹிரஞ்ஞம் ஹிரஞ்ஞத்தி²கஸ்ஸ, ஸுவண்ணம் ஸுவண்ணத்தி²கஸ்ஸா’’திஆதி³ (தீ³. நி. 2.254).

ராஜாதி ஸாமஞ்ஞம் தத³ஞ்ஞஸாதா⁴ரணதோ. சக்கவத்தீதி விஸேஸம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதோ. த⁴ம்மஸத்³தோ³ ஞாயே, ஸமோ ஏவ ச ஞாயோ நாமாதி ஆஹ ‘‘ஞாயேன ஸமேனா’’தி. வத்ததி உப்பஜ்ஜதி, படிபஜ்ஜதீதி வா அத்தோ². ‘‘இத³ம் நாம சரதீ’’தி அவுத்தேபி ஸாமஞ்ஞஜோதனாய விஸேஸே அவட்டா²னதோ, விஸேஸத்தி²னா ச விஸேஸஸ்ஸ பயுஜ்ஜிதப்³ப³த்தா ‘‘ஸத³த்த²பரத்தே²’’தி யோஜீயதி. பதே³ஸக்³க³ஹணே ஹி அஸதி க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ நிப்பதே³ஸதா விஞ்ஞாயதி யதா² ‘‘தி³க்கி²தோ ந த³தா³தீ’’தி. யஸ்மா சக்கவத்திராஜா த⁴ம்மேனேவ ரஜ்ஜமதி⁴க³ச்ச²தி, ந அத⁴ம்மேன பரூபகா⁴தாதி³னா. தஸ்மா வுத்தம் ‘‘த⁴ம்மேன ரஜ்ஜம் லபி⁴த்வா’’திஆதி³, த⁴ம்மேனாதி ச ஞாயேன, குஸலத⁴ம்மேன வா. ரஞ்ஞோ பா⁴வோ ரஜ்ஜம், இஸ்ஸரியம்.

பரேஸம் ஹிதோபாயபூ⁴தம் த⁴ம்மம் கரோதி, சரதீதி வா த⁴ம்மிகோ. அத்தனோ ஹிதோபாயபூ⁴தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ காரகோ, சரகோ வா ராஜாதி த⁴ம்மராஜாதி இமம் ஸவிஸேஸம் அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘பரஹிதத⁴ம்மகரணேன வா’’திஆதி³னா. அயம் பன மஹாபதா³னட்ட²கதா²னயோ – த³ஸவிதே⁴ குஸலத⁴ம்மே, அக³திரஹிதே வா ராஜத⁴ம்மே நியுத்தோதி த⁴ம்மிகோ; தேனேவ த⁴ம்மேன லோகம் ரஞ்ஜேதீதி த⁴ம்மராஜா. பரியாயவசனமேவ ஹி இத³ம் பத³த்³வயந்தி. ஆசரியேன பன ஏவம் வுத்தம் ‘‘சக்கவத்திவத்தஸங்கா²தம் த⁴ம்மம் சரதி, சக்கவத்திவத்தஸங்கா²தோ வா த⁴ம்மோ ஏதஸ்ஸ, ஏதஸ்மிம் வா அத்தீ²தி த⁴ம்மிகோ, த⁴ம்மதோ அனபேதத்தா த⁴ம்மோ ச ஸோ ரஞ்ஜனட்டே²ன ராஜா சாதி த⁴ம்மராஜா’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.258). ‘‘ராஜா ஹோதி சக்கவத்தீ’’தி வசனதோ ‘‘சாதுரந்தோ’’தி இத³ம் சதுதீ³பிஸ்ஸரதம் விபா⁴வேதீதி ஆஹ ‘‘சாதுரந்தாயா’’திஆதி³. சத்தாரோ ஸமுத்³தா³ அந்தா பரியோஸானா ஏதிஸ்ஸாதி சாதுரந்தா, பத²வீ. ஸா ஹி சதூஸு தி³ஸாஸு புரத்தி²மஸமுத்³தா³தி³சதுஸமுத்³த³பரியோஸானத்தா ஏவம் வுச்சதி. தேன வுத்தம் ‘‘சதுஸமுத்³த³ அந்தாயா’’தி, ஸா பன அவயவபூ⁴தேஹி சதுப்³பி³தே⁴ஹி தீ³பேஹி விபூ⁴ஸிதா ஏகலோகதா⁴துபரியாபன்னா பத²வீயேவாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘சதுப்³பி³த⁴தீ³பவிபூ⁴ஸிதாய பத²வியா’’தி இமினா. யதா²ஹ –

‘‘யாவதா சந்தி³மஸூரியா, பரிஹரந்தி தி³ஸா ப⁴ந்தி விரோசனா;

ஸப்³பே³வ தா³ஸா மந்தா⁴து, யே ச பாணா பத²விஸ்ஸிதா’’தி.

ஏத்த² ச ‘‘சதுதீ³பவிபூ⁴ஸிதாயா’’தி அவத்வா சதுப்³பி³த⁴தீ³பவிபூ⁴ஸிதாயாதி வித⁴ஸத்³த³க்³க³ஹணம் பச்சேகம் பஞ்சஸதபரித்ததீ³பானம்பி மஹாதீ³பேயேவ ஸங்க³ஹணத்த²ம் ஸத்³தா³திரித்தேன அத்தா²திரித்தஸ்ஸ விஞ்ஞாயமானத்தா, கோட்டா²ஸவாசகேன வா வித⁴ஸத்³தே³ன ஸமானபா⁴கா³னம் க³ஹிதத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கோபாதி³பச்சத்தி²கேதி ஏத்த² ஆதி³ஸத்³தே³ன காமமோஹமானமதா³தி³கே ஸங்க³ண்ஹாதி. விஜேதீதி தம்காலாபேக்கா²ய வத்தமானவசனம், விஜிதவாதி அத்தோ². ஸத்³த³விதூ³ ஹி அதீதே தாவீஸத்³த³மிச்ச²ந்தி. ‘‘ஸப்³ப³ராஜானோ விஜேதீ’’தி வத³ந்தோ காமம் சக்கவத்தினோ கேனசி யுத்³த⁴ம் நாம நத்தி², யுத்³தே⁴ன பன ஸாதே⁴தப்³ப³ஸ்ஸ விஜயஸ்ஸ ஸித்³தி⁴யா ‘‘விஜிதஸங்கா³மோ’’ த்வேவ வுத்தோதி த³ஸ்ஸேதி.

தா²வரஸ்ஸ து⁴வஸ்ஸ பா⁴வோ தா²வரியம், யதா² ஜனபதே³ தா²வரியம் பத்தோ, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந ஸக்கா கேனசீ’’திஆதி³ வுத்தம், இமினா கேனசி அகம்பியட்டே²ன ஜனபதே³ தா²வரியப்பத்தோதி தப்புரிஸஸமாஸம் த³ஸ்ஸேதி, இதரேன ச த³ள்ஹப⁴த்திபா⁴வதோ ஜனபதோ³ தா²வரியப்பத்தோ ஏதஸ்மிந்தி அஞ்ஞபத³த்த²ஸமாஸம். தம்ஹீதி அஸ்மிம் ராஜினி. யதா² ஜனபதோ³ தஸ்மிம் தா²வரியம் பத்தோ, ததா³விகரோந்தோ ‘‘அனுயுத்தோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அனுயுத்தோதி நிச்சபயுத்தோ. ஸகம்மனிரதோதி சக்கவத்தினோ ரஜ்ஜகம்மே ஸதா³ பவத்தோ. அசலோ அஸம்பவேதீ⁴தி பரியாயவசனமேதம், சோரானம் வா விலோபனமத்தேன அசலோ, தா³மரிகத்தேன அஸம்பவேதீ⁴. சோரேஹி வா அசலோ, படிராஜூஹி அஸம்பவேதீ⁴. அனதிமுது³பா⁴வேன வா அசலோ, அனதிசண்ட³பா⁴வேன அஸம்பவேதீ⁴. ததா² ஹி அதிசண்ட³ஸ்ஸ ரஞ்ஞோ ப³லிக²ண்டா³தீ³ஹி லோகம் பீளயதோ மனுஸ்ஸா மஜ்ஜி²மஜனபத³ம் ச²ட்³டே³த்வா பப்³ப³தஸமுத்³த³தீராதீ³னி நிஸ்ஸாய பச்சந்தே வாஸம் கப்பேந்தி, அதிமுது³கஸ்ஸ ச ரஞ்ஞோ சோரஸாஹஸிகஜனவிலோபபீளிதா மனுஸ்ஸா பச்சந்தம் பஹாய ஜனபத³மஜ்ஜே² வாஸம் கப்பேந்தி, இதி ஏவரூபே ராஜினி ஜனபதோ³ தா²வரபா⁴வம் ந பாபுணாதி. ஏதஸ்மிம் பன தது³ப⁴யவிரஹிதே ஸுவண்ணதுலா விய ஸமபா⁴வப்பத்தே ராஜினி ரஜ்ஜம் காரயமானே ஜனபதோ³ பாஸாணபிட்டி²யம் ட²பேத்வா அயோபட்டேன பரிக்கி²த்தோ விய அசலோ அஸம்பவேதீ⁴ தா²வரியப்பத்தோதி.

ஸேய்யதி²த³ந்தி ஏகோவ நிபாதோ, ‘‘ஸோ கதமோ, தம் கதமம், ஸா கதமா’’திஆதி³னா யதா²ரஹம் லிங்க³விப⁴த்திவசனவஸேன பயோஜியமானோவ ஹோதி, இத⁴ தானி கதமானீதி பயுத்தோதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ சேதானீ’’திஆதி³. சசதி சக்கவத்தினோ யதா²ருசி ஆகாஸாதி³க³மனாய பரிப்³ப⁴மதீதி சக்கம். சக்கரதனஞ்ஹி அந்தோஸமுட்டி²தவாயோதா⁴துவஸேன ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ வசனஸமனந்தரமேவ பவத்ததி, ந சந்த³ஸூரியவிமானாதி³ விய ப³ஹிஸமுட்டி²தவாயோதா⁴துவஸேனாதி விமானட்ட²கதா²யம் (வி. வ. அட்ட². 1.பட²மபீட²விமானவண்ணனா) வுத்தம். ரதிஜனனட்டே²னாதி பீதிஸோமனஸ்ஸுப்பாத³னட்டே²ன. தஞ்ஹி பஸ்ஸந்தஸ்ஸ, ஸுணந்தஸ்ஸ ச அனப்பகம் பீதிஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி அச்ச²ரியத⁴ம்மத்தா. வசனத்த²தோ பன ரமேதி ரதிம் கரோதீதி ரதனம், ரமனம் வா ரதம், தம் நேதீதி ரதனம், ரதம் வா ஜனேதீதி ரதனம் ஜ-காரலோபவஸேனாதிபி நேருத்திகா. ஸப்³ப³த்தா²தி ஹத்தி²ரதனாதீ³ஸு.

சித்தீகதபா⁴வாதி³னாபி சக்கஸ்ஸ ரதனட்டோ² வேதி³தப்³போ³, ஸோ பன ரதிஜனனட்டே²னேவ ஏகஸங்க³ஹதாய விஸும் ந க³ஹிதோ. கஸ்மா ஏகஸங்க³ஹோதி சே? சித்தீகதாதி³பா⁴வஸ்ஸபி ரதினிமித்தத்தா. அத² வா க³ந்த²ப்³யாஸம் பரிஹரிதுகாமேன சித்தீகதாதி³பா⁴வோ ந க³ஹிதோதி வேதி³தப்³ப³ம். அஞ்ஞாஸு பன அட்ட²கதா²ஸு (தீ³. நி. அட்ட². 2.33; ஸம். நி. அட்ட². 3.5.223; கு². பா. அட்ட². 6.3.யானீதா⁴திகா³தா²வண்ணனா; ஸு. நி. அட்ட². 1.226; மஹானி. அட்ட². 156) ஏவம் வுத்தம் –

‘‘ரதிஜனனட்டே²ன ரதனம். அபிச –

சித்தீகதம் மஹக்³க⁴ஞ்ச, அதுலம் து³ல்லப⁴த³ஸ்ஸனம்;

அனோமஸத்தபரிபோ⁴க³ம், ரதனம் தேன வுச்சதி.

‘‘சக்கரதனஸ்ஸ ச நிப்³ப³த்தகாலதோ பட்டா²ய அஞ்ஞம் தே³வட்டா²னம் நாம ந ஹோதி, ஸப்³பே³பி க³ந்த⁴புப்பா²தீ³ஹி தஸ்ஸேவ பூஜஞ்ச அபி⁴வாத³னாதீ³னி ச கரோந்தீதி சித்தீகதட்டே²ன ரதனம். சக்கரதனஸ்ஸ ச ஏத்தகம் நாம த⁴னம் அக்³க⁴தீதி அக்³கோ⁴ நத்தி², இதி மஹக்³க⁴ட்டே²னபி ரதனம். சக்கரதனஞ்ச அஞ்ஞேஹி லோகே விஜ்ஜமானரதனேஹி அஸதி³ஸந்தி அதுலட்டே²ன ரதனம். யஸ்மா பன யஸ்மிம் கப்பே பு³த்³தா⁴ உப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்மிம்யேவ சக்கவத்தினோ உப்பஜ்ஜந்தி, பு³த்³தா⁴ ச கதா³சி கரஹசி உப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்மா து³ல்லப⁴த³ஸ்ஸனட்டே²னபி ரதனம். ததே³தம் ஜாதிரூபகுலஇஸ்ஸரியாதீ³ஹி அனோமஸ்ஸ உளாரஸத்தஸ்ஸேவ உப்பஜ்ஜதி, ந அஞ்ஞஸ்ஸாதி அனோமஸத்தபரிபோ⁴க³ட்டே²னபி ரதனம். யதா² ச சக்கரதனம், ஏவம் ஸேஸானிபீ’’தி.

தத்ராயம் தட்டீகாய, அஞ்ஞத்த² ச வுத்தனயேன அத்த²விபா⁴வனா – இத³ஞ்ஹி ‘‘சித்தீகத’’ந்திஆதி³வசனம் நிப்³ப³சனத்த²வஸேன வுத்தம் ந ஹோதி, அத² கிந்தி சே? லோகே ‘‘ரதன’’ந்தி ஸம்மதஸ்ஸ வத்து²னோ க³ருகாதப்³ப³பா⁴வேன வுத்தம். ஸரூபதோ பனேதம் லோகியமஹாஜனேன ஸம்மதம் ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணாதி³கம், சக்கவத்திரஞ்ஞோ உப்பன்னம் சக்கரதனாதி³கம், கதஞ்ஞுகதவேதி³புக்³க³லாதி³கம், ஸப்³பு³க்கட்ட²பரிச்சே²த³வஸேன பு³த்³தா⁴தி³ஸரணத்தயஞ்ச த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘அஹோ மனோஹர’’ந்தி சித்தே கத்தப்³ப³தாய சித்தீகதம், ஸ்வாயம் சித்தீகாரோ தஸ்ஸ பூஜனீயதாயாதி கத்வா பூஜனீயந்தி அத்த²ம் வத³ந்தி. கேசி பன ‘‘விசித்ரகதட்டே²ன சித்தீகத’’ந்தி ப⁴ணந்தி, தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம் இத⁴ சித்தஸத்³த³ஸ்ஸ ஹத³யவாசகத்தா ‘‘சித்தீகத்வா ஸுணாத² மே’’தி (பு³. வம். 1.80) ஆஹச்சபா⁴ஸிதபாளியம் விய. ததா² சாஹு ‘‘யதா²ரஹமிவண்ணாக³மோ பூ⁴கரேஸூ’’தி. ‘‘பஸ்ஸ சித்தீகதம் ரூபம், மணினா குண்ட³லேன சா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.302) பன புப்³பே³ அவிசித்ரம் இதா³னி விசித்ரம் கதந்தி சித்தீகதந்தி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³ தத்த² சித்தஸத்³த³ஸ்ஸ விசித்ரவாசகத்தா. மஹந்தம் விபுலம் அபரிமிதம் அக்³க⁴தீதி மஹக்³க⁴ம். நத்தி² ஏதஸ்ஸ துலா உபமா, துலம் வா ஸதி³ஸந்தி அதுலம். கதா³சிதே³வ உப்பஜ்ஜனதோ து³க்கே²ன லத்³த⁴ப்³ப³த³ஸ்ஸனத்தா து³ல்லப⁴த³ஸ்ஸனம். அனோமேஹி உளாரகு³ணேஹேவ ஸத்தேஹி பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³தோ அனோமஸத்தபரிபோ⁴க³ம்.

இதா³னி நேஸம் சித்தீகதாதி³அத்தா²னம் ஸவிஸேஸம் சக்கரதனே லப்³ப⁴மானதம் த³ஸ்ஸேத்வா இதரேஸுபி தே அதிதி³ஸிதும் ‘‘யதா² ச சக்கரதன’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² அஞ்ஞம் தே³வட்டா²னம் நாம ந ஹோதி ரஞ்ஞோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணிஸ்ஸரியாதி³ஸம்பத்திபடிலாப⁴ஹேதுதோ, அஞ்ஞேஸம் ஸத்தானம் யதி²ச்சி²தத்த²படிலாப⁴ஹேதுதோ ச. அக்³கோ⁴ நத்தி² அதிவிய உளாரஸமுஜ்ஜலரதனத்தா, அச்ச²ரியப்³பு⁴தத⁴ம்மதாய ச. யத³க்³கே³ன ச மஹக்³க⁴ம், தத³க்³கே³ன அதுலம். ஸத்தானம் பாபஜிகு³ச்ச²னேன விக³தகாளகோ புஞ்ஞபஸுததாய மண்ட³பூ⁴தோ யாதி³ஸோ காலோ பு³த்³து⁴ப்பாதா³ரஹோ, தாதி³ஸே ஏவ சக்கவத்தீனம்பி ஸம்ப⁴வோதி ஆஹ ‘‘யஸ்மா பனா’’திஆதி³. கதா³சி கரஹசீதி பரியாயவசனம், ‘‘கதா³சீ’’தி வா யதா²வுத்தகாலம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ‘‘கரஹசீ’’தி ஜம்பு³ஸிரிதீ³பஸங்கா²தம் தே³ஸம். தேனாஹ –

‘‘காலம் தீ³பஞ்ச தே³ஸஞ்ச, குலம் மாதரமேவ ச;

இமே பஞ்ச விலோகேத்வா, உப்பஜ்ஜதி மஹாயஸோ’’தி. (த⁴. ப. அட்ட². 1.1.10);

உபமாவஸேன சேதம் வுத்தம். உபமோபமேய்யானஞ்ச ந அச்சந்தமேவ ஸதி³ஸதா, தஸ்மா யதா² பு³த்³தா⁴ கதா³சி கரஹசி உப்பஜ்ஜந்தி, ந ததா² சக்கவத்தினோ, சக்கவத்தினோ பன அனேகதா³பி பு³த்³து⁴ப்பாத³கப்பே உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. ஏவம் ஸந்தேபி சக்கவத்திவத்தபூரணஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ து³ல்லபு⁴ப்பாதோ³யேவாதி இமினா து³ல்லபு⁴ப்பாத³தாஸாமஞ்ஞேன தேஸம் து³ல்லப⁴த³ஸ்ஸனதா வுத்தாதி வேதி³தப்³ப³ம். காமம் சக்கரதனானுபா⁴வேன ஸமிஜ்ஜ²மானோ கு³ணோ சக்கவத்திபரிவாரஜனஸாதா⁴ரணோ, ததா²பி சக்கவத்தீ ஏவ நம் ஸாமிபா⁴வேன விஸவிதாய பரிபு⁴ஞ்ஜதீதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி தத³த்த²மேவ உப்பஜ்ஜனதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததே³த’’ந்திஆதி³மாஹ. யதா²வுத்தானம் பஞ்சன்னம், ச²ன்னம்பி வா அத்தா²னம் ஸேஸரதனேஸுபி லப்³ப⁴னதோ ‘‘ஏவம் ஸேஸானிபீ’’தி வுத்தம்.

இமேஹி பன ரதனேஹி ராஜா சக்கவத்தீ கிமத்த²ம் பச்சனுபோ⁴தி, நனு வினாபி தேஸு கேனசி ரஞ்ஞா சக்கவத்தினா ப⁴விதப்³ப³ந்தி சோத³னாய தஸ்ஸ தேஹி ஹதா²ரஹமத்த²பச்சனுப⁴வனத³ஸ்ஸனேன கேனசிபி அவினாபா⁴விதம் விபா⁴வேதும் ‘‘இமேஸு பனா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். அஜிதம் புரத்தி²மாதி³தி³ஸாய க²த்தியமண்ட³லம் ஜினாதி மஹேஸக்க²தாஸம்வத்தனியகம்மனிஸ்ஸந்த³பா⁴வதோ. யதா²ஸுக²ம் அனுவிசரதி ஹத்தி²ரதனம், அஸ்ஸரதனஞ்ச அபி⁴ருஹித்வா தேஸம் ஆனுபா⁴வேன அந்தோபாதராஸம்யேவ ஸமுத்³த³பரியந்தம் பத²விம் அனுபரியாயித்வா ராஜதா⁴னியா ஏவ பச்சாக³மனதோ. பரிணாயகரதனேன விஜிதமனுரக்க²தி தத்த² தத்த² கத்தப்³ப³கிச்சஸம்வித³ஹனதோ. அவஸேஸேஹி மணிரதனஇத்தி²ரதனக³ஹபதிரதனேஹி உபபு⁴ஞ்ஜனேன பவத்தம் உபபோ⁴க³ஸுக²ம் அனுப⁴வதி யதா²ரஹம் தேஹி ததா²னுப⁴வனஸித்³தி⁴தோ. ஸோ ஹி மணிரதனேன யோஜனப்பமாணே பதே³ஸே அந்த⁴காரம் வித⁴மேத்வா ஆலோகத³ஸ்ஸனாதி³னா ஸுக²மனுப⁴வதி, இத்தி²ரதனேன அதிக்கந்தமானுஸகரூபத³ஸ்ஸனாதி³வஸேன, க³ஹபதிரதனேன இச்சி²திச்சி²தமணிகனகரஜதாதி³த⁴னபடிலாப⁴வஸேன ஸுக²மனுப⁴வதி.

இதா³னி ஸத்தியா, ஸத்திப²லேன ச யதா²வுத்தமத்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘பட²மேனா’’திஆதி³ வுத்தம். திவிதா⁴ ஹி ஸத்தியோ ‘‘ஸக்கோந்தி ஸமத்தே²ந்தி ராஜானோ ஏதாயா’’தி கத்வா. யதா²ஹு –

‘‘பபா⁴வுஸ்ஸாஹமந்தானம், வஸா திஸ்ஸோ ஹி ஸத்தியோ;

பபா⁴வோ த³ண்ட³ஜோ தேஜோ, பதாபோ து ச கோஸஜோ.

மந்தோ ச மந்தனம் ஸோ து, சதுக்கண்ணோ த்³விகோ³சரோ;

திகோ³சரோ து ச²க்கண்ணோ, ரஹஸ்ஸம் கு³ய்ஹமுச்சதே’’தி.

தத்த² வீரியப³லம் உஸ்ஸாஹஸத்தி. பட²மேன சஸ்ஸ சக்கரதனேன தத³னுயோகோ³ பரிபுண்ணோ ஹோதி. கஸ்மாதி சே? தேன உஸ்ஸாஹஸத்தியா பவத்தேதப்³ப³ஸ்ஸ அப்படிஹதாணாசக்கபா⁴வஸ்ஸ ஸித்³தி⁴தோ. பஞ்ஞாப³லம் மந்தஸத்தி. பச்சி²மேன சஸ்ஸ பரிணாயகரதனேன தத³னுயோகோ³. கஸ்மாதி சே? தஸ்ஸ ஸப்³ப³ராஜகிச்சேஸு குஸலபா⁴வேன மந்தஸத்தியா விய அவிரஜ்ஜ²னபயோக³த்தா. த³மனேன, த⁴னேன ச பபு⁴த்தம் பபூ⁴ஸத்தி. ஹத்தி²அஸ்ஸக³ஹபதிரதனேஹி சஸ்ஸ தத³னுயோகோ³ பரிபுண்ணோ ஹோதி. கஸ்மாதி சே? ஹத்தி²அஸ்ஸரதனானம் மஹானுபா⁴வதாய, க³ஹபதிரதனதோ படிலத்³த⁴கோஸஸம்பத்தியா ச பபா⁴வஸத்தியா விய பபா⁴வஸமித்³தி⁴ஸித்³தி⁴தோ. இத்தி²மணிரதனேஹி திவித⁴ஸத்தியோக³ப²லம் பரிபுண்ணம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, யதா²வுத்தாஹி திவிதா⁴ஹி ஸத்தீஹி பயுஜ்ஜனதோ யம் ப²லம் லத்³த⁴ப்³ப³ம். தம் ஸப்³ப³ம் தேஹி பரிபுண்ணம் ஹோதீதி அத்தோ². கஸ்மாதி சே? தேஹேவ உபபோ⁴க³ஸுக²ஸ்ஸ ஸிஜ்ஜ²னதோ.

து³வித⁴ஸுக²வஸேனபி யதா²வுத்தமத்த²ம் விபா⁴வேதும் ‘‘ஸோ இத்தி²மணிரதனேஹீ’’திஆதி³ கதி²தம். போ⁴க³ஸுக²ந்தி ஸமீபே கத்வா பரிபோ⁴க³வஸேன பவத்தஸுக²ம். ஸேஸேஹீதி தத³வஸேஸேஹி சக்காதி³பஞ்சரதனேஹி. அபச்சத்தி²கதாவஸேன பவத்தஸுக²ம் இஸ்ஸரியஸுக²ம். இதா³னி தேஸம் ஸம்பன்னஹேதுவஸேனபி கேனசி அவினாபா⁴விதமேவ விபா⁴வேதும் ‘‘விஸேஸதோ’’திஆதி³மாஹ. அதோ³ஸகுஸலமூலஜனிதகம்மானுபா⁴வேனாதி அதோ³ஸஸங்கா²தேன குஸலமூலேன ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன உப்பாதி³தகம்மஸ்ஸ ஆனுபா⁴வேன ஸம்பஜ்ஜந்தி ஸோம்மதரரதனஜாதிகத்தா. கம்மப²லஞ்ஹி யேபு⁴ய்யேன கம்மஸரிக்க²கம். மஜ்ஜி²மானி மணிஇத்தி²க³ஹபதிரதனானி அலோப⁴குஸலமூலஜனிதகம்மானுபா⁴வேன ஸம்பஜ்ஜந்தி உளாரத⁴னஸ்ஸ, உளாரத⁴னபடிலாப⁴காரணஸ்ஸ ச பரிச்சாக³ஸம்பதா³ஹேதுகத்தா. பச்சி²மம் பரிணாயகரதனம் அமோஹகுஸலமூலஜனிதகம்மானுபா⁴வேன ஸம்பஜ்ஜதி மஹாபஞ்ஞேனேவ சக்கவத்திராஜகிச்சஸ்ஸ பரினேதப்³ப³த்தா, மஹாபஞ்ஞபா⁴வஸ்ஸ ச அமோஹகுஸலமூலஜனிதகம்மனிஸ்ஸந்த³பா⁴வதோ. போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸம்யுத்தேதி மஹாவக்³கே³ து³தியே போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸம்யுத்தே (ஸம். நி. 5.223). ரதனஸுத்தஸ்ஸாதி தத்த² பஞ்சமவக்³கே³ ஸங்கீ³தஸ்ஸ து³தியஸ்ஸ ரதனஸுத்தஸ்ஸ (ஸம். நி. 5.223). உபதே³ஸோ நாம ஸவிஸேஸம் ஸத்தன்னம் ரதனானம் விசாரணவஸேன பவத்தோ நயோ.

ஸரணதோ படிபக்க²வித⁴மனதோ ஸூரா ஸத்திவந்தோ, நிப்³ப⁴யாவஹாதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘அபீ⁴ருகஜாதிகா’’தி. அஸுரே விஜினித்வா டி²தத்தா ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ தீ⁴ரோ நாம, தஸ்ஸ ஸேனங்க³பா⁴வதோ தே³வபுத்தோ ‘‘அங்க³’’ந்தி வுச்சதி, தீ⁴ரஸ்ஸ அங்க³ம், தஸ்ஸ ரூபமிவ ரூபம் யேஸம் தே தீ⁴ரங்க³ரூபா, தேன வுத்தம் ‘‘தே³வபுத்தஸதி³ஸகாயா’’தி. ஏகேதி ஸாரஸமாஸநாமகா ஆசரியா, தத³க்க²மந்தோ ஆஹ ‘‘அயம் பனேத்தா²’’திஆதி³. ஸபா⁴வோதி ஸபா⁴வபூ⁴தோ அத்தோ². உத்தமஸூராதி உத்தமயோதா⁴. ஸூரஸத்³தோ³ ஹி இத⁴ யோத⁴த்தோ². ஏவஞ்ஹி புரிமனயதோ இமஸ்ஸ விஸேஸதா ஹோதி, ‘‘உத்தமத்தோ² ஸூரஸத்³தோ³’’திபி வத³ந்தி, ‘‘உத்தமா ஸூரா வுச்சந்தீ’’திபி ஹி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி. வீரானந்தி வீரியவந்தானம். அங்க³ந்தி காரணம் ‘‘அங்கீ³யதி ஞாயதி ப²லமேதேனா’’தி கத்வா. யேன வீரியேன ‘‘தீ⁴ரா’’தி வுச்சந்தி, ததே³வ தீ⁴ரங்க³ம் நாமாதி ஆஹ ‘‘வீரியந்தி வுத்தம் ஹோதீ’’தி. ரூபந்தி ஸரீரம். தேன வுத்தம் ‘‘வீரியமயஸரீரா வியா’’தி. வீரியமேவ வீரியமயம் யதா² ‘‘தா³னமய’’ந்தி, (தீ³. நி. 3.305; இதிவு. 60; நேத்தி. 34) தஸ்மா வீரியஸங்கா²தஸரீரா வியாதி அத்தோ². வீரியம் பன ந ஏகந்தரூபந்தி விய-ஸத்³த³க்³க³ஹணம் கதம். அபிச தீ⁴ரங்கே³ன நிப்³ப³த்தம் தீ⁴ரங்க³ந்தி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வீரியமயஸரீரா வியா’’தி வுத்தம், ஏவம்பி வீரியதோ ரூபம் ந ஏகந்தம் நிப்³ப³த்தந்தி விய-ஸத்³தே³ன த³ஸ்ஸேதி. அத² வா ரூபம் ஸரீரபூ⁴தம் தீ⁴ரங்க³ம் வீரியமேதேஸந்தி யோஜேதப்³ப³ம், ததா²பி வீரியம் நாம கிஞ்சி ஸவிக்³க³ஹம் ந ஹோதீதி தீ³பேதி ‘‘வீரியமயஸரீரா வியா’’தி இமினா, இதா⁴பி மயஸத்³தோ³ ஸகத்தே²யேவ த³ட்ட²ப்³போ³, தஸ்மா ஸவிக்³க³ஹவீரியஸதி³ஸாதி அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஸவிக்³க³ஹம் சே வீரியம் நாம ஸியா, தே சஸ்ஸ புத்தா தம்ஸதி³ஸாயேவ ப⁴வேய்யுந்தி அயமேவ சத்தோ² ஆசரியேன (தீ³. நி. டீ. 1.258) அனுமதோ. மஹாபதா³னட்ட²கதா²யம் பன ஏவம் வுத்தம் ‘‘தீ⁴ரங்க³ம் ரூபமேதேஸந்தி தீ⁴ரங்க³ரூபா, வீரியஜாதிகா வீரியஸபா⁴வா வீரியமயா அகிலாஸுனோ அஹேஸும், தி³வஸம்பி யுஜ்ஜ²ந்தா ந கிலமந்தீதி வுத்தம் ஹோதீ’’தி, (தீ³. நி. அட்ட². 2.34) ததே³தம் ரூபஸத்³த³ஸ்ஸ ஸபா⁴வத்த²தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இத⁴ சேவ அஞ்ஞத்த² கத்த²சி ‘‘தி⁴தங்க³ரூபா’’தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி. வீரியத்தோ²பி ஹி தி⁴திஸத்³தோ³ ஹோதி ‘‘ஸச்சம் த⁴ம்மோ தி⁴தி சாகோ³, தி³ட்ட²ம் ஸோ அதிவத்ததீ’’திஆதீ³ஸு (ஜா. 1.1.57) தி⁴திஸத்³தோ³ விய. கத்த²சி பன ‘‘வீரங்க³’’ந்தி பாடோ²வ தி³ட்டோ². யதா² ருச்சதி, ததா² க³ஹேதப்³ப³ம்.

நனு ச ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ படிஸேனா நாம நத்தி², ய’மஸ்ஸ புத்தா பமத்³தே³ய்யும், அத² கஸ்மா ‘‘பரஸேனப்பமத்³த³னா’’தி வுத்தந்தி சோத³னம் ஸோதே⁴ந்தோ ‘‘ஸசே’’திஆதி³மாஹ, பரஸேனா ஹோது வா, மா வா, ‘‘ஸசே பன ப⁴வேய்யா’’தி பரிகப்பனாமத்தேன தேஸம் ஏவமானுபா⁴வதம் த³ஸ்ஸேதும் ததா² வுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ, ‘‘பரஸேனப்பமத்³த³னா’’தி வுத்தேபி பரஸேனம் பமத்³தி³தும் ஸமத்தா²தி அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³ பகரணதோபி அத்த²ந்தரஸ்ஸ விஞ்ஞாயமானத்தா, யதா² ‘‘ஸிக்க²மானேன பி⁴க்க²வே பி⁴க்கு²னா அஞ்ஞாதப்³ப³ம் பரிபுச்சி²தப்³ப³ம் பரிபஞ்ஹிதப்³ப³’’ந்தி (பாசி. 434) ஏதஸ்ஸ பத³பா⁴ஜனீயே (பாசி. 436) ‘‘ஸிக்கி²துகாமேனா’’தி அத்த²க்³க³ஹணந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தம் பரிமத்³தி³தும் ஸமத்தா²’’தி வுத்தம். ந ஹி தே பரஸேனம் பமத்³த³ந்தா திட்ட²ந்தி, அத² கோ² பமத்³த³னஸமத்தா² ஏவ ஹோந்தி. ஏவமஞ்ஞத்ரபி யதா²ரஹம். பரஸேனம் பமத்³த³னாய ஸமத்தே²ந்தீதி பரஸேனப்பமத்³த³னாதி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதீதிபி வத³ந்தி.

புப்³பே³ கதூபசிதஸ்ஸ ஏதரஹி விபச்சமானகஸ்ஸ புஞ்ஞத⁴ம்மஸ்ஸ சிரதரம் விபச்சிதும் பச்சயபூ⁴தம் சக்கவத்திவத்தஸமுதா³க³தம் பயோக³ஸம்பத்திஸங்கா²தம் த⁴ம்மம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘த⁴ம்மேனா’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘பாணோ ந ஹந்தப்³போ³திஆதி³னா பஞ்சஸீலத⁴ம்மேனா’’தி அத்த²மாஹ. அயஞ்ஹி அத்தோ² ‘‘யே கோ² பனானந்த³ புரத்தி²மாய தி³ஸாய படிராஜானோ, தே ராஜானம் மஹாஸுத³ஸ்ஸனம் உபஸங்கமித்வா ஏவமாஹம்ஸு ‘ஏஹி கோ² மஹாராஜ, ஸ்வாக³தம் தே மஹாராஜ, ஸகம் தே மஹாராஜ, அனுஸாஸ மஹாராஜா’தி. ராஜா மஹாஸுத³ஸ்ஸனோ ஏவமாஹ ‘பாணோ ந ஹந்தப்³போ³, அதி³ன்னம் ந ஆதா³தப்³ப³ம், காமேஸு மிச்சா² ந சரிதப்³பா³, முஸா ந ப⁴ணிதப்³பா³, மஜ்ஜம் ந பாதப்³ப³ம், யதா²பு⁴த்தஞ்ச பு⁴ஞ்ஜதா²’தி. யே கோ² பனானந்த³ புரத்தி²மாய தி³ஸாய படிராஜானோ, தே ரஞ்ஞோ மஹாஸுத³ஸ்ஸனஸ்ஸ அனுயந்தா அஹேஸு’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.244) ஆக³தம் ரஞ்ஞோ ஓவாத³த⁴ம்மம் ஸந்தா⁴ய வுத்தோ. ஏவஞ்ஹி ‘‘அத³ண்டே³ன அஸத்தே²னா’’தி இத³ம்பி விஸேஸனவசனம் ஸுஸமத்தி²தம் ஹோதி. அஞ்ஞாஸுபி ஸுத்தனிபாதட்ட²கதா²தீ³ஸு (ஸு. நி. அட்ட². 226; கு². பா. அட்ட². 6.3; தீ³. நி. அட்ட². 2.33; ஸம். நி. அட்ட². 3.223) அயமேவத்தோ² வுத்தோ.

மஹாபதா³னட்ட²கதா²யம் பன ‘‘அத³ண்டே³னாதி யே கதாபராதே⁴ ஸத்தே ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி க³ண்ஹந்தி, தே த⁴னத³ண்டே³ன ரஜ்ஜம் காரேந்தி நாம, யே சே²ஜ்ஜபே⁴ஜ்ஜம் அனுஸாஸந்தி, தே ஸத்த²த³ண்டே³ன. அயம் பன து³வித⁴ம்பி த³ண்ட³ம் பஹாய அத³ண்டே³ன அஜ்ஜா²வஸதி. அஸத்தே²னாதி யே ஏகதோதா⁴ராதி³னா ஸத்தே²ன பரம் விஹேஸந்தி, தே ஸத்தே²ன ரஜ்ஜம் காரேந்தி நாம. அயம் பன ஸத்தே²ன கு²த்³த³கமக்கி²காயபி பிவனமத்தம் லோஹிதம் கஸ்ஸசி அனுப்பாதே³த்வா த⁴ம்மேனேவ, ‘ஏஹி கோ² மஹாராஜா’தி ஏவம் படிராஜூஹி ஸம்படிச்சி²தாக³மனோ வுத்தப்பகாரம் பத²விம் அபி⁴விஜினித்வா அஜ்ஜா²வஸதி அபி⁴ப⁴வித்வா ஸாமீ ஹுத்வா வஸதீதி அத்தோ²’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 2.34) வுத்தம், ததே³தம் ‘‘த⁴ம்மேனா’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘புப்³பே³ கதூபசிதேன ஏதரஹி விபச்சமானகேன யேன கேனசி புஞ்ஞத⁴ம்மேனா’’தி அத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேனேவ ஹி ‘‘த⁴ம்மேன படிராஜூஹி ஸம்படிச்சி²தாக³மனோ வுத்தப்பகாரம் பத²விம் அபி⁴விஜினித்வா அஜ்ஜா²வஸதீ’’தி. ஆசரியேனபி (தீ³. நி. டீ. 1.258) வுத்தம் த⁴ம்மேனாதி கதூபசிதேன அத்தனோ புஞ்ஞத⁴ம்மேன. தேன ஹி ஸஞ்சோதி³தா பத²வியம் ஸப்³ப³ராஜானோ பச்சுக்³க³ந்த்வா ‘‘ஸ்வாக³தம் தே மஹாராஜா’’திஆதீ³னி வத்வா அத்தனோ ரஜ்ஜம் ரஞ்ஞோ சக்கவத்திஸ்ஸ நிய்யாதேந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸோ இமம் பத²விம் ஸாக³ரபரியந்தம் அத³ண்டே³ன அஸத்தே²ன த⁴ம்மேன அபி⁴விஜிய அஜ்ஜா²வஸதீ’’தி, தேனபி யதா²வுத்தமேவத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி, தஸ்மா உப⁴யதா²பி ஏத்த² அத்தோ² யுத்தோ ஏவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். சக்கவத்திவத்தபூரணாதி³பயோக³ஸம்பத்திமந்தரேன ஹி புப்³பே³ கதூபசிதகம்மேனேவ ஏவமஜ்ஜா²வஸனம் ந ஸம்ப⁴வதி, ததா² புப்³பே³ கதூபசிதகம்மமந்தரேன சக்கவத்திவத்தபூரணாதி³பயோக³ஸம்பத்தியா ஏவாதி.

ஏவம் ஏகம் நிப்ப²த்திம் கதே²த்வா து³தியம் நிப்ப²த்திம் கதே²தும் யதே³தம் ‘‘ஸசே கோ² பனா’’திஆதி³வசனம் வுத்தம், தத்த² அனுத்தானமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரஹம்…பே… விவட்டச்ச²தோ³தி ஏத்தா²’’திஆதி³மாஹ. யஸ்மா ராகா³த³யோ ஸத்த பாபத⁴ம்மா லோகே உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பஜ்ஜமானா ச தே ஸத்தஸந்தானம் சா²தே³த்வா பரியோனந்தி⁴த்வா குஸலப்பவத்திம் நிவாரேந்தி, தஸ்மா தே இத⁴ ச²த³ஸத்³தே³ன வுத்தாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ராக³தோ³ஸா’’திஆதி³னா. து³ச்சரிதந்தி மிச்சா²தி³ட்டி²தோ அஞ்ஞேன மனோது³ச்சரிதேன ஸஹ தீணி து³ச்சரிதானி, மிச்சா²தி³ட்டி² பன விஸேஸேன ஸத்தானம் ச²த³னதோ, பரமஸாவஜ்ஜத்தா ச விஸும் க³ஹிதா. வுத்தஞ்ச ‘‘ஸப்³பே³ தே இமேஹேவ த்³வாஸட்டி²யா வத்தூ²ஹி அந்தோஜாலீகதா, ஏத்த² ஸிதாவ உம்முஜ்ஜமானா உம்முஜ்ஜந்தீ’’திஆதி³ (தீ³. நி. 1.146). ததா² முய்ஹனட்டே²ன மோஹோ, அவிதி³தகரணட்டே²ன அவிஜ்ஜாதி பவத்திஆகாரபே⁴தே³ன அஞ்ஞாணமேவ த்³விதா⁴ வுத்தம். ததா² ஹிஸ்ஸ த்³விதா⁴பி ச²த³னத்தோ² கதி²தோ ‘‘அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி, யம் மோஹோ ஸஹதே நர’’ந்தி, (மஹானி. 5, 156, 195) ‘‘அவிஜ்ஜாய நிவுதோ லோகோ, வேவிச்சா² பமாதா³ நப்பகாஸதீ’’தி (ஸு. நி. 1039; சூளனி. பாராயனவக்³க³.2) ச. ஏவம் ராக³தோ³ஸாதீ³னம்பி ச²த³னத்தோ² வத்தப்³போ³. மஹாபதா³னட்ட²கதா²யம் (தீ³. நி. அட்ட². 2.33) பன ராக³தோ³ஸமோஹமானதி³ட்டி²கிலேஸதண்ஹாவஸேன ஸத்த பாபத⁴ம்மா க³ஹிதா. தத்ர ரஞ்ஜனட்டே²ன ராகோ³, தண்ஹாயனட்டே²ன தண்ஹாதி பவத்திஆகாரபே⁴தே³ன லோபோ⁴ ஏவ த்³விதா⁴ வுத்தோ. ததா² ஹிஸ்ஸ த்³விதா⁴பி ச²த³னத்தோ² ஏகந்திகோவ. யதா²ஹ ‘‘அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி, யம் ராகோ³ ஸஹதே நர’’ந்தி, ‘‘காமந்தா⁴ ஜாலஸஞ்ச²ன்னா, தண்ஹாச²த³னசா²தி³தா’’தி (உதா³. 94) ச, கிலேஸக்³க³ஹணேன ச வுத்தாவஸிட்டா² விசிகிச்சா²த³யோ வுத்தா.

ஸத்தஹி படிச்ச²ன்னேதி ஹேதுக³ப்³ப⁴வசனம், ஸத்தஹி பாபத⁴ம்மேஹி படிச்ச²ன்னத்தா கிலேஸவஸேன அந்த⁴காரே லோகேதி அத்தோ². தம் ச²த³னந்தி ஸத்தபாபத⁴ம்மஸங்கா²தம் ச²த³னம். விவட்டேத்வாதி விவட்டம் கத்வா விக³மேத்வா. ததே³வ பரியாயந்தரேன வுத்தம் ‘‘ஸமந்ததோ ஸஞ்ஜாதாலோகோ ஹுத்வா’’தி. கிலேஸச²த³னவிக³மோ ஏவ ஹி ஆலோகோ, ஏதேன விவட்டயிதப்³போ³ விக³மேதப்³போ³தி விவட்டோ, சா²தே³தி படிச்சா²தே³தீதி ச²தோ³, விவட்டோ ச²தோ³ அனேனாதி விவட்டச்ச²தா³,விவட்டச்ச²தோ³ வாதி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. அயஞ்ஹி விவட்டச்ச²த³ஸத்³தோ³ த³ள்ஹத⁴ம்மபச்சக்க²த⁴ம்மஸத்³தா³த³யோ விய புல்லிங்க³வஸேன ஆகாரந்தோ, ஓகாரந்தோ ச ஹோதி. ததா² ஹி மஹாபதா³னட்ட²கதா²யம் வுத்தம் ‘‘ராக³தோ³ஸமோஹமானதி³ட்டி²கிலேஸதண்ஹாஸங்கா²தம் ச²த³னம் ஆவரணம் விவடம் வித்³த⁴ம்ஸிதம் விவடகம் ஏதேனாதி விவடச்ச²தோ³, ‘விவட்டச்ச²தா³’திபி பாடோ², அயமேவத்தோ²’’தி, (தீ³. நி. அட்ட². 2.33) தஸ்ஸா லீனத்த²ப்பகாஸனியம்பி வுத்தம் ‘‘விவட்டச்ச²தா³தி ஓகாரஸ்ஸ ஆகாரம் கத்வா நித்³தே³ஸோ’’தி. ஸத்³த³விதூ³ பன ‘‘ஆத⁴ன்வாதி³தோதி லக்க²ணேன ஸமாஸந்தக³தேஹி த⁴னுஸத்³தா³தீ³ஹி க்வசி ஆபச்சயோ’’தி வத்வா ‘‘கண்டி³வத⁴ன்வா, பச்சக்க²த⁴ம்மா, விவட்டச்ச²தா³’’தி பயோக³முதா³ஹரந்தி.

கஸ்மா பத³த்தயமேதம் வுத்தந்தி அனுயோக³ம் ஹேதாலங்காரனயேன பரிஹரந்தோ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³மாஹ, தத்தா²தி ச தீஸு பதே³ஸூதி அத்தோ². பூஜாவிஸேஸம் படிக்³க³ண்ஹிதும் அரஹதீதி அரஹந்தி அத்தே²ன பூஜாரஹதா வுத்தா. யஸ்மா ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்மா பூஜாரஹதாதி தஸ்ஸா பூஜாரஹதாய ஹேது வுத்தோ. ஸவாஸனஸப்³ப³கிலேஸப்பஹானபுப்³ப³கத்தா பு³த்³த⁴பா⁴வஸ்ஸ பு³த்³த⁴த்தஹேதுபூ⁴தா விவட்டச்ச²த³தா வுத்தா. கம்மாதி³வஸேன திவித⁴ம் வட்டஞ்ச ராகா³தி³வஸேன ஸத்தவிதோ⁴ ச²தோ³ ச வட்டச்ச²தா³, வட்டச்ச²தே³ஹி விக³தோ, விக³தா வா வட்டச்ச²தா³ யஸ்ஸாதி விவட்டச்ச²தோ³,விவட்டச்ச²தா³ வா, த்³வந்த³புப்³ப³கோ³ பன வி-ஸத்³தோ³ உப⁴யத்த² யோஜேதப்³போ³தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விவட்டோ ச விச்ச²தோ³ சா’’தி வுத்தம். ஏவம்பி வத³ந்தி ‘‘விவட்டோ ச ஸோ விச்ச²தோ³ சாதி விவட்டச்ச²தோ³, உத்தரபதே³ புப்³ப³பத³லோபோதி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி. ‘‘அரஹம் வட்டாபா⁴வேனா’’தி இத³ம் கிலேஸேஹி ஆரகத்தா, கிலேஸாரீனம் ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸாரானஞ்ச ஹதத்தா, பாபகரணே ச ரஹாபா⁴வாதி அத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். இத³ஞ்ஹி ப²லேன ஹேதானுமானத³ஸ்ஸனம் – யதா² தம் தூ⁴மேன அக்³கி³ஸ்ஸ, உத³கோகே⁴ன உபரி வுட்டி²யா, ஏதேன ச அத்தே²ன அரஹபா⁴வோ ஹேது, வட்டாபா⁴வோ ப²லந்தி அயம் ஆசரியமதி. ‘‘பச்சயாதீ³னம், பூஜாவிஸேஸஸ்ஸ ச அரஹத்தா’’தி பன ஹேதுனா ப²லானுமானத³ஸ்ஸனம்பி ஸியா யதா² தம் அக்³கி³னா தூ⁴மஸ்ஸ, உபரி வுட்டி²யா உத³கோக⁴ஸ்ஸ. ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ச²த³னாபா⁴வேனா’’தி இத³ம் பன ஹேதுனா ப²லானுமானத³ஸ்ஸனம் ஸவாஸனஸப்³ப³கிலேஸச்ச²த³னாபா⁴வபுப்³ப³கத்தா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வஸ்ஸ. அரஹத்தமக்³கே³ன ஹி விச்ச²த³தா, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வோ. ‘‘விவட்டோ ச விச்ச²தோ³ சா’’தி இத³ம் ஹேதுத்³வயம். காமஞ்ச ஆசரியமதியா ப²லேன ஹேதுஅனுமானத³ஸ்ஸனே விவட்டதா ப²லமேவ ஹோதி, ஹேதுஅனுமானத³ஸ்ஸனஸ்ஸ, பன ததா²ஞாணஸ்ஸ ச ஹேதுபா⁴வதோ ஹேதுயேவ நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏவம் பத³த்தயவசனே ஹேதாலங்காரனயேன பயோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி சதுவேஸாரஜ்ஜவஸேனபி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘து³தியேனா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² து³தியேன வேஸாரஜ்ஜேனாதி ‘‘சத்தாரிமானி பி⁴க்க²வே ததா²க³தஸ்ஸ வேஸாரஜ்ஜானி, யேஹி வேஸாரஜ்ஜேஹி ஸமன்னாக³தோ ததா²க³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதீ’’திஆதி³னா (அ. நி. 4.8; ம. நி. 1.150) ப⁴க³வதா வுத்தக்கமேன து³தியபூ⁴தேன ‘‘கீ²ணாஸவஸ்ஸ தே படிஜானதோ ‘இமே ஆஸவா அபரிக்கீ²ணா’தி, தத்ர வத மம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா தே³வோ வா மாரோ வா ப்³ரஹ்மா வா கோசி வா லோகஸ்மிம் ஸஹ த⁴ம்மேன படிசோதே³ஸ்ஸதீதி நிமித்தமேதம் பி⁴க்க²வே ந ஸமனுபஸ்ஸாமி, ஏதமஹம் பி⁴க்க²வே நிமித்தம் அஸமனுபஸ்ஸந்தோ கே²மப்பத்தோ அப⁴யப்பத்தோ வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ விஹராமீ’’தி பரிதீ³பிதேன வேஸாரஜ்ஜேன. புரிமஸித்³தீ⁴தி புரிமஸ்ஸ ‘‘அரஹ’’ந்தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ஸித்³தி⁴ அரஹத்தஸித்³தி⁴, து³தியவேஸாரஜ்ஜஸ்ஸ தத³த்த²பா⁴வதோ தேன வேஸாரஜ்ஜேன தத³த்த²ஸித்³தீ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘கீ²ணாஸவஸ்ஸ தே படிஜானதோ ‘இமே ஆஸவா அபரிக்கீ²ணா’ தி’’ஆதி³னா வுத்தமேவ ஹி து³தியவேஸாரஜ்ஜம் ‘‘கிலேஸேஹி ஆரகத்தா’’திஆதி³னா வுத்தோ ‘‘அரஹ’’ந்தி பத³ஸ்ஸ அத்தோ²தி. ததோ ச விஞ்ஞாயதி ‘‘யதா² து³தியேன வேஸாரஜ்ஜேன புரிமஸித்³தி⁴, ஏவம் புரிமேனபி அத்தே²ன து³தியவேஸாரஜ்ஜஸித்³தீ⁴’’தி. ஏவஞ்ச கத்வா இமினா நயேன சதுவேஸாரஜ்ஜவஸேன பத³த்தயவசனே பயோஜனத³ஸ்ஸனம் உபபன்னம் ஹோதி. இதரதா² ஹி கிஞ்சிபயோஜனாபா⁴வதோ இத³ம்யேவ வசனம் இத⁴ அவத்தப்³ப³ம் ஸியாதி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி.

பட²மேனாதி வுத்தனயேன பட²மபூ⁴தேன ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தே படிஜானதோ ‘இமே த⁴ம்மா அனபி⁴ஸம்பு³த்³தா⁴’தி, தத்ர…பே… விஹராமீ’’தி பரிதீ³பிதேன வேஸாரஜ்ஜேன. து³தியஸித்³தீ⁴தி து³தியஸ்ஸ ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ஸித்³தி⁴ பு³த்³த⁴த்தஸித்³தி⁴ தஸ்ஸ தத³த்த²பா⁴வதோ. ததியசதுத்தே²ஹீதி வுத்தனயேனேவ ததியசதுத்த²பூ⁴தேஹி ‘‘யே கோ² பன தே அந்தராயிகா த⁴ம்மா வுத்தா, தே படிஸேவதோ நாலம் அந்தராயாயாதி, தத்ர…பே… விஹராமீ’’தி ச ‘‘யஸ்ஸ கோ² பன தே அத்தா²ய த⁴ம்மோ தே³ஸிதோ, ஸோ ந நிய்யாதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயாதி, தத்ர…பே… விஹராமீ’’தி (அ. நி. 4.8; ம. நி. 1.150) ச பரிதீ³பிதேஹி வேஸாரஜ்ஜேஹி. ததியஸித்³தீ⁴தி ததியஸ்ஸ ‘‘விவட்டச்ச²தா³’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ஸித்³தி⁴ விவட்டச்ச²த³த்த²ஸித்³தி⁴ தேஹி தஸ்ஸ பாகடபா⁴வதோதி அத்தோ². ‘‘யாதா²வதோ அந்தராயிகனிய்யானிகத⁴ம்மாபதே³ஸேன ஹி ஸத்து² விவட்டச்ச²த³பா⁴வோ லோகே பாகடோ அஹோஸீ’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.258) ஆசரியேன வுத்தம், விவட்டச்ச²த³பா⁴வேனேவ அந்தராயிகனிய்யானிகத⁴ம்மதே³ஸனாஸித்³தி⁴தோ ‘‘ததியேன ததியசதுத்த²ஸித்³தீ⁴’’திபி வத்தும் யுஜ்ஜதி.

ஏவம் பத³த்தயவசனே சதுவேஸாரஜ்ஜவஸேன பயோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி சக்கு²த்தயவஸேனபி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘புரிமஞ்சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ச-ஸத்³தோ³ உபன்யாஸத்தோ². புரிமம் ‘‘அரஹ’’ந்தி பத³ம் ப⁴க³வதோ ஹேட்டி²மமக்³க³ப²லத்தயஞாணஸங்கா²தம் த⁴ம்மசக்கு²ம் ஸாதே⁴தி கிலேஸாரீனம், ஸம்ஸாரசக்கஸ்ஸ அரானஞ்ச ஹதபா⁴வதீ³பனதோ. து³தியம் ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி பத³ம் ஆஸயானுஸயஇந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணஸங்கா²தம் பு³த்³த⁴சக்கு²ம் ஸாதே⁴தி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸேவ தம்ஸம்ப⁴வதோ. ததே³தஞ்ஹி ஞாணத்³வயம் ஸாவகபச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ந ஸம்ப⁴வதி. ததியம் ‘‘விவட்டச்ச²தா³’’தி பத³ம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸங்கா²தம் ஸமந்தசக்கு²ம் ஸாதே⁴தி ஸவாஸனஸப்³ப³கிலேஸப்பஹானதீ³பனதோ. ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி ஹி வத்வா ‘‘விவட்டச்ச²தா³’’தி வசனம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வாய ஸவாஸனஸப்³ப³கிலேஸப்பஹானம் விபா⁴வேதீதி. ‘‘அஹம் கோ² பன தாத அம்ப³ட்ட² மந்தானம் தா³தா’’தி இத³ம் அப்பதா⁴னம், ‘‘த்வம் மந்தானம் படிக்³க³ஹேதா’’தி இத³மேவ பதா⁴னம் ஸமுத்தேஜனாவசனந்தி ஸந்தா⁴ய ‘‘த்வம் மந்தானம் படிக்³க³ஹேதாதி இமினா’ஸ்ஸ மந்தேஸு ஸூரபா⁴வம் ஜனேதீ’’தி வுத்தம், லக்க²ணவிபா⁴வனே விஸத³ஞாணதாஸங்கா²தம் ஸூரபா⁴வம் ஜனேதீதி அத்தோ².

259. ஏவம் போ⁴தி ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தோ³ வசனஸம்படிச்ச²னே நிபாதோ, வசனஸம்படிச்ச²னஞ்சேத்த² ததா² மயம் தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் வேதி³ஸ்ஸாம, த்வம் மந்தானம் படிக்³க³ஹேதாதி ச ஏவம் பவத்தஸ்ஸ போக்க²ரஸாதினோ வசனஸ்ஸ ஸம்படிக்³க³ஹோ. ‘‘தஸ்ஸத்தோ²’’திஆதி³னாபி ஹி ததே³வத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. ததா² ச வுத்தம் ‘‘ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ போக்க²ரஸாதிஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா’’தி, தம் பனேஸ ஆசரியஸ்ஸ ஸமுத்தேஜனாய லக்க²ணேஸு விக³தஸம்மோஹபா⁴வேன பு³த்³த⁴மந்தே ஸம்பஸ்ஸமானத்தா வத³தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோபீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘தாயாதி தாய யதா²வுத்தாய ஸமுத்தேஜனாயா’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.259) ஆசரியேன வுத்தம், அது⁴னா பன போத்த²கேஸு ‘‘தாய ஆசரியகதா²யா’’தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி. அத்த²தோ சேஸ அவிருத்³தோ⁴யேவ. மந்தேஸு ஸதிஸமுப்பாதி³கா ஹி கதா² ஸமுத்தேஜனாதி.

அயானபூ⁴மிந்தி யானஸ்ஸ அபூ⁴மிம், யானேன யாதுமஸக்குணேய்யட்டா²னபூ⁴தம், த்³வாரகோட்ட²கஸமீபம் க³ந்த்வாதி அத்தோ².