1. ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தம்

பரிப்³பா³ஜககதா²வண்ணனா

1. ஏத்தாவதா ச பரமஸண்ஹஸுகு²மக³ம்பீ⁴ரது³த்³த³ஸானேகவித⁴னயஸமலங்கதம் ப்³ரஹ்மஜாலஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணதோ பா³ஹிரனிதா³னம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி அப்³ப⁴ந்தரனிதா³னம் ஸம்வண்ணேந்தோ அத்தா²தி⁴க³மஸ்ஸ ஸுனிக்கி²த்தபத³மூலகத்தா, ஸுனிக்கி²த்தபத³பா⁴வஸ்ஸ ச ‘‘இத³மேவ’’ந்தி ஸபா⁴வவிபா⁴வனேன பத³விபா⁴கே³ன ஸாதே⁴தப்³ப³த்தா பட²மம் தாவ பத³விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² ஏவ’’ந்திஆதி³மாஹ. பத³விபா⁴கே³ன ஹி ‘‘இத³ம் நாம ஏதம் பத³’’ந்தி விஜானனேன தம்தம்பதா³னுரூபம் லிங்க³விப⁴த்தி வசன காலபயோகா³தி³கம் ஸம்மாபதிட்டா²பனதோ யதா²வுத்தஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ ஸுனிக்கி²த்ததா ஹோதி, தாய ச அத்த²ஸ்ஸ ஸமதி⁴க³மியதா. யதா²ஹ ‘‘ஸுனிக்கி²த்தஸ்ஸ பி⁴க்க²வே – பத³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ அத்தோ²பி ஸுனயோஹோதீ’’திஆதி³. அபிச ஸம்ப³ந்த⁴தோ, பத³தோ, பத³விபா⁴க³தோ, பத³த்த²தோ அனுயோக³தோ, பரிஹாரதோ சாதி ச²ஹாகாரேஹி அத்த²வண்ணனா காதப்³பா³. தத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ நாம தே³ஸனாஸம்ப³ந்தோ⁴, யம் லோகியா ‘‘உம்முக்³கா⁴தோ’’திபி வத³ந்தி, ஸோ பன பாளியா நிதா³னபாளிவஸேன, நிதா³னபாளியா ச ஸங்கீ³திவஸேன வேதி³தப்³போ³. பட²மமஹாஸங்கீ³திம் த³ஸ்ஸேந்தேன ஹி நிதா³னபாளியா ஸம்ப³ந்தோ⁴ த³ஸ்ஸிதோ, தஸ்மா பதா³தி³வஸேனேவ ஸம்வண்ணனம் கரோந்தோ ‘‘ஏவ’’ந்திஆதி³மாஹ. ஏத்த² ச ‘‘ஏவந்தி நிபாதபத³ந்திஆதி³னா பத³தோ, பத³விபா⁴க³தோ ச ஸம்வண்ணனம் கரோதி பதா³னம் தப்³பி³ஸேஸானஞ்ச த³ஸ்ஸிதத்தா. பத³விபா⁴கோ³தி ஹி பதா³னம் விஸேஸோயேவ அதி⁴ப்பேதோ, ந பத³விக்³க³ஹோ. பதா³னி ச பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விபா⁴கோ³. அத² வா பத³விபா⁴கோ³ ச பத³விக்³க³ஹோ ச பத³விபா⁴கோ³தி ஏகஸேஸவஸேன பத³பத³விக்³க³ஹாபி பத³விபா⁴க³ஸத்³தே³ன வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பத³விக்³க³ஹதோ பன ‘‘பி⁴க்கூ²னம் ஸங்கோ⁴’’திஆதி³னா உபரி ஸம்வண்ணனம் கரிஸ்ஸதி, ததா² பத³த்தா²னுயோக³பரிஹாரேஹிபி. ஏவந்தி ஏத்த² லுத்தனித்³தி³ட்ட²இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ² அந்தராஸத்³த³ ச ஸத்³தா³தீ³னம்பி ஸங்க³ஹிதத்தா, நயக்³க³ஹணேன வா தே க³ஹிதா. தேனாஹ ‘‘மேதிஆதீ³னி நாமபதா³னீ’’தி. இதரதா² ஹி அந்தராஸத்³த³ம் ச ஸத்³தா³தீ³னம்பி நிபாதபா⁴வோ வத்தப்³போ³ ஸியா. மேதிஆதீ³னீதி ஏத்த² பன ஆதி³-ஸத்³தே³ன யாவ படிஸத்³தோ³, தாவ தத³வஸிட்டா²யேவ ஸத்³தா³ ஸங்க³ஹிதா. படீதி உபஸக்³க³பத³ம் பதிஸத்³த³ஸ்ஸ காரியபா⁴வதோ.

இதா³னி அத்து²த்³தா⁴ரக்கமேன பத³த்த²தோ ஸம்வண்ணனம் கரோந்தோ ‘‘அத்த²தோ பனா’’திஆதி³மாஹ. இமஸ்மிம் பன டா²னே ஸோதூனம் ஸம்வண்ணனானயகோஸல்லத்த²ம் ஸம்வண்ணனாப்பகாரா வத்தப்³பா³. கத²ம்?

ஏகனாளிகா கதா² ச, சதுரஸ்ஸா ததா²பி ச;

நிஸின்னவத்திகா சேவ, திதா⁴ ஸம்வண்ணனம் வதே³.

தத்த² பாளிம் வத்வா ஏகேகபத³ஸ்ஸ அத்த²கத²னம் ஏகாய நாளியா மினிதஸதி³ஸத்தா, ஏகேகம் வா பத³ம் நாளம் மூலம், ஏகமேகம் பத³ம் வா நாளிகா அத்த²னிக்³க³மனமக்³கோ³ ஏதிஸ்ஸாதி கத்வா ஏகனாளிகா நாம. படிபக்க²ம் த³ஸ்ஸேத்வா, படிபக்க²ஸ்ஸ ச உபமம் த³ஸ்ஸேத்வா, ஸபக்க²ம் த³ஸ்ஸேத்வா, ஸபக்க²ஸ்ஸ ச உபமம் த³ஸ்ஸேத்வா, கத²னம் சதூஹி பா⁴கே³ஹி வுத்தத்தா, சத்தாரோ வா ரஸ்ஸா ஸல்லக்க²ணூபாயா ஏதிஸ்ஸாதி கத்வா சதுரஸ்ஸா நாம, விஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேனேவ பரியோஸானம் க³ந்த்வா புன ஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேனேவ பரியோஸானக³மனம் நிஸீதா³பேத்வா பதிட்டா²பேத்வா ஆவத்தனயுத்தத்தா, நியமதோ வா நிஸின்னஸ்ஸ ஆரத்³த⁴ஸ்ஸ வத்தோ ஸம்வத்தோ ஏதிஸ்ஸாதி கத்வா நிஸின்னவத்திகா நாம, யதா²ரத்³த⁴ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ விஸும் விஸும் பரியோஸானாபி நியுத்தாதி வுத்தம் ஹோதி, ஸோதா³ஹரணா பன கதா² அங்கு³த்தரட்ட²கதா²ய தட்டீகாயம் ஏகாத³ஸனிபாதே கோ³பாலகஸுத்தவண்ணனாதோ க³ஹேதப்³பா³.

பே⁴த³கதா² தத்வகதா², பரியாயகதா²பி ச;

இதி அத்த²க்கமே வித்³வா, திதா⁴ ஸம்வண்ணனம் வதே³.

தத்த² பகதிஆதி³விசாரணா பே⁴த³கதா² யதா² ‘‘பு³ஜ்ஜ²தீதி பு³த்³தோ⁴’’திஆதி³. ஸரூபவிசாரணா தத்வகதா² யதா² ‘‘பு³த்³தோ⁴தி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ’’திஆதி³ (மஹானி. 192; சூளனி. 97; படி. ம. 1.161). வேவசனவிசாரணா பரியாயகதா² யதா² ‘‘பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா ஸப்³ப³ஞ்ஞூ லோகனாயகோ’’திஆதி³ (நேத்தி. 38 வேவசனாஹாரவிப⁴ங்க³னிஸ்ஸிதோ பாளி).

பயோஜனஞ்ச பிண்ட³த்தோ², அனுஸந்தி⁴ ச சோத³னா;

பரிஹாரோ ச ஸப்³ப³த்த², பஞ்சதா⁴ வண்ணனம் வதே³.

தத்த² பயோஜனம் நாம தே³ஸனாப²லம், தம் பன ஸுதமயஞாணாதி³. பிண்ட³த்தோ² நாம விப்பகிண்ணஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸுவிஜானனத்த²ம் ஸம்பிண்டே³த்வா கத²னம். அனுஸந்தி⁴ நாம புச்சா²னுஸந்தா⁴தி³. சோத³னா நாம யதா²வுத்தஸ்ஸ வசனஸ்ஸ விரோதி⁴கத²னம். பரிஹாரோ நாம தஸ்ஸ அவிரோதி⁴கத²னம்.

உம்முக்³கா⁴தோ பத³ஞ்சேவ, பத³த்தோ² பத³விக்³க³ஹோ;

சாலனா பச்சுபட்டா²னம், ச²தா⁴ ஸம்வண்ணனம் வதே³. (வஜிர. டீ. பட²மமஹாஸங்கீ³திவண்ணனா);

தத்த² அஜ்ஜ²த்திகாதி³னிதா³னம் உம்முக்³கா⁴தோ. ‘‘ஏவமித³’’ந்தி நானாவிதே⁴ன பத³விஸேஸதாகத²னம் பத³ம், ஸத்³த³த்தா²தி⁴ப்பாயத்தா²தி³ பத³த்தோ². அனேகதா⁴ நிப்³ப³சனம் பத³விக்³க³ஹோ.சாலனா நாம சோத³னா. பச்சுபட்டா²னம் பரிஹாரோ.

ஸமுட்டா²னம் பத³த்தோ² ச, பா⁴வானுவாத³வித⁴யோ;

விரோதோ⁴ பரிஹாரோ ச, நிக³மனந்தி அட்ட²தா⁴.

தத்த² ஸமுட்டா²னந்தி அஜ்ஜ²த்திகாதி³னிதா³னம். பத³த்தோ²தி அதி⁴ப்பேதானதி⁴ப்பேதாதி³வஸேன அனேகதா⁴ பத³ஸ்ஸ அத்தோ². பா⁴வோதி அதி⁴ப்பாயோ. அனுவாத³வித⁴யோதி பட²மவசனம் விதி⁴, ததா³விகரணவஸேன பச்சா² வசனம் அனுவாதோ³, விஸேஸனவிஸேஸ்யானம் வா விதா⁴னுவாத³ ஸமஞ்ஞா. விரோதோ⁴தி அத்த²னிச்ச²யனத்த²ம் சோத³னா. பரிஹாரோதி தஸ்ஸா ஸோத⁴னா. நிக³மனந்தி அனுஸந்தி⁴யா அனுரூபம் அப்பனா.

ஆதி³தோ தஸ்ஸ நிதா³னம், வத்தப்³ப³ம் தப்பயோஜனம்;

பிண்ட³த்தோ² சேவ பத³த்தோ², ஸம்ப³ந்தோ⁴ அதி⁴ப்பாயகோ;

சோத³னா ஸோத⁴னா சேதி, அட்ட²தா⁴ வண்ணனம் வதே³.

தத்த² ஸம்ப³ந்தோ⁴ நாம புப்³பா³பரஸம்ப³ந்தோ⁴, யோ ‘‘அனுஸந்தீ⁴’’தி வுச்சதி. ஸேஸா வுத்தத்தா²வ, ஏவமாதி³னா தத்த² தத்தா²க³தே ஸம்வண்ணனாப்பகாரே ஞத்வா ஸப்³ப³த்த² யதா²ரஹம் விசேதப்³பா³தி.

ஏவமனேகத்த²ப்பபே⁴த³தா பயோக³தோவ ஞாதப்³பா³தி தப்³ப³ஸேன தம் ஸமத்தே²தும் ‘‘ததா² ஹேஸா’’திஆதி³ வுத்தம். அத² வா அயம் ஸத்³தோ³ இமஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ வாசகோதி ஸங்கேதவவத்தி²தாயேவ ஸத்³தா³ தம் தத³த்த²ஸ்ஸ வாசகா, ஸங்கேதோ ச நாம பயோக³வஸேன ஸித்³தோ⁴தி த³ஸ்ஸேதும்பி இத³ம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவமீதி³ஸேஸு. நனு ச –

‘‘யதா²பி புப்ப²ராஸிம்ஹா, கயிரா மாலாகு³ணே ப³ஹூ;

ஏவம் ஜாதேன மச்சேன, கத்தப்³ப³ம் குஸலம் ப³ஹு’’ந்தி. (த⁴. ப. 53);

ஏத்த² ஏவம்-ஸத்³தே³ன உபமாகாரஸ்ஸேவ வுத்தத்தா ஆகாரத்தோ²யேவ ஏவம்-ஸத்³தோ³ ஸியாதி? ந, விஸேஸஸப்³பா⁴வதோ. ‘‘ஏவம் ப்³யா கோ²’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 234, 396) ஹி ஆகாரமத்தவாசகோயேவ ஆகாரத்தோ²தி அதி⁴ப்பேதோ, ந பன ஆகாரவிஸேஸவாசகோ. ஏத்த² ஹி கிஞ்சாபி புப்ப²ராஸிஸதி³ஸதோ மனுஸ்ஸூபபத்தி ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸய ஸத்³த⁴ம்மஸவன யோனிஸோமனஸிகாரபோ⁴க³ஸம்பத்திஆதி³தா³னாதி³புஞ்ஞகிரியாஹேதுஸமுதா³யதோ ஸோபா⁴ஸுக³ந்த⁴தாதி³கு³ணயோகே³ன மாலாகு³ணஸதி³ஸியோ ப³ஹுகா புஞ்ஞகிரியா மரிதப்³ப³ஸபா⁴வதாய மச்சேன ஸத்தேன கத்தப்³பா³தி அத்த²ஸ்ஸ ஜோதிதத்தா புப்ப²ராஸிமாலாகு³ணாவ உபமா நாம உபமீயதி ஏதாயாதி கத்வா, தேஸம் உபமாகாரோ ச யதா²ஸத்³தே³ன அனியமதோ ஜோதிதோ, தஸ்மா ‘‘ஏவம்-ஸத்³தோ³ நியமதோ உபமாகாரனிக³மனத்தோ²’’தி வத்தும் யுத்தம், ததா²பி ஸோ உபமாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ உபமாவ ஹோதி நிஸ்ஸயபூ⁴தம் தமந்தரேன நிஸ்ஸிதபூ⁴தஸ்ஸ உபமாகாரஸ்ஸ அலப்³ப⁴மானத்தாதி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி. அத² வா உபமீயனம் ஸதி³ஸீகரணந்தி கத்வா புப்ப²ராஸிமாலாகு³ணேஹி ஸதி³ஸபா⁴வஸங்கா²தோ உபமாகாரோயேவ உபமா நாம. ‘‘ஸத்³த⁴ம்மத்தம் ஸியோபமா’’தி ஹி வுத்தம், தஸ்மா ஆகாரமத்தவாசகோவ ஆகாரத்தோ² ஏவம்-ஸத்³தோ³. உபமாஸங்கா²தஆகாரவிஸேஸவாசகோ பன உபமாத்தோ²யேவாதி வுத்தம் ‘‘உபமாயம் ஆக³தோ’’தி.

ததா² ‘‘ஏவம் இமினா ஆகாரேன அபி⁴க்கமிதப்³ப³’’ந்திஆதி³னா உபதி³ஸியமானாய ஸமணஸாருப்பாய ஆகப்பஸம்பத்தியா உபதி³ஸனாகாரோபி அத்த²தோ உபதே³ஸோயேவாதி ஆஹ ‘‘ஏவம்…பே… உபதே³ஸே’’தி. ஏவமேதந்தி ஏத்த² பன ப⁴க³வதா யதா²வுத்தமத்த²ம் அவிபரீததோ ஜானந்தேஹி கதம் தத்த² ஸம்விஜ்ஜமானகு³ணானம் பகாரேஹி ஹம்ஸனம் உத³க்³க³தாகரணம் ஸம்பஹம்ஸனம். தத்த² ஸம்பஹம்ஸனாகாரோபி அத்த²தோ ஸம்பஹம்ஸனமேவாதி வுத்தம் ‘‘ஸம்பஹம்ஸனேதி. ஏவமேவ பனாயந்தி ஏத்த² ச தோ³ஸவிபா⁴வனேன கா³ரய்ஹவசனம் க³ரஹணம், ததா³காரோபி அத்த²தோ க³ரஹணம் நாம, தஸ்மா ‘‘க³ரஹணே’’தி வுத்தம். ஸோ சேத்த² க³ரஹணாகாரோ ‘‘வஸலீ’’திஆதி³கு²ம்ஸனஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ ஏவம்-ஸத்³தே³ன பகாஸிதோதி விஞ்ஞாயதி, யதா² சேத்த² ஏவம் உபமாகாராத³யோபி உபமாதி³வஸேன வுத்தானம் புப்ப²ராஸிஆதி³ஸத்³தா³னம் ஸன்னிதா⁴னதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஜோதகமத்தா ஹி நிபாதாதி. ஏவமேவாதி ச அது⁴னா பா⁴ஸிதாகாரேனேவ. அயம் வஸலகு³ணயோக³தோ வஸலீ காளகண்ணீ யஸ்மிம் வா தஸ்மிம் வா டா²னே பா⁴ஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏவம் ப⁴ந்தேதி ஸாது⁴ ப⁴ந்தே, ஸுட்டு² ப⁴ந்தேதி வுத்தம் ஹோதி. ஏத்த² பன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாது⁴கம் ஸவனமனஸிகாரே ஸன்னியோஜிதேஹி பி⁴க்கூ²ஹி தத்த² அத்தனோ டி²தபா⁴வஸ்ஸ படிஜானனமேவ வசனஸம்படிக்³க³ஹோ, ததா³காரோபி அத்த²தோ வசனஸம்படிக்³க³ஹோயேவ நாம, தேனாஹ ‘‘வசனஸம்படிக்³க³ஹே’’தி.

ஏவம் ப்³யா கோ²தி ஏவம் விய கோ². ஏவம் கோ²தி ஹி இமேஸம் பதா³னமந்தரே வியஸத்³த³ஸ்ஸ ப்³யாபதே³ஸோதி நேருத்திகா ‘‘வ-காரஸ்ஸ, ப³-காரம், ய-காரஸம்யோக³ஞ்ச கத்வா தீ³க⁴வஸேன பத³ஸித்³தீ⁴’’திபி வத³ந்தி. ஆகாரேதி ஆகாரமத்தே. அப்பாபா³த⁴ந்தி விஸபா⁴க³வேத³னாபா⁴வம். அப்பாதங்கந்திகிச்ச²ஜீவிதகரரோகா³பா⁴வம். லஹுட்டா²னந்தி நிக்³கே³லஞ்ஞதாய லஹுதாயுத்தம் உட்டா²னம். ப³லந்தி காயப³லம். பா²ஸுவிஹாரந்தி சதூஸு இரியாபதே²ஸு ஸுக²விஹாரம். வித்தா²ரோ த³ஸம ஸுப⁴ஸுத்தட்ட²கதா²ய மேவ (தீ³. நி. அட்ட². 1.445) ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ஏவஞ்ச வதே³ஹீதி யதா²ஹம் வதா³மி, ஏவம்பி ஸமணம் ஆனந்த³ம் வதே³ஹி. ‘‘ஸாது⁴ கிர ப⁴வ’’ந்திஆதி³கம் இதா³னி வத்தப்³ப³வசனம், ஸோ ச வத³னாகாரோ இத⁴ ஏவம்-ஸத்³தே³ன நித³ஸ்ஸீயதீதி வுத்தம் ‘‘நித³ஸ்ஸனே’’தி. காலாமாதி காலாமகோ³த்தஸம்ப³ந்தே⁴ ஜனே ஆலபதி. ‘‘இமே…பே… வா’’தி யம் மயா வுத்தம், தம் கிம் மஞ்ஞதா²தி அத்தோ². ஸமத்தாதி பரிபூரிதா. ஸமாதி³ன்னாதி ஸமாதி³யிதா. ஸம்வத்தந்தி வா நோ வா ஸம்வத்தந்தி ஏத்த² வசனத்³வயே கத²ம் வோ தும்ஹாகம் மதி ஹோதீதி யோஜேதப்³ப³ம். ஏவம் நோதி ஏவமேவ அம்ஹாகம் மதி ஏத்த² ஹோதி, அம்ஹாகமேத்த² மதி ஹோதி யேவாதிபி அத்தோ². ஏத்த² ச தேஸம் யதா²வுத்தத⁴ம்மானம் அஹிதது³க்கா²வஹபா⁴வே ஸன்னிட்டா²னஜனனத்த²ம் அனுமதிக்³க³ஹணவஸேன ‘‘ஸம்வத்தந்தி நோ வா, கத²ம் வோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி புச்சா²ய கதாய ‘‘ஏவம் நோ ஏத்த² ஹோதீ’’தி வுத்தத்தா ததா³காரஸன்னிட்டா²னம் ஏவம்-ஸத்³தே³ன விபா⁴விதம், ஸோ ச தேஸம் த⁴ம்மானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தனாகாரோ நியமியமானோ அத்த²தோ அவதா⁴ரணமேவாதி வுத்தம் ‘‘அவதா⁴ரணே’’தி. ஆகாரத்த²மஞ்ஞத்ர ஸப்³ப³த்த² வுத்தனயேன சோத³னா, ஸோத⁴னா ச வேதி³தப்³பா³.

ஆதி³ஸத்³தே³ன சேத்த² இத³மத்த²புச்சா²பரிமாணாதி³அத்தா²னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ஹி ‘‘ஏவம்க³தானி, ஏவம்விதோ⁴, ஏவமாகாரோ’’தி ச ஆதீ³ஸு இத³மத்தே², க³தவிதா⁴காரஸத்³தா³ பன பகாரபரியாயா. க³தவித⁴யுத்தாகாரஸத்³தே³ ஹி லோகியா பகாரத்தே² வத³ந்தி. ‘‘ஏவம் ஸு தே ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா கப்பிதகேஸமஸ்ஸூ ஆமுத்தமணிகுண்ட³லாப⁴ரணா ஓதா³தவத்த²வஸனா பஞ்சஹி காமகு³ணேஹி ஸமப்பிதா ஸமங்கீ³பூ⁴தா பரிசாரேந்தி, ஸேய்யதா²பி த்வம் ஏதரஹி ஸாசரியகோதி? நோ ஹித³ம் போ⁴ கோ³தமா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.286) புச்சா²யம். ‘‘ஏவம் லஹுபரிவத்தம் (அ. நி. 1.48), ஏவமாயுபரியந்தோ’’தி (பாரா. 12) ச ஆதீ³ஸு பரிமாணே. ஏத்தா²பி ‘‘ஸுன்ஹாதா ஸுவிலித்தா’’திஆதி³வசனம் புச்சா², லஹுபரிவத்தம், ஆயூனம் பமாணஞ்ச பரிமாணம், ததா³காரோபி அத்த²தோ புச்சா² ச பரிமாணஞ்ச நாம, தஸ்மா ஏதேஸு புச்ச²த்தோ², பரிமாணத்தோ² ச ஏவம்ஸத்³தோ³ வேதி³தப்³போ³தி. இத⁴ பன ஸோ கதமேஸு ப⁴வதி, ஸப்³ப³த்த² வா, அனியமதோ பதே³ஸே வாதி சோத³னாய ‘‘ஸ்வாயமிதா⁴’’திஆதி³ வுத்தம்.

நனு ஏகஸ்மிம்யேவ அத்தே² ஸியா, கஸ்மா தீஸுபீதி ச, ஹோது திப்³பி³தே⁴ஸு அத்தே²ஸு, கேன கிமத்த²ம் தீ³பேதீதி ச அனுயோக³ம் பரிஹரந்தோ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³மாஹ. தத்தா²தி தேஸு தீஸு அத்தே²ஸு. ஏகத்தனானத்தஅப்³யாபாரஏவம்த⁴ம்மதாஸங்கா²தா, நந்தி³யாவத்ததிபுக்க²லஸீஹவிக்கீளிதஅங்குஸதி³ஸாலோசனஸங்கா²தா வா ஆதா⁴ராதி³பே⁴த³வஸேன நானாவிதா⁴ நயா நானானயா, பாளிக³தியோ வா நயா, தா ச பஞ்ஞத்திஅனுபஞ்ஞத்தி ஆதி³வஸேன, ஸங்கே²பவித்தா²ராதி³வஸேன, ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யாதி³லோகியாதி³தது³ப⁴யவோமிஸ்ஸகாதி³வஸேன, குஸலாதி³வஸேன, க²ந்தா⁴தி³வஸேன, ஸங்க³ஹாதி³வஸேன, ஸமயவிமுத்தாதி³வஸேன, ட²பனாதி³வஸேன, குஸலமூலாதி³வஸேன, திகபட்டா²னாதி³வஸேன ச பிடகத்தயானுரூபம் நானாப்பகாராதி நானானயா. தேஹி நிபுணம் ஸண்ஹம் ஸுகு²மம் ததா². ஆஸயோவ அஜ்ஜா²ஸயோ, தே ச ஸஸ்ஸதாதி³பே⁴தே³ன, தத்த² ச அப்பரஜக்க²தாதி³வஸேன அனேகா, அத்தஜ்ஜா²ஸயாத³யோ ஏவ வா ஸமுட்டா²னமுப்பத்திஹேது ஏதஸ்ஸாதி ததா², உபனேதப்³பா³பா⁴வதோ அத்த²ப்³யஞ்ஜனே ஹி ஸம்பன்னம் பரிபுண்ணம் ததா². அபிச ஸங்காஸனபகாஸனவிவரணவிப⁴ஜனஉத்தானீகரணபஞ்ஞத்திவஸேன ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி, அக்க²ரபத³ப்³யஞ்ஜனஆகாரனிருத்தினித்³தே³ஸவஸேன ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ச ஸம்பன்னம் ஸமன்னாக³தம் ததா². அத² வா விஞ்ஞூனம் ஹத³யங்க³மதோ, ஸவனே அதித்திஜனனதோ, ப்³யஞ்ஜனரஸவஸேன பரமக³ம்பீ⁴ரபா⁴வதோ, விசாரணே அதித்திஜனனதோ, அத்த²ரஸவஸேன ச ஸம்பன்னம் ஸாது³ரஸம் ததா².

பாடிஹாரியபத³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் ‘‘படிபக்க²ஹரணதோ ராகா³தி³கிலேஸாபனயனதோ பாடிஹாரிய’’ந்தி வத³ந்தி. ப⁴க³வதோ பன படிபக்கா² ராகா³த³யோ ந ஸந்தி, யே ஹரிதப்³பா³ போ³தி⁴மூலேயேவ ஸவாஸனஸகலஸம்கிலேஸானம் பஹீனத்தா. புது²ஜ்ஜனானம்பி ச விக³தூபக்கிலேஸே அட்ட²கு³ணஸமன்னாக³தே சித்தே ஹதபடிபக்கே² ஸதியேவ இத்³தி⁴வித⁴ம் பவத்ததி, தஸ்மா புது²ஜ்ஜனேஸு பவத்தவோஹாரேனபி ந ஸக்கா இத⁴ ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வத்தும், ஸசே பன மஹாகாருணிகஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யக³தாவ கிலேஸா படிபக்கா² ஸம்ஸாரபங்கனிமுக்³க³ஸ்ஸ ஸத்தனிகாயஸ்ஸ ஸமுத்³த⁴ரிதுகாமதோ, தஸ்மா தேஸம் வேனேய்யக³தகிலேஸஸங்கா²தானம் படிபக்கா²னம் ஹரணதோ பாடிஹாரியந்தி வுத்தம் அஸ்ஸ, ஏவம் ஸதி யுத்தமேதம்.

அத² வா ப⁴க³வதோ ஸாஸனஸ்ஸ படிபக்கா² தித்தி²யா, தேஸம் தித்தி²யபூ⁴தானம் படிபக்கா²னம் ஹரணதோ பாடிஹாரியந்திபி யுஜ்ஜதி. காமஞ்சேத்த² தித்தி²யா ஹரிதப்³பா³ நாஸ்ஸு, தேஸம் பன ஸந்தானக³ததி³ட்டி²ஹரணவஸேன தி³ட்டி²ப்பகாஸனே அஸமத்த²தாகாரணேன ச இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஸங்கா²தேஹி தீஹிபி பாடிஹாரியேஹி தே ஹரிதா அபனீதா நாம ஹோந்தி. படீதி வா அயம் ஸத்³தோ³ ‘‘பச்சா²’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் போ³தே⁴தி ‘‘தஸ்மிம் படிபவிட்ட²ம்ஹி, அஞ்ஞோ ஆக³ஞ்சி² ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 985; சூளனி. 4) விய, தஸ்மா ஸமாஹிதே சித்தே விக³தூபக்லேஸே கதகிச்சேன பச்சா² ஹரிதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி படிஹாரியம், ததே³வ தீ³க⁴வஸேன, ஸகத்த²வுத்திபச்சயவஸேன வா பாடிஹாரியம், அத்தனோ வா உபக்லேஸேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னமக்³கே³ஹி ஹரிதேஸு பச்சா² தத³ஞ்ஞேஸம் ஹரணம் பாடிஹாரியம் வுத்தனயேன. இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனியோ ஹி விக³தூபக்லேஸேன, கதகிச்சேன ச ஸத்தஹிதத்த²ம் புன பவத்தேதப்³பா³, ஹதேஸு ச அத்தனோ உபக்லேஸேஸு பரஸத்தானம் உபக்லேஸஹரணானி ச ஹோந்தீதி தது³ப⁴யம்பி நிப்³ப³சனம் யுஜ்ஜதி.

அபிச யதா²வுத்தேஹி நிப்³ப³சனேஹி இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீஸங்கா²தோ ஸமுதா³யோ படிஹாரியம் நாம. ஏகேகம் பன தஸ்மிம் ப⁴வம் ‘‘பாடிஹாரிய’’ந்தி வுச்சதி விஸேஸத்த²ஜோதகபச்சயந்தரேன ஸத்³த³ரசனாவிஸேஸஸம்ப⁴வதோ, படிஹாரியம் வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னம், மக்³கோ³ ச படிபக்க²ஹரணதோ, தத்த² ஜாதம், தஸ்மிம் வா நிமித்தபூ⁴தே, ததோ வா ஆக³தந்தி பாடிஹாரியம். விசித்ரா ஹி தத்³தி⁴தவுத்தி. தஸ்ஸ பன இத்³தி⁴ஆதே³ஸனானுஸாஸனீபே⁴தே³ன, விஸயபே⁴தே³ன ச ப³ஹுவித⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய லப்³ப⁴மானத்தா ‘‘விவித⁴பாடிஹாரியந்தி வுத்தம். ப⁴க³வா ஹி கதா³சி இத்³தி⁴வஸேனாபி தே³ஸனம் கரோதி நிம்மிதபு³த்³தே⁴ன ஸஹ புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனாதீ³ஸு, கதா³சி ஆதே³ஸனாவஸேனாபி ஆமக³ந்த⁴ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனாதீ³ஸு (ஸு. நி. அட்ட². 1.241), யேபு⁴ய்யேன பன அனுஸாஸனியா. அனுஸாஸனீபாடிஹாரியஞ்ஹி பு³த்³தா⁴னம் ஸததம் த⁴ம்மதே³ஸனா. இதி தம்தம்தே³ஸனாகாரேன அனேகவித⁴பாடிஹாரியதா தே³ஸனாய லப்³ப⁴தி. அயமத்தோ² உபரி ஏகாத³ஸமஸ்ஸ கேவட்டஸுத்தஸ்ஸ வண்ணனாய (தீ³. நி. அட்ட². 1.481) ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. அத² வா தஸ்ஸ விவித⁴ஸ்ஸாபி பாடிஹாரியஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸம்ஸூசனதோ ‘‘விவித⁴பாடிஹாரிய’’ந்தி வுத்தம், அனேகவித⁴பாடிஹாரியத³ஸ்ஸனந்தி அத்தோ².

த⁴ம்மனிருத்தியாவ ப⁴க³வதி த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தே ஸப்³பே³ஸம் ஸுணந்தானம் நானாபா⁴ஸிதானம் தம்தம்பா⁴ஸானுரூபதோ தே³ஸனா ஸோதபத²மாக³ச்ச²தீதி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³…பே… மாக³ச்ச²ந்த’’ந்தி. ஸோதமேவ ஸோதபதோ², ஸவனம் வா ஸோதம், தஸ்ஸ பதோ² ததா², ஸோதத்³வாரந்தி அத்தோ². ஸப்³பா³காரேனாதி யதா²தே³ஸிதாகாரேன. கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாதும், அஸமத்தோ²யேவ, தஸ்மாதி பாட²ஸேஸோ. பனாதி ஏகம்ஸத்தே², தேன ஸத்³தா⁴ஸதிதி⁴திவீரியாதி³ப³லஸங்கா²தேன ஸப்³ப³தா²மேன ஏகம்ஸேனேவ ஸோதுகாமதாஸங்கா²தகுஸலச்ச²ந்த³ஸ்ஸ ஜனனம் த³ஸ்ஸேதி. ஜனேத்வாபீதி ஏத்த² பி-ஸத்³தோ³, அபி-ஸத்³தோ³ வா ஸம்பா⁴வனத்தோ² ‘‘பு³த்³தோ⁴பி பு³த்³த⁴பா⁴வம் பா⁴வேத்வா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. அட்ட² 1; ம. நி. அட்ட². 1; ஸம். நி. அட்ட². 1; அ. நி. அட்ட² 1.பட²மக³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) விய, தேன ‘‘ஸப்³ப³தா²மேன ஏகம்ஸேனேவ ஸோதுகாமதம் ஜனேத்வாபி நாம ஏகேனாகாரேன ஸுதம், கிமங்க³ம் பன அஞ்ஞதா²’’தி ததா²ஸுதே த⁴ம்மே ஸம்பா⁴வனம் கரோதி. கேசி பன ‘‘ஏதி³ஸேஸு க³ரஹத்தோ²’’தி வத³ந்தி, தத³யுத்தமேவ க³ரஹத்த²ஸ்ஸ அவிஜ்ஜமானத்தா, விஜ்ஜமானத்த²ஸ்ஸேவ ச உபஸக்³க³னிபாதானம் ஜோதகத்தா. ‘‘நானானயனிபுண’’ந்திஆதி³னா ஹி ஸப்³ப³ப்பகாரேன ஸோதுமஸக்குணேய்யபா⁴வேன த⁴ம்மஸ்ஸ இத⁴ ஸம்பா⁴வனமேவ கரோதி, தஸ்மா ‘‘அபி தி³ப்³பே³ஸு காமேஸு, ரதிம் ஸோ நாதி⁴க³ச்ச²தீ’’திஆதீ³ஸுயேவ (த⁴. ப. 187) க³ரஹத்த²ஸம்ப⁴வேஸு க³ரஹத்தோ² வேதி³தப்³போ³தி. அபி-ஸத்³தோ³ ச ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு நிபாதோயேவ, ந உபஸக்³கோ³. ததா² ஹி ‘‘அபி-ஸத்³தோ³ ச நிபாதபக்கி²கோ காதப்³போ³, யத்த² கிரியாவாசகதோ புப்³போ³ ந ஹோதீ’’தி அக்க²ரசிந்தகா வத³ந்தி. மயாபீதி ஏத்த² பன ந கேவலம் மயாவ, அத² கோ² அஞ்ஞேஹிபி ததா²ரூபேஹீதி ஸம்பிண்ட³னத்தோ² க³ஹேதப்³போ³.

ஸாமம் ப⁴வதீதி ஸயம்பூ⁴, அனாசரியகோ. ந மயம் இத³ம் ஸச்சி²கதந்தி ஏத்த² பன ‘‘ந அத்தனோ ஞாணேனேவ அத்தனா ஸச்சி²கத’’ந்தி பகரணதோ அத்தோ² விஞ்ஞாயதி. ஸாமஞ்ஞவசனஸ்ஸாபி ஹி ஸம்பயோக³விப்பயோக³ஸஹசரணவிரோத⁴ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னலிங்க³ஓசித்யகாலதே³ஸபகரணாதி³வஸேன விஸேஸத்த²க்³க³ஹணம் ஸம்ப⁴வதி. ஏவம் ஸப்³ப³த்த². பரிமோசேந்தோதி ‘‘புன சபரம் பி⁴க்க²வே, இதே⁴கச்சோ பாபபி⁴க்கு² ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் பரியாபுணித்வா அத்தனோ த³ஹதீ’’தி (பாரா. 195) வுத்ததோ³ஸதோ பரிமோசாபனஹேது. ஹேத்வத்தே² ஹி அந்த-ஸத்³தோ³ ‘‘அஸம்பு³த⁴ம் பு³த்³த⁴னிஸேவித’’ந்திஆதீ³ஸு (வி. அட்ட². 1.க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²) விய. இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸம்வண்ணனாப்பகாரவிசாரணேன அத்தனோ ஞாணஸ்ஸ பச்சக்க²தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘இதா³னி வத்தப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். ஏஸா ஹி ஸம்வண்ணனாகாரானம் பகதி, யதி³த³ம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³த⁴ம்மே ஸப்³ப³த்த² ‘‘அயமிமஸ்ஸ அத்தோ², ஏவமித⁴ ஸம்வண்ணயிஸ்ஸாமீ’’தி புரேதரமேவ ஸம்வண்ணனாப்பகாரவிசாரணா.

ஏதத³க்³க³பத³ஸ்ஸத்தோ² வுத்தோவ. ‘‘ப³ஹுஸ்ஸுதான’’ந்திஆதீ³ஸு பன அஞ்ஞேபி தே²ரா ப³ஹுஸ்ஸுதா, ஸதிமந்தோ, க³திமந்தோ, தி⁴திமந்தோ, உபட்டா²கா ச அத்தி², அயம் பனாயஸ்மா பு³த்³த⁴வசனம் க³ண்ஹந்தோ த³ஸப³லஸ்ஸ ஸாஸனே ப⁴ண்டா³கா³ரிகபரியத்தியம் ட²த்வா க³ண்ஹி, தஸ்மா ப³ஹுஸ்ஸுதானம் அக்³கோ³ நாம ஜாதோ. இமஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ஹேத்வா தா⁴ரணஸதி அஞ்ஞேஹி தே²ரேஹி ப³லவதரா அஹோஸி, தஸ்மா ஸதிமந்தானம் அக்³கோ³ நாம ஜாதோ. அயமேவாயஸ்மா ஏகபதே³ ட²த்வா ஸட்டி²பத³ஸஹஸ்ஸானி க³ண்ஹந்தோ ஸத்தா²ரா கதி²தனியாமேன ஸப்³ப³பதா³னி ஜானாதி, தஸ்மா க³திமந்தானம் அக்³கோ³ நாம ஜாதோ. தஸ்ஸேவ சாயஸ்மதோ பு³த்³த⁴வசனம் உக்³க³ண்ஹனவீரியம், ஸஜ்ஜா²யனவீரியஞ்ச அஞ்ஞேஹி அஸதி³ஸம் அஹோஸி, தஸ்மா தி⁴திமந்தானம் அக்³கோ³ நாம ஜாதோ. ததா²க³தம் உபட்ட²ஹந்தோ சேஸ ந அஞ்ஞேஸம் உபட்டா²கபி⁴க்கூ²னம் உபட்ட²ஹனாகாரேன உபட்ட²ஹதி. அஞ்ஞேபி ஹி ததா²க³தம் உபட்ட²ஹிம்ஸு, ந ச பன பு³த்³தா⁴னம் மனம் க³ஹேத்வா உபட்ட²ஹிதும் ஸக்கோந்தி, அயம் பன தே²ரோ உபட்டா²கட்டா²னம் லத்³த⁴தி³வஸதோ பட்டா²ய ஆரத்³த⁴வீரியோ ஹுத்வா ததா²க³தஸ்ஸ மனம் க³ஹேத்வா உபட்ட²ஹி, தஸ்மா உபட்டா²கானம் அக்³கோ³ நாம ஜாதோ. அத்த²குஸலோதி பா⁴ஸிதத்தே², பயோஜனத்தே² ச சே²கோ. த⁴ம்மோதி பாளித⁴ம்மோ, நானாவிதோ⁴ வா ஹேது. ப்³யஞ்ஜனந்தி அக்க²ரம் அத்த²ஸ்ஸ ப்³யஞ்ஜனதோ. பதே³ன ஹி ப்³யஞ்ஜிதோபி அத்தோ² அக்க²ரமூலகத்தா பத³ஸ்ஸ ‘‘அக்க²ரேன ப்³யஞ்ஜிதோ’’தி வுச்சதி. அத்த²ஸ்ஸ வியஞ்ஜனதோ வா வாக்யம்பி இத⁴ ப்³யஞ்ஜனம் நாம. வாக்யேன ஹி அத்தோ² பரிபுண்ணம் ப்³யஞ்ஜீயதி, யதோ ‘‘ப்³யஞ்ஜனேஹி விவரதீ’’தி ஆயஸ்மதா மஹாகச்சாயனத்தே²ரேன வுத்தம். நிருத்தீதி நிப்³ப³சனம், பஞ்சவிதா⁴ வா நிருத்தினயா. தேஸம்பி ஹி ஸத்³த³ரசனாவிஸேஸேன அத்தா²தி⁴க³மஹேதுதோ இத⁴ க³ஹணம் யுஜ்ஜதி. புப்³பா³பரம் நாம புப்³பா³பரானுஸந்தி⁴, ஸுத்தஸ்ஸ வா புப்³ப³பா⁴கே³ன அபரபா⁴க³ஸ்ஸ ஸம்ஸந்த³னம். ப⁴க³வதா ச பஞ்சவித⁴ஏதத³க்³க³ட்டா²னேன த⁴ம்மஸேனாபதினா ச பஞ்சவித⁴கோஸல்லேன பஸட்ட²பா⁴வானுரூபந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தா⁴ரணப³லந்தி தா⁴ரணஸங்கா²தம் ப³லம், தா⁴ரணே வா ப³லம், உப⁴யத்தா²பி தா⁴ரேதும் ஸாமத்தி²யந்தி வுத்தம் ஹோதி. த³ஸ்ஸேந்தோ ஹுத்வா, த³ஸ்ஸனஹேதூதிபி அத்தோ². தஞ்ச கோ² அத்த²தோ வா ப்³யஞ்ஜனதோ வா அனூனமனதி⁴கந்தி அவதா⁴ரணப²லமாஹ. ந அஞ்ஞதா² த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி பன நிவத்தேதப்³ப³த்த²ம். ந அஞ்ஞதா²தி ச ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ ந அஞ்ஞதா², ந பன ப⁴க³வதா தே³ஸிதாகாரதோ. அசிந்தேய்யானுபா⁴வா ஹி ப⁴க³வதோ தே³ஸனா, ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாது’’ந்தி ஹேட்டா² வுத்தவசனம் ஸமத்தி²தம் ஹோதி, இதரதா² ப⁴க³வதா தே³ஸிதாகாரேனேவ ஸோதும் ஸமத்த²த்தா ததே³தம் ந வத்தப்³ப³ம் ஸியா. யதா²வுத்தேன பன அத்தே²ன தா⁴ரணப³லத³ஸ்ஸனஞ்ச ந விருஜ்ஜ²தி ஸுதாகாராவிருஜ்ஜ²னவஸேன தா⁴ரணஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா, அஞ்ஞதா² ப⁴க³வதா தே³ஸிதாகாரேனேவ தா⁴ரிதும் ஸமத்த²னதோ ஹேட்டா² வுத்தவசனேன விருஜ்ஜே²ய்ய. ந ஹேத்த² த்³வின்னம் அத்தா²னம் அத்த²ந்தரதாபரிஹாரோ யுத்தோ தேஸம் த்³வின்னம்பி அத்தா²னம் ஸுதபா⁴வதீ³பனேன ஏகவிஸயத்தா, இதரதா² தே²ரோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸப்³ப³தா² படிக்³க³ஹணே பச்சி²மத்த²வஸேன ஸமத்தோ², புரிமத்த²வஸேன ச அஸமத்தோ²தி ஆபஜ்ஜேய்யாதி.

‘‘யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தா’’தி வுத்தாய நியகஜ்ஜ²த்தஸங்கா²தாய ஸந்ததியா பவத்தனகோ திவிதோ⁴பி மே-ஸத்³தோ³, தஸ்மா கிஞ்சாபி நியகஜ்ஜ²த்தஸந்ததிவஸேன ஏகஸ்மிம் யேவத்தே² மே-ஸத்³தோ³ தி³ஸ்ஸதி, ததா²பி கரணஸம்பதா³னஸாமினித்³தே³ஸவஸேன விஜ்ஜமானவிப⁴த்திபே⁴த³ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘தீஸு அத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதீ’’தி, தீஸு விப⁴த்தியத்தே²ஸு அத்தனா ஸஞ்ஞுத்தவிப⁴த்திதோ தி³ஸ்ஸதீதி அத்தோ². கா³தா²பி⁴கீ³தந்தி கா³தா²ய அபி⁴கீ³தம் அபி⁴முக²ம் கா³யிதம். அபோ⁴ஜனேய்யந்தி போ⁴ஜனம் காதுமனரஹரூபம். அபி⁴கீ³தபத³ஸ்ஸ கத்துபேக்க²த்தா மயாதி அத்தோ². ஏவம் ஸேஸேஸுபி யதா²ரஹம். ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ கம்மபா⁴வஸாத⁴னவஸேன த்³வாதி⁴ப்பாயிகபத³த்தா யதா²யோக³ம் ‘‘மயா ஸுத’’ந்தி ச ‘‘மம ஸுத’’ந்தி ச அத்த²த்³வயே யுஜ்ஜதி.

கிஞ்சாபி உபஸக்³கோ³ கிரியம் விஸேஸேதி, ஜோதகமத்தபா⁴வதோ பன ஸதிபி தஸ்மிம் ஸுதஸத்³தோ³யேவ தம் தம் அத்த²ம் வத³தீதி அனுபஸக்³க³ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரே ஸஉபஸக்³க³ஸ்ஸ க³ஹணம் ந விருஜ்ஜ²தீதி ஆஹ ‘‘ஸஉபஸக்³கோ³ ச அனுபஸக்³கோ³ சா’’தி. அஸ்ஸாதி ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ. உபஸக்³க³வஸேனபி தா⁴துஸத்³தோ³ விஸேஸத்த²வாசகோ யதா² ‘‘அனுப⁴வதி பராப⁴வதீ’’தி வுத்தம் ‘‘க³ச்ச²ந்தோதி அத்தோ²’’தி. ததா² அனுபஸக்³கோ³பி தா⁴துஸத்³தோ³ ஸஉபஸக்³கோ³ விய விஸேஸத்த²வாசகோதி ஆஹ ‘‘விஸ்ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அத்தோ²’’தி. ஏவமீதி³ஸேஸு. ஸோதவிஞ்ஞேய்யந்தி ஸோதத்³வாரனிஸ்ஸிதேன விஞ்ஞாணேன விஞ்ஞாதப்³ப³ம், ஸஸம்பா⁴ரகதா² வா ஏஸா, ஸோதத்³வாரேன விஞ்ஞாதப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத⁴ரோதி ஸோதத்³வாரானுஸாரேன மனோவிஞ்ஞாணேன விஞ்ஞாதத⁴ம்மத⁴ரோ. ந ஹி ஸோதத்³வாரனிஸ்ஸிதவிஞ்ஞாணமத்தேன த⁴ம்மோ விஞ்ஞாயதி, அத² கோ² தத³னுஸாரமனோவிஞ்ஞாணேனேவ, ஸுதத⁴ரோதி ச ததா² விஞ்ஞாதத⁴ம்மத⁴ரோ வுத்தோ, தஸ்மா தத³த்தோ²யேவ ஸம்ப⁴வதீதி ஏவம் வுத்தம். கம்மபா⁴வஸாத⁴னானி ஸுதஸத்³தே³ ஸம்ப⁴வந்தீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இத⁴ பனா’’திஆதி³மாஹ. புப்³பா³பரபத³ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன அத்த²ஸ்ஸ உபபன்னதா, அனுபபன்னதா ச விஞ்ஞாயதி, தஸ்மா ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸேவ வஸேன அயமத்தோ² ‘‘உபபன்னோ, அனுபபன்னோ’’தி வா ந விஞ்ஞாதப்³போ³தி சோத³னாய புப்³பா³பரபத³ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ஏதத³த்த²ஸ்ஸ உபபன்னதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். மயாதி அத்தே² ஸதீதி கத்துத்தே² கரணனித்³தே³ஸவஸேன மயாதி அத்தே² வத்தப்³பே³ ஸதி, யதா³ மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ கத்துவஸேன கரணனித்³தே³ஸோ, ததா³தி வுத்தம் ஹோதி. மமாதி அத்தே² ஸதீதி ஸம்ப³ந்தீ⁴யத்தே² ஸாமினித்³தே³ஸவஸேன மமாதி அத்தே² வத்தப்³பே³ ஸதி, யதா³ ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ஸாமி நித்³தே³ஸோ, ததா³தி வுத்தம் ஹோதி.

ஏவம் ஸத்³த³தோ ஞாதப்³ப³மத்த²ம் விஞ்ஞாபேத்வா இதா³னி தேஹி த³ஸ்ஸேதப்³ப³மத்த²ம் நித³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவமேதேஸூ’’திஆதி³மாஹ. ஸுதஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன ஸவனகிரியாஜோதகேனேவ ப⁴விதப்³ப³ம் விஜ்ஜமானத்த²ஸ்ஸ ஜோதகமத்தத்தா நிபாதானந்தி வுத்தம் ‘‘ஏவந்தி ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³விஞ்ஞாணகிச்சனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஸவனாய ஏவ ஹி ஆகாரோ, நித³ஸ்ஸனம், அவதா⁴ரணம்பி, தஸ்மா யதா²வுத்தோ ஏவம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ திவிதோ⁴பி அத்தோ² ஸவனகிரியாஜோதகபா⁴வேன இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன சேத்த² ஸம்படிச்ச²னாதீ³னம் ஸோதத்³வாரிகவிஞ்ஞாணானம், தத³பி⁴னிபாதானஞ்ச மனோத்³வாரிக விஞ்ஞாணானம் க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம், யதோ ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத்தே² இத⁴ ஸுதஸத்³தோ³தி வுத்தோ. அவதா⁴ரணப²லத்தா ஸத்³த³பயோக³ஸ்ஸ ஸப்³ப³ம்பி வாக்யம் அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணம், தஸ்மா ‘‘ஸுத’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ஸுதமேவாதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி. ஏதேன ஹி வசனேன அவதா⁴ரணேன நிராகதம் த³ஸ்ஸேதி. யதா² பன யம் ஸுதம் ஸுதமேவாதி நியமேதப்³ப³ம், ததா² ச தம் ஸுதம் ஸம்மா ஸுதம் ஹோதீதி அவதா⁴ரணப²லம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம் ‘‘அனூனாதி⁴காவிபரீதக்³க³ஹணனித³ஸ்ஸன’’ந்தி. அத² வா ஸத்³த³ந்தரத்தா²போஹனவஸேன ஸத்³தோ³ அத்த²ம் வத³தி, தஸ்மா ‘‘ஸுத’’ந்தி ஏதஸ்ஸ அஸுதம் ந ஹோதீதி அயமத்தோ² லப்³ப⁴தீதி ஸந்தா⁴ய ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி வுத்தம், இமினா தி³ட்டா²தி³னிவத்தனம் கரோதி தி³ட்டா²தீ³னம் ‘‘அஸுத’’ந்தி ஸத்³த³ந்தரத்த²பா⁴வேன நிவத்தேதப்³ப³த்தா. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ந இத³ம் மயா அத்தனோ ஞாணேன தி³ட்ட²ம், ந ச ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸச்சி²கதம், அத² கோ² ஸுதம், தஞ்ச கோ² ஸுதம் ஸம்மதே³வாதி. ததே³வ ஸம்மா ஸுதபா⁴வம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அனூனா…பே… த³ஸ்ஸன’’ந்தி. ஹோதி சேத்த² –

‘‘ஏவாதி³ஸத்தியா சேவ, அஞ்ஞத்தா²போஹனேன ச;

த்³விதா⁴ ஸத்³தோ³ அத்த²ந்தரம், நிவத்தேதி யதா²ரஹ’’ந்தி.

அபிச அவதா⁴ரணத்தே² ஏவம்-ஸத்³தே³ அயமத்த²யோஜனா கரீயதீதி தத³பேக்க²ஸ்ஸ ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ ஸாவதா⁴ரணத்தோ² வுத்தோ ‘‘அஸ்ஸவனபா⁴வபடிக்கே²பதோ’’தி, தத³வதா⁴ரணப²லம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘அனூ…பே… த³ஸ்ஸன’’ந்தி இமினா. ஸவன-ஸத்³தோ³ சேத்த² பா⁴வஸத்³தே³ன யோக³தோ கம்மஸாத⁴னோ வேதி³தப்³போ³ ‘‘ஸுய்யதீ’’தி. அனூனாதி⁴கதாய ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரதோ அவிபரீதம், அவிபரீதஸ்ஸ வா ஸுத்தஸ்ஸ க³ஹணம், தஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனம் ததா², இதி ஸவனஹேது ஸுணந்தபுக்³க³லஸவனவிஸேஸவஸேன அயம் யோஜனா கதா.

ஏவம் பத³த்தயஸ்ஸ ஏகேன பகாரேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பகாரந்தரேனாபி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா²’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தஸ்ஸாதி யா ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² த⁴ம்மஸ்ஸவனாகாரேன பவத்தா மனோத்³வாரிகவிஞ்ஞாணவீதி², தஸ்ஸா. ஸா ஹி நானாப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திதும் ஸமத்தா², ந ஸோதத்³வாரிக விஞ்ஞாணவீதி² ஏகாரம்மணேயேவ பவத்தனதோ, ததா² சேவ வுத்தம் ‘‘ஸோதத்³வாரானுஸாரேனா’’தி. தேன ஹி ஸோதத்³வாரிகவிஞ்ஞாணவீதி² நிவத்ததி. நானப்பகாரேனாதி வக்க²மானேன அனேகவிஹிதேன ப்³யஞ்ஜனத்த²க்³க³ஹணாகாரஸங்கா²தேன நானாவிதே⁴ன ஆகாரேன, ஏதேன இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஆகாரத்தோ² ஏவம்-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோதி த³ஸ்ஸேதி. பவத்திபா⁴வப்பகாஸனந்தி பவத்தியா அத்தி²பா⁴வப்பகாஸனம். யஸ்மிம் பகாரே வுத்தப்பகாரா விஞ்ஞாணவீதி² நானப்பகாரேன பவத்தா, ததே³வ ஆரம்மணம் ஸந்தா⁴ய ‘‘த⁴ம்மப்பகாஸன’’ந்தி வுத்தம், ந பன ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ த⁴ம்மத்த²ம், தேன வுத்தம் ‘‘அயம் த⁴ம்மோ ஸுதோ’’தி. தஸ்ஸா ஹி விஞ்ஞாணவீதி²யா ஆரம்மணமேவ ‘‘அயம் த⁴ம்மோ ஸுதோ’’தி வுச்சதி. தஞ்ச நியமியமானம் யதா²வுத்தாய விஞ்ஞாணவீதி²யா ஆரம்மணபூ⁴தம் ஸுத்தமேவ. அயஞ்ஹேத்தா²திஆதி³ வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பாகடீகரணம். தப்பாகடீகரணத்தோ² ஹேத்த² ஹி-ஸத்³தோ³. விஞ்ஞாணவீதி²யா கரணபூ⁴தாய மயா ந அஞ்ஞம் கதம், இத³ம் பன ஆரம்மணம் கதம். கிம் பன தந்தி சே? அயம் த⁴ம்மோ ஸுதோதி. அயம் பனேத்தா²தி⁴ப்பாயோ – ஆகாரத்தே² ஏவம்-ஸத்³தே³ ‘‘ஏகேனாகாரேனா’’தி யோ ஆகாரோ வுத்தோ, ஸோ அத்த²தோ ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாணவீதி²யா நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்திபா⁴வோயேவ, தேன ச ததா³ரம்மணபூ⁴தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸேவ ஸவனம் கதம், ந அஞ்ஞந்தி. ஏவம் ஸவனகிரியாய கரணகத்துகம்மவிஸேஸோ இமிஸ்ஸா யோஜனாய த³ஸ்ஸிதோ.

அஞ்ஞம்பி யோஜனமாஹ ‘‘ததா²’’திஆதி³னா. நித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா நித³ஸ்ஸனேன ச நித³ஸ்ஸிதப்³ப³ஸ்ஸாவினாபா⁴வதோ ‘‘ஏவந்தி நித³ஸ்ஸிதப்³ப³ப்பகாஸன’’ந்தி வுத்தம். இமினா ஹி தத³வினாபா⁴வதோ ஏவம்ஸத்³தே³ன ஸகலம்பி ஸுத்தம் பச்சாமட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸேதி, ஸுதஸத்³த³ஸ்ஸ கிரியாபரத்தா, ஸவனகிரியாய ச ஸாதா⁴ரணவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴படிப³த்³த⁴த்தா தஸ்மிஞ்ச விஞ்ஞாணப்பப³ந்தே⁴ புக்³க³லவோஹாரோதி வுத்தம் ‘‘புக்³க³லகிச்சப்பகாஸன’’ந்தி. ஸாதா⁴ரணவிஞ்ஞாணப்பப³ந்தோ⁴ ஹி பண்ணத்தியா இத⁴ புக்³க³லோ நாம, ஸவனகிரியா பன தஸ்ஸ கிச்சம் நாம. ந ஹி புக்³க³லவோஹாரரஹிதே த⁴ம்மப்பப³ந்தே⁴ ஸவனகிரியா லப்³ப⁴தி வோஹாரவிஸயத்தா தஸ்ஸா கிரியாயாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘இத³’’ந்திஆதி³ பிண்ட³த்த²த³ஸ்ஸனம் மயாதி யதா²வுத்தவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴ஸங்கா²தபுக்³க³லபூ⁴தேன மயா. ஸுதந்தி ஸவனகிரியாஸங்கா²தேன புக்³க³லகிச்சேன யோஜிதம், இமிஸ்ஸா பன யோஜனாய புக்³க³லப்³யாபாரவிஸயஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ, புக்³க³லப்³யாபாரஸ்ஸ ச நித³ஸ்ஸனம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா புரிமயோஜனாய அஞ்ஞதா²பி அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா²’’திஆதி³ வுத்தம். சித்தஸந்தானஸ்ஸாதி யதா²வுத்தவிஞ்ஞாணப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ. நானாகாரப்பவத்தியாதி நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தியா. நானப்பகாரம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ க³ஹணம், நானப்பகாரஸ்ஸ வா அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ க³ஹணம் ததா², ததோயேவ ஸா ‘‘ஆகாரபஞ்ஞத்தீ’’தி வுத்தாதி ததே³வத்த²ம் ஸமத்தே²தி ‘‘ஏவந்தி ஹீ’’திஆதி³னா. ஆகாரபஞ்ஞத்தீதி ச உபாதா³பஞ்ஞத்தியேவ, த⁴ம்மானம் பன பவத்திஆகாரமுபாதா³ய பஞ்ஞத்தத்தா தத³ஞ்ஞாய உபாதா³பஞ்ஞத்தியா விஸேஸனத்த²ம் ‘‘ஆகாரபஞ்ஞத்தீ’’தி வுத்தா விஸயனித்³தே³ஸோதி உப்பத்திட்டா²னனித்³தே³ஸோ. ஸோதப்³ப³பூ⁴தோ ஹி த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாகத்துபூ⁴தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்திட்டா²னம் கிரியாய கத்துகம்மட்ட²த்தா தப்³ப³ஸேன ச ததா³தா⁴ரஸ்ஸாபி த³ப்³ப³ஸ்ஸ ஆதா⁴ரபா⁴வஸ்ஸ இச்சி²தத்தா, இத⁴ பன கிரியாய கத்துபவத்திட்டா²னபா⁴வோ இச்சி²தோதி கம்மமேவ ஆதா⁴ரவஸேன வுத்தம், தேனாஹ ‘‘கத்து விஸயக்³க³ஹணஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி, ஆரம்மணமேவ வா விஸயோ. ஆரம்மணஞ்ஹி ததா³ரம்மணிகஸ்ஸ பவத்திட்டா²னம். ஏவம்பி ஹி அத்தோ² ஸுவிஞ்ஞேய்யதரோ ஹோதி. யதா²வுத்தவசனே பிண்ட³த்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏத்தாவதா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏத்தாவதா ஏத்தகேன யதா²வுத்தத்தே²ன பத³த்தயேன, கதம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. நானாகாரப்பவத்தேனாதி நானப்பகாரேன ஆரம்மணே பவத்தேன. சித்தஸந்தானேனாதி யதா²வுத்தவிஞ்ஞாணவீதி²ஸங்கா²தேன சித்தப்பப³ந்தே⁴ன. க³ஹணஸத்³தே³ சேதம் கரணம். சித்தஸந்தானவினிமுத்தஸ்ஸ கஸ்ஸசி கத்து பரமத்த²தோ அபா⁴வேபி ஸத்³த³வோஹாரேன பு³த்³தி⁴பரிகப்பிதபே⁴த³வசனிச்சா²ய சித்தஸந்தானதோ அஞ்ஞமிவ தம்ஸமங்கி³ம் கத்வா அபே⁴தே³பி பே⁴த³வோஹாரேன ‘‘சித்தஸந்தானேன தம்ஸமங்கி³னோ’’தி வுத்தம். வோஹாரவிஸயோ ஹி ஸத்³தோ³ நேகந்தபரமத்தி²கோதி (காரகரூபஸித்³தி⁴யம் யோ காரேதி ஸஹேதுஸுத்தம் பஸ்ஸிதப்³ப³ம்) ஸவனகிரியாவிஸயோபி ஸோதப்³ப³த⁴ம்மோ ஸவனகிரியாவஸேன பவத்தசித்தஸந்தானஸ்ஸ இத⁴ பரமத்த²தோ கத்துபா⁴வதோ தஸ்ஸ விஸயோயேவாதி வுத்தம் ‘‘கத்து விஸயக்³க³ஹணஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி.

அபிச ஸவனவஸேன சித்தப்பவத்தியா ஏவ ஸவனகிரியாபா⁴வதோ தம்வஸேன தத³ஞ்ஞனாமரூபத⁴ம்மஸமுதா³யபூ⁴தஸ்ஸ தம்கிரியாகத்து ச விஸயோ ஹோதீதி கத்வா ததா² வுத்தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – புரிமனயே ஸவனகிரியா, தக்கத்தா ச பரமத்த²தோ ததா²பவத்தசித்தஸந்தானமேவ, தஸ்மா கிரியாவிஸயோபி ‘‘கத்து விஸயோ’’தி வுத்தோ. பச்சி²மனயே பன ததா²பவத்தசித்தஸந்தானம் கிரியா, தத³ஞ்ஞத⁴ம்மஸமுதா³யோ பன கத்தா, தஸ்மா காமம் ஏகந்ததோ கிரியாவிஸயோயேவேஸ த⁴ம்மோ, ததா²பி கிரியாவஸேன ‘‘தப்³ப³ந்தகத்து விஸயோ’’தி வுத்தோதி. தம்ஸமங்கி³னோதி தேன சித்தஸந்தானேன ஸமங்கி³னோ. கத்தூதி கத்தாரஸ்ஸ. விஸயோதி ஆரம்மணவஸேன பவத்திட்டா²னம், ஆரம்மணமேவ வா. ஸுதாகாரஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ ஸம்மா நிச்சி²தபா⁴வதோ ‘‘க³ஹணஸன்னிட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம்.

அபரோ நயோ – யஸ்ஸ…பே… ஆகாரபஞ்ஞத்தீதி ஆகாரத்தே²ன ஏவம்-ஸத்³தே³ன யோஜனம் கத்வா ததே³வ அவதா⁴ரணத்த²ம்பி க³ஹேத்வா இமஸ்மிம்யேவ நயே யோஜேதும் ‘‘க³ஹணம் கதம்’’ இச்சேவ அவத்வா ‘‘க³ஹணஸன்னிட்டா²னம் கத’’ந்தி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அவதா⁴ரணேன ஹி ஸன்னிட்டா²னமிதா⁴தி⁴ப்பேதம், தஸ்மா ‘‘ஏத்தாவதா’’திஆதி³னா அவதா⁴ரணத்த²ம்பி ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா அயமேவ யோஜனா கதாதி த³ஸ்ஸேதீதி வேதி³தப்³ப³ம், இமிஸ்ஸா பன யோஜனாய க³ஹணாகாரகா³ஹகதப்³பி³ஸயவிஸேஸனித³ஸ்ஸனம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அஞ்ஞம்பி யோஜனமாஹ ‘‘அத² வா’’திஆதி³னா. புப்³பே³ அத்தனா ஸுதானம் நானாவிஹிதானம் ஸுத்தஸங்கா²தானம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனானம் உபதா⁴ரிதரூபஸ்ஸ ஆகாரஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனஸ்ஸ, அவதா⁴ரணஸ்ஸ வா பகாஸனஸபா⁴வோ ஏவம்-ஸத்³தோ³தி ததா³காராதி³பூ⁴தஸ்ஸ உபதா⁴ரணஸ்ஸ புக்³க³லபஞ்ஞத்தியா உபாதா³னபூ⁴தத⁴ம்மப்பப³ந்த⁴ப்³யாபாரதாய ‘‘புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி வுத்தம் அத்தனா ஸுதானஞ்ஹி அத்த²ப்³யஞ்ஜனானம் புன உபதா⁴ரணம் ஆகாராதி³த்தயம், தஞ்ச ஏவம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ². ஸோ பன யம் த⁴ம்மப்பப³ந்த⁴ம் உபாதா³ய புக்³க³லபஞ்ஞத்தி பவத்தா, தஸ்ஸ ப்³யாபாரபூ⁴தம் கிச்சமேவ, தஸ்மா ஏவம்-ஸத்³தே³ன புக்³க³லகிச்சம் நித்³தி³ஸீயதீதி. காமம் ஸவனகிரியா புக்³க³லப்³யாபாரோபி அவிஸேஸேன, ததா²பி விஸேஸதோ விஞ்ஞாணப்³யாபாரோவாதி வுத்தம் ‘‘விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ததா² ஹி புக்³க³லவாதீ³னம்பி ஸவனகிரியா விஞ்ஞாணனிரபேக்கா² நத்தி² ஸவனாதீ³னம் விஸேஸதோ விஞ்ஞாணப்³யாபாரபா⁴வேன இச்சி²தத்தா. மேதி ஸத்³த³ப்பவத்தியா ஏகந்தேனேவ ஸத்தவிஸயத்தா, விஞ்ஞாணகிச்சஸ்ஸ ச ஸத்தவிஞ்ஞாணானமபே⁴த³கரணவஸேன தத்தே²வ ஸமோத³ஹிதப்³ப³தோ ‘‘உப⁴யகிச்சயுத்தபுக்³க³லனித்³தே³ஸோ’’தி வுத்தம். ‘‘அய’’ந்திஆதி³ தப்பாகடீகரணம். ஏத்த² ஹி ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³னாதி ஏவம்-ஸத்³தே³ன நித்³தி³ட்ட²ம் புக்³க³லகிச்சம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், தம் பன புக்³க³லஸ்ஸ ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கீ³பா⁴வேன புக்³க³லகிச்சம் நாமாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘புக்³க³லகிச்சஸமங்கி³னா’’தி அவத்வா ‘‘ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³னா’’தி ஆஹ, தஸ்மா ‘‘புக்³க³லகிச்ச’’ந்தி நித்³தி³ட்ட²ஸவனகிச்சவதா விஞ்ஞாணேன ஸமங்கி³னாதி அத்தோ². விஞ்ஞாணவஸேன, லத்³த⁴ஸவனகிச்சவோஹாரேனாதி ச ஸுதஸத்³தே³ன நித்³தி³ட்ட²ம் விஞ்ஞாணகிச்சம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸவனமேவ கிச்சம் யஸ்ஸாதி ததா². ஸவனகிச்சந்தி வோஹாரோ ஸவனகிச்சவோஹாரோ, லத்³தோ⁴ ஸோ யேனாதி ததா². லத்³த⁴ஸவனகிச்சவோஹாரேன விஞ்ஞாணஸங்கா²தேன வஸேன ஸாமத்தி²யேனாதி அத்தோ². அயம் பன ஸம்ப³ந்தோ⁴ – ஸவனகிச்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³னா புக்³க³லேன மயா லத்³த⁴ஸவனகிச்சவோஹாரேன விஞ்ஞாணவஸேன கரணபூ⁴தேன ஸுதந்தி.

அபிச ‘‘ஏவ’’ந்தி ஸத்³த³ஸ்ஸத்தோ² அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி, ‘‘ஸுத’’ந்தி ஸத்³த³ஸ்ஸத்தோ² விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தி, தஸ்மா தே ததா²ரூபபஞ்ஞத்தி உபாதா³னபூ⁴தபுக்³க³லப்³யாபாரபா⁴வேனேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஏவந்தி புக்³க³லகிச்சனித்³தே³ஸோ. ஸுதந்தி விஞ்ஞாணகிச்சனித்³தே³ஸோ’’தி. ந ஹி பரமத்த²தோயேவ நியமியமானே ஸதி புக்³க³லகிச்சவிஞ்ஞாணகிச்சவஸேன அயம் விபா⁴கோ³ லப்³ப⁴தீதி. இமிஸ்ஸா பன யோஜனாய கத்துப்³யாபாரகரணப்³யாபாரகத்துனித்³தே³ஸோ கதோதி வேதி³தப்³போ³.

ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ஸத்³தா³தி⁴க³மனீயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞத்திமுகே²னேவ படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா, ஸப்³பா³ஸஞ்ச பஞ்ஞத்தீனம் விஜ்ஜமானாதி³வஸேன ச²ஸு பஞ்ஞத்திபே⁴தே³ஸு அந்தோக³த⁴த்தா தாஸு ‘‘ஏவ’’ந்திஆதீ³னம் பஞ்ஞத்தீனம் ஸரூபம் நித்³தா⁴ரேத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏவந்தி சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘ஏவ’’ந்தி ச ‘‘மே’’தி ச வுச்சமானஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஆகாராதி³பூ⁴தஸ்ஸ த⁴ம்மானம் அஸல்லக்க²ணபா⁴வதோ அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்திபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேனாதி ச பூ⁴தத்த²உத்தமத்த²வஸேனாதி அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யோ மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தத்தோ², அனுஸ்ஸவாதீ³ஹி க³ஹேதப்³போ³ விய அனுத்தமத்தோ² ச ந ஹோதி, ஸோ ரூபஸத்³தா³தி³ஸபா⁴வோ, ருப்பனானுப⁴வனாதி³ஸபா⁴வோ வா அத்தோ² ‘‘ஸச்சிகட்டோ², பரமத்தோ²’’தி ச வுச்சதி, ‘‘ஏவம் மே’’தி பதா³னம் பன அத்தோ² அபூ⁴தத்தா, அனுத்தமத்தா ச ந ததா² வுச்சதி, தஸ்மா பூ⁴தத்த²உத்தமத்த²ஸங்கா²தேன ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேன விஸேஸனபூ⁴தேன அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தியேவாதி. ஏதேன ச விஸேஸனேன பா³லஜனேஹி ‘‘அத்தீ²’’தி பரிகப்பிதம் பஞ்ஞத்திமத்தம் நிவத்தேதி. ததே³வத்த²ம் பாகடம் கரோதி, ஹேதுனா வா ஸாதே⁴தி ‘‘கிஞ்ஹேத்த² த’’ந்திஆதி³னா. யம் த⁴ம்மஜாதம், அத்த²ஜாதம் வா ‘‘ஏவ’’ந்தி வா ‘‘மே’’தி வா நித்³தே³ஸம் லபே⁴த², தம் ஏத்த² ரூபப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மஸமுதா³யே, ‘‘ஏவம் மே’’தி பதா³னம் வா அத்தே². பரமத்த²தோ ந அத்தீ²தி யோஜனா. ரூபப²ஸ்ஸாதி³பா⁴வேன நித்³தி³ட்டோ² பரமத்த²தோ ஏத்த² அத்தே²வ, ‘‘ஏவம் மே’’தி பன நித்³தி³ட்டோ² நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுதந்தி பன ஸத்³தா³யதனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘விஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தீ’’தி. ‘‘ஸச்சிகட்ட²பரமத்த²வஸேனா’’தி சேத்த² அதி⁴காரோ. ‘‘யஞ்ஹீ’’திஆதி³ தப்பாகடீகரணம், ஹேதுத³ஸ்ஸனம் வா. யம் தம் ஸத்³தா³யதனம் ஸோதேன ஸோதத்³வாரேன, தன்னிஸ்ஸிதவிஞ்ஞாணேன வா உபலத்³த⁴ம் அதி⁴க³மிதப்³ப³ந்தி அத்தோ². தேன ஹி ஸத்³தா³யதனமித⁴ க³ஹிதம் கம்மஸாத⁴னேனாதி த³ஸ்ஸேதி.

ஏவம் அட்ட²கதா²னயேன பஞ்ஞத்திஸரூபம் நித்³தா⁴ரேத்வா இதா³னி அட்ட²கதா²முத்தகேனாபி நயேன வுத்தேஸு ச²ஸு பஞ்ஞத்திபே⁴தே³ஸு ‘‘ஏவ’’ந்திஆதீ³னம் பஞ்ஞத்தீனம் ஸரூபம் நித்³தா⁴ரேந்தோ ‘‘ததா²’’திஆதி³மாஹ. உபாதா³பஞ்ஞத்தி ஆத³யோ ஹி போராணட்ட²கதா²தோ முத்தா ஸங்க³ஹகாரேனேவ ஆசரியேன வுத்தா. வித்தா²ரோ அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²ய க³ஹேதப்³போ³. தம் தந்தி தம் தம் த⁴ம்மஜாதம், ஸோதபத²மாக³தே த⁴ம்மே உபாதா³ய தேஸம் உபதா⁴ரிதாகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணஸ்ஸ பச்சாமஸனவஸேன ஏவந்தி ச ஸஸந்ததிபரியாபன்னே க²ந்தே⁴ உபாதா³ய மேதி ச வத்தப்³ப³த்தாதி அத்தோ². ரூபவேத³னாதி³பே⁴தே³ஹி த⁴ம்மே உபாதா³ய நிஸ்ஸாய காரணம் கத்வா பஞ்ஞத்தி உபாதா³பஞ்ஞத்தி யதா² ‘‘தானி தானி அங்கா³னி உபாதா³ய ரதோ² கே³ஹம், தே தே ரூபரஸாத³யோ உபாதா³ய க⁴டோ படோ, சந்தி³மஸூரியபரிவத்தாத³யோ உபாதா³ய காலோ தி³ஸா’’திஆதி³. பஞ்ஞபேதப்³ப³ட்டே²ன சேஸா பஞ்ஞத்தி நாம, ந பஞ்ஞாபனட்டே²ன. யா பன தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞாபனா, அயம் அவிஜ்ஜமானபஞ்ஞத்தியேவ. தி³ட்டா²தீ³னிஉபனிதா⁴ய வத்தப்³ப³தோதி தி³ட்ட²முதவிஞ்ஞாதே உபனிதா⁴ய உபத்த²ம்ப⁴ம் கத்வா அபேக்கி²த்வா வத்தப்³ப³த்தா. தி³ட்டா²தி³ஸபா⁴வவிரஹிதே ஸத்³தா³யதனே வத்தமானோபி ஹி ஸுதவோஹாரோ ‘‘து³தியம் ததிய’’ந்திஆதி³கோ விய பட²மாதீ³னி தி³ட்ட²முதவிஞ்ஞாதே அபேக்கி²த்வா பவத்தோ ‘‘உபனிதா⁴பஞ்ஞதீ’’தி வுச்சதே. ஸா பனேஸா அனேகவிதா⁴ தத³ஞ்ஞபேக்கூ²பனிதா⁴ ஹத்த²க³தூபனிதா⁴ ஸம்பயுத்தூபனிதா⁴ஸமாரோபிதூபனிதா⁴ அவிதூ³ரக³தூபனிதா⁴ படிபா⁴கூ³பனிதா⁴ தப்³ப³ஹுலூபனிதா⁴தப்³பி³ஸிட்டூ²பனிதா⁴’’திஆதி³னா. தாஸு அயம் ‘‘து³தியம் ததிய’’ந்திஆதி³கா விய பட²மாதீ³னம் தி³ட்டா²தீ³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞமபேக்கி²த்வா வுத்தத்தா தத³ஞ்ஞபேக்கூ²பனிதா⁴பஞ்ஞத்தி நாம.

ஏவம் பஞ்ஞத்தியாபி அத்தா²தி⁴க³மனீயதாஸங்கா²தம் த³ஸ்ஸேதப்³ப³த்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸத்³த³ஸாமத்தி²யேன தீ³பேதப்³ப³மத்த²ம் நித்³தா⁴ரேத்வா தீ³பேந்தோ ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³மாஹ. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் வசனத்தயே. ச-ஸத்³தோ³ உபன்யாஸோ அத்த²ந்தரம் ஆரபி⁴துகாமேன யோஜிதத்தா. ‘‘ஸுத’’ந்தி வுத்தே அஸுதம் ந ஹோதீதி பகாஸிதோயமத்தோ², தஸ்மா ததா² ஸுத-ஸத்³தே³ன பகாஸிதா அத்தனா படிவித்³த⁴ஸுத்தஸ்ஸ பகாரவிஸேஸா ‘‘ஏவ’’ந்தி தே²ரேன பச்சாமட்டா²தி தேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன அஸம்மோஹோ தீ³பிதோ நாம, தேனாஹ ‘‘ஏவந்தி வசனேன அஸம்மோஹம் தீ³பேதீ’’தி. அஸம்மோஹந்தி ச யதா²ஸுதே ஸுத்தே அஸம்மோஹம். ததே³வ யுத்தியா, ப்³யதிரேகேன ச ஸமத்தே²ஹி ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³னா வக்க²மானஞ்ச ஸுத்தம் நானப்பகாரம் து³ப்படிவித்³த⁴ஞ்ச. ஏவம் நானப்பகாரே து³ப்படிவித்³தே⁴ ஸுத்தே கத²ம் ஸம்மூள்ஹோ நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸமத்தோ² ப⁴விஸ்ஸதி. இமாய யுத்தியா, இமினா ச ப்³யதிரேகேன தே²ரஸ்ஸ தத்த² அஸம்மூள்ஹபா⁴வஸங்கா²தோ தீ³பேதப்³போ³ அத்தோ² விஞ்ஞாயதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஏவமீதி³ஸேஸு யதா²ரஹம். ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதாகாரஸ்ஸ யாதா²வதோ உபரி தே²ரேன த³ஸ்ஸியமானத்தா ‘‘ஸுத்தஸ்ஸ அஸம்மோஸம் தீ³பேதீ’’தி வுத்தம். காலந்தரேனாதி ஸுதகாலதோ அபரேன காலேன. யஸ்ஸ…பே… படிஜானாதி, தே²ரஸ்ஸ பன ஸுவண்ணபா⁴ஜனே பக்கி²த்தஸீஹவஸா விய அனஸ்ஸமானம் அஸம்முட்ட²ம் திட்ட²தி, தஸ்மா ஸோ ஏவம் படிஜானாதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஏவம் தீ³பிதேன பன அத்தே²ன கிம் பகாஸிதந்தி ஆஹ ‘‘இச்சஸ்ஸா’’திஆதி³. தத்த² இச்சஸ்ஸாதி இதி அஸ்ஸ, தஸ்மா அஸம்மோஹஸ்ஸ, அஸம்மோஸஸ்ஸ ச தீ³பிதத்தா அஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸபஞ்ஞாஸித்³தீ⁴திஆதி³னா ஸம்ப³ந்தோ⁴. அஸம்மோஹேனாதி ஸம்மோஹாபா⁴வேன. பஞ்ஞாவஜ்ஜிதஸமாதி⁴ஆதி³த⁴ம்மஜாதேன தம்ஸம்பயுத்தாய பஞ்ஞாய ஸித்³தி⁴ ஸஹஜாதாதி³ஸத்தியா ஸிஜ்ஜ²னதோ. ஸம்மோஹபடிபக்கே²ன வா பஞ்ஞாஸங்கா²தேன த⁴ம்மஜாதேன. ஸவனகாலஸம்பூ⁴தாய ஹி பஞ்ஞாய தது³த்தரிகாலபஞ்ஞாஸித்³தி⁴ உபனிஸ்ஸயாதி³கோடியா ஸிஜ்ஜ²னதோ. இதரத்தா²பி யதா²ரஹம் நயோ நேதப்³போ³.

ஏவம் பகாஸிதேன பன அத்தே²ன கிம் விபா⁴விதந்தி ஆஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. தத்தா²தி தேஸு து³ப்³பி³தே⁴ஸு த⁴ம்மேஸு. ப்³யஞ்ஜனானம் படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ ஆகாரோ நாதிக³ம்பீ⁴ரோ, யதா²ஸுததா⁴ரணமேவ தத்த² கரணீயம், தஸ்மா தத்த² ஸதியா ப்³யாபாரோ அதி⁴கோ, பஞ்ஞா பன கு³ணீபூ⁴தாதி வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாயா’’திஆதி³. பஞ்ஞாய புப்³ப³ங்க³மா பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாதி ஹி நிப்³ப³சனம், புப்³ப³ங்க³மதா சேத்த² பதா⁴னபா⁴வோ ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 1) விய. அபிச யதா² சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஸு ஆவஜ்ஜனாத³யோ புப்³ப³ங்க³மா ஸமானாபி ததா³ரம்மணஸ்ஸ அவிஜானனதோ அப்பதா⁴னபூ⁴தா, ஏவம் புப்³ப³ங்க³மாயபி அப்பதா⁴னத்தே ஸதி பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மா ஏதிஸ்ஸாதி நிப்³ப³சனம்பி யுஜ்ஜதி. புப்³ப³ங்க³மதா சேத்த² புரேசாரிபா⁴வோ. இதி ஸஹஜாதபுப்³ப³ங்க³மோ புரேஜாதபுப்³ப³ங்க³மோதி து³விதோ⁴பி புப்³ப³ங்க³மோ இத⁴ ஸம்ப⁴வதி, யதா² சேத்த², ஏவம் ஸதி ‘‘புப்³ப³ங்க³மாயா’’தி ஏத்தா²பி யதா²ஸம்ப⁴வமேஸ நயோ வேதி³தப்³போ³. ஏவம் விபா⁴விதேன ஸமத்த²தாவசனேன கிமனுபா⁴விதந்தி ஆஹ ‘‘தது³ப⁴யஸமத்த²தாயோகே³னா’’திஆதி³. தத்த² அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸாதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனேன பரிபுண்ணஸ்ஸ, ஸங்காஸனாதீ³ஹி வா ச²ஹி அத்த²பதே³ஹி, அக்க²ராதீ³ஹி ச ச²ஹி ப்³யஞ்ஜனபதே³ஹி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ, அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸங்கா²தேன வா ரஸேன ஸாது³ரஸஸ்ஸ. பரியத்தித⁴ம்மோயேவ நவலோகுத்தரரதனஸன்னிதா⁴னதோ ஸத்தவித⁴ஸ்ஸ, த³ஸவித⁴ஸ்ஸ வா ரதனஸ்ஸ ஸன்னிதா⁴னோ கோஸோ வியாதி த⁴ம்மகோஸோ, ததா² த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரோ, தத்த² நியுத்தோதி த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகோ. அத² வா நானாராஜப⁴ண்ட³ரக்க²கோ ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ வியாதி ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, த⁴ம்மஸ்ஸ அனுரக்க²கோ ப⁴ண்டா³கா³ரிகோதி தமேவ ஸதி³ஸதாகாரணத³ஸ்ஸனேன விஸேஸேத்வா ‘‘த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகோ’’தி வுத்தோ. யதா²ஹ –

‘‘ப³ஹுஸ்ஸுதோ த⁴ம்மத⁴ரோ, ஸப்³ப³பாடீ² ச ஸாஸனே;

ஆனந்தோ³ நாம நாமேன, த⁴ம்மாரக்கோ² தவம் முனே’’தி. (அப. 1.542);

அஞ்ஞதா²பி தீ³பேதப்³ப³மத்த²ம் தீ³பேதி ‘‘அபரோ நயோ’’திஆதி³னா, ஏவம் ஸத்³தே³ன வுச்சமானானம் ஆகாரனித³ஸ்ஸனாவதா⁴ரணத்தா²னம் அவிபரீதஸத்³த⁴ம்மவிஸயத்தா தப்³பி³ஸயேஹி தேஹி அத்தே²ஹி யோனிஸோ மனஸிகாரஸ்ஸ தீ³பனம் யுத்தந்தி வுத்தம் ‘‘யோனி…பே… தீ³பேதீ’’தி. ‘‘அயோனிஸோ’’திஆதி³னா ப்³யதிரேகேன ஞாபகஹேதுத³ஸ்ஸனம். தத்த² கத்த²சி ஹி-ஸத்³தோ³ தி³ஸ்ஸதி, ஸோ காரணே, கஸ்மாதி அத்தோ², இமினா வசனேனேவ யோனிஸோ மனஸிகரோதோ நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸம்ப⁴வதோ அக்³கி³ விய தூ⁴மேன காரியேன காரணபூ⁴தோ ஸோ விஞ்ஞாயதீதி தத³ன்வயம்பி அத்தா²பத்தியா த³ஸ்ஸேதி. ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த² யதா²ரஹம். ‘‘ப்³ரஹ்மஜாலம் ஆவுஸோ கத்த² பா⁴ஸித’’ந்திஆதி³ புச்சா²வஸேன அது⁴னா பகரணப்பத்தஸ்ஸ வக்க²மானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ‘‘ஸுத’’ந்தி பதே³ன வுச்சமானம் ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸவனம் ஸமாதா⁴னமந்தரேன ந ஸம்ப⁴வதீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘அவிக்கே²பம் தீ³பேதீ’’தி. ‘‘விக்கி²த்தசித்தஸ்ஸா’’திஆதி³னா ப்³யதிரேககாரணேன ஞாபகஹேதும் த³ஸ்ஸேத்வா ததே³வ ஸமத்தே²தி ‘‘ததா² ஹீ’’திஆதி³னா. ஸப்³ப³ஸம்பத்தியாதி ஸப்³பே³ன அத்த²ப்³யஞ்ஜனதே³ஸகபயோஜனாதி³னா ஸம்பத்தியா. கிம் இமினா பகாஸிதந்தி ஆஹ ‘‘யோனிஸோ மனஸிகாரேன சேத்தா²’’திஆதி³. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் த⁴ம்மத்³வயே. ‘‘ந ஹி விக்கி²த்தசித்தோ’’திஆதி³னா காரணபூ⁴தேன அவிக்கே²பேன, ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயேன ச ப²லபூ⁴தஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஸித்³தி⁴யா ஏவ ஸமத்த²னம் வுத்தம், அவிக்கே²பேன பன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸ்ஸ ஸித்³தி⁴யா ஸமத்த²னம் ந வுத்தம். கஸ்மாதி சே? விக்கி²த்தசித்தானம் ஸப்புரிஸே பயிருபாஸனாபா⁴வஸ்ஸ அத்த²தோ ஸித்³த⁴த்தா. அத்த²வஸேனேவ ஹி ஸோ பாகடோதி ந வுத்தோ.

ஏத்தா²ஹ – யதா² யோனிஸோ மனஸிகாரேன ப²லபூ⁴தேன அத்தஸம்மாபணிதி⁴புப்³பே³கதபுஞ்ஞதானம் காரணபூ⁴தானம் ஸித்³தி⁴ வுத்தா தத³வினாபா⁴வதோ, ஏவம் அவிக்கே²பேன ப²லபூ⁴தேன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயானம் காரணபூ⁴தானம் ஸித்³தி⁴ வத்தப்³பா³ ஸியா அஸ்ஸுதவதோ, ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயவிரஹிதஸ்ஸ ச தத³பா⁴வதோ. ஏவம் ஸந்தேபி ‘‘ந ஹி விக்கி²த்தசித்தோ’’திஆதி³ஸமத்த²னவசனேன அவிக்கே²பேன, ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயேன ச காரணபூ⁴தேன ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸேவ ப²லபூ⁴தஸ்ஸ ஸித்³தி⁴ வுத்தா, கஸ்மா பனேவம் வுத்தாதி? வுச்சதே – அதி⁴ப்பாயந்தரஸம்ப⁴வதோ ஹி ததா² ஸித்³தி⁴ வுத்தா. அயம் பனேத்தா²தி⁴ப்பாயோ – ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயா ந ஏகந்தேன அவிக்கே²பஸ்ஸ காரணம் பா³ஹிரகாரணத்தா, அவிக்கே²போ பன ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயோ விய ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ ஏகந்தகாரணம் அஜ்ஜ²த்திககாரணத்தா, தஸ்மா ஏகந்தகாரணே ஹோந்தே கிமத்தி²யா அனேகந்தகாரணம் பதி ப²லபா⁴வபரிகப்பனாதி ததா²யேவேதஸ்ஸ ஸித்³தி⁴ வுத்தாதி. ஏத்த² ச பட²மம் ப²லேன காரணஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் நதீ³பூரேன விய உபரி வுட்டி²ஸப்³பா⁴வஸ்ஸ, து³தியம் காரணேன ப²லஸ்ஸ ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனம் ஏகந்தவஸ்ஸினா விய மேக⁴வுட்டா²னேன வுட்டி²பவத்தியா.

‘‘அபரோ நயோ’’திஆதி³னா அஞ்ஞதா²பி தீ³பேதப்³ப³த்த²மாஹ, யஸ்மா ந ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏவந்தி…பே… நானாகாரனித்³தே³ஸோதி ஹேட்டா² வுத்தம், ஸோ ச ஆகாரோதி ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாணவீதி²ஸங்கா²தஸ்ஸ சித்தஸந்தானஸ்ஸ நானாகாரேன ஆரம்மணே பவத்தியா நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணஸங்கா²தோ ஸோ ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ அத்த²ப்³யஞ்ஜனப்பபே⁴த³பரிச்சே²த³வஸேன ஸகலஸாஸனஸம்பத்திஓகா³ஹனாகாரோ. ஏவம் ப⁴த்³த³கோதி நிரவஸேஸபரஹிதபாரிபூரிபா⁴வகாரணத்தா ஏவம் யதா²வுத்தேன நானத்த²ப்³யஞ்ஜனக்³க³ஹணேன ஸுந்த³ரோ ஸேட்டோ², ஸமாஸபத³ம் வா ஏதம் ஏவம் ஈதி³ஸோ ப⁴த்³தோ³ யஸ்ஸாதி கத்வா. ந பணிஹிதோ அப்பணிஹிதோ, ஸம்மா அப்பணி ஹிதோ அத்தா யஸ்ஸாதி ததா², தஸ்ஸ. பச்சி²மசக்கத்³வயஸம்பத்திந்தி அத்தஸம்மாபணிதி⁴புப்³பே³கதபுஞ்ஞதாஸங்கா²தகு³ணத்³வயஸம்பத்திம். கு³ணஸ்ஸேவ ஹி அபராபரவுத்தியா பவத்தனட்டே²ன சக்கபா⁴வோ. சரந்தி வா ஏதேன ஸத்தா ஸம்பத்திப⁴வம், ஸம்பத்திப⁴வேஸூதி வா சக்கம். யம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘சத்தாரிமானி பி⁴க்க²வே, சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமனுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் வத்ததீ’’திஆதி³ (அ. நி. 4.31) பச்சி²மபா⁴வோ சேத்த² தே³ஸனாக்கமவஸேனேவ. புரிமசக்கத்³வயஸம்பத்திந்தி பதிரூபதே³ஸவாஸஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸங்கா²தகு³ணத்³வயஸம்பத்திம். ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. தஸ்மாதி புரிமகாரணம் புரிமஸ்ஸேவாதி இத⁴ காரணமாஹ ‘‘ந ஹீ’’திஆதி³னா.

தேன கிம் பகாஸிதந்தி ஆஹ ‘‘இச்சஸ்ஸா’’திஆதி³. இதி இமாய சதுசக்கஸம்பத்தியா காரணபூ⁴தாய. அஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ. பச்சி²மசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யாதி பச்சி²மசக்கத்³வயஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வேன ஸித்³தி⁴யா. ஆஸயஸுத்³தீ⁴தி விபஸ்ஸனாஞாணஸங்கா²தாய அனுலோமிகக²ந்தியா, கம்மஸ்ஸகதாஞாண-மக்³க³ஞாணஸங்கா²தஸ்ஸ யதா²பூ⁴தஞாணஸ்ஸ சாதி து³வித⁴ஸ்ஸாபி ஆஸயஸ்ஸ அஸுத்³தி⁴ஹேதுபூ⁴தானம் கிலேஸானம் தூ³ரீபா⁴வேன ஸுத்³தி⁴. ததே³வ ஹி த்³வயம் விவட்டனிஸ்ஸிதானம் ஸுத்³த⁴ஸத்தானம் ஆஸயோ. ஸம்மாபணிஹிதத்தோ ஹி புப்³பே³ ச கதபுஞ்ஞோ ஸுத்³தா⁴ஸயோ ஹோதி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ஸம்மாபணிஹிதம் சித்தம், ஸேய்யஸோ நம் ததோ கரே’’தி, (த⁴. ப. 43) ‘‘கதபுஞ்ஞோஸி த்வம் ஆனந்த³, பதா⁴னமனுயுஞ்ஜ கி²ப்பம் ஹோஹிஸி அனாஸவோ’’தி (தீ³. நி. 2.207) ச. கேசி பன ‘‘கத்துகம்யதாச²ந்தோ³ ஆஸயோ’’தி வத³ந்தி, தத³யுத்தமேவ ‘‘தாய ச ஆஸயஸுத்³தி⁴யா அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴’’தி வசனேன விரோத⁴தோ. ஏவம்பி மக்³க³ஞாணஸங்கா²தஸ்ஸ ஆஸயஸ்ஸ ஸுத்³தி⁴ ந யுத்தா தாய அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தி⁴யா அவத்தப்³ப³தோதி? நோ ந யுத்தோ புரிமஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ, பச்சி²மானம் மக்³கா³னம், ப²லானஞ்ச காரணபா⁴வதோ. பயோக³ஸுத்³தீ⁴தி யோனிஸோமனஸிகாரபுப்³ப³ங்க³மஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸவனபயோக³ஸ்ஸ விஸத³பா⁴வேன ஸுத்³தி⁴, ஸப்³ப³ஸ்ஸ வா காயவசீபயோக³ஸ்ஸ நித்³தோ³ஸபா⁴வேன ஸுத்³தி⁴. பதிரூபதே³ஸவாஸீ, ஹி ஸப்புரிஸஸேவீ ச யதா²வுத்தவிஸுத்³த⁴பயோகோ³ ஹோதி. ததா²விஸுத்³தே⁴ன யோனிஸோமனஸிகாரபுப்³ப³ங்க³மேன த⁴ம்மஸ்ஸவனபயோகே³ன, விப்படிஸாராபா⁴வாவஹேன ச காயவசீபயோகே³ன அவிக்கி²த்தசித்தோ பரியத்தியம் விஸாரதோ³ ஹோதி, ததா²பூ⁴தோ ச தே²ரோ, தேன விஞ்ஞாயதி புரிமசக்கத்³வயஸித்³தி⁴யா தே²ரஸ்ஸ பயோக³ஸுத்³தி⁴ ஸித்³தா⁴வாதி. தேன கிம் விபா⁴விதந்தி ஆஹ ‘‘தாய சா’’திஆதி³. அதி⁴க³மப்³யத்திஸித்³தீ⁴தி படிவேத⁴ஸங்கா²தே அதி⁴க³மே சே²கபா⁴வஸித்³தி⁴. அதி⁴க³மேதப்³ப³தோ ஹி படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³தோ படிவேதோ⁴ ‘‘அதி⁴க³மோ’’தி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தோ, ஆக³மோதி ச பரியத்தி ஆக³ச்ச²ந்தி அத்தத்த²பரத்தா²த³யோ ஏதேன, ஆபு⁴ஸோ வா க³மிதப்³போ³ ஞாதப்³போ³தி கத்வா.

தேன கிமனுபா⁴விதந்தி ஆஹ ‘‘இதீ’’திஆதி³. இதீதி ஏவம் வுத்தனயேன, தஸ்மா ஸித்³த⁴த்தாதி வா காரணனித்³தே³ஸோ. வசனந்தி நிதா³னவசனம் லோகதோ, த⁴ம்மதோ ச ஸித்³தா⁴ய உபமாய தமத்த²ம் ஞாபேதும் ‘‘அருணுக்³க³ம் வியா’’திஆதி³மாஹ. ‘‘உபமாய மிதே⁴கச்சே, அத்த²ம் ஜானந்தி பண்டி³தா’’தி (ஜா. 2.19.24) ஹி வுத்தம். அருணோதி ஸூரியஸ்ஸ உத³யதோ புப்³ப³பா⁴கே³ உட்டி²தரம்ஸி, தஸ்ஸ உக்³க³ம் உக்³க³மனம் உத³யதோ உத³யந்தஸ்ஸ உத³யாவாஸமுக்³க³ச்ச²தோ ஸூரியஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மம் புரேசரம் ப⁴விதும் அரஹதி வியாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஆக³மாதி⁴க³மப்³யத்தியா ஈதி³ஸஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ வுத்தனிதா³னவசனம் ப⁴க³வதோ வசனஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மம் ப⁴விதுமரஹதி, நிதா³னபா⁴வம் க³தம் ஹோதீதி இத³மத்த²ஜாதம் அனுபா⁴விதந்தி.

இதா³னி அபரம்பி புப்³பே³ வுத்தஸ்ஸ அஸம்மோஹாஸம்மோஸஸங்கா²தஸ்ஸ தீ³பேதப்³ப³ஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ தீ³பகேஹி ஏவம்-ஸத்³த³ ஸுத-ஸத்³தே³ஹி பகாஸேதப்³ப³மத்த²ம் பகாஸேந்தோ ‘‘அபரோ நயோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஹி ‘‘நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேன, ஸோதப்³ப³ப்பபே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேனா’’தி ச இமினா தேஹி ஸத்³தே³ஹி புப்³பே³ தீ³பிதம் அஸம்மோஹாஸம்மோஸஸங்கா²தம் தீ³பேதப்³ப³த்த²மாஹ அஸம்மோஹேன நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸ்ஸ, அஸம்மோஸேன ச ஸோதப்³ப³ப்பபே⁴த³படிவேத⁴ஸ்ஸ ஸிஜ்ஜ²னதோ. ‘‘அத்தனோ’’திஆதீ³ஹி பன பகாஸேதப்³ப³த்த²ம். தேன வுத்தம் ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன ‘‘நானப்பகாரபடிவேத⁴தீ³பகேனாதிஆதி³னா ஏவம்-ஸத்³த³ ஸுத-ஸத்³தா³னம் தே²ரஸ்ஸ அத்த²ப்³யஞ்ஜனேஸு அஸம்மோஹாஸம்மோஸதீ³பனதோ சதுபடிஸம்பி⁴தா³வஸேன அத்த²யோஜனம் த³ஸ்ஸேதீ’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.1). ஹேதுக³ப்³ப⁴ஞ்சேதம் பத³த்³வயம், நானப்பகாரபடிவேத⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ, ஸோதப்³ப³ப்பபே⁴த³-படிவேத⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ ச தீ³பேதப்³ப³த்த²ஸ்ஸ தீ³பகத்தாதி வுத்தம் ஹோதி. ஸந்தஸ்ஸ விஜ்ஜமானஸ்ஸ பா⁴வோ ஸப்³பா⁴வோ, அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஹி ஸம்பத்தியா ஸப்³பா⁴வோ ததா². ‘‘ஸம்ப⁴வ’’ந்திபி பாடோ², ஸம்ப⁴வனம் ஸம்ப⁴வோ, அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்தீனம் ஸம்ப⁴வோ ததா². ஏவம் இதரத்தா²பி. ‘‘ஸோதப்³ப³ப்பபே⁴த³படிவேத⁴தீ³பகேனா’’தி ஏதேன பன அயம் ஸுத-ஸத்³தோ³ ஏவம்-ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ, வக்க²மானாபேக்கா²ய வா ஸாமஞ்ஞேனேவ வுத்தேபி ஸோதப்³ப³த⁴ம்மவிஸேஸம் ஆமஸதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏத்த² ச ஸோதப்³ப³த⁴ம்மஸங்கா²தாய பாளியா நித³ஸ்ஸேதப்³பா³னம் பா⁴ஸிதத்த²பயோஜனத்தா²னம், தீஸு ச ஞாணேஸு பவத்தஞாணஸ்ஸ நானப்பகாரபா⁴வதோ தப்³பா⁴வபடிவேத⁴தீ³பகேன ஏவம்-ஸத்³தே³ன அத்த²படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வதீ³பனம் யுத்தம், ஸோதப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ பன அத்தா²தி⁴க³மஹேதுதோ, தம்வஸேன ச தத³வஸேஸஹேதுப்பபே⁴த³ஸ்ஸ க³ஹிதத்தா, நிருத்திபா⁴வதோ ச ஸோதப்³ப³ப்பபே⁴த³தீ³பகேன ஸுத-ஸத்³தே³ன த⁴ம்மனிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ஸம்பத்திஸப்³பா⁴வதீ³பனம் யுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ததே³வத்த²ஞ்ஹி ஞாபேதும் ‘‘அஸம்மோஹதீ³பகேன, அஸம்மோஸதீ³பகேனா’’தி ச அவத்வா ததா² வுத்தந்தி.

ஏவம் அஸம்மோஹாஸம்மோஸஸங்கா²தஸ்ஸ தீ³பேதப்³ப³ஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ தீ³பகேஹி ஏவம்-ஸத்³த³ ஸுத-ஸத்³தே³ஹி பகாஸேதப்³ப³மத்த²ம் பகாஸேத்வா இதா³னி யோனிஸோமனஸிகாராவிக்கே²பஸங்கா²தஸ்ஸ தீ³பேதப்³ப³ஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ தீ³பகேஹிபி தேஹி பகாஸேதப்³ப³மத்த²ம் பகாஸேந்தோ ‘‘ஏவந்தி சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஹி ‘‘ஏவந்தி…பே… பா⁴ஸமானோ, ஸுதந்தி இத³ம்…பே… பா⁴ஸமானோ’’தி ச இமினா தேஹி ஸத்³தே³ஹி புப்³பே³ தீ³பிதம் யோனிஸோமனஸிகாராவிக்கே²பஸங்கா²தம் தீ³பேதப்³ப³த்த²மாஹ, ‘‘ஏதே மயா’’திஆதீ³ஹி பன பகாஸேதப்³ப³த்த²ம் ஸவனயோக³தீ³பகந்தி ச அவிக்கே²பவஸேன ஸவனயோக³ஸ்ஸ ஸிஜ்ஜ²னதோ ததே³வ ஸந்தா⁴யாஹ. ததா² ஹி ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன வுத்தம் ‘‘ஸவனதா⁴ரணவசீபரிசரியா பரியத்தித⁴ம்மானம் விஸேஸேன ஸோதாவதா⁴ரணபடிப³த்³தா⁴தி தே அவிக்கே²பதீ³பகேன ஸுதஸத்³தே³ன யோஜேத்வா’’தி (தீ³. நி. டீ. 1.1). மனோதி³ட்டீ²ஹி பரியத்தித⁴ம்மானம் அனுபேக்க²னஸுப்படிவேதா⁴ விஸேஸதோ மனஸிகாரபடிப³த்³தா⁴, தஸ்மா தத்³தீ³பகவசனேனேவ ஏதே மயா த⁴ம்மா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴தி இமமத்த²ம் பகாஸேதீதி வுத்தம் ‘‘ஏவந்தி ச…பே… தீ³பேதீ’’தி தத்த² த⁴ம்மாதி பரியத்தித⁴ம்மா. மனஸானுபேக்கி²தாதி ‘‘இத⁴ ஸீலம் கதி²தம், இத⁴ ஸமாதி⁴, இத⁴ பஞ்ஞா, ஏத்தகாவ ஏத்த² அனுஸந்த⁴யோ’’திஆதி³பே⁴தே³ன மனஸா அனுபேக்கி²தா. தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴தி நிஜ்ஜா²னக்க²ந்திஸங்கா²தாய, ஞாதபரிஞ்ஞாஸங்கா²தாய வா தி³ட்டி²யா தத்த² வுத்தரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘இதி ரூபம், ஏத்தகம் ரூப’’ந்திஆதி³னா ஸுட்டு² வவத்தா²பேத்வா படிவித்³தா⁴.

ஸவனதா⁴ரணவசீபரிசரியா ச பரியத்தித⁴ம்மானம் விஸேஸேன ஸோதாவதா⁴ரணபடிப³த்³தா⁴, தஸ்மா தத்³தீ³பகவசனேனேவ ப³ஹூ மயா த⁴ம்மா ஸுதா தா⁴தா வசஸா பரிசிதாதி இமமத்த²ம் பகாஸேதீதி வுத்தம் ‘‘ஸுதந்தி இத³ம்…பே… தீ³பேதீ’’தி. தத்த² ஸுதாதி ஸோதத்³வாரானுஸாரேன விஞ்ஞாதா. தா⁴தாதி ஸுவண்ணபா⁴ஜனே பக்கி²த்தஸீஹவஸா விய மனஸி ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வஸாத⁴னேன உபதா⁴ரிதா. வசஸா பரிசிதாதி பகு³ணதாஸம்பாத³னேன வாசாய பரிசிதா ஸஜ்ஜா²யிதா. இதா³னி பகாஸேதப்³ப³த்த²த்³வயதீ³பகேன யதா²வுத்தஸத்³த³த்³வயேன விபா⁴வேதப்³ப³மத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘தது³ப⁴யேனபீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தது³ப⁴யேனாதி புரிமனயே, பச்சி²மனயே ச யதா²வுத்தஸ்ஸ பகாஸேதப்³ப³ஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ பகாஸகேன தேன து³ப்³பி³தே⁴ன ஸத்³தே³ன. அத்த²ப்³யஞ்ஜனபாரிபூரிம் தீ³பேந்தோதி ஆத³ரஜனனஸ்ஸ காரணவசனம். ததே³வ காரணம் ப்³யதிரேகேன விவரதி, யுத்தியா வா த³ள்ஹம் கரோதி ‘‘அத்த²ப்³யஞ்ஜனபரிபுண்ணஞ்ஹீ’’திஆதி³னா. அஸுணந்தோதி சேத்த² லக்க²ணே, ஹேதும்ஹி வா அந்த-ஸத்³தோ³. மஹதா ஹிதாதி மஹந்ததோ ஹிதஸ்மா. பரிபா³ஹிரோதி ஸப்³ப³தோ பா⁴கே³ன பா³ஹிரோ.

ஏதேன பன விபா⁴வேதப்³ப³த்த²தீ³பகேன ஸத்³த³த்³வயேன அனுபா⁴வேதப்³ப³த்த²மனுபா⁴வேந்தோ ‘‘ஏவம் மே ஸுதந்தி இமினா’’திஆதி³மாஹ. புப்³பே³ விஸும் விஸும் அத்தே² யோஜிதாயேவ ஏதே ஸத்³தா³ இத⁴ ஏகஸ்ஸேவானுபா⁴வத்த²ஸ்ஸ அனுபா⁴வகபா⁴வேன க³ஹிதாதி ஞாபேதும் ‘‘ஸகலேனா’’தி வுத்தம். காமஞ்ச மே-ஸத்³தோ³ இமஸ்மிம் டா²னே புப்³பே³ன யோஜிதோ, தத³பேக்கா²னம் பன ஏவம்-ஸத்³த³ ஸுத-ஸத்³தா³னம் ஸஹசரணதோ, அவினாபா⁴வதோ ச ததா² வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா²க³தப்பவேதி³தந்தி ததா²க³தேன பகாரதோ விதி³தம், பா⁴ஸிதம் வா. அத்தனோ அத³ஹந்தோதி அத்தனி ‘‘மமேத³’’ந்தி அட்ட²பேந்தோ. பு⁴ம்மத்தே² சேதம் ஸாமிவசனம். அஸப்புரிஸபூ⁴மிந்தி அஸப்புரிஸவிஸயம், ஸோ ச அத்த²தோ அபகதஞ்ஞுதாஸங்கா²தா ‘‘இதே⁴கச்சோ பாபபி⁴க்கு² ததா²க³தப்பவேதி³தம் த⁴ம்மவினயம் பரியாபுணித்வா அத்தனோ த³ஹதீ’’தி (பாரா. 195) ஏவம் மஹாசோரதீ³பகேன ப⁴க³வதா வுத்தா அனரியவோஹாராவத்தா², ததா² சாஹ ‘‘ததா²க³த…பே… அத³ஹந்தோ’’தி. ஹுத்வாதி சேத்த² ஸேஸோ. ததா² ஸாவகத்தம் படிஜானந்தோதி ஸப்புரிஸபூ⁴மிஓக்கமனஸரூபகத²னம். நனு ச ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ ‘‘மமேதம் வசன’’ந்தி அதி⁴மானஸ்ஸ, மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³னஞ்ச ததா³ஸங்காய அபா⁴வதோ அஸப்புரிஸபூ⁴மிஸமதிக்கமாதி³வசனம் நிரத்த²கம் ஸியாதி? நயித³மேவம் ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி வத³ந்தேன அயம்பி அத்தோ² அனுபா⁴விதோதி அத்த²ஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸனதோ. தேன ஹி அனுபா⁴வேதப்³ப³மத்த²ம்யேவ ததா² த³ஸ்ஸேதி, ந பன ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ அதி⁴மானஸ்ஸ, மஹாகஸ்ஸபத்தே²ராதீ³னஞ்ச ததா³ஸங்காய ஸம்ப⁴வந்தி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம். கேசி பன ‘‘தே³வதானம் பரிவிதக்காபேக்க²ம் ததா²வசனம், தஸ்மா ஏதி³ஸீ சோத³னா அனவகாஸா’’தி வத³ந்தி. தஸ்மிம் கிர ஸமயே ஏகச்சானம் தே³வதானம் ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ ‘‘ப⁴க³வா ச பரினிப்³பு³தோ, அயஞ்சாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தே³ஸனாகுஸலோ, இதா³னி த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ஸக்யகுலப்பஸுதோ ததா²க³தஸ்ஸ பா⁴தா, சூளபிதுபுத்தோ ச, கிம் நு கோ² ஸோ ஸயம் ஸச்சி²கதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, உதா³ஹு ப⁴க³வதோயேவ வசனம் யதா²ஸுத’’ந்தி, தேஸமேவ சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய தத³பி⁴பரிஹரணத்த²ம் அஸப்புரிஸபூ⁴மிஸமதிக்கமனாதி³அத்தோ² அனுபா⁴விதோதி. ஸாயேவ யதா²வுத்தா அனரியவோஹாராவத்தா² அஸத்³த⁴ம்மோ, தத³வத்தா²னோக்கமனஸங்கா²தா ச ஸாவகத்தபடிஜானனா ஸத்³த⁴ம்மோ. ஏவம் ஸதி பரியாயந்தரேன புரிமத்த²மேவ த³ஸ்ஸேதீதி க³ஹேதப்³ப³ம். அபிச குஹனலபனாதி³வஸேன பவத்தோ அகுஸலராஸி அஸத்³த⁴ம்மோ, தப்³பி³ரஹிதபா⁴வோ ச ஸத்³த⁴ம்மோ.‘‘கேவல’’ந்திஆதி³னாபி வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பரியாயந்தரேன த³ஸ்ஸனம், யதா²வுத்தாய அனரியவோஹாராவத்தா²ய பரிமோசேதி. ஸாவகத்தம் படிஜானனேன ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸதீதி அத்தோ². அபிச ஸத்து²கப்பாதி³கிரியதோ அத்தானம் பரிமோசேதி தக்கிரியாஸங்காய ஸம்ப⁴வதோ. ‘‘ஸத்து² ப⁴க³வதோயேவ வசனம் மயாஸுத’’ந்தி ஸத்தா²ரம் அபதி³ஸதீதி அத்த²ந்தரமனுபா⁴வனம் ஹோதி. ‘‘ஜினவசன’’ந்திஆதி³பி பரியாயந்தரத³ஸ்ஸனம், அத்த²ந்தரமனுபா⁴வனமேவ வா. அப்பேதீதி நித³ஸ்ஸேதி. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஸு யதா²ரஹம் ஸத்தே நேதீதி நேத்தி, த⁴ம்மோயேவ நேத்தி ததா². வுத்தனயேன சேத்த² உப⁴யதா² அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³.

அபரம்பி அனுபா⁴வேதப்³ப³மத்த²மனுபா⁴வேதி ‘‘அபிசா’’திஆதி³னா. தத்த² உப்பாதி³தபா⁴வதந்தி தே³ஸனாவஸேன பவத்திதபா⁴வம். புரிமவசனம் விவரந்தோதி ப⁴க³வதா தே³ஸிதவஸேன புரிமதரம் ஸம்விஜ்ஜமானம் ப⁴க³வதா வசனமேவ உத்தானிம் கரோந்தோ, இத³ம் வசனந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சதூஹி வேஸாரஜ்ஜஞாணேஹி விஸாரத³ஸ்ஸ, விஸாரத³ஹேதுபூ⁴தசதுவேஸாரஜ்ஜஞாணஸம்பன்னஸ்ஸ வா. த³ஸஞாணப³லத⁴ரஸ்ஸ. ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பா⁴வஸங்கா²தே உத்தமட்டா²னே டி²தஸ்ஸ, உஸப⁴ஸ்ஸ இத³ந்தி வா அத்தே²ன ஆஸப⁴ஸங்கா²தே அகம்பனஸபா⁴வபூ⁴தே டா²னே டி²தஸ்ஸ. ‘‘ஏவமேவ கோ² பி⁴க்க²வே, யதா³ ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி…பே… ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’திஆதி³னா (அ. நி. 4.33) ஸீஹோபமஸுத்தாதீ³ஸு ஆக³தேன அனேகனயேன ஸீஹனாத³னதி³னோ. ஸப்³ப³ஸத்தேஸு, ஸப்³ப³ஸத்தானம் வா உத்தமஸ்ஸ. ந சேத்த² நித்³தா⁴ரணலக்க²ணாபா⁴வதோ நித்³தா⁴ரணவஸேன ஸமாஸோ. ஸப்³ப³த்த² ஹி ஸக்கதக³ந்தே²ஸு, ஸாஸனக³ந்தே²ஸு ச ஏவமேவ வுத்தம். த⁴ம்மேன ஸத்தானமிஸ்ஸரஸ்ஸ. த⁴ம்மஸ்ஸேவ இஸ்ஸரஸ்ஸ தது³ப்பாத³னவஸேனாதிபி வத³ந்தி. ஸேஸபத³த்³வயம் தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ பரியாயந்தரதீ³பனம். த⁴ம்மேன லோகஸ்ஸ பதீ³பமிவ பூ⁴தஸ்ஸ, தது³ப்பாத³கபா⁴வேன வா த⁴ம்மஸங்கா²தபதீ³பஸம்பன்னஸ்ஸ. ‘‘த⁴ம்மகாயோதி பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி (தீ³. நி. 3.118) ஹி வுத்தம். த⁴ம்மேன லோகபடிஸரணபூ⁴தஸ்ஸ, த⁴ம்மஸங்கா²தேன வா படிஸரணேன ஸம்பன்னஸ்ஸ. ‘‘யம்னூனாஹம்…பே… தமேவ த⁴ம்மம் ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா மானேத்வா பூஜேத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரேய்ய’’ந்தி (அ. நி. 4.21; ஸம். நி. 1.173) ஹி வுத்தம். ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி³ஸத்³த⁴ம்மஸங்கா²தஸ்ஸ வரசக்கஸ்ஸ பவத்தினோ, ஸத்³த⁴ம்மானமேதஸ்ஸ வா ஆணாசக்கவரஸ்ஸ பவத்தினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ இத³ம் வசனம் ஸம்முகா²வ மயா படிக்³க³ஹிதந்தி யோஜேதப்³ப³ம். ப்³யஞ்ஜனேதி பத³ஸமுதா³யபூ⁴தே வாக்யே. கங்கா² வா விமதி வாதி ஏத்த² த³ள்ஹதரம் நிவிட்டா² விசிகிச்சா² கங்கா². நாதிஸம்ஸப்பனம் மதிபே⁴த³மத்தம் விமதி. ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதமித³ம் மயாதி ததா² அகத்தப்³ப³பா⁴வகாரணவசனம். அத்தனாஉப்பாதி³தபா⁴வம் அப்படிஜானந்தோ புரிமவசனம் விவரந்தோதி பன அஸ்ஸத்³தி⁴யவினாஸனஸ்ஸ, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³முப்பாத³னஸ்ஸ ச காரணவசனம். ‘‘தேனேத’’ந்திஆதி³னா யதா²வுத்தமேவத்த²ம் உதா³னவஸேன த³ஸ்ஸேதி.

‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி ஏவம் வத³ந்தோ கோ³தமகோ³த்தஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாவகோ, கோ³தமகோ³த்தஸம்ப³ந்தோ⁴ வா ஸாவகோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதா பா⁴ஸிதபா⁴வஸ்ஸ, ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதபா⁴வஸ்ஸ ச ஸூசனதோ, ததா²ஸூசனேனேவ ச க²லிதது³ன்னிருத்தாதி³க³ஹணதோ³ஸாபா⁴வஸ்ஸ ஸிஜ்ஜ²னதோ ஸாஸனே அஸ்ஸத்³த⁴ம் வினாஸயதி, ஸத்³த⁴ம் வட்³டே⁴தீதி அத்தோ². ஏத்த² ச பஞ்சமாத³யோ திஸ்ஸோ அத்த²யோஜனா ஆகாராதி³அத்தே²ஸு அக்³க³ஹிதவிஸேஸமேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதா, ததோ பரா திஸ்ஸோ ஆகாரத்த²மேவ ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா விபா⁴விதா, பச்சி²மா பன திஸ்ஸோ யதா²க்கமம் ஆகாரத்த²ம், நித³ஸ்ஸனத்த²ம், அவதா⁴ரணத்த²ஞ்ச ஏவம்-ஸத்³த³ம் க³ஹேத்வா யோஜிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஹோந்தி சேத்த² –

‘‘த³ஸ்ஸனம் தீ³பனஞ்சாபி, பகாஸனம் விபா⁴வனம்;

அனுபா⁴வனமிச்சத்தோ², கிரியாயோகே³ன பஞ்சதா⁴.

த³ஸ்ஸிதோ பரம்பராய, ஸித்³தோ⁴ நேகத்த²வுத்தியா;

ஏவம் மே ஸுதமிச்சேத்த², பத³த்தயே நயஞ்ஞுனா’’தி.

ஏக-ஸத்³தோ³ பன அஞ்ஞஸேட்டா²ஸஹாயஸங்க்²யாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. ததா² ஹேஸ ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.27) அஞ்ஞத்தே² தி³ஸ்ஸதி, ‘‘சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வ’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.228; பாரா. 11) ஸேட்டே², ‘‘ஏகோவூபகட்டோ²’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.405; தீ³. நி. 2.215; ம. நி. 1.80; ஸம். நி. 3.63; விப⁴. 4.445) அஸஹாயே, ‘‘ஏகோவ கோ² பி⁴க்க²வே, க²ணோ ச ஸமயோ ச ப்³ரஹ்மசரியவாஸாயா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.29) ஸங்க்²யாயம், இதா⁴பி ஸங்க்²யாயமேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ’’தி (இதிவு. அட்ட². 1; தீ³. நி. டீ. 1.பரிப்³பா³ஜககதா²வண்ணனா) ஏகோயேவேஸ ஸமயோ, ந த்³வே வா தயோ வாதி ஊனாதி⁴காபா⁴வேன க³ணனஸ்ஸ பரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ ஏகந்தி அயம் ஸத்³தோ³தி அத்தோ², தேன கஸ்ஸ பரிச்சி²ந்த³னந்தி அனுயோகே³ ஸதி ‘‘ஸமய’’ந்தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ஸமயந்தி பரிச்சி²ன்னனித்³தே³ஸோ’’தி. ஏவம் பரிச்சே²த³பரிச்சி²ன்னவஸேன வுத்தேபி ‘‘அயம் நாம ஸமயோ’’தி ஸரூபதோ அனியமிதத்தா அனியமிதவசனமேவாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஏகம்…பே…. தீ³பன’’ந்தி இமினா.

இதா³னி ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அனேகத்த²வுத்திதம் அத்து²த்³தா⁴ரவஸேன த³ஸ்ஸேத்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதமத்த²ம் நியமேந்தோ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³மாஹ. தத்தா²தி தஸ்மிம் ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி பத³த்³வயே, ஸமபி⁴னிவிட்டோ² ஸமய ஸத்³தோ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ந பன தி³ஸ்ஸதீதி தேஸ்வேகஸ்மிம்யேவ அத்தே² இத⁴ பவத்தனதோ. ஸமவாயேதி பச்சயஸாமக்³கி³யம், காரணஸமவாயேதி அத்தோ². க²ணேதி ஓகாஸே. ஹேதுதி³ட்டீ²ஸூதி ஹேதும்ஹி சேவ லத்³தி⁴யஞ்ச. அஸ்ஸாதி ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ. காலஞ்ச ஸமயஞ்ச உபாதா³யாதி ஏத்த² காலோ நாம உபஸங்கமனஸ்ஸ யுத்தகாலோ. ஸமயோ நாம தஸ்ஸேவ பச்சயஸாமக்³கீ³, அத்த²தோ பன தத³னுரூபஸரீரப³லஞ்சேவ தப்பச்சயபரிஸ்ஸயாபா⁴வோ ச. உபாதா³னம் நாம ஞாணேன தேஸம் க³ஹணம், தஸ்மா யதா²வுத்தம் காலஞ்ச ஸமயஞ்ச பஞ்ஞாய க³ஹேத்வா உபதா⁴ரேத்வாதி அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஸசே அம்ஹாகம் ஸ்வே க³மனஸ்ஸ யுத்தகாலோ ப⁴விஸ்ஸதி, காயே ப³லமத்தா ச ப²ரிஸ்ஸதி, க³மனபச்சயா ச அஞ்ஞோ அபா²ஸுவிஹாரோ ந ப⁴விஸ்ஸதி, அதே²தம் காலஞ்ச க³மனகாரணஸமவாயஸங்கா²தம் ஸமயஞ்ச உபதா⁴ரேத்வா அப்பேவ நாம ஸ்வேபி ஆக³ச்சே²ய்யாமாதி. க²ணோதி ஓகாஸோ. ததா²க³துப்பாதா³தி³கோ ஹி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஓகாஸோ தப்பச்சயபடிலாப⁴ஹேதுத்தா. க²ணோ ஏவ ச ஸமயோ. யோ ‘‘க²ணோ’’தி ச ‘‘ஸமயோ’’தி ச வுச்சதி, ஸோ ஏகோவாதி அதி⁴ப்பாயோ. தி³யட்³டோ⁴ மாஸோ ஸேஸோ கி³ம்ஹானம் உண்ஹஸமயோ. வஸ்ஸானஸ்ஸ பட²மோ மாஸோ பரிளாஹஸமயோ. மஹாஸமயோதி மஹாஸமூஹோ. ஸமாஸோ வா ஏஸ, ப்³யாஸோ வா. பவுட்ட²ம் வனம் பவனம், தஸ்மிம், கபிலவத்து²ஸாமந்தே மஹாவனஸங்கா²தே வனஸண்டே³தி அத்தோ². ஸமயோபி கோ²தி ஏத்த² ஸமயோதி ஸிக்கா²பத³பூரணஸ்ஸ ஹேது. ப⁴த்³தா³லீதி தஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸ்ஸ நாமம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – தயா ப⁴த்³தா³லி படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³யுத்தகம் ஏகம் காரணம் அத்தி², தம்பி தே ந படிவித்³த⁴ம் ந ஸல்லக்கி²தந்தி. கிம் தம் காரணந்தி ஆஹ ‘‘ப⁴க³வாபி கோ²’’திஆதி³.

‘‘உக்³க³ஹமானோ’’திஆதீ³ஸு மானோதி தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ பகதினாமம், கிஞ்சி கிஞ்சி பன ஸிப்பம் உக்³க³ஹேதும் ஸமத்த²தாய ‘‘உக்³க³ஹமானோ’’தி நம் ஸஞ்ஜானந்தி, தஸ்மா ‘‘உக்³க³ஹமானோ’’தி வுச்சதி. ஸமணமுண்டி³கஸ்ஸ புத்தோ ஸமணமுண்டி³காபுத்தோ. ஸோ கிர தே³வத³த்தஸ்ஸ உபட்டா²கோ. ஸமயம் தி³ட்டி²ம் பகாரேன வத³ந்தி ஏத்தா²தி ஸமயப்பவாத³கோ, தஸ்மிம், தி³ட்டி²ப்பவாத³கேதி அத்தோ². தஸ்மிம் கிர டா²னே சங்கீதாருக்க²போக்க²ரஸாதிப்பபூ⁴தயோ ப்³ராஹ்மணா, நிக³ண்டா²சேலகபரிப்³பா³ஜகாத³யோ ச பப்³ப³ஜிதா ஸன்னிபதித்வா அத்தனோ அத்தனோ ஸமயம் பகாரேன வத³ந்தி கதே²ந்தி தீ³பேந்தி, தஸ்மா ஸோ ஆராமோ ‘‘ஸமயப்பவாத³கோ’’தி வுச்சதி. ஸ்வேவ திந்து³காசீரஸங்கா²தாய திம்ப³ரூஸகருக்க²பந்தியா பரிக்கி²த்தத்தா ‘‘திந்து³காசீரோ’’தி வுச்சதி. ஏகா ஸாலா ஏத்தா²தி ஏகஸாலகோ. யஸ்மா பனேத்த² பட²மம் ஏகா ஸாலா அஹோஸி, பச்சா² பன மஹாபுஞ்ஞம் போட்ட²பாத³பரிப்³பா³ஜகம் நிஸ்ஸாய ப³ஹூ ஸாலா கதா, தஸ்மா தமேவ பட²மம் கதம் ஏகம் ஸாலம் உபாதா³ய லத்³த⁴புப்³ப³னாமவஸேன ‘‘ஏகஸாலகோ’’தி வுச்சதி. மல்லிகாய நாம பஸேனதி³ரஞ்ஞோ தே³வியா உய்யானபூ⁴தோ ஸோ புப்ப²ப²லஸச்ச²ன்னோ ஆராமோ, தேன வுத்தம் ‘‘மல்லிகாய ஆராமே’’தி. படிவஸதீதி தஸ்மிம் பா²ஸுதாய வஸதி.

தி³ட்டே² த⁴ம்மேதி பச்சக்கே² அத்தபா⁴வே. அத்தோ²தி வுட்³டி⁴. கம்மகிலேஸவஸேன ஸம்பரேதப்³ப³தோ ஸம்மா பாபுணிதப்³ப³தோ ஸம்பராயோ, பரலோகோ, தத்த² நியுத்தோ ஸம்பராயிகோ, பரலோகத்தோ². அத்தா²பி⁴ஸமயாதி யதா²வுத்தஉப⁴யத்த²ஸங்கா²தஹிதபடிலாபா⁴. ஸம்பராயிகோபி ஹி அத்தோ² காரணஸ்ஸ நிப்ப²ன்னத்தா படிலத்³தோ⁴ நாம ஹோதீதி தம் அத்த²த்³வயமேகதோ கத்வா ‘‘அத்தா²பி⁴ஸமயா’’தி வுத்தம். தி⁴யா பஞ்ஞாய தம்தத³த்தே² ராதி க³ண்ஹாதி, தீ⁴ வா பஞ்ஞா ஏதஸ்ஸத்தீ²தி தீ⁴ரோ. பண்டா³ வுச்சதி பஞ்ஞா. ஸா ஹி ஸுகு²மேஸுபி அத்தே²ஸு பட³தி க³ச்ச²தி, து³க்கா²தீ³னம் வா பீளனாதி³ஆகாரம் ஜானாதீதி பண்டா³. தாய இதோ க³தோதி பண்டி³தோ. அத² வா இதா ஸஞ்ஜாதா பண்டா³ ஏதஸ்ஸ, பட³தி வா ஞாணக³தியா க³ச்ச²தீதி பண்டி³தோ. ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயாதி மானஸ்ஸ ஸம்மா பஹானேன. ஸம்மாதி சேத்த² அக்³க³மக்³க³ஞாணேன ஸமுச்சே²த³ப்பஹானம் வுத்தம். அந்தந்தி அவஸானம். பீளனம் தம்ஸமங்கி³னோ ஹிம்ஸனம் அவிப்பா²ரிதாகரணம். ததே³வ அத்தோ² ததா² த்த²-காரஸ்ஸ ட்ட²-காரம் கத்வா. ஸமேச்ச பச்சயேஹி கதபா⁴வோ ஸங்க²தட்டோ². து³க்க²து³க்க²தாதி³வஸேன ஸந்தாபனம் பரித³ஹனம் ஸந்தாபட்டோ². ஜராய, மரணேன சாதி த்³விதா⁴ விபரிணாமேதப்³போ³ விபரிணாமட்டோ². அபி⁴ஸமேதப்³போ³ படிவிஜ்ஜி²தப்³போ³ அபி⁴ஸமயட்டோ², பீளனாதீ³னியேவ. தானி ஹி அபி⁴ஸமேதப்³ப³பா⁴வேன ஏகீபா⁴வமுபனேத்வா ‘‘அபி⁴ஸமயட்டோ²’’தி வுத்தானி. அபி⁴ஸமயஸ்ஸ வா படிவேத⁴ஸ்ஸ அத்தோ² கோ³சரோ அபி⁴ஸமயட்டோ²தி தானியேவ தப்³பி³ஸய-பா⁴வூபக³மன-ஸாமஞ்ஞதோ ஏகத்தேன வுத்தானி. ஏத்த² ச உபஸக்³கா³னம் ஜோதகமத்தத்தா தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வாசகோ ஸமயஸத்³தோ³ ஏவாதி ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அத்து²த்³தா⁴ரேபி ஸஉபஸக்³கோ³ அபி⁴ஸமயோ வுத்தோ.

தேஸு பன அத்தே²ஸு அயம் வசனத்தோ² – ஸஹகாரீகாரணவஸேன ஸன்னிஜ்ஜ²ம் ஸமேதி ஸமவேதீதி ஸமயோ, ஸமவாயோ. ஸமேதி ஸமாக³ச்ச²தி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியமேத்த² ததா³தா⁴ரபுக்³க³லவஸேனாதி ஸமயோ, க²ணோ. ஸமேந்தி ஏத்த², ஏதேன வா ஸம்க³ச்ச²ந்தி த⁴ம்மா, ஸத்தா வா ஸஹஜாதாதீ³ஹி, உப்பாதா³தீ³ஹி சாதி ஸமயோ, காலோ. த⁴ம்மப்பவத்திமத்ததாய ஹி அத்த²தோ அபூ⁴தோபி காலோ த⁴ம்மப்பவத்தியா அதி⁴கரணம், கரணம் விய ச பரிகப்பனாமத்தஸித்³தே⁴ன ரூபேன வோஹரீயதி. ஸமம், ஸம்மா வா அவயவானம் அயனம் பவத்தி அவட்டா²னந்தி ஸமயோ, ஸமூஹோ யதா² ‘‘ஸமுதா³யோ’’தி. அவயவானம் ஸஹாவட்டா²னமேவ ஹி ஸமூஹோ, ந பன அவயவவினிமுத்தோ ஸமூஹோ நாம கோசி பரமத்த²தோ அத்தி². பச்சயந்தரஸமாக³மே ஏதி ப²லம் உப்பஜ்ஜதி, பவத்ததி வா ஏதஸ்மாதி ஸமயோ, ஹேது யதா² ‘‘ஸமுத³யோ’’தி. ஸோ ஹி பச்சயந்தரஸமாக³மனேனேவ அத்தனோ ப²லம் உப்பாத³ட்டி²திஸமங்கீ³பா⁴வம் கரோதி. ஸமேதி ஸம்யோஜனபா⁴வதோ ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஹுத்வா ஏதி அத்தனோ விஸயே பவத்ததி, த³ள்ஹக்³க³ணபா⁴வதோ வா தம்ஸஞ்ஞுத்தா ஸத்தா அயந்தி ஏதேன யதா²பி⁴னிவேஸம் பவத்தந்தீதி ஸமயோ, தி³ட்டி². தி³ட்டி²ஸம்யோஜனேன ஹி ஸத்தா அதிவிய ப³ஜ்ஜ²ந்தி. ஸமிதி ஸங்க³தி ஸமோதா⁴னம் ஸமயோ, படிலாபோ⁴. ஸமஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ யானம் பாபுணனம், ஸம்மா வா யானம் அபக³மோ அப்பவத்தி ஸமயோ, பஹானம். அபி⁴முக²ம் ஞாணேன ஸம்மா ஏதப்³போ³ அபி⁴க³ந்தப்³போ³தி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் அவிபரீதோ ஸபா⁴வோ. அபி⁴முக²பா⁴வேன தம் தம் ஸபா⁴வம் ஸம்மா ஏதி க³ச்ச²தி பு³ஜ்ஜ²தீதி அபி⁴ஸமயோ, த⁴ம்மானம் யதா²பூ⁴தஸபா⁴வாவபோ³தோ⁴.

நனு ச அத்த²மத்தம் யதா²தி⁴ப்பேதம் பதி ஸத்³தா³ அபி⁴னிவிஸந்தீதி ந ஏகேன ஸத்³தே³ன அனேகே அத்தா² அபி⁴தீ⁴யந்தி, அத² கஸ்மா இத⁴ ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ அனேகதா⁴ அத்தோ² வுத்தோதி? ஸச்சமேதம் ஸத்³த³விஸேஸே அபேக்கி²தே ஸத்³த³விஸேஸே ஹி அபேக்கி²தே ந ஏகேன ஸத்³தே³ன அனேகத்தா²பி⁴தா⁴னம் ஸம்ப⁴வதி. ந ஹி யோ காலாதி³அத்தோ² ஸமய-ஸத்³தோ³, ஸோயேவ ஸமூஹாதி³அத்த²ம் வத³தி. ஏத்த² பன தேஸம் தேஸமத்தா²னம் ஸமயஸத்³த³வசனீயதாஸாமஞ்ஞமுபாதா³ய அனேகத்த²தா ஸமய-ஸத்³த³ஸ்ஸ வுத்தாதி. ஏவம் ஸப்³ப³த்த² அத்து²த்³தா⁴ரே. ஹோதி சேத்த² –

‘‘ஸாமஞ்ஞவசனீயதம், உபாதா³ய அனேகதா⁴;

அத்த²ம் வதே³ ந ஹி ஸத்³தோ³, ஏகோ நேகத்த²கோ ஸியா’’தி.

ஸமவாயாதி³அத்தா²னம் இத⁴ அஸம்ப⁴வதோ, காலஸ்ஸேவ ச அபதி³ஸிதப்³ப³த்தா ‘‘இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ²’’தி வுத்தம். தே³ஸதே³ஸகாதீ³னம் விய ஹி காலஸ்ஸ நிதா³னபா⁴வேன அதி⁴ப்பேதத்தா ஸோபி இத⁴ அபதி³ஸீயதி. ‘இமினா கீதி³ஸம் காலம் தீ³பேதீதி ஆஹ ‘‘தேனா’’திஆதி³. தேனாதி காலத்தே²ன ஸமய-ஸத்³தே³ன. அட்³ட⁴மாஸோ பக்க²வஸேன வுத்தோ, புப்³ப³ண்ஹாதி³கோ தி³வஸபா⁴க³வஸேன, பட²மயாமாதி³கோ பஹாரவஸேன. ஆதி³-ஸத்³தே³ன க²ணலயாத³யோ ஸங்க³ஹிதா, அனியமிதவஸேன ஏகம் காலம் தீ³பேதீதி அத்தோ².

கஸ்மா பனேத்த² அனியமிதவஸேன காலோ நித்³தி³ட்டோ², ந உதுஸம்வச்ச²ராதி³னா நியமிதவஸேனாதி ஆஹ ‘‘தத்த² கிஞ்சாபீ’’திஆதி³. கிஞ்சாபி பஞ்ஞாய விதி³தம் ஸுவவத்தா²பிதம், ததா²பீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. வசஸா தா⁴ரேதும் வா ஸயம் உத்³தி³ஸிதும் வா பரேன உத்³தி³ஸாபேதும் வா ந ஸக்கா நானப்பகாரபா⁴வதோ ப³ஹு ச வத்தப்³ப³ம் ஹோதி யாவ காலப்பபே⁴தோ³, தாவ வத்தப்³ப³த்தா. ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தே பன ந ஸோ காலப்பபே⁴தோ³ அத்தி², யோ ஏத்தா²னந்தோக³தோ⁴ ஸியாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஏகேனேவ பதே³ன தமத்த²ம் ஸமோதா⁴னேத்வா’’தி இமினா. ஏவம் லோகியஸம்மதகாலவஸேன ஸமயத்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸாஸனே பாகடகாலவஸேன ஸமயத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யே வா இமே’’திஆதி³ வுத்தம். அபிச உதுஸம்வச்ச²ராதி³வஸேன நியமம் அகத்வா ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ வசனே அயம்பி கு³ணோ லத்³தோ⁴யேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யே வா இமே’’திஆதி³மாஹ. ஸாமஞ்ஞஜோதனா ஹி விஸேஸே அவதிட்ட²தி தஸ்ஸா விஸேஸபரிஹாரவிஸயத்தா. தத்த² யே இமே ஸமயாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ப⁴க³வதோ மாதுகுச்சி²ஓக்கமனகாலோ சேத்த² க³ப்³போ⁴க்கந்திஸமயோ. சத்தாரி நிமித்தானி பஸ்ஸித்வா ஸம்வேஜனகாலோ ஸம்வேக³ஸமயோ. ச²ப்³ப³ஸ்ஸானி ஸம்போ³தி⁴ஸமதி⁴க³மாய சரியகாலோ து³க்கரகாரிகஸமயோ. தே³வஸிகம் ஜா²னப²லஸமாபத்தீஹி வீதினாமனகாலோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ, விஸேஸதோ பன ஸத்தஸத்தாஹானி ஜா²னஸமாபத்திவளஞ்ஜனகாலோ. பஞ்சசத்தாலீஸவஸ்ஸானி தம்தம்த⁴ம்மதே³ஸனாகாலோ தே³ஸனாஸமயோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன யமகபாடிஹாரியஸமயாத³யோ ஸங்க³ண்ஹாதி. பகாஸாதி த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துபகம்பனஓபா⁴ஸபாதுபா⁴வாதீ³ஹி பாகடா. ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தே தத³ஞ்ஞேபி ஸமயா ஸந்தீதி அத்தா²பத்திதோ தேஸு ஸமயேஸு இத⁴ தே³ஸனாஸமயஸங்கா²தோ ஸமயவிஸேஸோ ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தோதி தீ³பேதீதி அதி⁴ப்பாயோ.

யதா²வுத்தப்பபே⁴தே³ஸுயேவ ஸமயேஸு ஏகதே³ஸம் பகாரந்தரேஹி ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ சாய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஹி ஞாணகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபடிபத்திஸமயோ ச அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோயேவ. அரியதுண்ஹீபா⁴வஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ. கருணாகிச்சபரஹிதபடிபத்தித⁴ம்மிகதா²ஸமயோ தே³ஸனாஸமயோ, தஸ்மா தேஸு வுத்தப்பபே⁴தே³ஸு ஸமயேஸு ஏகதே³ஸோவ பகாரந்தரேன த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘ஸன்னிபதிதானம் வோ பி⁴க்க²வே த்³வயம் கரணீயம் த⁴ம்மீ கதா² வா அரியோ வா துண்ஹீபா⁴வோ’’தி (உதா³. 12) வுத்தஸமயே ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸன்னிபதிதானம் கரணீயத்³வயஸமயேஸூ’’தி வுத்தம். தேஸுபி ஸமயேஸூதி கருணாகிச்சபரஹிதபடிபத்தித⁴ம்மிகதா²தே³ஸனாஸமயேஸுபி. அஞ்ஞதரம் ஸமயம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தம் அத்த²தோ அபே⁴த³த்தா.

அஞ்ஞத்த² விய பு⁴ம்மவசனேன ச கரணவசனேன ச நித்³தே³ஸமகத்வா இத⁴ உபயோக³வசனேன நித்³தே³ஸபயோஜனம் நித்³தா⁴ரேதுகாமோ பரம்முகே²ன சோத³னம் ஸமுட்ட²பேதி ‘‘கஸ்மா பனேத்தா²’’திஆதி³னா. ஏத்தா²தி ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி இமஸ்மிம் பதே³, கரணவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ யதா²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ப⁴வந்தி ஏத்தா²தி பு⁴ம்மம், ஓகாஸோ, தத்த² பவத்தம் வசனம் விப⁴த்தி பு⁴ம்மவசனம். கரோதி கிரியமபி⁴னிப்பா²தே³பி⁴ ஏதேனாதி கரணம், கிரியானிப்ப²த்திகாரணம். உபயுஜ்ஜிதப்³போ³ கிரியாயாதி உபயோகோ³, கம்மம், தத்த² வசனம் ததா². ‘‘தத்தா²’’திஆதி³னா யதா²வுத்தசோத³னம் பரிஹரதி. தத்தா²தி தேஸு அபி⁴த⁴ம்மதத³ஞ்ஞஸுத்தபத³வினயேஸு. ததா²தி பு⁴ம்மவசனகரணவசனேஹி அத்த²ஸம்ப⁴வதோ சாதி யோஜேதப்³ப³ம், அதி⁴கரணபா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்தா²னம், ஹேதுகரணத்தா²னஞ்ச ஸம்ப⁴வதோதி அத்தோ². இதா⁴தி இத⁴ஸ்மிம் ஸுத்தபதே³. அஞ்ஞதா²தி உபயோக³வசனேன. அத்த²ஸம்ப⁴வதோதி அச்சந்தஸம்யோக³த்த²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ.

‘‘தத்த² ஹீ’’திஆதி³ தப்³பி³வரணம். இதோதி ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஸுத்தபத³தோ. அதி⁴கரணத்தோ²தி ஆதா⁴ரத்தோ². ப⁴வனம் பா⁴வோ, கிரியா, கிரியாய கிரியந்தரலக்க²ணம் பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணம், ததே³வத்தோ² ததா². கேன ஸமயத்தே²ன இத³ம் அத்த²த்³வயம் ஸம்ப⁴வதீதி அனுயோகே³ ஸதி தத³த்த²த்³வயஸம்ப⁴வானுரூபேன ஸமயத்தே²ன, தம் த³ள்ஹம் கரோந்தோ ‘‘அதி⁴கரணஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. பத³த்த²தோயேவ ஹி யதா²வுத்தமத்த²த்³வயம் ஸித்³த⁴ம், விப⁴த்தி பன ஜோதகமத்தா. தத்த² காலஸங்கா²தோ, காலஸத்³த³ஸ்ஸ வா அத்தோ² யஸ்ஸாதி காலத்தோ². ஸமூஹஸங்கா²தோ, ‘ஸமூஹஸத்³த³ஸ்ஸ வா அத்தோ² யஸ்ஸாதி ஸமூஹத்தோ², கோ ஸோ? ஸமயோ. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – காலத்தோ², ஸமூஹத்தோ² ச ஸமயோ தத்த² அபி⁴த⁴ம்மே வுத்தானம் ப²ஸ்ஸாதி³த⁴ம்மானம் அதி⁴கரணம் ஆதா⁴ரோதி, யஸ்மிம் காலே, த⁴ம்மபுஞ்ஜே வா காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ காலே, த⁴ம்மபுஞ்ஜே வா ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி அயஞ்ஹி தத்த² அத்தோ². நனு சாயம் உபாதா³பஞ்ஞத்திமத்தோ காலோ, வோஹாரமத்தோ ச ஸமூஹோ, ஸோ கத²ம் அதி⁴கரணம் ஸியா தத்த² வுத்தத⁴ம்மானந்தி? நாயம் தோ³ஸோ. யதா² ஹி காலோ ஸயம் பரமத்த²தோ அவிஜ்ஜமானோபி ஸபா⁴வத⁴ம்மபரிச்சி²ன்னத்தா ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாதோ, ஸபா⁴வத⁴ம்மபரிச்சி²ன்னோ ச தங்க²ணப்பவத்தானம் ததோ புப்³பே³, பரதோ ச அபா⁴வதோ ‘‘புப்³ப³ண்ஹேஜாதோ, ஸாயன்ஹே ஆக³ச்ச²தீ’’திஆதீ³ஸு, ஸமூஹோ ச அவயவவினிமுத்தோ விஸும் அவிஜ்ஜமானோபி கப்பனாமத்தஸித்³த⁴த்தா அவயவானம் ஆதா⁴ரபா⁴வேன பஞ்ஞாபீயதி ‘‘ருக்கே² ஸாகா², யவராஸியம் பத்தஸம்பூ⁴தோ’’திஆதீ³ஸு, ஏவமிதா⁴பி ஸபா⁴வத⁴ம்மபரிச்சி²ன்னத்தா, கப்பனாமத்தஸித்³த⁴த்தா ச தது³ப⁴யம் தத்த² வுத்தத⁴ம்மானம் அதி⁴கரணபா⁴வேன பஞ்ஞாபீயதீதி.

‘‘க²ணஸமவாயஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸா’’திஆதி³ பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்த²ஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனம். தத்த² க²ணோ நாம அட்ட²க்க²ணவினிமுத்தோ நவமோ பு³த்³து⁴ப்பாத³க்க²ணோ, யானி வா பனேதானி ‘‘சத்தாரிமானி பி⁴க்க²வே, சக்கானி, யேஹி ஸமன்னாக³தானம் தே³வமுஸ்ஸானம் சதுசக்கம் பவத்ததீ’’தி (அ. நி. 4.31) ஏத்த² பதிரூபதே³ஸவாஸோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயோ அத்தஸம்மாபணீதி⁴ புப்³பே³கதபுஞ்ஞதாதி சத்தாரி சக்கானி வுத்தானி, தானி ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா ஓகாஸட்டே²ன ‘‘க²ணோ’’தி வேதி³தப்³பா³னி. தானி ஹி குஸலுப்பத்தியா ஓகாஸபூ⁴தானி. ஸமவாயோ நாம ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.204; 3.421, 425, 426; ஸம். நி. 2.43, 44; ஸம். நி. 3.60; கதா². 465, 467) நித்³தி³ட்டா² சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ஸாதா⁴ரணப²லனிப்பா²த³கத்தேன ஸண்டி²தா சக்கு²ரூபாதி³பச்சயஸாமக்³கீ³. சக்கு²ரூபாதீ³னஞ்ஹி சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³ ஸாதா⁴ரணப²லம். ஹேது நாம யோனிஸோமனஸிகாராதி³ஜனகஹேது. யதா²வுத்தஸ்ஸ க²ணஸங்கா²தஸ்ஸ, ஸமவாயஸங்கா²தஸ்ஸ, ஹேதுஸங்கா²தஸ்ஸ ச ஸமயஸ்ஸ ஸத்தாஸங்கா²தேன பா⁴வேன தேஸம் ப²ஸ்ஸாதீ³னம் த⁴ம்மானம் ஸத்தாஸங்கா²தோ பா⁴வோ லக்கீ²யதி விஞ்ஞாயதீதி அத்தோ². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² ‘‘கா³வீஸு து³ய்ஹமானாஸு க³தோ, து³த்³தா⁴ஸு ஆக³தோ’’தி ஏத்த² தோ³ஹனகிரியாய க³மனகிரியா லக்கீ²யதி, ஏவமிதா⁴பி யதா²வுத்தஸ்ஸ ஸமயஸ்ஸ ஸத்தாகிரியாய சித்தஸ்ஸ உப்பாத³கிரியா, ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ப⁴வனகிரியா ச லக்கீ²யதீதி. நனு சேத்த² ஸத்தாகிரியா அவிஜ்ஜமானாவ, கத²ம் தாய லக்கீ²யதீதி? ஸச்சம், ததா²பி ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’தி ச வுத்தே ஸதீதி அயமத்தோ² விஞ்ஞாயமானோ ஏவஹோதி அஞ்ஞகிரியாஸம்ப³ந்தா⁴பா⁴வே பத³த்த²ஸ்ஸ ஸத்தாவிரஹாபா⁴வதோ, தஸ்மா அத்த²தோ க³ம்யமானாய தாய ஸத்தாகிரியாய லக்கீ²யதீதி. அயஞ்ஹி தத்த² அத்தோ² – யஸ்மிம் யதா²வுத்தே க²ணே, பச்சயஸமவாயே, ஹேதும்ஹி வா ஸதி காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி, தஸ்மிம்யேவ க²ணே, பச்சயஸமவாயே, ஹேதும்ஹி வா ஸதி ப²ஸ்ஸாத³யோபி ஹோந்தீதி. அயம் பன அத்தோ² அபி⁴த⁴ம்மேயேவ (அட்ட²ஸா. காமாவசரகுஸலபத³பா⁴ஜனீயே) நித³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தோ, யதா²ரஹமேஸ நயோ அஞ்ஞேஸுபி ஸுத்தபதே³ஸூதி. தஸ்மாதி அதி⁴கரணத்த²ஸ்ஸ, பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்த²ஸ்ஸ ச ஸம்ப⁴வதோ. தத³த்த²ஜோதனத்த²ந்தி தது³ப⁴யத்த²ஸ்ஸ ஸமயஸத்³த³த்த²பா⁴வேன விஜ்ஜமானஸ்ஸேவ பு⁴ம்மவசனவஸேன தீ³பனத்த²ம். விப⁴த்தியோ ஹி பதீ³போ விய வத்து²னோ விஜ்ஜமானஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ ஜோதகாதி, அயமத்தோ² ஸத்³த³ஸத்தே²ஸு பாகடோயேவ.

ஹேதுஅத்தோ², கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதீதி ‘‘அன்னேன வஸதி, விஜ்ஜாய வஸதீ’’திஆதீ³ஸு விய ஹேதுஅத்தோ², ‘‘ப²ரஸுனா சி²ந்த³தி, குதா³லேன க²ணதீ’’திஆதீ³ஸு விய கரணத்தோ² ச ஸம்ப⁴வதி. கத²ம் பன ஸம்ப⁴வதீதி ஆஹ ‘‘யோ ஹி ஸோ’’திஆதி³. வினயே (பாரா. 20) ஆக³தஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியாசனவத்து²வஸேன தே²ரம் மரியாத³ம் கத்வா ‘‘ஸாரிபுத்தாதீ³ஹிபி து³விஞ்ஞேய்யோ’’தி வுத்தம். தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன கரணபூ⁴தேனாதி ஏத்த² பன தம்தம்வத்து²வீதிக்கமோவ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஹேது சேவ கரணஞ்ச. ததா² ஹி யதா³ ப⁴க³வா ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா பட²மமேவ தேஸம் தேஸம் தத்த² தத்த² ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுபூ⁴தம் தம் தம் வீதிக்கமம் அபேக்க²மானோ விஹரதி, ததா³ தம் தம் வீதிக்கமம் அபேக்கி²த்வா தத³த்த²ம் வஸதீதி ஸித்³தோ⁴ வத்து²வீதிக்கமஸ்ஸ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுபா⁴வோ ‘‘அன்னேனவஸதீ’’திஆதீ³ஸு அன்னமபேக்கி²த்வா தத³த்த²ம் வஸதீதிஆதி³னா காரணேன அன்னாதீ³னம் ஹேதுபா⁴வோ விய. ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திகாலே பன தேனேவ புப்³ப³ஸித்³தே⁴ன வீதிக்கமேன ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதி, தஸ்மா ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஸாத⁴கதமத்தா கரணபா⁴வோபி வீதிக்கமஸ்ஸேவ ஸித்³தோ⁴ ‘‘அஸினா சி²ந்த³தீ’’திஆதீ³ஸு அஸினா சி²ந்த³னகிரியம் ஸாதே⁴தீதிஆதி³னா காரணேன அஸிஆதீ³னம் கரணபா⁴வோ விய. ஏவம் ஸந்தேபி வீதிக்கமம் அபேக்க²மானோ தேனேவ ஸத்³தி⁴ம் தன்னிஸ்ஸிதம்பி காலம் அபேக்கி²த்வா விஹரதீதி காலஸ்ஸாபி இத⁴ ஹேதுபா⁴வோ வுத்தோ, ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேந்தோ ச தம் தம் வீதிக்கமகாலம் அனதிக்கமித்வா தேனேவ காலேன ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞபேதீதி வீதிக்கமனிஸ்ஸயஸ்ஸ காலஸ்ஸாபி கரணபா⁴வோ வுத்தோ, தஸ்மா இமினா பரியாயேன காலஸ்ஸாபி ஹேதுபா⁴வோ, கரணபா⁴வோ ச லப்³ப⁴தீதி வுத்தம் ‘‘தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன கரணபூ⁴தேனா’’தி, நிப்பரியாயேன பன வீதிக்கமோயேவ ஹேதுபூ⁴தோ, கரணபூ⁴தோ ச. ஸோ ஹி வீதிக்கமக்க²ணே ஹேது ஹுத்வா பச்சா² ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞாபனக்க²ணே கரணம்பி ஹோதீதி. ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோதி வீதிக்கமம் புச்சி²த்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஸன்னிபாதாபேத்வா ஓதிண்ணவத்து²ம் தம் புக்³க³லம் படிபுச்சி²த்வா, விக³ரஹித்வா ச தம் தம் வத்து²ஓதிண்ணகாலம் அனதிக்கமித்வா தேனேவ காலேன கரணபூ⁴தேன ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞபேந்தோ. ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோதி ததியபாராஜிகாதீ³ஸு (பாரா. 162) விய ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஹேதுபூ⁴தம் தம் தம் வத்து²வீதிக்கமஸமயம் அபேக்க²மானோ தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன ப⁴க³வா தத்த² தத்த² விஹாஸீதி அத்தோ².

‘‘ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோ, ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ’’தி இத³ம் யதா²க்கமம் கரணபா⁴வஸ்ஸ, ஹேதுபா⁴வஸ்ஸ ச ஸமத்த²னவசனம், தஸ்மா தத³னுரூபம் ‘‘தேனஸமயேன கரணபூ⁴தேன ஹேதுபூ⁴தேனா’’தி ஏவம் வத்தப்³பே³பி பட²மம் ‘‘ஹேதுபூ⁴தேனா’’தி உப்படிபாடிவசனம் தத்த² ஹேதுபா⁴வஸ்ஸ ஸாதிஸயமதி⁴ப்பேதத்தா வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘ப⁴க³வா ஹி வேரஞ்ஜாயம் விஹரந்தோ த⁴ம்மஸேனாபதித்தே²ரஸ்ஸ ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியாசனஹேதுபூ⁴தம் பரிவிதக்கஸமயம் அபேக்க²மானோ தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன விஹாஸீ’’தி தீஸுபி கிர க³ண்டி²பதே³ஸு வுத்தம். ‘‘கிம் பனேத்த² யுத்திசிந்தாய, ஆசரியஸ்ஸ இத⁴ கமவசனிச்சா² நத்தீ²தி ஏவமேதம் க³ஹேதப்³ப³ம் – அஞ்ஞாஸுபி ஹி அட்ட²கதா²ஸு அயமேவ அனுக்கமோ வுத்தோ, ந ச தாஸு ‘தேன ஸமயேன வேரஞ்ஜாயம் விஹரதீ’தி வினயபாளிபதே³ ஹேதுஅத்த²ஸ்ஸேவ ஸாதிஸயம் அதி⁴ப்பேதபா⁴வதீ³பனத்த²ம் வுத்தோ அவிஸயத்தா, ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோ ஹேதுபூ⁴தேன, கரணபூ⁴தேன ச ஸமயேன விஹாஸி, ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ஹேதுபூ⁴தேன ஸமயேன விஹாஸீதி ஏவமேத்த² யதா²லாப⁴ம் ஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வதோ ஏவம் வுத்தோ’’திபி வத³ந்தி. தஸ்மாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ து³வித⁴ஸ்ஸாபி அத்த²ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ. தத³த்த²ஜோதனத்த²ந்தி வுத்தனயேன கரணவசனேன தது³ப⁴யத்த²ஸ்ஸ ஜோதனத்த²ம். தத்தா²தி தஸ்மிம் வினயே. ஏத்த² ச ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா ஏவ வீதிக்கமஸமயஸ்ஸ ஸாத⁴கதமத்தா தஸ்ஸ கரணபா⁴வே ‘‘ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோ’’தி அஜ்ஜா²ஹரிதபதே³ன ஸம்ப³ந்தோ⁴, ஹேதுபா⁴வே பன தத³பேக்க²னமத்தத்தா ‘‘விஹரதீ’’தி பதே³னேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா²யேவ ஹி வுத்தம் ‘‘தேன ஸமயேன ஹேதுபூ⁴தேன, கரணபூ⁴தேன ச ஸிக்கா²பதா³னி பஞ்ஞாபயந்தோ, ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்திஹேதுஞ்ச அபேக்க²மானோ ப⁴க³வா தத்த² தத்த² விஹாஸீ’’தி. கரணஞ்ஹி கிரியத்த²ம், ந ஹேது விய கிரியாகாரணம். ஹேது பன கிரியாகாரணம், ந கரணம் விய கிரியத்தோ²தி.

‘‘இத⁴ பனா’’திஆதி³னா உபயோக³வசனஸ்ஸ அச்சந்தஸம்யோக³த்த²ஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனம், அச்சந்தமேவ த³ப்³ப³கு³ணகிரியாஹி ஸம்யோகோ³ அச்சந்தஸம்யோகோ³, நிரந்தரமேவ தேஹி ஸம்யுத்தபா⁴வோதி வுத்தம் ஹோதி. ஸோயேவத்தோ² ததா². ஏவம்ஜாதிகேதி ஏவம்ஸபா⁴வே. கத²ம் ஸம்ப⁴வதீதி ஆஹ ‘‘யஞ்ஹீ’’திஆதி³. அச்சந்தமேவாதி ஆரப்³ப⁴தோ பட்டா²ய யாவ தே³ஸனானிட்டா²னம், தாவ ஏகம்ஸமேவ, நிரந்தரமேவாதி அத்தோ². கருணாவிஹாரேனாதி பரஹிதபடிபத்திஸங்கா²தேன கருணாவிஹாரேன. ததா² ஹி கருணானிதா³னத்தா தே³ஸனாய இத⁴ பரஹிதபடிபத்தி ‘‘கருணாவிஹாரோ’’தி வுத்தா, ந பன கருணாஸமாபத்திவிஹாரோ. ந ஹி தே³ஸனாகாலே தே³ஸேதப்³ப³த⁴ம்மவிஸயஸ்ஸ தே³ஸனாஞாணஸ்ஸ ஸத்தவிஸயாய மஹாகருணாய ஸஹுப்பத்தி ஸம்ப⁴வதி பி⁴ன்னவிஸயத்தா, தஸ்மா கருணாய பவத்தோ விஹாரோதி கத்வா பரஹிதபடிபத்திவிஹாரோ இத⁴ ‘‘கருணாவிஹாரோ’’தி வேதி³தப்³போ³. தஸ்மாதி அச்சந்தஸம்யோக³த்த²ஸம்ப⁴வதோ. தத³த்த²ஜோதனத்த²ந்தி வுத்தனயேன உபயோக³விப⁴த்தியா தத³த்த²ஸ்ஸ ஜோதனத்த²ம் உபயோக³னித்³தே³ஸோ கதோ யதா² ‘‘மாஸம் ஸஜ்ஜா²யதி, தி³வஸம் பு⁴ஞ்ஜதீ’’தி. தேனாதி யேன காரணேன அபி⁴த⁴ம்மே, இதோ அஞ்ஞேஸு ச ஸுத்தபதே³ஸு பு⁴ம்மவசனஸ்ஸ அதி⁴கரணத்தோ², பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணத்தோ² ச, வினயே கரணவசனஸ்ஸ ஹேதுஅத்தோ², கரணத்தோ² ச இத⁴ உபயோக³வசனஸ்ஸ அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி, தேனாதி அத்தோ². ஏதந்தி யதா² வுத்தஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ ஸங்க³ஹகா³தா²பத³ம் அஞ்ஞத்ராதி அபி⁴த⁴ம்மே இதோ அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு, வினயே ச. ஸமயோதி ஸமயஸத்³தோ³. ஸத்³தே³யேவ ஹி விப⁴த்திபரா ப⁴வதிஅத்தே² அஸம்ப⁴வதோ. ஸோதி ஸ்வேவ ஸமயஸத்³தோ³.

ஏவம் அத்தனோ மதிம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி போராணாசரியமதிம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘போராணா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். போராணாதி ச புரிமா அட்ட²கதா²சரியா. ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’தி வா…பே… ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வா ஏஸ பே⁴தோ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³தி வசனமத்தேன பே⁴தோ³ விஸேஸோ, ந பன அத்தே²ன, தேனாஹ ‘‘ஸப்³ப³த்த² பு⁴ம்மமேவத்தோ²’’தி, ஸப்³பே³ஸுபி அத்த²தோ ஆதா⁴ரோ ஏவ அத்தோ²தி வுத்தம் ஹோதி. இமினா ச வசனேன ஸுத்தவினயேஸு விப⁴த்திவிபரிணாமோ கதோ, பு⁴ம்மத்தே² வா உபயோக³கரணவிப⁴த்தியோ ஸித்³தா⁴தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³னா தேஸம் மதித³ஸ்ஸனே கு³ணமாஹ.

பா⁴ரியட்டே²ன க³ரு. ததே³வத்த²ம் ஸங்கேததோ ஸமத்தே²தி ‘‘க³ரும் ஹீ’’திஆதி³னா ஸங்கேதவிஸயோ ஹி ஸத்³தோ³ தம்வவத்தி²தோயேவ சேஸ அத்த²போ³த⁴கோதி. க³ருந்தி க³ருகாதப்³ப³ம் ஜனம். ‘‘லோகே’’தி இமினா ந கேவலம் ஸாஸனேயேவ, லோகேபி க³ருகாதப்³ப³ட்டே²ன ப⁴க³வாதி ஸங்கேதஸித்³தீ⁴தி த³ஸ்ஸேதி. யதி³ க³ருகாதப்³ப³ட்டே²ன ப⁴க³வா, அத² அயமேவ ஸாதிஸயம் ப⁴க³வா நாமாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அயஞ்சா’’திஆதி³மாஹ. ததா² ஹி லோகனாதோ² அபரிமிதனிருபமப்பபா⁴வஸீலாதி³கு³ணவிஸேஸஸமங்கி³தாய, ஸப்³பா³னத்த²பரிஹாரபுப்³ப³ங்க³மாய நிரவஸேஸஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பராய நிரதிஸயாய பயோக³ஸம்பத்தியா ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அச்சந்துபகாரிதாய ச அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் உத்தமம் கா³ரவட்டா²னந்தி. ந கேவலம் லோகேயேவ, அத² கோ² ஸாஸனேபீதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘போராணேஹீ’’திஆதி³னா, போராணேஹீதி ச அட்ட²கதா²சரியேஹீதி அத்தோ². ஸேட்ட²வாசகவசனம்பி ஸேட்ட²கு³ணஸஹசரணதோ ஸேட்ட²மேவாதி வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²’’ந்தி. வுச்சதி அத்தோ², ஏதேனாதி ஹி வசனம், ஸத்³தோ³. அத² வா வுச்சதீதி வசனம், அத்தோ², தஸ்மா யோ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வசனேன வசனீயோ அத்தோ², ஸோ ஸேட்டோ²தி அத்தோ². ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. கா³ரவயுத்தோதி க³ருபா⁴வயுத்தோ க³ருகு³ணயோக³த்தா, ஸாதிஸயம் வா க³ருகரணாரஹதாய கா³ரவயுத்தோ, கா³ரவாரஹோதி அத்தோ². யேன காரணத்தயேன ஸோ ததா²க³தோ க³ரு பா⁴ரியட்டே²ன, தேன ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுச்சதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. க³ருதாகாரணத³ஸ்ஸனஞ்ஹேதம் பத³த்தயம். ‘‘ஸிப்பாதி³ஸிக்கா²பகாபி க³ரூயேவ நாம ஹோந்தி, ந ச கா³ரவயுத்தா, அயம் பன தாதி³ஸோ ந ஹோதி, தஸ்மா க³ரூதி கத்வா ‘கா³ரவயுத்தோ’தி வுத்த’’ந்தி கேசி. ஏவம் ஸதி ததே³தம் விஸேஸனபத³மத்தம், புரிமபத³த்³வயமேவ காரணத³ஸ்ஸனம் ஸியா.

அபிசாதி அத்த²ந்தரவிகப்பத்தே² நிபாதோ, அபரோ நயோதி அத்தோ². தத்த² –

‘‘வண்ணக³மோ வண்ணவிபரியாயோ,

த்³வே சாபரே வண்ணவிகாரனாஸா;

தா⁴தூனமத்தா²திஸயேன யோகோ³,

தது³ச்சதே பஞ்சவிதா⁴ நிருத்தீ’’தி. –

வுத்தம் நிருத்திலக்க²ணம் க³ஹேத்வா, ‘‘பிஸோத³ராதீ³னி யதோ²பதி³ட்ட²’’ந்தி வுத்தஸத்³த³னயேன வா பிஸோத³ராதி³ஆகதிக³ணபக்கே²பலக்க²ணம் க³ஹேத்வா லோகிய லோகுத்தரஸுகா²பி⁴னிப்³ப³த்தகம் ஸீலாதி³பாரப்பத்தம் பா⁴க்³யமஸ்ஸ அத்தீ²தி ‘‘பா⁴க்³யவா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘பா⁴க்³யவா’’தி. ததா² அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னகிலேஸஸதஸஹஸ்ஸானி, ஸங்கே²பதோ வா பஞ்சமாரே அப⁴ஞ்ஜீதி ‘‘ப⁴க்³க³வா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப⁴க்³க³வா’’தி இமினா. லோகே ச ப⁴க³-ஸத்³தோ³ இஸ்ஸரியத⁴ம்மயஸஸிரீகாமபயத்தேஸு ச²ஸு த⁴ம்மேஸு பவத்ததி, தே ச ப⁴க³ஸங்கா²தா த⁴ம்மா அஸ்ஸ ஸந்தீதி ப⁴க³வாதி அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யுத்தோ ப⁴கே³ஹி சா’’தி வுத்தம். குஸலாதீ³ஹி அனேகபே⁴தே³ஹி ஸப்³ப³த⁴ம்மே விப⁴ஜி விப⁴ஜித்வா விவரித்வா தே³ஸேஸீதி ‘‘விப⁴த்தவா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘விப⁴த்தவா’’தி. தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரே, காயசித்தஉபதி⁴விவேகே, ஸுஞ்ஞதானிமித்தாப்பணிஹிதவிமோக்கே², அஞ்ஞே ச லோகியலோகுத்தரே உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே ப⁴ஜி ஸேவி ப³ஹுலமகாஸீதி ‘‘ப⁴த்தவா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப⁴த்தவா’’தி இமினா. தீஸு ப⁴வேஸு தண்ஹாஸங்கா²தம் க³மனமனேன வந்தம் வமிதந்தி ‘‘ப⁴வேஸு வந்தக³மனோ’’தி வத்தப்³பே³ ப⁴வஸத்³த³தோ ப⁴-காரம் க³மனஸத்³த³தோ க³-காரம் வந்தஸத்³த³தோ வ-காரம் ஆதா³ய, தஸ்ஸ ச தீ³க⁴ம் கத்வா வண்ணவிபரியாயேன ‘‘ப⁴க³வா’’தி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வந்தக³மனோ ப⁴வேஸூ’’தி வுத்தம். ‘‘யதோ பா⁴க்³யவா, ததோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். அஸ்ஸ பத³ஸ்ஸாதி ‘‘ப⁴க³வா’’தி பத³ஸ்ஸ. வித்தா²ரத்தோ²தி வித்தா²ரபூ⁴தோ அத்தோ². ‘‘ஸோ சா’’திஆதி³னா க³ந்த²மஹத்தம் பரிஹரதி. வுத்தோயேவ, ந பன இத⁴ பன வத்தப்³போ³ விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸ்ஸ இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய ஏகதே³ஸபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

அபிச ப⁴கே³ வனி, வமீதி வா ப⁴க³வா. ஸோ ஹி ப⁴கே³ ஸீலாதி³கு³ணே வனி ப⁴ஜி ஸேவி, தே வா ப⁴க³ஸங்கா²தே ஸீலாதி³கு³ணே வினேய்யஸந்தானேஸு ‘‘கத²ம் நு கோ² உப்பஜ்ஜேய்யு’’ந்தி வனி யாசி பத்த²யி, ஏவம் ப⁴கே³ வனீதி ப⁴க³வா, ப⁴கே³ வா ஸிரிம், இஸ்ஸரியம், யஸஞ்ச வமி கே²ளபிண்ட³ம் விய ச²ட்³ட³யி. ததா² ஹி ப⁴க³வா ஹத்த²க³தம் சக்கவத்திஸிரிம், சதுதீ³பிஸ்ஸரியம், சக்கவத்திஸம்பத்திஸன்னிஸ்ஸயஞ்ச ஸத்தரதனஸமுஜ்ஜலம் யஸம் அனபேக்கோ² ச²ட்³ட³யி. அத² வா பா⁴னி நாம நக்க²த்தானி, தேஹி ஸமம் க³ச்ச²ந்தி பவத்தந்தீதி ப⁴கா³ ஆகாரஸ்ஸ ரஸ்ஸம் கத்வா, ஸினேருயுக³ந்த⁴ராதி³க³தா பா⁴ஜனலோகஸோபா⁴. தா ப⁴கா³ வமி தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன பஜஹி, ஏவம் ப⁴கே³ வமீதி ப⁴க³வாதி ஏவமாதீ³ஹி தத்த² தத்தா²க³தனயேஹி சஸ்ஸ அத்தோ² வத்தப்³போ³, அம்ஹேஹி பன ஸோ க³ந்த²பீ⁴ருஜனானுக்³க³ஹணத்த²ம், க³ந்த²க³ருதாபரிஹரணத்த²ஞ்ச அஜ்ஜு²பேக்கி²தோதி.

ஏவமேதேஸம் அவயவத்த²ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸமுதா³யத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ புரிமபத³த்தயஸ்ஸ ஸமுதா³யத்தே²ன வுத்தாவஸேஸேன தேஸமத்தா²னம் படியோகி³தாய தேனாபி ஸஹ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏத்தாவதா’’திஆதி³மாஹ. ஏத்தாவதாதி ஏதஸ்ஸ ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி வசனேன ‘‘ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா’’ திவசனேனாதி இமேஹி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் நிதா³னவசனே. யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோதி ஏத்த² அந்த-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ². ததா²தே³ஸிதத்தா ஹி பச்சக்க²ம் கரோதி நாம. ஏஸ நயோ அபரத்தா²பி. ‘‘யோ கோ² ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச…பே… ஸத்தா²’’தி வசனதோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸத்து²பா⁴வபரியாயோ விஜ்ஜதேவாதி கத்வா ‘‘த⁴ம்மஸரீரம் பச்சக்க²ம் கரோதீ’’தி வுத்தம். த⁴ம்மகாயந்தி ஹி ப⁴க³வதோ ஸம்ப³ந்தீ⁴பூ⁴தம் த⁴ம்மஸங்கா²தம் காயந்தி அத்தோ². ததா² ச வுத்தம் ‘‘த⁴ம்மகாயோதி பி⁴க்க²வே, ததா²க³தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி. தம் பன கிமத்தி²யந்தி ஆஹ ‘‘தேனா’’திஆதி³. தேனாதி ச தாதி³ஸேன பச்சக்க²கரணேனாதி அத்தோ². இத³ம் அது⁴னா வக்க²மானஸுத்தம் பாவசனம் பகட்ட²ம் உத்தமம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் நாம. தஸ்மா தும்ஹாகம் அதிக்கந்தஸத்து²கம் அதீதஸத்து²கபா⁴வோ ந ஹோதீதி அத்தோ². பா⁴வப்பதா⁴னோ ஹி அயம் நித்³தே³ஸோ, பா⁴வலோபோ வா, இதரதா² பாவசனமேவ அனதிக்கந்தஸத்து²கம், ஸத்து²அத³ஸ்ஸனேன பன உக்கண்டி²தஸ்ஸ ஜனஸ்ஸ அதிக்கந்தஸத்து²கபா⁴வோதி அத்தோ² ஆபஜ்ஜேய்ய, ஏவஞ்ச ஸதி ‘‘அயம் வோ ஸத்தா²தி ஸத்து²அத³ஸ்ஸனேன உக்கண்டி²தம் ஜனம் ஸமஸ்ஸாஸேதீ’’ திவசனேன ஸஹ விரோதோ⁴ ப⁴வேய்யாதி வத³ந்தி. இத³ம் பாவசனம் ஸத்து²கிச்சனிப்பா²த³னேன ந அதீதஸத்து²கந்தி பன அத்தோ². ஸத்தூ²தி கம்மத்தே² ச²ட்டீ², ஸமாஸபத³ம் வா ஏதம் ஸத்து²அத³ஸ்ஸனேனாதி. உக்கண்ட²னம் உக்கண்டோ², கிச்ச²ஜீவிதா. ‘‘கட² கிச்ச²ஜீவனே’’தி ஹி வத³ந்தி. தமிதோ பத்தோதி உக்கண்டி²தோ, அனபி⁴ரதியா வா பீளிதோ விக்கி²த்தசித்தோ ஹுத்வா ஸீஸம் உக்கி²பித்வா உத்³த⁴ம் கண்ட²ம் கத்வா இதோ சிதோ ச ஓலோகேந்தோ ஆஹிண்ட³தி, விஹரதி சாதி உக்கண்டி²தோ நிருத்தினயேன, தம் உக்கண்டி²தம். ஸத்³த³ஸாமத்தி²யாதி⁴க³தமத்தோ சேஸ, வோஹாரதோ பன அனபி⁴ரதியா பீளிதந்தி அத்தோ². ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்த². ஸமஸ்ஸாஸேதீதி அஸ்ஸாஸம் ஜனேதி.

தஸ்மிம் ஸமயேதி இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸங்கீ³திஸமயே. காமம் விஜ்ஜமானேபி ப⁴க³வதி ஏவம் வத்துமரஹதி, இத⁴ பன அவிஜ்ஜமானேயேவ தஸ்மிம் ஏவம் வத³தி, தஸ்மா ஸந்தா⁴யபா⁴ஸிதவஸேன தத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேதீதி ஆஹ ‘‘அவிஜ்ஜமானபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ’’தி. பரினிப்³பா³னந்தி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴துவஸேன க²ந்த⁴பரினிப்³பா³னம். தேனாதி ததா²ஸாத⁴னேன. ஏவம்வித⁴ஸ்ஸாதி ஏவம்பகாரஸ்ஸ, ஏவம்ஸபா⁴வஸ்ஸாதிபி அத்தோ². நாம-ஸத்³தோ³ க³ரஹாயம் நிபாதோ ‘‘அத்தி² நாம ஆனந்த³ தே²ரம் பி⁴க்கு²ம் விஹேஸியமானம் அஜ்ஜு²பேக்கி²ஸ்ஸதா²’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 5.166) விய, தேன ஏதி³ஸோ அபி ப⁴க³வா பரினிப்³பு³தோ, கா நாம கதா² அஞ்ஞேஸந்தி க³ரஹத்த²ம் ஜோதேதி. அரியத⁴ம்மஸ்ஸாதி அரியானம் த⁴ம்மஸ்ஸ, அரியபூ⁴தஸ்ஸ வா த⁴ம்மஸ்ஸ. த³ஸவித⁴ஸ்ஸ காயப³லஸ்ஸ, ஞாணப³லஸ்ஸ ச வஸேன த³ஸப³லத⁴ரோ. வஜிரஸ்ஸ நாம மணிவிஸேஸஸ்ஸ ஸங்கா⁴தோ ஸமூஹோ ஏகக்³க⁴னோ, தேன ஸமானோ காயோ யஸ்ஸாதி ததா². இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² வஜிரஸங்கா⁴தோ நாம ந அஞ்ஞேன மணினா வா பாஸாணேன வா பே⁴ஜ்ஜோ, அபி து ஸோயேவ அஞ்ஞம் மணிம் வா பாஸாணம் வா பி⁴ந்த³தி. தேனேவ வுத்தம் ‘‘வஜிரஸ்ஸ நத்தி² கோசி அபே⁴ஜ்ஜோ மணி வா பாஸாணோ வா’’தி, ஏவம் ப⁴க³வாபி கேனசி அபே⁴ஜ்ஜஸரீரோ. ந ஹி ப⁴க³வதோ ரூபகாயே கேனசி அந்தராயோ காதும் ஸக்காதி. நாமஸத்³த³ஸ்ஸ க³ரஹாஜோதகத்தா பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னஜோதகோ ‘‘ந கேவலம் ப⁴க³வாயேவ, அத² கோ² அஞ்ஞேபீ’’தி. ஏத்த² ச ஏவம்கு³ணஸமன்னாக³தத்தா அபரினிப்³பு³தஸபா⁴வேன ப⁴விதும் யுத்தோபி ஏஸ பரினிப்³பு³தோ ஏவாதி பகரணானுரூபமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவ’’ந்திஆதி³ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஆஸா பத்த²னா கேன ஜனேதப்³பா³, ந ஜனேதப்³பா³ ஏவாதி அத்தோ². ‘‘அஹம் சிரம் ஜீவிம், சிரம் ஜீவாமி, சிரம் ஜீவிஸ்ஸாமி, ஸுக²ம் ஜீவிம், ஸுக²ம் ஜீவாமி, ஸுக²ம் ஜீவிஸ்ஸாமீ’’தி மஜ்ஜனவஸேன உப்பன்னோ மானோ ஜீவிதமதோ³ நாம, தேன மத்தோ பமத்தோ ததா². ஸம்வேஜேதீதி ஸம்வேக³ம் ஜனேதி, ததோயேவ அஸ்ஸ ஜனஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மே உஸ்ஸாஹம் ஜனேதி. ஸம்வேஜனஞ்ஹி உஸ்ஸாஹஹேது ‘‘ஸம்விக்³கோ³ யோனிஸோ பத³ஹதீ’’தி வசனதோ.

தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி வக்க²மானஸ்ஸ ஸகலஸுத்தஸ்ஸ ‘‘ஏவ’’ந்தி நித³ஸ்ஸனதோ. ஸாவகஸம்பத்திந்தி ஸுணந்தபுக்³க³லஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தேன பஞ்சஸு டா²னேஸு ப⁴க³வதா ஏதத³க்³கே³ ட²பிதேன, பஞ்சஸு ச கோஸல்லேஸு ஆயஸ்மதா த⁴ம்மஸேனாபதினா பஸம்ஸிதேன மயா மஹாஸாவகேன ஸுதம், தஞ்ச கோ² ஸயமேவ ஸுதம் ந அனுஸ்ஸுதம், ந ச பரம்பராப⁴தந்தி அத்த²ஸ்ஸ தீ³பனதோ. காலஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி ப⁴க³வாதிஸத³ஸன்னிதா⁴னே பயுத்தஸ்ஸ ஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ பு³த்³து⁴ப்பாத³-படிமண்டி³த-ஸமய-பா⁴வ-தீ³பனதோ. பு³த்³து⁴ப்பாத³பரமா ஹி காலஸம்பதா³. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘கப்பகஸாயகலியுகே³, பு³த்³து⁴ப்பாதோ³ அஹோ மஹச்ச²ரியம்;

ஹுதவஹமஜ்ஜே² ஜாதம், ஸமுதி³தமகரந்த³மரவிந்த³’’ந்தி. (தீ³. நி. டீ. 1.1; ஸம். நி. டீ. 1.1);

தஸ்ஸாயமத்தோ² – கப்பஸங்கா²தகாலஸஞ்சயஸ்ஸ லேக²னவஸேன பவத்தே கலியுக³ஸங்கா²தே ஸகராஜஸம்மதே வஸ்ஸாதி³ஸமூஹே ஜாதோ பு³த்³து⁴ப்பாத³க²ணஸங்கா²தோ தி³னஸமூஹோ அந்த⁴ஸ்ஸ பப்³ப³தாரோஹனமிவ கதா³சி பவத்தனட்டே²ன, அச்ச²ரம் பஹரிதும் யுத்தட்டே²ன ச மஹச்ச²ரியம் ஹோதி. கிமிவ ஜாதந்தி சே? ஹுதவஹஸங்கா²தஸ்ஸ பாவகஸ்ஸ மஜ்ஜே² ஸம்மா உதி³தமது⁴மந்தம் அரவிந்த³ஸங்கா²தம் வாரிஜமிவ ஜாதந்தி. தே³ஸகஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி கு³ணவிஸிட்ட²ஸத்துத்தமகா³ரவாதி⁴வசனதோ.

ஏவம் பத³ச²க்கஸ்ஸ பதா³னுக்கமேன நானப்பகாரதோ அத்த²வண்ணனம் கத்வா இதா³னி ‘‘அந்தரா ச ராஜக³ஹ’’ந்திஆதீ³னம் பதா³னமத்த²வண்ணனம் கரோந்தோ ‘‘அந்தரா சா’’திஆதி³மாஹ. அந்தரா ச ராஜக³ஹம் அந்தரா ச நாளந்த³ந்தி ஏத்த² ஸமபி⁴னிவிட்டோ² அந்தரா-ஸத்³தோ³ தி³ஸ்ஸதி ஸாமஞ்ஞவசனீயத்த²மபேக்கி²த்வா பகரணாதி³ஸாமத்தி²யாதி³க³தத்த²மந்தரேனாதி அத்தோ². ஏவம் பனஸ்ஸ நானத்த²பா⁴வோ பயோக³தோ அவக³மீயதீதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘தத³ந்தர’’ந்திஆதி³னா. தத்த² தத³ந்தரந்தி தம் காரணம். மஞ்ச தஞ்ச மந்தேந்தி, கிமந்தரம் கிம் காரணந்தி அத்தோ². விஜ்ஜந்தரிகாயாதி விஜ்ஜுனிச்ச²ரணக்க²ணே. தோ⁴வந்தீ இத்தீ² அத்³த³ஸாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அந்தரதோதி ஹத³யே. கோபாதி சித்தகாலுஸ்ஸியகரணதோ சித்தபகோபா ராகா³த³யோ. அந்தரா வோஸானந்தி ஆரம்ப⁴னிப்ப²த்தீனம் வேமஜ்ஜே² பரியோஸானம் ஆபாதி³. அபிசாதி ததா²பி, ஏவம் பப⁴வஸம்பன்னேபீதி அத்தோ². த்³வின்னம் மஹானிரயானந்தி லோஹகும்பீ⁴னிரயே ஸந்தா⁴யாஹ. அந்தரிகாயாதி அந்தரேன. ராஜக³ஹனக³ரம் கிர ஆவிஜ்ஜி²த்வா மஹாபேதலோகோ. தத்த² த்³வின்னம் மஹாலோஹகும்பீ⁴னிரயானம் அந்தரேன அயம் தபோதா³ நதீ³ ஆக³ச்ச²தி, தஸ்மா ஸா குதி²தா ஸந்த³தீதி. ஸ்வாயமித⁴ விவரே பவத்ததி தத³ஞ்ஞேஸமஸம்ப⁴வதோ. ஏத்த² ச ‘‘தத³ந்தரம் கோ ஜானேய்ய, (அ. நி. 6.44; 10.75) ஏதேஸம் அந்தரா கப்பா, க³ணனாதோ அஸங்கி²யா, (பு³. வம். 28.9) அந்தரந்தரா கத²ம் ஓபாதேதீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.426; பஹா. வ. 66; சூளவ. 376) விய காரணவேமஜ்ஜே²ஸு வத்தமானா அந்தராஸத்³தா³யேவ உதா³ஹரிதப்³பா³ ஸியும், ந பன சித்தக²ணவிவரேஸு வத்தமானா அந்தரிகஅந்தரஸத்³தா³. அந்தராஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி அயமத்து²த்³தா⁴ரோதி. அயம் பனேத்தா²தி⁴ப்பாயோ ஸியா – யேஸு அத்தே²ஸு அந்தரிகஸத்³தோ³, அந்தரஸத்³தோ³ ச பவத்ததி, தேஸு அந்தராஸத்³தோ³பீதி ஸமானத்த²த்தா அந்தராஸத்³த³த்தே² வத்தமானோ அந்தரிகஸத்³தோ³, அந்தரஸத்³தோ³, ச உதா³ஹடோதி. அத² வா அந்தராஸத்³தோ³யேவ ‘‘யஸ்ஸந்தரதோ’’தி (உதா³. 20) ஏத்த² கா³தா²ப³ந்த⁴ஸுக²த்த²ம் ரஸ்ஸம் கத்வா வுத்தோ –

‘‘யஸ்ஸந்தரதோ ந ஸந்தி கோபா,

இதிப⁴வாப⁴வதஞ்ச வீதிவத்தோ;

தம் விக³தப⁴யம் ஸுகி²ம் அஸோகம்,

தே³வா நானுப⁴வந்தி த³ஸ்ஸனாயா’’தி. (உதா³. 20); –

ஹி அயம் உதா³னே ப⁴த்³தி³யஸுத்தே கா³தா². ஸோயேவ இக-ஸத்³தே³ன ஸகத்த²பவத்தேன பத³ம் வட்³டே⁴த்வா ‘‘அந்தரிகாயா’’தி ச வுத்தோ, தஸ்மா உதா³ஹரணோதா³ஹரிதப்³பா³னமேத்த² விரோதா⁴பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³தி. கிமத்த²ம் அத்த²விஸேஸனியமோ கதோதி ஆஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³. நனு சேத்த² உபயோக³வசனமேவ, அத² கஸ்மா ஸம்ப³ந்தீ⁴யத்தோ² வுத்தோ, ஸம்ப³ந்தீ⁴யத்தே² வா கஸ்மா உபயோக³வசனம் கதந்தி அனுயோக³ஸம்ப⁴வதோ தம் பரிஹரிதும் ‘‘அந்தராஸத்³தே³ன பனா’’திஆதி³ வுத்தம், தேன ஸம்ப³ந்தீ⁴யத்தே² ஸாமிவசனப்பஸங்கே³ ஸத்³த³ந்தரயோகே³ன லத்³த⁴மித³ம் உபயோக³வசனந்தி த³ஸ்ஸேதி, ந கேவலம் ஸாஸனேவ, லோகேபி ஏவமேவித³ம் லத்³த⁴ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஈதி³ஸேஸு சா’’திஆதி³மாஹ. விஸேஸயோக³தாத³ஸ்ஸனமுகே²ன ஹி அயமத்தோ²பி த³ஸ்ஸிதோ. ஏகேனபி அந்தரா-ஸத்³தே³ன யுத்தத்தா த்³வே உபயோக³வசனானி காதப்³பா³னி. த்³வீஹி பன யோகே³ கா கதா²தி அத்த²ஸ்ஸ ஸிஜ்ஜ²னதோ. அக்க²ரம் சிந்தேந்தி லிங்க³விப⁴த்தியாதீ³ஹீதி அக்க²ரசிந்தகா, ஸத்³த³விதூ³. அக்க²ர-ஸத்³தே³ன சேத்த² தம்மூலகானி பதா³தீ³னிபி க³ஹேதப்³பா³னி. யதி³பி ஸத்³த³தோ ஏகமேவ யுஜ்ஜந்தி, அத்த²தோ பன ஸோ த்³விக்க²த்தும் யோஜேதப்³போ³ ஏகஸ்ஸாபி பத³ஸ்ஸ ஆவுத்தியாதி³னயேன அனேகதா⁴ ஸம்பஜ்ஜனதோதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘து³தியபதே³னபீ’’திஆதி³னா. கோ பன தோ³ஸோ அயோஜிதேதி ஆஹ ‘‘அயோஜியமானே உபயோக³வசனம் ந பாபுணாதீ’’தி. து³தியபத³ம் ந பாபுணாதீதி அத்தோ² ஸத்³த³ந்தரயோக³வஸா ஸத்³தே³யேவ ஸாமிவசனப்பஸங்கே³ உபயோக³விப⁴த்தியா இச்சி²தத்தா. ஸத்³தா³தி⁴காரோ ஹி விப⁴த்திபயோகோ³.

அத்³தா⁴ன-ஸத்³தோ³ தீ³க⁴பரியாயோதி ஆஹ ‘‘தீ³க⁴மக்³க³’’ந்தி. கித்தாவதா பன ஸோ தீ³கோ⁴ நாம தத³த்த²பூ⁴தோதி சோத³னமபனேதி ‘‘அத்³தா⁴னக³மனஸமயஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³னா. அத்³தா⁴னக³மனஸமயஸ்ஸ விப⁴ங்கே³தி க³ணபோ⁴ஜனஸிக்கா²பதா³தீ³ஸு அத்³தா⁴னக³மனஸமயஸத்³த³ஸ்ஸ பத³பா⁴ஜனீயபூ⁴தே விப⁴ங்கே³ (பாசி. 217). அட்³ட⁴யோஜனம்பி அத்³தா⁴னமக்³கோ³, பகே³வ தது³த்தரி. அட்³ட⁴மேவ யோஜனஸ்ஸ அட்³ட⁴யோஜனம், த்³விகா³வுதமத்தம். இத⁴ பன சதுகா³வுதப்பமாணம் யோஜனமேவ, தஸ்மா ‘‘அத்³தா⁴னமக்³க³படிபன்னோ’’தி வத³தீதி அதி⁴ப்பாயோ.

மஹந்தஸத்³தோ³ உத்தமத்தோ², ப³ஹ்வத்தோ² ச இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘மஹதா’’திஆதி³. கு³ணமஹத்தேனாதி அப்பிச்ச²தாதி³கு³ணமஹந்தபா⁴வேன. ஸங்க்²யாமஹத்தேனாதி க³ணனமஹந்தபா⁴வேன. ததே³வத்த²ம் ஸமத்தே²தி ‘‘ஸோ ஹீ’’திஆதி³னா. ஸோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴தி இத⁴ ஆக³தோ ததா³ பரிவாரபூ⁴தோ பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴. மஹாதி உத்தமோ. வாக்யேபி ஹி தமிச்ச²ந்தி பயோக³வஸா. அப்பிச்ச²தாதி நில்லோப⁴தா ஸத்³தோ³ சேத்த² ஸாவஸேஸோ, அத்தோ² பன நிரவஸேஸோ. ந ஹி ‘‘அப்பலோப⁴தாதி அபி⁴த்த²விதுமரஹதீ’’தி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம். மஜ்ஜி²மாக³மடீகாகாரோ பன ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரோ ஏவமாஹ ‘‘அப்பஸத்³த³ஸ்ஸ பரித்தபரியாயம் மனஸி கத்வா ‘ப்³யஞ்ஜனம் ஸாவஸேஸம் வியா’தி (மஹானி. அட்ட². 85) அட்ட²கதா²யம் வுத்தம். அப்பஸத்³தோ³ பனேத்த² ‘அபா⁴வத்தோ²’ திபி ஸக்கா விஞ்ஞாதும் ‘அப்பாபா³த⁴தஞ்சஸஞ்ஜானாமீ’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.225) வியா’’தி. ஸங்க்²யாயபி மஹாதி க³ணனாயபி ப³ஹு அஹோஸி, ‘‘பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴’’தி பதா³வத்தி²கந்தவசனவஸேன ஸம்வண்ணேதப்³ப³பத³ஸ்ஸ சே²த³னமிவ ஹோதீதி தத³பராமஸித்வா ‘‘தேன பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’’தி புன வாக்யாவத்தி²கந்தவசனவஸேன ஸம்வண்ணேதப்³ப³பதே³ன ஸதி³ஸீகரணம். ஏஸா ஹி ஸம்வண்ணனகானம் பகதி, யதி³த³ம் விப⁴த்தியானபேக்கா²வஸேன யதா²ரஹம் ஸம்வண்ணேதப்³ப³பத³த்த²ம் ஸம்வண்ணேத்வா புன தத்த² விஜ்ஜமானவிப⁴த்திவஸேன பரிவத்தேத்வா நிக்கி²பனந்தி. தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதத்தா ஸங்கோ⁴தி இமமத்த²ம் விபா⁴வேந்தோ ஆஹ ‘‘தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞஸங்கா⁴தேன ஸமணக³ணேனா’’தி. ஏத்த² பன ‘‘யாயம் தி³ட்டி² அரியா நிய்யானிகா நிய்யாதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய, ததா²ரூபாய தி³ட்டி²யா தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதீ’’தி (தீ³. நி. 3.324, 356; ம. நி. 1.492; 3.54; பரி. 274) ஏவம் வுத்தாய தி³ட்டி²யா. ‘‘யானி தானி ஸீலானி அக²ண்டா³னி அச்சி²த்³தா³னி அஸப³லானி அகம்மாஸானி பு⁴ஜிஸ்ஸானி விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி அபராமட்டா²னி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி, ததா²ரூபேஸு ஸீலேஸு ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதீ’’தி (தீ³. நி. 3.323; ம. நி. 1.492; 3.54; அ. நி. 6.11; பரி. 274) ஏவம் வுத்தானஞ்ச ஸீலானம் ஸாமஞ்ஞேன ஸங்கா⁴தோ ஸங்க⁴டிதோ ஸமேதோதி தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞஸங்கா⁴தோ, ஸமணக³ணோ, தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதோதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞஸங்கா⁴டஸங்கா²தேனா’’ திபி பாடோ². ததா² ஸங்கா²தேன கதிதேனாதி அத்தோ². ததா² ஹி தி³ட்டி²ஸீலாதீ³னம் நியதஸபா⁴வத்தா ஸோதாபன்னாபி அஞ்ஞமஞ்ஞம் தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதா, பகே³வ ஸகதா³கா³மிஆத³யோ, ததா² ச வுத்தம் ‘‘நியதோ ஸம்போ³தி⁴பராயணோ’’தி, (ஸம். நி. 2.41; 5.198, 1004) ‘‘அட்டா²னமேதம் பி⁴க்க²வே, அனவகாஸோ, யம் தி³ட்டி²ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ ஸஞ்சிச்சபாணம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி ச ஆதி³. அரியபுக்³க³லஸ்ஸ ஹி யத்த² கத்த²சி தூ³ரே டி²தாபி அத்தனோ கு³ணஸாமக்³கி³யா ஸம்ஹததாயேவ, ‘‘ததா²ரூபாய தி³ட்டி²யா தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி, (ம. நி. 1.492) ததா²ரூபேஸு ஸீலேஸு ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதீ’’தி (ம. நி. 1.492) வசனதோ பன புது²ஜ்ஜனானம்பி தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதபா⁴வோ லப்³ப⁴தியேவ. ஸத்³தி⁴ம்-ஸத்³தோ³ ஏகதோதி அத்தே² நிபாதோ. பஞ்ச…பே… மத்தானீதி பஞ்ச-ஸத்³தே³ன மத்தஸத்³த³ம் ஸங்கி²பித்வா பா³ஹிரத்த²ஸமாஸோ வுத்தோ. ஏதேஸந்தி பி⁴க்கு²ஸதானம். புன பஞ்ச மத்தா பமாணாதி ப்³யாஸோ, நிகாரலோபோ சேத்த² நபும்ஸகலிங்க³த்தா.

ஸுப்பியோதி தஸ்ஸ நாமமேவ, ந கு³ணாதி³. ந கேவலம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் ப⁴க³வாயேவ, அத² கோ² ஸுப்பியோபி பரிப்³பா³ஜகோ ப்³ரஹ்மத³த்தேன மாணவேன ஸத்³தி⁴ந்தி புக்³க³லம் ஸம்பிண்டே³தி, தஞ்ச கோ² மக்³க³படிபன்னஸபா⁴க³தாய ஏவ, ந ஸீலாசாராதி³ஸபா⁴க³தாயாதி வுத்தம் ‘‘பி-காரோ’’திஆதி³. ஸுகு²ச்சாரணவஸேன புப்³பா³பரபதா³னம் ஸம்ப³ந்த⁴மத்தகரபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பத³ஸந்தி⁴கரோ’’தி வுத்தம், ந பன ஸரப்³யஞ்ஜனாதி³ஸந்தி⁴பா⁴வம், தேனாஹ ‘‘ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாவஸேன வுத்தோ’’தி, ஏதேன பத³பூரணமத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. அபிச அவதா⁴ரணத்தோ²பி கோ²-ஸத்³தோ³ யுத்தோ ‘‘அஸ்ஸோஸி கோ² வேரஞ்ஜோ ப்³ராஹ்மணோ’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 1) விய, தேன அத்³தா⁴னமக்³க³படிபன்னோ அஹோஸியேவ, நாஸ்ஸ மக்³க³படிபத்தியா கோசி அந்தராயோ அஹோஸீதி அயமத்தோ² தீ³பிதோ ஹோதி. ஸஞ்ஜயஸ்ஸாதி ராஜக³ஹவாஸினோ ஸஞ்ஜயனாமஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ, யஸ்ஸ ஸந்திகே பட²மம் உபதிஸ்ஸகோலிதாபி பப்³ப³ஜிம்ஸு ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகோவ, ந அசேலகபரிப்³பா³ஜகோ. ‘‘யதா³, ததா³’’தி ச ஏதேன ஸமகாலமேவ அத்³தா⁴னமக்³க³படிபன்னதம் த³ஸ்ஸேதி. அதீதகாலத்தோ² பாளியம் ஹோதிஸத்³தோ³ யோக³விபா⁴கே³ன, தம்காலாபேக்கா²ய வா ஏவம் வுத்தம், ததா³ ஹோதீதி அத்தோ².

அந்தேதி ஸமீபே. வஸதீதி வத்தபடிவத்தாதி³கரணவஸேன ஸப்³பி³ரியாபத²ஸாதா⁴ரணவசனம், அவசரதீதி வுத்தம் ஹோதி, தேனேவாஹ ‘‘ஸமீபசாரோ ஸந்திகாவசரோ ஸிஸ்ஸோ’’தி. சோதி³தா தே³வதூ³தேஹீதி த³ஹரகுமாரோ ஜராஜிண்ணஸத்தோ கி³லானோ கம்மகாரணா, கம்மகாரணிகா வா மதஸத்தோதி இமேஹி பஞ்சஹி தே³வதூ³தேஹி சோதி³தா ஓவதி³தா ஸம்வேக³ம் உப்பாதி³தா ஸமானாபி. தே ஹி தே³வா விய தூ³தா, விஸுத்³தி⁴தே³வானம் வா தூ³தாதி தே³வதூ³தா. ஹீனகாயூபகா³தி அபாயகாயமுபக³தா. நரஸங்கா²தா தே மாணவாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸாமஞ்ஞவஸேன சேத்த² ஸத்தோ ‘‘மாணவோ’’தி வுத்தோ, இதரே பன விஸேஸவஸேன. பகரணாதி⁴க³தோ ஹேஸ அத்து²த்³தா⁴ரோதி. கதகம்மேஹீதி கதசோரகம்மேஹி. தருணோதி ஸோளஸவஸ்ஸதோ பட்டா²ய பத்தவீஸதிவஸ்ஸோ, உதா³னட்ட²கதா²யஞ்ஹி ‘‘ஸத்தா ஜாததி³வஸதோ பட்டா²ய யாவ பஞ்சத³ஸவஸ்ஸகா, தாவ ‘குமாரகா, பா³லா’தி ச வுச்சந்தி. ததோ பரம் வீஸதிவஸ்ஸானி ‘யுவானோ’’’தி (உதா³. அட்ட². 44) வுத்தம். தருணோ, மாணவோ, யுவாதி ச அத்த²தோ ஏகம், லோகியா பன ‘‘த்³வாத³ஸவஸ்ஸதோ பட்டா²ய யாவ ஜரமப்பத்தோ, தாவ தருணோ’’திபி வத³ந்தி.

தேஸு வா த்³வீஸு ஜனேஸூதி நித்³தா⁴ரணே பு⁴ம்மம். யோ வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி புப்³பே³ அதி⁴க³தோ காலோ, தஸ்ஸ படினித்³தே³ஸோ தத்ராதி யஞ்ஹி ஸமயம் ப⁴க³வா அந்தரா ராஜக³ஹஞ்ச நாளந்த³ஞ்ச அத்³தா⁴னமக்³க³படிபன்னோ, தஸ்மிம்யேவ ஸமயே ஸுப்பியோபி தம் அத்³தா⁴னமக்³க³ம் படிபன்னோ அவண்ணம் பா⁴ஸதி, ப்³ரஹ்மத³த்தோ ச வண்ணம் பா⁴ஸதீதி. நிபாதமத்தந்தி ஏத்த² மத்தஸத்³தே³ன விஸேஸத்தா²பா⁴வதோ பத³பூரணத்தம் த³ஸ்ஸேதி. மது⁴பிண்டி³கபரியாயோதி மது⁴பிண்டி³கதே³ஸனா நாம இதி நம் ஸுத்தந்தம் தா⁴ரேஹி, ராஜஞ்ஞாதி பாயாஸிராஜஞ்ஞனாமகம் ராஜானமாலபதி. பரியாயதி பரிவத்ததீதி பரியாயோ, வாரோ. பரியாயேதி தே³ஸேதப்³ப³மத்த²ம் படிபாதே³தீதி பரியாயோ, தே³ஸனா. பரியாயதி அத்தனோ ப²லம் படிக்³க³ஹேத்வா பவத்ததீதி பரியாயோ, காரணம். அனேகஸத்³தே³னேவ அனேகவிதே⁴னாதி அத்தோ² விஞ்ஞாயதி அதி⁴ப்பாயமத்தேனாதி ஆஹ ‘‘அனேகவிதே⁴னா’’தி. காரணஞ்சேத்த² காரணபதிரூபகமேவ, ந ஏகம்ஸகாரணம் அவண்ணகாரணஸ்ஸ அபூ⁴தத்தா, தஸ்மா காரணேனாதி காரணபதிரூபகேனாதி அத்தோ². ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘அகாரணமேவ ‘காரண’ந்தி வத்வா’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 1.1). ஜாதிவஸேனித³ம் ப³ஹ்வத்தே² ஏகவசனந்தி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப³ஹூஹீ’’திஆதி³னா.

‘‘அவண்ணவிரஹிதஸ்ஸ அஸமானவண்ணஸமன்னாக³தஸ்ஸபீ’’தி வக்க²மானகாரணஸ்ஸ அகாரணபா⁴வஹேதுத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம், தோ³ஸவிரஹிதஸ்ஸபி அஸதி³ஸகு³ணஸமன்னாக³தஸ்ஸாபீதி அத்தோ². பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அவண்ணம் தோ³ஸம் நிந்த³ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘யம் லோகே’’திஆதி³னா அரஸரூபனிப்³போ⁴க³அகிரியவாத³உச்சே²த³வாத³ஜேகு³ச்சீ²வேனயிகதபஸ்ஸீஅபக³ப்³ப⁴பா⁴வானம் காரணபதிரூபகம் த³ஸ்ஸேதி. தஸ்மாதி ஹி ஏதம் ‘‘அரஸரூபோ…பே… அபக³ப்³போ⁴’’தி இமேஹி பதே³ஹி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – லோகஸம்மதோ அபி⁴வாத³னபச்சுட்டா²னஅஞ்ஜலீகம்மஸாமீசிகம்மஆஸனாபி⁴னிமந்தனஸங்கா²தோ ஸாமக்³கீ³ரஸோ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ நத்தி², தஸ்மா ஸோ ஸாமக்³கீ³ரஸஸங்கா²தேன ரஸேன அஸம்பன்னஸபா⁴வோ, தேன ஸாமக்³கீ³ரஸஸங்கா²தேன பரிபோ⁴கே³ன அஸமன்னாக³தோ. தஸ்ஸ அகத்தப்³ப³தாவாதோ³, உச்சி²ஜ்ஜிதப்³ப³தாவாதோ³ ச, தம் ஸப்³ப³ம் கூ³த²ம் விய மண்ட³னஜாதியோ புரிஸோ ஜேகு³ச்சீ². தஸ்ஸ வினாஸகோ ஸோவ தத³கரணதோ வினேதப்³போ³. தத³கரணேன வயோவுட்³டே⁴ தாபேதி ததா³சாரவிரஹிததாய வா கபணபுரிஸோ. தத³கரணேன தே³வலோகக³ப்³ப⁴தோ அபக³தோ, தத³கரணதோ வா ஸோ ஹீனக³ப்³போ⁴ சாதி ஏவம் ததே³வ அபி⁴வாத³னாதி³அகரணம் அரஸரூபதாதீ³னம் காரணபதிரூபகம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘நத்தி²…பே… விஸேஸோ’’தி ஏதஸ்ஸ பன ‘‘ஸுந்த³ரிகாய நாம பரிப்³பா³ஜிகாய மரணானவபோ³தோ⁴, ஸம்ஸாரஸ்ஸ ஆதி³கோடியா அபஞ்ஞாயனபடிஞ்ஞா, ட²பனீயபுச்சா²ய அப்³யாகதவத்து²ப்³யாகரண’’ந்தி ஏவமாதீ³னி காரணபதிரூபகானி நித்³தா⁴ரிதப்³பா³னி, ததா² ‘‘தக்கபரியாஹதம் ஸமணோ…பே… ஸயம்படிபா⁴ன’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ‘‘அனாசரியகேன ஸாமம் படிவேதே⁴ன தத்த² தத்த² ததா² ததா² த⁴ம்மதே³ஸனா, கத்த²சி பரேஸம் படிபுச்சா²கத²னம், மஹாமோக்³க³ல்லானாதீ³ஹி ஆரோசிதனயேனேவ ப்³யாகரண’’ந்தி ஏவமாதீ³னி, ‘‘ஸமணோ…பே… ந அக்³க³புக்³க³லோ’’தி ஏதேஸம் பன ‘‘ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் கமேனேவ அனவபோ³தோ⁴, லோகந்தஸ்ஸ அஜானனம், அத்தனா இச்சி²ததபசாராபா⁴வோ’’தி ஏவமாதீ³னி. ஜா²னவிமோக்கா²தி³ ஹேட்டா² வுத்தனயேன உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோ. அரியம் விஸுத்³த⁴ம், உத்தமம் வா ஞாணஸங்கா²தம் த³ஸ்ஸனம், அலம் கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனஸமத்த²ம் அரியஞாணத³ஸ்ஸனம் ஏத்த², ஏதஸ்ஸாதி வா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனோ. ஸ்வேவ விஸேஸோ ததா². அரியஞாணத³ஸ்ஸனமேவ வா விஸேஸம் வுத்தனயேன அலம் பரியத்தம் யஸ்ஸ, யஸ்மிந்தி வா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ, உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மோவ. தக்கபரியாஹதந்தி கப்பனாமத்தேன ஸமந்ததோ ஆஹரிதம், விதக்கேன வா பரிக⁴டிதம். வீமம்ஸானுசரிதந்தி வீமம்ஸனாய புனப்புனம் பரிமஜ்ஜிதம். ஸயம்படிபா⁴னந்தி ஸயமேவ அத்தனோ விபூ⁴தம், தாதி³ஸம் த⁴ம்மந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அகாரணந்தி அயுத்தம் அனுபபத்திம். காரணபதே³ சேதம் விஸேஸனம். ந ஹி அரஸரூபதாத³யோ தோ³ஸா ப⁴க³வதி ஸம்விஜ்ஜந்தி, த⁴ம்மஸங்கே⁴ஸு ச து³ரக்கா²தது³ப்படிபன்னாத³யோ அகாரணந்தி வா யுத்திகாரணரஹிதம் அத்தனா படிஞ்ஞாமத்தம். பகதிகம்மபத³ஞ்சேதம். இமஸ்மிஞ்ச அத்தே² காரணம் வத்வாதி ஏத்த² காரணம் இவாதி இவ-ஸத்³த³த்தோ² ரூபகனயேன யோஜேதப்³போ³ பதிரூபககாரணஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ததா² ததா²தி ஜாதிவுட்³டா⁴னமனபி⁴வாத³னாதி³னா தேன தேன ஆகாரேன. வண்ணஸத்³த³ஸ்ஸ கு³ணபஸம்ஸாஸு பவத்தனதோ யதா²க்கமம் ‘‘அவண்ணம் தோ³ஸம் நிந்த³’’ந்தி வுத்தம்.

து³ரக்கா²தோதி து³ட்டு²மாக்கா²தோ, ததா² து³ப்படிவேதி³தோ. வட்டதோ நிய்யாதீதி நிய்யானம், ததே³வ நிய்யானிகோ, ததோ வா நிய்யானம் நிஸ்ஸரணம், தத்த² நியுத்தோதி நிய்யானிகோ. வட்டதோ வா நிய்யாதீதி நிய்யானிகோ ய-காரஸ்ஸ க-காரம், ஈ-காரஸ்ஸ ச ரஸ்ஸம் கத்வா. ‘‘அனீய-ஸத்³தோ³ ஹி ப³ஹுலா கத்துஅபி⁴தா⁴யகோ’’தி ஸத்³த³விதூ³ வத³ந்தி, ந நிய்யானிகோ ததா². ஸம்ஸாரது³க்க²ஸ்ஸ அனுபஸமஸம்வத்தனிகோ வுத்தனயேன. பச்சனீகபடிபத³ந்தி ஸம்மாபடிபத்தியா விருத்³த⁴படிபத³ம். அனனுலோமபடிபத³ந்தி ஸப்புரிஸானம் அனனுலோமபடிபத³ம். அத⁴ம்மானுலோமபடிபத³ந்தி லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ அனனுலோமபடிபத³ம். கஸ்மா பனேத்த² ‘‘அவண்ணம் பா⁴ஸதி, வண்ணம் பா⁴ஸதீ’’தி ச வத்தமானகாலனித்³தே³ஸோ கதோ, நனு ஸங்கீ³திகாலதோ ஸோ அவண்ணவண்ணானம் பா⁴ஸனகாலோ அதீதோதி? ஸச்சமேதம், ‘‘அத்³தா⁴னமக்³க³படிபன்னோ ஹோதீ’’தி ஏத்த² ஹோதி-ஸத்³தோ³ விய அதீதகாலத்த²த்தா பன பா⁴ஸதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஏவம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா யஸ்மிம் காலே தேஹி அவண்ணோ வண்ணோ ச பா⁴ஸீயதி, தமபேக்கி²த்வா ஏவம் வுத்தம், ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘தத்ரா’’தி பத³ஸ்ஸ காலபடினித்³தே³ஸவிகப்பனம் அட்ட²கதா²யம் அவுத்தம்பி ஸுபபன்னம் ஹோதி.

‘‘ஸுப்பியஸ்ஸ பன…பே… பா⁴ஸதீ’’தி பாளியா ஸம்ப³ந்த⁴த³ஸ்ஸனம் ‘‘அந்தேவாஸீ பனஸ்ஸா’’திஆதி³வசனம். அபராமஸிதப்³ப³ம் அரியூபவாத³கம்மம், ததா² அனக்கமிதப்³ப³ம்.ஸ்வாயந்தி ஸோ ஆசரியோ. அஸிதா⁴ரந்தி அஸினா திகி²ணபா⁴க³ம். ககசத³ந்த பந்தியந்தி க²ந்த⁴ககசஸ்ஸ த³ந்தஸங்கா²தாய விஸமபந்தியா. ஹத்தே²ன வா பாதே³ன வா யேன கேனசி வா அங்க³பச்சங்கே³ன பஹரித்வா கீளமானோ விய. அக்கி²கண்ணகோஸஸங்கா²தட்டா²னவஸேன தீஹி பகாரேஹி பி⁴ன்னோ மதோ³ யஸ்ஸாதி பபி⁴ன்னமதோ³, தம். அவண்ணம் பா⁴ஸமானோதி அவண்ணம் பா⁴ஸனஹேது. ஹேதுஅத்தோ² ஹி அயம் மான-ஸத்³தோ³. ந அயோ வுட்³டி⁴ அனயோ. ஸோயேவ ப்³யஸனம், அதிரேகப்³யஸனந்தி அத்தோ², தம் பாபுணிஸ்ஸதி ஏகந்தமஹாஸாவஜ்ஜத்தா ரதனத்தயோபவாத³ஸ்ஸ. தேனேவாஹ –

‘‘யோ நிந்தி³யம் பஸம்ஸதி,

தம் வா நிந்த³தி யோ பஸம்ஸியோ;

விசினாதி முகே²ன ஸோ கலிம்,

கலினா தேன ஸுக²ம் ந விந்த³தீ’’தி. (ஸு. நி. 663; ஸம் நி. 1.180-181; நேத்தி. 92);

‘‘அம்ஹாகம் ஆசரியோ’’திஆதி³னா ப்³ரஹ்மத³த்தஸ்ஸ ஸம்வேகு³ப்பத்திம், அத்தனோ ஆசரியே ச காருஞ்ஞப்பவத்திம் த³ஸ்ஸேத்வா கிஞ்சாபி அந்தேவாஸினா ஆசரியஸ்ஸ அனுகூலேன ப⁴விதப்³ப³ம், அயம் பன பண்டி³தஜாதிகத்தா ந ஈதி³ஸேஸு டா²னேஸு தமனுவத்ததீதி இதா³னிஸ்ஸ கம்மஸ்ஸகதாஞாணப்பவத்திம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஆசரியே கோ² பனா’’திஆதி³மாஹ. ஹலாஹலந்தி தங்க²ணஞ்ஞேவ மாரணகம் விஸம். ஹனதீதி ஹி ஹலோ ந-காரஸ்ஸ ல-காரம் கத்வா, ஹலானம்பி விஸேஸோ ஹலோ ஹலாஹலோ மஜ்ஜே²தீ³க⁴வஸேன, ஏதேன ச அஞ்ஞே அட்ட²விதே⁴ விஸே நிவத்தேதி. வுத்தஞ்ச –

‘‘புமே பண்டே³ ச காகோல, காளகூடஹலாஹலா;

ஸரோத்தி²கோஸுங்கிகே யோ, ப்³ரஹ்மபுத்தோ பதீ³பனோ;

தா³ரதோ³ வச்ச²னாபோ⁴ ச, விஸபே⁴தா³ இமே நவா’’தி.

க²ரோத³கந்தி சண்ட³ஸோதோத³கம். ‘‘கா²ரோத³க’’ந்திபி பாடோ², அதிலோணதாய தித்தோத³கந்தி அத்தோ². நரகபபாதந்தி சோரபபாதம். மாணவகாதி அத்தானமேவ ஓவதி³தும் ஆலபதி ‘‘ஸமயோபி கோ² தே ப⁴த்³தா³லி அப்படிவித்³தோ⁴அஹோஸீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.135) விய. ‘‘கம்மஸ்ஸகா’’தி கம்மமேவ அத்தஸந்தகபா⁴வம் வத்வா ததே³வ விவரதி ‘‘அத்தனோ கம்மானுரூபமேவ க³திம் க³ச்ச²ந்தீ’’திஆதி³னா. யோனிஸோதி உபாயேன ஞாயேன. உம்முஜ்ஜித்வாதி ஆசரியோ விய அயோனிஸோ அரியூபவாதே³ அனிம்முஜ்ஜந்தோ யோனிஸோ அரியூபவாத³தோ உம்முஜ்ஜித்வா, உத்³த⁴ம் ஹுத்வாதி அத்தோ². மத்³த³மானோதி மத்³த³ந்தோ பி⁴ந்த³ந்தோ. ஏகம்ஸகாரணமேவ இத⁴ காரணந்தி த³ஸ்ஸேதுகாமேன ‘‘ஸம்மா’’தி வுத்தம். ‘‘யதா² த’’ந்திஆதி³னா தஸ்ஸ ஸமாரத்³த⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, ந்தி ச நிபாதமத்தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா² அஞ்ஞோ பண்டி³தஸபா⁴வோ ஜாதி ஆசாரவஸேன குலபுத்தோ அனேகபரியாயேன திண்ணம் ரதனானம் வண்ணம் பா⁴ஸிதுமாரப⁴தி, ததா² அயம்பி ஆரத்³தோ⁴, தஞ்ச கோ² அபி நாமாயமாசரியோ ஏத்தகேனாபி ரதனத்தயாவண்ணபா⁴ஸதோ ஓரமேய்யாதி.

ஸப்பராஜவண்ணந்தி அஹிராஜவண்ணம். வண்ணபோக்க²ரதாயாதி வண்ணஸுந்த³ரதாய, வண்ணஸரீரேன வா. வாரிஜம் கமலம் ந பஹராமி ந ப⁴ஞ்ஜாமி, ஆரா தூ³ரதோவ உபஸிங்கா⁴மீதி அத்தோ². அதா²தி ஏவம் ஸந்தேபி. க³ந்த⁴த்தே²னோதி க³ந்த⁴சோரோ. ஸஞ்ஞூள்ஹாதி க³ந்தி²தா ப³ந்தி⁴தா. க³ஹபதீதி உபாலிக³ஹபதிம் நாடபுத்தஸ்ஸ ஆலபனம். ஏத்த² ச வண்ணிதப்³போ³ ‘‘அயமீதி³ஸோ’’தி பகாஸேதப்³போ³தி வண்ணோ, ஸண்டா²னம். வண்ணீயதி அஸங்கரதோ வவத்தா²பீயதீதி வண்ணோ, ஜாதி. வண்ணேதி விகாரமாபஜ்ஜமானம் ஹத³யங்க³தபா⁴வம் பகாஸேதீதி வண்ணோ, ரூபாயதனம். வண்ணீயதி ப²லமேதேன யதா²ஸபா⁴வதோ விபா⁴வீயதீதி வண்ணோ, காரணம். வண்ணீயதி அப்பமஹந்தாதி³வஸேன பமீயதீதி வண்ணோ, பமாணம். வண்ணீயதி பஸம்ஸீயதீதி வண்ணோ, கு³ணோ. வண்ணனம் கு³ணஸம்கித்தனம் வண்ணோ, பஸம்ஸா. ஏவம் தத்த² தத்த² வண்ணஸத்³த³ஸ்ஸுப்பத்தி வேதி³தப்³பா³. ஆதி³ஸத்³தே³ன ஜாதரூபபுளினக்க²ராத³யோ ஸங்க³ண்ஹாதி. ‘‘இத⁴ கு³ணோபி பஸம்ஸாபீ’’தி வுத்தமேவ ஸமத்தே²தி ‘‘அயம் கிரா’’திஆதி³னா. கிராதி சேத்த² அனுஸ்ஸவனத்தே², பத³பூரணமத்தே வா. கு³ணூபஸஞ்ஹிதந்தி கு³ணோபஸஞ்ஞுதம். ‘‘கு³ணூபஸஞ்ஹிதம் பஸம்ஸ’’ந்தி பன வத³ந்தோ பஸம்ஸாய ஏவ கு³ணபா⁴ஸனம் ஸித்³த⁴ம் தஸ்ஸா தத³வினாபா⁴வதோ, தஸ்மா இத³மத்த²த்³வயம் யுஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேதி.

கத²ம் பா⁴ஸதீதி ஆஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. ஏகோ ச ஸோ புக்³க³லோ சாதி ஏகபுக்³க³லோ. கேனட்டே²ன ஏகபுக்³க³லோ? அஸதி³ஸட்டே²ன, கு³ணவிஸிட்ட²ட்டே²ன, அஸமஸமட்டே²ன ச. ஸோ ஹி பட²மாபி⁴னீஹாரகாலே த³ஸன்னம் பாரமீனம் படிபாடியா ஆவஜ்ஜனம் ஆதி³ம் கத்வா போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரஸம்ப⁴ரணகு³ணேஹி சேவ பு³த்³த⁴கு³ணேஹி ச ஸேஸமஹாஜனேன அஸதி³ஸோ. யே சஸ்ஸ கு³ணா, தேபி அஞ்ஞஸத்தானம் கு³ணேஹி விஸிட்டா², புரிமகா ச ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴ ஸப்³ப³ஸத்தேஹி அஸமா, தேஹி பன அயமேவேகோ ரூபகாயனாமகாயேஹி ஸமோ.லோகேதி ஸத்தலோகே. ‘‘உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதீ’’தி பன இத³ம் உப⁴யம்பி விப்பகதவசனமேவ உப்பாத³கிரியாய வத்தமானகாலிகத்தா. உப்பஜ்ஜமானோ ப³ஹுஜனஹிதாய உப்பஜ்ஜதி, ந அஞ்ஞேன காரணேனாதி ஏவம் பனேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. லக்க²ணே ஹேஸ மான-ஸத்³தோ³, ஏவரூபஞ்சேத்த² லக்க²ணம் ந ஸக்கா அஞ்ஞேன ஸத்³த³லக்க²ணேன படிபா³ஹிதும். அபிச உப்பஜ்ஜமானோ நாம, உப்பஜ்ஜதி நாம, உப்பன்னோ நாமாதி அயமேத்த² பே⁴தோ³ வேதி³தப்³போ³. ஏஸ ஹி தீ³பங்கரபாத³மூலதோ பட்டா²ய யாவ அனாகா³மிப²லம், தாவ உப்பஜ்ஜமானோ நாம, அரஹத்தமக்³க³க்க²ணே உப்பஜ்ஜதி நாம, அரஹத்தப²லக்க²ணே உப்பன்னோ நாம. பு³த்³தா⁴னஞ்ஹி ஸாவகானம் விய ந படிபாடியா இத்³தி⁴வித⁴ஞாணாதீ³னி உப்பஜ்ஜந்தி, ஸஹேவ பன அரஹத்தமக்³கே³ன ஸகலோபி ஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணராஸி ஆக³தோவ நாம ஹோதி, தஸ்மா நிப்³ப³த்தஸப்³ப³கிச்சத்தா அரஹத்தப²லக்க²ணே உப்பன்னோ நாம, தத³னிப்³ப³த்தத்தா தத³ஞ்ஞக்க²ணே யதா²ரஹம் ‘‘உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி’’ ச்சேவ வுச்சதி. இமஸ்மிம்பி ஸுத்தே அரஹத்தப²லக்க²ணம்யேவ ஸந்தா⁴ய ‘‘உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம். அதீதகாலிகஸ்ஸாபி வத்தமானபயோக³ஸ்ஸ கத்த²சி தி³ட்ட²த்தா உப்பன்னோ ஹோதீதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². ஏவம் ஸதி ‘‘உப்பஜ்ஜமானோ’’தி சேத்த² மான-ஸத்³தோ³ ஸாமத்தி²யத்தோ². யாவதா ஸாமத்தி²யேன மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் சரிமப⁴வே உப்பத்தி இச்சி²தப்³பா³, தாவதா ஸாமத்தி²யேன போ³தி⁴ஸம்பா⁴ரபூ⁴தேன பரிபுண்ணேன ஸமன்னாக³தோ ஹுத்வாதி அத்தோ². ததா²ஸாமத்தி²யயோகே³ன ஹி உப்பஜ்ஜமானோ நாமாதி. ஸப்³ப³ஸத்தேஹி அஸமோ, அஸமேஹி புரிமபு³த்³தே⁴ஹேவ ஸமோ மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ண நிக்க²ம் விய நிப்³பி³ஸிட்டோ², ‘‘ஏகபுக்³க³லோ’’தி சேதஸ்ஸ விஸேஸனம். ஆலயஸங்கா²தம் தண்ஹம் ஸமுக்³கா⁴தேதி ஸமுச்சி²ந்த³தீதி ஆலயஸமுக்³கா⁴தோ. வட்டம் உபச்சி²ந்த³தீதி வட்டுபச்சே²தோ³.

பஹோந்தேனாதி ஸக்கோந்தேன. ‘‘பஞ்சனிகாயே’’தி வத்வாபி அனேகாவயவத்தா தேஸம் ந ஏத்தகேன ஸப்³ப³தா² பரியாதா³னந்தி ‘‘நவங்க³ம் ஸத்து²ஸாஸனம்சதுராஸீதி த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானீ’’தி வுத்தம். அதித்தே²னாதி அனோதரணட்டா²னேன. ந வத்தப்³போ³ அபரிமாணவண்ணத்தா பு³த்³தா⁴தீ³னம், நிரவஸேஸானஞ்ச தேஸம் இத⁴ பகாஸனேன பாளிஸம்வண்ணனாய ஏவ ஸம்பஜ்ஜனதோ, சித்தஸம்பஹம்ஸனகம்மட்டா²னஸம்பஜ்ஜனவஸேன ச ஸப²லத்தா. தா²மோ வேதி³தப்³போ³ ஸப்³ப³தா²மேன பகாஸிதத்தா. கிம் பன ஸோ ததா² ஓகா³ஹேத்வா பா⁴ஸதீதி ஆஹ. ‘‘ப்³ரஹ்மத³த்தோ பனா’’திஆதி³. அனுக்கமேன புனப்புனம் வா ஸவனம் அனுஸ்ஸவோ, பரம்பரஸவனம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆகாரபரிவிதக்கதி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியோ ஸங்க³ண்ஹாதி. தத்த² ‘‘ஸுந்த³ரமித³ம் காரண’’ந்தி ஏவம் ஸயமேவ காரணபரிவிதக்கனம் ஆகாரபரிவிதக்கோ. அத்தனோ தி³ட்டி²யா நிஜ்ஜா²யித்வா க²மனம் ருச்சனம் தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தீதி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம், தேஹியேவ ஸம்ப³ந்தி⁴தேனாதி அத்தோ². மத்த-ஸத்³தோ³ ஹேத்த² விஸேஸனிவத்திஅத்தோ², தேன யதா²வுத்தம் காரணம் நிவத்தேதி. அத்தனோ தா²மேனாதி அத்தனோ ஞாணப³லேனேவ, ந பன பு³த்³தா⁴தீ³னம் கு³ணானுரூபந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அஸங்க்²யேய்யாபரிமேய்யப்பபே⁴தா³ ஹி பு³த்³தா⁴தீ³னம் கு³ணா. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘பு³த்³தோ⁴பி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴ணேய்ய வண்ணம்,

கப்பம்பி சே அஞ்ஞமபா⁴ஸமானோ;

கீ²யேத² கப்போ சிரதீ³க⁴மந்தரே,

வண்ணோ ந கீ²யேத² ததா²க³தஸ்ஸா’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.304; 3.141; ம. நி. அட்ட². 2.425; உதா³. அட்ட². 53; பு³. வம். அட்ட². 4.1; அப. அட்ட². 2.91; சரியா. அட்ட². 9, 329);

இதா⁴பி வக்க²தி ‘‘அப்பமத்தகம் கோ² பனேத’’ந்திஆதி³.

இதி-ஸத்³தோ³ நித³ஸ்ஸனத்தோ² வுத்தப்பகாரம் நித³ஸ்ஸேதி. ஹ-காரோ நிபாதமத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஏவம் தே’’தி. அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸா’’தி இத³ம் ருள்ஹிபத³ம் ‘‘ஏகோ ஏகாயா’’தி (பாரா. 444, 452) பத³ம் வியாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஞ்ஞோஅஞ்ஞஸ்ஸா’’தி ருள்ஹிபதே³னேவ விவரதி. ‘‘உஜுமேவா’’தி ஸாவதா⁴ரணஸமாஸதம் வத்வா தேன நிவத்தேதப்³ப³த்த²ம் ஆஹ ‘‘ஈஸகம்பி அபரிஹரித்வா’’தி, தோ²கதரம்பி அவிரஜ்ஜி²த்வாதி அத்தோ². கத²ந்தி ஆஹ ‘‘ஆசரியேன ஹீ’’திஆதி³. புப்³பே³ ஏகவாரமிவ அவண்ணவண்ணபா⁴ஸனே நித்³தி³ட்டே²பி ‘‘உஜுவிபச்சனீகவாதா³’’தி (தீ³. நி. 1.1) வுத்தத்தா அனேகவாரமேவ தே ஏவம் பா⁴ஸந்தீதி வேதி³தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘புன இதரோ அவண்ணம் இதரோ வண்ண’’ந்தி வுத்தம். தேன ஹி விஸத்³த³ஸ்ஸ விவித⁴த்த²தம் ஸமத்தே²தி. ஸாரப²லகேதி ஸாரதா³ருப²லகே, உத்தமப²லகே வா. விஸருக்க²ஆணிந்தி விஸதா³ருமயபடாணிம். இரியாபதா²னுப³ந்த⁴னேன அனுப³ந்தா⁴ ஹோந்தி, ந ஸம்மாபடிபத்திஅனுப³ந்த⁴னேன.

ஸீஸானுலோகினோதி ஸீஸேன அனுலோகினோ, ஸீஸம் உக்கி²பித்வா மக்³கா³னுக்கமேன ஓலோகயமானாதி அத்தோ². தஸ்மிம் காலேதி யம்ஹி ஸம்வச்ச²ரே, உதும்ஹி, மாஸே, பக்கே² வா ப⁴க³வா தம் அத்³தா⁴னமக்³க³ம் படிபன்னோ, தஸ்மிம் காலே. தேன ஹி அனியமதோ ஸம்வச்ச²ரஉதுமாஸட்³ட⁴மாஸாவ நித்³தி³ஸிதா ‘‘தம் தி³வஸ’’ந்தி தி³வஸஸ்ஸ விஸும் நித்³தி³ட்ட²த்தா, முஹுத்தாதீ³னஞ்ச தி³வஸபரியாபன்னதோ. ‘‘தம் அத்³தா⁴னம் படிபன்னோ’’தி சேத்த² ஆதா⁴ரவசனமேதம். தேனேவ ஹி கிரியாவிச்சே²த³த³ஸ்ஸனவஸேன ‘‘ராஜக³ஹே பிண்டா³ய சரதீ’’தி ஸஹ புப்³ப³காலகிரியாஹி வத்தமானனித்³தே³ஸோ கதோ, இதரதா² தஸ்மிம் காலே ராஜக³ஹே பிண்டா³ய சரதி, தம் அத்³தா⁴னமக்³க³ஞ்ச படிபன்னோதி அனதி⁴ப்பேதத்தோ² ஆபஜ்ஜேய்ய. ந ஹி அஸமானவிஸயா கிரியா ஏகாதா⁴ரா ஸம்ப⁴வந்தி, யா சேத்த² அதி⁴ப்பேதா அத்³தா⁴னபடிபஜ்ஜனகிரியா, ஸா ச அனியமிதா ந யுத்தாதி. ராஜக³ஹபரிவத்தகேஸூதி ராஜக³ஹம் பரிவத்தேத்வா டி²தேஸு. ‘‘அஞ்ஞதரஸ்மி’’ந்தி இமினா தேஸு ப⁴க³வதோ அனிப³த்³த⁴வாஸம் த³ஸ்ஸேதி. ஸோதி ஏவம் ராஜக³ஹே வஸமானோ ஸோ ப⁴க³வா. பிண்டா³ய சரணேனபி ஹி தத்த² படிப³த்³த⁴பா⁴வவசனதோ ஸன்னிவாஸத்தமேவ த³ஸ்ஸேதி. யதி³ பன ‘‘பிண்டா³ய சரமானோ ஸோ ப⁴க³வா’’தி பச்சாமஸேய்ய, யதா²வுத்தோவ அனதி⁴ப்பேதத்தோ² ஆபஜ்ஜேய்யாதி. தம் தி³வஸந்தி யம் தி³வஸம் அத்³தா⁴னமக்³க³ம் படிபன்னோ, தம் தி³வஸ. தம் அத்³தா⁴னம் படிபன்னோதி ஏத்த² அச்சந்தஸம்யோக³வசனமேதம். ப⁴த்தபு⁴ஞ்ஜனதோ பச்சா² பச்சா²ப⁴த்தம், தஸ்மிம் பச்சா²ப⁴த்தஸமயே. பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோதி யத்த² பிண்ட³பாதத்தா²ய சரித்வா பு⁴ஞ்ஜந்தி, ததோ அபக்கந்தோ. தம் அத்³தா⁴னம் படிபன்னோதி ‘‘நாளந்தா³யம் வேனேய்யானம் விவித⁴ஹிதஸுக²னிப்ப²த்திம் ஆகங்க²மானோ இமிஸ்ஸா அட்டு²ப்பத்தியா திவித⁴ஸீலாலங்கதம் நானாவித⁴குஹனலபனாதி³மிச்சா²ஜீவவித்³த⁴ம்ஸனம் த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²ஜாலவினிவேட²னம் த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴துபகம்பனம் ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தம் தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி தம் யதா²வுத்தம் தீ³க⁴மக்³க³ம் படிபன்னோ, இத³ம் பன காரணம் பகரணதோவ பாகடந்தி ந வுத்தம். ஏத்தாவதா ‘‘கஸ்மா பன ப⁴க³வா தம் அத்³தா⁴னம் படிபன்னோ’’தி சோத³னா விஸோதி⁴தா ஹோதி.

இதா³னி இதரம்பி சோத³னம் விஸோதி⁴தும் ‘‘ஸுப்பியோபீ’’தி வுத்தம். தஸ்மிம் காலே, தம் தி³வஸம் அனுப³ந்தோ⁴தி ச வுத்தனயேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. பாதோ அஸிதப்³போ³தி பாதராஸோ, ஸோ பு⁴த்தோ யேனாதி பு⁴த்தபாதராஸோ. இச்சேவாதி ஏவமேவ மனஸி ஸன்னிதா⁴ய, ந பன ‘‘ப⁴க³வந்தம், பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ அனுப³ந்தி⁴ஸ்ஸாமீ’’தி. தேன வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வதோ தம் மக்³க³ம் படிபன்னபா⁴வம் அஜானந்தோவா’’தி, ததா² அஜானந்தோ ஏவ ஹுத்வா அனுப³ந்தோ⁴தி அத்தோ². ந ஹி ஸோ ப⁴க³வந்தம் த³ட்டு²மேவ இச்ச²தி, தேனாஹ ‘‘ஸசே பன ஜானேய்ய, நானுப³ந்தே⁴ய்யா’’தி. ஏத்தாவதா ‘‘கஸ்மா ச ஸுப்பியோ அனுப³ந்தோ⁴’’தி சோத³னா விஸோதி⁴தா ஹோதி. ‘‘ஸோ’’திஆதி³னா அபரம்பி சோத³னம் விஸோதே⁴தி. கதா³சி பன ப⁴க³வா அஞ்ஞதரவேஸேனேவ க³ச்ச²தி அங்கு³லிமாலத³மனபக்குஸாதிஅபி⁴க்³க³மனாதீ³ஸு, கதா³சி பு³த்³த⁴ஸிரியா, இதா⁴பி ஈதி³ஸாய பு³த்³த⁴ஸிரியாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பு³த்³த⁴ஸிரியா ஸோப⁴மான’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஸிரீதி சேத்த² ஸரீரஸோப⁴க்³கா³தி³ஸம்பத்தி, ததே³வ உபமாவஸேன த³ஸ்ஸேதி ‘‘ரத்தகம்ப³லபரிக்கி²த்தமிவா’’திஆதி³னா. க³ச்ச²தீதி ஜங்க³மோ யதா² ‘‘சங்கமோ’’தி. சஞ்சலமானோ க³ச்ச²ந்தோ கி³ரி, தாதி³ஸஸ்ஸ கனககி³ரினோ ஸிக²ரமிவாதி அத்தோ².

‘‘தஸ்மிம் கிரா’’திஆதி³ தப்³பி³வரணம், பாளியம் அத³ஸ்ஸிதத்தா, போராணட்ட²கதா²யஞ்ச அனாக³தத்தா அனுஸ்ஸவஸித்³தா⁴ அயம் கதா²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கிரா’’தி வுத்தந்தி வத³ந்தி, ததா² வா ஹோது அஞ்ஞதா² வா, அத்தனா அதி³ட்ட²ம், அஸுதம், அமுதஞ்ச அனுஸ்ஸவமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். நீலபீதலோஹிதோதா³தமஞ்ஜிட்ட²பப⁴ஸ்ஸரவஸேன ச²ப்³ப³ண்ணா. ஸமந்தாதி ஸமந்ததோ த³ஸஹி தி³ஸாஹி. அஸீதிஹத்த²ப்பமாணேதி தேஸம் ரஸ்மீனம் பகதியா பவத்திட்டா²னவஸேன வுத்தம், தஸ்மா ஸமந்ததோ, உபரி ச பச்சேகம் அஸீதிஹத்த²மத்தே பதே³ஸே பகதியாவ க⁴னீபூ⁴தா ரஸ்மியோ திட்ட²ந்தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம், வினயடீகாயம் பன ‘‘தாயேவ ப்³யாமப்பபா⁴ நாம. யதோ ச²ப்³ப³ண்ணா ரஸ்மியோ தளாகதோ மாதிகா விய த³ஸஸு தி³ஸாஸு தா⁴வந்தி, ஸா யஸ்மா ப்³யாமமத்தா விய கா²யதி, தஸ்மா ப்³யாமப்பபா⁴தி வுச்சதீ’’தி வுத்தம், (வி. வி. டீ. 1.16) ஸங்கீ³திஸுத்தவண்ணனாயம் பன வக்க²தி ‘‘புரத்தி²மகாயதோ ஸுவண்ணவண்ணா ரஸ்மி உட்ட²ஹித்வா அஸீதிஹத்த²ம் டா²னம் க³ண்ஹாதி. பச்சி²மகாயதோ. த³க்கி²ணஹத்த²தோ. வாமஹத்த²தோ ஸுவண்ணவண்ணா ரஸ்மி உட்ட²ஹித்வா அஸீதிஹத்த²ம் டா²னம் க³ண்ஹாதி. உபரி கேஸந்ததோ பட்டா²ய ஸப்³ப³கேஸாவட்டேஹி மோரகீ³வவண்ணா ரஸ்மி உட்ட²ஹித்வா க³க³னதலே அஸீதிஹத்த²ம் டா²னம் க³ண்ஹாதி. ஹேட்டா² பாத³தலேஹி பவாளவண்ணா ரஸ்மி உட்ட²ஹித்வா க⁴னபத²வியம் அஸீதிஹத்த²ம் டா²னம் க³ண்ஹாதி. ஏவம் ஸமந்தா அஸீதிஹத்த²மத்தம் டா²னம் ச²ப்³ப³ண்ணா பு³த்³த⁴ரஸ்மியோ விஜ்ஜோதமானா விப்ப²ந்த³மானா விதா⁴வந்தீ’’தி (தீ³. நி. அட்ட². 3.299) கேசி பன அஞ்ஞதா²பி பரிகப்பனாமத்தேன வத³ந்தி, தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம் ததா² அஞ்ஞத்த² அனாக³தத்தா, அயுத்தத்தா ச. தாஸம் பன பு³த்³த⁴ரஸ்மீனம் ததா³ அனிக்³கூ³ஹிதபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘தஸ்மிம் கிர ஸமயே’’தி வுத்தம். பக்குஸாதிஅபி⁴க்³க³மனாதீ³ஸு விய ஹி ததா³ தாஸம் நிக்³கூ³ஹனே கிஞ்சி காரணம் நத்தி². ஆதா⁴வந்தீதி அபி⁴முக²ம் தி³ஸம் தா⁴வந்தி. விதா⁴வந்தீதி விவிதா⁴ ஹுத்வா விதி³ஸம் தா⁴வந்தி.

தஸ்மிம் வனந்தரே தி³ஸ்ஸமானாகாரேன தாஸம் ரஸ்மீனம் ஸோபா⁴ விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘ரதனாவேளா’’திஆதி³. ரதனாவேளா நாம ரதனமயவடம்ஸகம் முத்³த⁴ம் அவதி ரக்க²தீதி ஹி அவேளா,ஆவேளா வா, முத்³த⁴மாலா. உக்கா நாம யா ஸஜோதிபூ⁴தா, தாஸம் ஸதம், நிபதனம் நிபாதோ, தஸ்ஸ நிபாதோ, தேன ஸமாகுலம் ததா². பிஸிதப்³ப³த்தா பிட்ட²ம், சீனதே³ஸே ஜாதம் பிட்ட²ம் சீனபிட்ட²ம், ரத்தசுண்ணம், யம் ‘‘ஸிந்தூ³ரோ’’திபி வுச்சதி, சீனபிட்ட²மேவ சுண்ணம். வாயுனோ வேகே³ன இதோ சிதோ ச கி²த்தம் தந்தி ததா². இந்த³ஸ்ஸ த⁴னு லோகஸங்கேதவஸேனாதி இந்த³த⁴னு, ஸூரியரஸ்மிவஸேன க³க³னே பஞ்ஞாயமானாகாரவிஸேஸோ. குடிலம் அசிரட்டா²யித்தா விரூபம் ஹுத்வா ஜவதி தா⁴வதீதி விஜ்ஜு, ஸாயேவ லதா தம்ஸதி³ஸபா⁴வேனாதி ததா², வாயுவேக³தோ வலாஹகக⁴ட்டனேனேவ ஜாதரஸ்மி. தாயதி அவிஜஹனவஸேன ஆகாஸம் பாலேதீதி தாரா, க³ணஸத்³தோ³ பச்சேகம் யோஜேதப்³போ³. தஸ்ஸ பபா⁴ ததா². விப்பு²ரிதவிச்ச²ரிதமிவாதி ஆபா⁴ய விவித⁴ம் ப²ரமானம், விஜ்ஜோதயமானம் விய ச. வனஸ்ஸ அந்தரம் விவரம் வனந்தரம், ப⁴க³வதா பத்தபத்தவனப்பதே³ஸந்தி வுத்தம் ஹோதி.

அஸீதியா அனுப்³யஞ்ஜனேஹி தம்ப³னக²தாதீ³ஹி அனுரஞ்ஜிதம் ததா². கமலம் பது³மபுண்ட³ரீகானி, அவஸேஸம் நீலரத்தஸேதபே⁴த³ம் ஸரோருஹம் உப்பலம், இதி பஞ்சவிதா⁴ பங்கஜஜாதி பரிக்³க³ஹிதா ஹோதி. விகஸிதம் பு²ல்லிதம் தது³ப⁴யம் யஸ்ஸ ஸரஸ்ஸ ததா². ஸப்³பே³ன பகாரேன பரிதோ ஸமந்ததோ பு²ல்லதி விகஸதீதி ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லம் அ-காரஸ்ஸ ஆ-காரம், ர-காரஸ்ஸ ச ல-காரம் கத்வா யதா² ‘‘பாலிப⁴த்³தோ³’’தி, தாரானம் மரீசி பபா⁴, தாய விகஸிதம் விஜ்ஜோதிதம் ததா². ப்³யாமப்பபா⁴ய பரிக்கே²போ பரிமண்ட³லோ, தேன விலாஸினீ ஸோபி⁴னீ ததா². மஹாபுரிஸலக்க²ணானி அஞ்ஞமஞ்ஞபடிப³த்³த⁴த்தா மாலாகாரேனேவ டி²தானீதி வுத்தம் ‘‘த்³வத்திம்ஸவரலக்க²ணமாலா’’தி. த்³வத்திம்ஸசந்தா³தீ³னம் மாலா கேனசி க³ந்தே²த்வா படிபாடியா ச ட²பிதாதி ந வத்தப்³பா³ ‘‘யதி³ ஸியா’’தி பரிகப்பனாமத்தேன ஹி ‘‘க³ந்தே²த்வா ட²பிதத்³வத்திம்ஸசந்த³மாலாயா’’திஆதி³ வுத்தம். பரிகப்போபமா ஹேஸா, லோகேபி ச தி³ஸ்ஸதி.

‘‘மயேவ முக²ஸோபா⁴ஸ்ஸே, த்யலமிந்து³விகத்த²னா;

யதோம்பு³ஜேபி ஸாத்தீ²தி, பரிகப்போபமா அய’’ந்தி.

த்³வத்திம்ஸசந்த³மாலாய ஸிரிம் அத்தனோ ஸிரியா அபி⁴ப⁴வந்தீ இவாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி.

ஏவம் ப⁴க³வதோ ததா³ ஸோப⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸாபி ஸோப⁴ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தஞ்ச பனா’’திஆதி³மாஹ. சதுப்³பி³தா⁴ய அப்பிச்ச²தாய அப்பிச்சா². த்³வாத³ஸஹி ஸந்தோஸேஹி ஸந்துட்டா². திவிதே⁴ன விவேகேன பவிவித்தா. ராஜராஜமஹாமத்தாதீ³ஹி அஸம்ஸட்டா². து³ப்படிபத்திகானம் சோத³கா. பாபே அகுஸலே க³ரஹினோ பரேஸம் ஹிதபடிபத்தியா வத்தாரோ. பரேஸஞ்ச வசனக்க²மா. விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் நாம பச்சவேக்க²ணஞாணம். ‘‘தேஸ’’ந்திஆதி³னா தத³பி⁴ஸம்ப³ந்தே⁴ன ப⁴க³வதோ ஸோப⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. ரத்தபது³மானம் ஸண்டோ³ ஸமூஹோ வனம், தஸ்ஸ மஜ்ஜே² க³தா ததா². ‘‘ரத்தம் பது³மம், ஸேதம் புண்ட³ரீக’’ந்தி பத்தனியமமந்தரேன ததா² வுத்தம், பத்தனியமேன பன ஸதபத்தம் பது³மம், ஊனகஸதபத்தம் புண்ட³ரீகம். பவாளம் வித்³து³மோ, தேன கதாய வேதி³காய பரிக்கி²த்தோ விய. மிக³பக்கீ²னம்பீதி பி-ஸத்³தோ³, அபி-ஸத்³தோ³ வா ஸம்பா⁴வனாயம், தேனாஹ ‘‘பகே³வ தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி. மஹாதே²ராதி மஹாஸாவகே ஸந்தா⁴யாஹ. ஸுரஞ்ஜிதபா⁴வேன ஈஸகம் கண்ஹவண்ணதாய மேக⁴வண்ணம். ஏகம்ஸம் கரித்வாதி ஏகம்ஸபாருபனவஸேன வாமம்ஸே கரித்வா. கத்தரஸ்ஸ ஜிண்ணஸ்ஸ ஆலம்ப³னோ த³ண்டோ³ கத்தரத³ண்டோ³, பா³ஹுல்லவஸேனாயம் ஸமஞ்ஞா. ஸுவம்மம் நாம ஸோப⁴ணுரச்ச²தோ³, தேன வம்மிதா ஸன்னத்³தா⁴தி ஸுவம்மவம்மிதா, இத³ம் தேஸம் பம்ஸுகூலதா⁴ரணனித³ஸ்ஸனம். யேஸம் குச்சி²க³தம் ஸப்³ப³ம்பி திணபலாஸாதி³ க³ந்த⁴ஜாதமேவ ஹோதி, தே க³ந்த⁴ஹத்தி²னோ நாம, யே ‘‘ஹேமவதா’’திபி வுச்சந்தி, தேஸம்பி தே²ரானம் ஸீலாதி³கு³ணக³ந்த⁴தாய தம்ஸதி³ஸதா. அந்தோஜடாப³ஹிஜடாஸங்கா²தாய தண்ஹாஜடாய விஜடிதபா⁴வதோ விஜடிதஜடா. தண்ஹாப³ந்த⁴னாய சி²ன்னத்தா சி²ன்னப³ந்த⁴னா. ‘‘ஸோ’’திஆதி³ யதா²வுத்தவசனஸ்ஸ கு³ணத³ஸ்ஸனம். அனுபு³த்³தே⁴ஹீதி பு³த்³தா⁴னமனுபு³த்³தே⁴ஹி. தேபி ஹி ஏகதே³ஸேன ப⁴க³வதா படிவித்³த⁴படிபா⁴கே³னேவ சத்தாரி ஸச்சானி பு³ஜ்ஜ²ந்தி. பத்தபரிவாரிதந்தி புப்ப²த³லேன பரிவாரிதம். கம் வுச்சதி கமலாதி³, தஸ்மிம் ஸரதி விராஜதீதி கேஸரம், கிஞ்ஜக்கோ². கண்ணே கரீயதீதி கண்ணிகா. கண்ணாலங்காரோ, தம்ஸதி³ஸண்டா²னதாய கண்ணிகா, பீ³ஜகோஸோ. ச²ன்னம் ஹம்ஸகுலானம் ஸேட்டோ² த⁴தரட்டோ² ஹம்ஸராஜா விய, ஹாரிதோ நாம மஹாப்³ரஹ்மா விய.

ஏவம் க³ச்ச²ந்தம் ப⁴க³வந்தம், பி⁴க்கூ² ச தி³ஸ்வா அத்தனோ பரிஸம் ஓலோகேஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. காஜத³ண்ட³கேதி காஜஸங்கா²தே பா⁴ராவஹத³ண்ட³கே, காஜஸ்மிம் வா பா⁴ரலக்³கி³தத³ண்ட³கே. கு²த்³த³கம் பீட²ம் பீட²கம். மூலே, அக்³கே³ ச திதா⁴ கதோ த³ண்டோ³ தித³ண்டோ³. மோரஹத்த²கோ மோரபிஞ்ச²ம். கு²த்³த³கம் பஸிப்³ப³ம் பஸிப்³ப³கம். குண்டி³கா கமண்ட³லு. ஸா ஹி கம் உத³கம் உதே³தி பஸவேதி, ரக்க²தீதி வா குண்டி³கா நிருத்தினயேன. க³ஹிதம் ஓமகதோ லுஜ்ஜிதம், விவித⁴ம் லுஜ்ஜிதஞ்ச பீட²க…பே… குண்டி³காதி³அனேகபரிக்கா²ரஸங்கா²தம் பா⁴ரம் ப⁴ரதி வஹதீதி க³ஹித…பே… பா⁴ரப⁴ரிதா. இதீதி நித³ஸ்ஸனத்தோ². ஏவந்தி இத³மத்தோ². ஏவம் இத³ம் வசனமாதி³ யஸ்ஸ வசனஸ்ஸ ததா², ததே³வ நிரத்த²கம் வசனம் யஸ்ஸாதி ஏவமாதி³னிரத்த²கவசனா. முக²ம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி முக²ரா, ஸப்³பே³பி முக²வந்தா ஏவ, அயம் பன ப²ருஸாபி⁴லாபமுக²வதீ, தஸ்மா ஏவம் வுத்தம். நிந்தா³யஞ்ஹி அயம் ரபச்சயோ. முகே²ன வா அமனாபம் கம்மம் ராதி க³ண்ஹாதீதி முக²ரா. விவிதா⁴ கிண்ணா வாசா யஸ்ஸாதி விகிண்ணவாசா. தஸ்ஸாதி ஸுப்பியஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ. ந்தி யதா²வுத்தப்பகாரம் பரிஸம்.

இதா³னீதி தஸ்ஸ ததா²ரூபாய பரிஸாய த³ஸ்ஸனக்க²ணே. பனாதி அருசிஸம்ஸூசனத்தோ², ததா²பீதி அத்தோ². லாப⁴…பே… ஹானியா சேவ ஹேதுபூ⁴தாய. கத²ம் ஹானீதி ஆஹ ‘‘அஞ்ஞதித்தி²யானஞ்ஹீ’’திஆதி³. நிஸ்ஸிரீகதந்தி நிஸோப⁴தம், அயமத்தோ² மோரஜாதகாதீ³ஹிபி தீ³பேதப்³போ³. ‘‘உபதிஸ்ஸகோலிதானஞ்சா’’திஆதி³னா பக்க²ஹானிதாய வித்தா²ரோ. ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ, மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ ச ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம் ஸந்தா⁴ய ‘‘தேஸு பன பக்கந்தேஸூ’’தி வுத்தம். தேஸம் பப்³ப³ஜிதகாலேயேவ அட்³ட⁴தேய்யஸதம் பரிப்³பா³ஜகபரிஸா பப்³ப³ஜி, ததோ பரம்பி தத³னுபப்³ப³ஜிதா பரிப்³பா³ஜகபரிஸா அபரிமாணாதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸாபி தேஸம் பரிஸா பி⁴ன்னா’’தி இமினா. யாய காயசி ஹி பரிப்³பா³ஜகபரிஸாய பப்³ப³ஜிதாய தஸ்ஸ பரிஸா பி⁴ன்னாயேவ நாம ஸமானக³ணத்தாதி ததா² வுத்தம். ‘‘இமேஹீ’’திஆதி³னா லாப⁴பக்க²ஹானிம் நிக³மனவஸேன த³ஸ்ஸேதி. உஸூயஸங்கா²தஸ்ஸ விஸஸ்ஸ உக்³கா³ரோ உக்³கி³லனம் உஸூயவிஸுக்³கா³ரோ, தம். ஏத்த² ச ‘‘யஸ்மா பனேஸா’’திஆதி³னாவ ‘‘கஸ்மா ச ஸோ ரதனத்தயஸ்ஸ அவண்ணம் பா⁴ஸதீ’’தி சோத³னம் விஸோதே⁴தி, ‘‘ஸசே’’திஆதி³கம் பன ஸப்³ப³ம்பி தப்பரிவாரவசனமேவாதி தேஹிபி ஸா விஸோதி⁴தாயேவ நாம. ப⁴க³வதோ விரோதா⁴னுனயாபா⁴வவீமம்ஸனத்த²ம் ஏதே அவண்ணம் வண்ணம் பா⁴ஸந்தி. ‘‘மாரேன அன்வாவிட்டா² ஏவம் பா⁴ஸந்தீ’’தி ச கேசி வத³ந்தி, தத³யுத்தமேவ அட்ட²கதா²ய உஜுவிபச்சனீகத்தா. பாகடோயேவாயமத்தோ²தி.

2. யஸ்மா அத்த²ங்க³தோ ஸூரியோ, தஸ்மா அகாலோ தா³னி க³ந்துந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

அம்ப³லட்டி²காதி ஸாமீபிகவோஹாரோ யதா² ‘‘வருணனக³ரம், கோ³தா³கா³மோ’’தி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ கிரா’’திஆதி³. தருணபரியாயோ லட்டி²கா-ஸத்³தோ³ ருக்க²விஸயே யதா² ‘‘மஹாவனம் அஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா பே³லுவலட்டி²காய மூலே தி³வாவிஹாரம் நிஸீதீ³’’திஆதீ³ஸூதி த³ஸ்ஸேதி’’ ‘‘தருணம்ப³ருக்கோ²’’தி இமினா. கேசி பன ‘‘அம்ப³லட்டி²கா நாம வுத்தனயேன ஏகோ கா³மோ’’தி வத³ந்தி, தேஸம் மதே அம்ப³லட்டி²காயந்தி ஸமீபத்தே² பு⁴ம்மவசனம். சா²யூத³கஸம்பன்னந்தி சா²யாய சேவ உத³கேன ச ஸம்பன்னம். மஞ்ஜுஸாதி பேளா. படிபா⁴னசித்தவிசித்தந்தி இத்தி²புரிஸஸஞ்ஞோகா³தி³னா படிபா⁴னசித்தேன விசித்தம், ஏதேன ரஞ்ஞோ அகா³ரம், ததே³வ ராஜாகா³ரகந்தி த³ஸ்ஸேதி. ராஜாகா³ரகம் நாம வேஸ்ஸவணமஹாராஜஸ்ஸ தே³வாயதனந்தி ஏகே.

ப³ஹுபரிஸ்ஸயோதி ப³ஹுபத்³த³வோ. கேஹீதி வுத்தம் ‘‘சோரே’ஹிபீ’’திஆதி³. ஹந்தா³தி வசனவோஸ்ஸக்³க³த்தே² நிபாதோ, ததா³னுபா⁴வதோ நிப்பரிஸ்ஸயத்தா²ய இதா³னி உபக³ந்த்வா ஸ்வே க³மிஸ்ஸாமீதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஸத்³தி⁴ம் அந்தேவாஸினா ப்³ரஹ்மத³த்தேன மாணவேனா’’ திச்சேவ ஸீஹளட்ட²கதா²யம் வுத்தம், தஞ்ச கோ² பாளிஆருள்ஹவஸேனேவ, ந பன ததா³ ஸுப்பியஸ்ஸ பரிஸாய அபா⁴வதோதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸத்³தி⁴ம் அத்தனோ பரிஸாயா’’தி இத⁴ வுத்தம். கஸ்மா பனேத்த² ப்³ரஹ்மத³த்தோயேவ பாளியமாருள்ஹோ, ந பன தத³வஸேஸா ஸுப்பியஸ்ஸ பரிஸாதி? தே³ஸனானதீ⁴னபா⁴வேன பயோஜனாபா⁴வதோ. யதா² சேதம், ஏவம் அஞ்ஞம்பி ஏதி³ஸம் பயோஜனாபா⁴வதோ ஸங்கீ³திகாரகேஹி ந ஸங்கீ³தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். கேசி பன ‘‘பாளியம் வுத்த’’ந்தி ஆதா⁴ரம் வத்வா ‘ததே³தம் ந ஸீஹளட்ட²கதா²னயத³ஸ்ஸனம், பாளியம் வுத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனமேவா’தி’’ வத³ந்தி, தம் ந யுஜ்ஜதி. பாளிஆருள்ஹவஸேனேவ பாளியம் வுத்தந்தி அதி⁴ப்பேதத்த²ஸ்ஸ ஆபஜ்ஜனதோ. தஸ்மா யதா²வுத்தனயேனேவ அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி. ‘‘வுத்தந்தி வா அம்ஹேஹிபி இத⁴ வத்தப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஏவஞ்ஹி ததா³ அஞ்ஞாயபி பரிஸாய விஜ்ஜமானபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ஏவம் வுத்தம், பாளியமாருள்ஹவஸேன பன அஞ்ஞதா²பி இத⁴ வத்தப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ யுத்தோ’’தி வத³ந்தி.

இதா³னி ‘‘தத்ராபி ஸுத³’’ந்திஆதி³பாளியா ஸம்ப³ந்த⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவம் வாஸம் உபக³தோ பனா’’திஆதி³ வுத்தம். பரிவாரேத்வா நிஸின்னோ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. குச்சி²தம் கத்தப்³ப³ந்தி குகதம், தஸ்ஸ பா⁴வோ குக்குச்சம், குச்சி²தகிரியா, இதோ சிதோ ச சஞ்சலனந்தி அத்தோ², ஹத்த²ஸ்ஸ குக்குச்சம் ததா². ‘‘ஸா ஹீ’’திஆதி³னா ததா²பூ⁴ததாய காரணம் த³ஸ்ஸேதி. நிவாதேதி வாதவிரஹிதட்டா²னே. யதா²வுத்ததோ³ஸாபா⁴வேன நிச்சலா. தம் விபூ⁴திந்தி தாதி³ஸம் ஸோப⁴ம். விப்பலபந்தீதி ஸதிவோஸ்ஸக்³க³வஸேன விவிதா⁴ லபந்தி. நில்லாலிதஜிவ்ஹாதி இதோ சிதோ ச நிக்க²ந்தஜிவ்ஹா. காகச்ச²மானாதி காகானம் ஸத்³த³ஸதி³ஸம் ஸத்³த³ம் குருமானா. க⁴ருக⁴ருபஸ்ஸாஸினோதி க⁴ருக⁴ருஇதி ஸத்³த³ம் ஜனேத்வா பஸ்ஸஸந்தா. இஸ்ஸாவஸேனாதி யதா²வுத்தேஹி த்³வீஹி காரணேஹி உஸூயனவஸேன. ‘‘ஸப்³ப³ம் வத்தப்³ப³’’ந்தி இமினா ‘‘ஆதி³பேய்யாலனயோய’’ந்தி த³ஸ்ஸேதி.