3. வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கம்

வஸ்ஸூபனாயிகானுஜானனகதா²வண்ணனா

184. வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கே இத⁴-ஸத்³தோ³ நிபாதமத்தோதி ஓகாஸபரிதீ³பனஸ்ஸபி அஸம்ப⁴வதோ அத்த²ந்தரஸ்ஸ அபோ³த⁴னதோ வுத்தம். அபரஜ்ஜுக³தாய அஸ்ஸாதி இமினா அஸமானாதி⁴கரணவிஸயோ பா³ஹிரத்த²ஸமாஸோயந்தி த³ஸ்ஸேதி. அபரஜ்ஜூதி ஆஸாள்ஹீபுண்ணமிதோ அபரம் தி³னம், பாடிபத³ந்தி அத்தோ². அஸ்ஸாதி ஆஸாள்ஹீபுண்ணமியா.

வஸ்ஸானே சாரிகாபடிக்கே²பாதி³கதா²வண்ணனா

185. அனபேக்க²க³மனேன வா அஞ்ஞத்த² அருணம் உட்டா²பனேன வா ஆபத்தி வேதி³தப்³பா³தி ஏத்த² அனபேக்க²க³மனேன உபசாராதிக்கமே ஆபத்தி வேதி³தப்³பா³, ஸாபேக்க²க³மனேன அஞ்ஞத்த² அருணுட்டா²பனேன ஆபத்தி வேதி³தப்³பா³.

ஸத்தாஹகரணீயானுஜானனகதா²வண்ணனா

187-189. தீணி பரிஹீனானீதி பி⁴க்கு²னீனம் வச்சகுடிஆதீ³னம் படிக்கி²த்தத்தா பஹீனானி. வாரேய்யந்தி ஆவாஹவிவாஹமங்க³லம். ஸுத்தந்தோதி அத்தனோ பகு³ணஸுத்தந்தோ. ந பலுஜ்ஜதீதி ந வினஸ்ஸதி ந அந்தரதா⁴யதி.

பஹிதேயேவ அனுஜானனகதா²வண்ணனா

199. பி⁴க்கு²க³திகோதி பி⁴க்கு²னிஸ்ஸிதகோ. ஸோ பன யஸ்மா பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் வஸதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் வஸனகபுரிஸோ’’தி. ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்த்வா ப³ஹித்³தா⁴ அருணுட்டா²பனம் ரத்திச்சே²தோ³. அனிமந்திதேன க³ந்தும் ந வட்டதீதி ஏத்த² அனிமந்திதத்தா ஸத்தாஹகிச்சம் அதி⁴ட்ட²ஹித்வா க³ச்ச²ந்தஸ்ஸபி வஸ்ஸச்சே²தோ³ சேவ து³க்கடஞ்ச ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். யதா²வுத்தஞ்ஹி ரத்திச்சே²த³காரணம் வினா திரோவிஹாரே வஸித்வா ஆக³ச்சி²ஸ்ஸாமீதி க³ச்ச²தோபி வஸ்ஸச்சே²த³ம் வத³ந்தி. க³ந்தும் வட்டதீதி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்தும் வட்டதி. ஏவம் க³ச்ச²ந்தேன ச அந்தோஉபசாரஸீமாயம் டி²தேனேவ ‘‘அந்தோஸத்தாஹே ஆக³ச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஆபோ⁴க³ம் கத்வா க³ந்தப்³ப³ம். ஸசே ஆபோ⁴க³ம் அகத்வா உபசாரஸீமம் அதிக்கமதி, சி²ன்னவஸ்ஸோவ ஹோதீதி வத³ந்தி. ப⁴ண்ட³கந்தி சீவரம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். பஹிணந்தீதி சீவரதோ⁴வனாதி³கம்மேன பஹிணந்தி. ஸம்பாபுணிதும் ந ஸக்கோதி, வட்டதீதி ஏத்த² ‘‘அஜ்ஜேவ ஆக³மிஸ்ஸாமீ’’தி ஸாமந்தவிஹாரம் க³ந்த்வா புன ஆக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ அந்தராமக்³கே³ ஸசே அருணுக்³க³மனம் ஹோதி, வஸ்ஸச்சே²தோ³பி ந ஹோதி, ரத்திச்சே²த³து³க்கடஞ்ச நத்தீ²தி வத³ந்தி. ‘‘ஆசரியம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி பன க³ந்தும் லப⁴தீதி ‘‘அகி³லானம்பி ஆசரியம் உபஜ்ஜா²யம் வா பஸ்ஸிஸ்ஸாமீ’’தி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்தும் லப⁴தி. ஸசே பன நம் ஆசரியோ ‘‘அஜ்ஜ மா க³ச்சா²’’தி வத³தி, வட்டதீதி ஏவம் ஸத்தாஹகரணீயேன க³தம் அந்தோஸத்தாஹேயேவ புன ஆக³ச்ச²ந்தம் ஸசே ஆசரியோ உபஜ்ஜா²யோ வா ‘‘அஜ்ஜ மா க³ச்சா²’’தி வத³தி, வட்டதி, ஸத்தாஹாதிக்கமேபி அனாபத்தீதி அதி⁴ப்பாயோ, வஸ்ஸச்சே²தோ³ பன ஹோதியேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம் ஸத்தாஹஸ்ஸ ப³ஹித்³தா⁴ வீதினாமிதத்தா.

அந்தராயே அனாபத்திவஸ்ஸச்சே²த³கதா²வண்ணனா

201. ஸசே தூ³ரம் க³தோ ஹோதி, ஸத்தாஹவாரேன அருணோ உட்டா²பேதப்³போ³தி இமினா வஸ்ஸச்சே²த³காரணே ஸதி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்தும் வட்டதீதி தீ³பேதி.

வஜாதீ³ஸு வஸ்ஸூபக³மனகதா²வண்ணனா

203. ‘‘இத⁴ வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி திக்க²த்தும் வத்தப்³ப³ந்தி ஸத்த²ஸ்ஸாவிஹாரத்தா ‘‘இமஸ்மிம் விஹாரே’’தி அவத்வா ‘‘இத⁴ வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி ஏத்தகமேவ வத்தப்³ப³ம். ஸத்தே² பன வஸ்ஸம் உபக³ந்தும் ந வட்டதீதி குடிகாதீ³னம் அபா⁴வே ‘‘இத⁴ வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி வசீபே⁴த³ம் கத்வா உபக³ந்தும் ந வட்டதி, ஆலயகரணமத்தேனேவ வட்டதீதி அதி⁴ப்பாயோ. விப்பகிரதீதி விஸும் விஸும் க³ச்ச²தி. தீஸு டா²னேஸு நத்தி² வஸ்ஸச்சே²தே³ ஆபத்தீதி தேஹி ஸத்³தி⁴ம் க³ச்ச²ந்தஸ்ஸேவ நத்தி² ஆபத்தி, தேஹி வியுஜ்ஜித்வா க³மனே பன ஆபத்தியேவ, பவாரேதுஞ்ச ந லப⁴தி.

வஸ்ஸம் அனுபக³ந்தப்³ப³ட்டா²னகதா²வண்ணனா

204. ஸேய்யதா²பி பிஸாசில்லிகாதி ஏத்த² பிஸாசா ஏவ பிஸாசில்லிகா, பிஸாசதா³ரகாதிபி வத³ந்தி. பவிஸனத்³வாரம் யோஜேத்வாதி ஸகவாடப³த்³த⁴மேவ யோஜேத்வா. பஞ்சன்னம் ச²த³னானந்தி திணபண்ணஇட்ட²கஸிலாஸுதா⁴ஸங்கா²தானம் பஞ்சன்னம் ச²த³னானம். இத³ஞ்ச யேபு⁴ய்யேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம் ருக்கா²தீ³ஸு பத³ரச்ச²த³னாயபி குடிகாய வஸ்ஸூபக³மனஸ்ஸ வுத்தத்தா. ந, பி⁴க்க²வே, அஸேனாஸனிகேன வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³ந்தி வசீபே⁴த³ம் கத்வா வஸ்ஸூபக³மனம் ஸந்தா⁴யேவ படிக்கே²போ, ந ஆலயகரணவஸேன உபக³மனம் ஸந்தா⁴யாதி வத³ந்தி. பாளியம் பன அவிஸேஸேன வுத்தத்தா அட்ட²கதா²யஞ்ச து³தியபாராஜிகஸம்வண்ணனாயம் (பாரா. அட்ட². 1.84) ‘‘வஸ்ஸம் உபக³ச்ச²ந்தேன ஹி நாலகபடிபத³ம் படிபன்னேனபி பஞ்சன்னம் ச²த³னானம் அஞ்ஞதரேன ச²ன்னேயேவ ஸத்³வாரப³ந்தே⁴ ஸேனாஸனே உபக³ந்தப்³ப³ம். தஸ்மா வஸ்ஸகாலே ஸசே ஸேனாஸனம் லப⁴தி, இச்சேதம் குஸலம். நோ சே லப⁴தி, ஹத்த²கம்மம் பரியேஸித்வாபி காதப்³ப³ம். ஹத்த²கம்மம் அலப⁴ந்தேன ஸாமம்பி காதப்³ப³ம், ந த்வேவ அஸேனாஸனிகேன வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³’’ந்தி த³ள்ஹம் கத்வா வுத்தத்தா அஸேனாஸனிகஸ்ஸ நாவாதி³ம் வினா அஞ்ஞத்த² ஆலயோ ந வட்டதீதி அம்ஹாகம் க²ந்தி. நாவாஸத்த²வஜேஸுயேவ ஹி ‘‘அனுஜானாமி, பி⁴க்க²வே, நாவாய வஸ்ஸம் உபக³ந்து’’ந்திஆதி³னா ஸதி அஸதி வா ஸேனாஸனே வஸ்ஸூபக³மனஸ்ஸ விஸும் அனுஞ்ஞாதத்தா ‘‘ந, பி⁴க்க²வே, அஸேனாஸனிகேன வஸ்ஸம் உபக³ந்தப்³ப³’’ந்தி அயம் படிக்கே²போ தத்த² ந லப்³ப⁴தீதி அஸதி ஸேனாஸனே ஆலயவஸேனபி நாவாதீ³ஸு உபக³மனம் வுத்தம். டங்கிதமஞ்சோ நாம தீ³கே⁴ மஞ்சபாதே³ மஜ்ஜே² விஜ்ஜி²த்வா அடனியோ பவேஸேத்வா கதோ மஞ்சோ. தஸ்ஸ இத³ம் உபரி இத³ம் ஹேட்டா²தி நத்தி², பரிவத்தேத்வா அத்த²தோபி தாதி³ஸோவ ஹோதி, தம் ஸுஸானே தே³வட்டா²னே ச ட²பேந்தி, சதுன்னம் பாஸாணானம் உபரி பாஸாணம் அத்த²ரித்வா கதம் கே³ஹம்பி ‘‘டங்கிதமஞ்சோ’’தி வுச்சதி.

வஸ்ஸம் அனுபக³ந்தப்³ப³ட்டா²னகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

அத⁴ம்மிககதிககதா²வண்ணனா

205. தஸ்ஸா லக்க²ணம் மஹாவிப⁴ங்கே³ வுத்தந்தி சதுத்த²பாராஜிகஸம்வண்ணனாயம் ‘‘யோ இமம்ஹா ஆவாஸா பட²மம் பக்கமிஸ்ஸதி, தம் மயம் அரஹாதி ஜானிஸ்ஸாமா’’தி (பாரா. 228) ஏத்த² த³ஸ்ஸிதம் அத⁴ம்மிககதிகவத்தலக்க²ணம் ஸந்தா⁴ய வத³தி, பரதோபி ஸேனாஸனக்க²ந்த⁴கவண்ணனாயம் அத⁴ம்மிகம் கதிகவத்தம் ஆவி ப⁴விஸ்ஸதியேவ.

படிஸ்ஸவது³க்கடாபத்திகதா²வண்ணனா

207. யஸ்மா நானாஸீமாயம் த்³வீஸு ஆவாஸேஸு வஸ்ஸம் வஸந்தஸ்ஸ து³தியே ‘‘வஸாமீ’’தி சித்தே உப்பன்னே பட²மஸேனாஸனக்³கா³ஹோ படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி, புன பட²மேயேவ ‘‘வஸாமீ’’தி சித்தே உப்பன்னே து³தியோ படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி, தஸ்மா ‘‘தஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ புரிமிகா ச ந பஞ்ஞாயதீ’’தி வுத்தம். படிஸ்ஸவஸ்ஸ விஸம்வாத³னபச்சயா ஹோந்தம்பி து³க்கடம் ஸதியேவ படிஸ்ஸவே ஹோதீதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ தஸ்ஸ படிஸ்ஸவே து³க்கட’’ந்தி. தேனேவாஹ ‘‘தஞ்ச கோ²…பே… பச்சா² விஸம்வாத³னபச்சயா’’தி.

அகரணீயோதி ஸத்தாஹகரணீயேன அகரணீயோ. ஸகரணீயோதி ஸத்தாஹகரணீயேனேவ ஸகரணீயோ. யதி³ ஏவம் ‘‘ஸத்தாஹகரணீயேன அகரணீயோ ஸகரணீயோ’’தி ச கஸ்மா ந வுத்தந்தி? ‘‘அகரணீயோ’’தி வுத்தேபி ஸத்தாஹகரணீயேன ஸகரணீயாகரணீயதா விஞ்ஞாயதீதி கத்வா ந வுத்தம். யதி³ ஏவம் பரதோ ‘‘ஸத்தாஹகரணீயேன பக்கமதீ’’தி வாரத்³வயேபி ‘‘ஸகரணீயோ பக்கமதீ’’தி ஏத்தகமேவ கஸ்மா ந வுத்தந்தி? வுச்சதே – தத்த² ‘‘ஸத்தாஹகரணீயேனா’’தி அவத்வா ‘‘ஸகரணீயோ பக்கமதீ’’தி வுத்தே ஸோ தம் ஸத்தாஹம் ப³ஹித்³தா⁴ வீதினாமேதீதி ந ஸக்கா வத்துந்தி ‘‘ஸத்தாஹகரணீயேன பக்கமதீ’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ஹி வுத்தே ஸத்தாஹஸ்ஸ அதி⁴கதத்தா ஸோ தம் ஸத்தாஹம் ப³ஹி வீதினாமேதீதி ஸக்கா வத்தும்.

ஏத்த² ச ஆதி³ம்ஹி சத்தாரோ வாரா நிரபேக்க²க³மனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தா, தத்தா²பி புரிமா த்³வே வாரா வஸ்ஸம் அனுபக³தஸ்ஸ வஸேன வுத்தா, பச்சி²மா பன த்³வே வாரா வஸ்ஸம் உபக³தஸ்ஸ வஸேன, ததோ பரம் த்³வே வாரா ஸாபேக்க²க³மனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தா, தத்தா²பி பட²மவாரோ ஸாபேக்க²ஸ்ஸபி ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்த்வா தம் ஸத்தாஹம் ப³ஹித்³தா⁴ வீதினாமேந்தஸ்ஸ வஸ்ஸச்சே²த³த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தோ, இதரோ வுத்தனயேனேவ க³ந்த்வா அந்தோஸத்தாஹே நிவத்தந்தஸ்ஸ வஸ்ஸச்சே²தா³பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம். ‘‘ஸோ ஸத்தாஹம் அனாக³தாய பவாரணாய ஸகரணீயோ பக்கமதீ’’தி அயம் பன வாரோ நவமிதோ பட்டா²ய க³ந்த்வா ஸத்தாஹம் ப³ஹித்³தா⁴ வீதினாமேந்தஸ்ஸபி வஸ்ஸச்சே²தா³பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தோ. ஏத்த² ச ‘‘அகரணீயோ பக்கமதீ’’தி து³தியவாரஸ்ஸ அனாக³தத்தா நவமிதோ பட்டா²ய க³ச்ச²ந்தேனபி ஸதியேவ கரணீயே க³ந்தப்³ப³ம், நாஸதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இமே ச ஸத்த வாரா ப³ஹித்³தா⁴ கதஉபோஸதி²கஸ்ஸ வஸேன ஆக³தா, அபரே ஸத்த அந்தோவிஹாரம் க³ந்த்வா கதஉபோஸத²ஸ்ஸ வஸேனாதி ஏவம் புரிமிகாய வஸேன சுத்³த³ஸ வாரா வுத்தா, ததோ பரம் பச்சி²மிகாய வஸேன தேயேவ சுத்³த³ஸ வாரா வுத்தாதி ஏவமேதேஸம் நானாகரணம் வேதி³தப்³ப³ம்.

இமேஹி பன ஸப்³ப³வாரேஹி வுத்தமத்த²ம் ஸம்பிண்டே³த்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ தத³ஹேவ அகரணீயோதிஆதீ³ஸூ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். கோ பன வாதோ³ த்³வீஹதீஹம் வஸித்வா அந்தோஸத்தாஹே நிவத்தந்தஸ்ஸாதி வஸ்ஸம் உபக³ந்த்வா த்³வீஹதீஹம் வஸித்வா ஸத்தாஹகரணீயேன க³ந்த்வா அந்தோஸத்தாஹே நிவத்தந்தஸ்ஸ கோ பன வாதோ³, கதா² ஏவ நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. அஸதியா பன வஸ்ஸம் ந உபேதீதி ‘‘இமஸ்மிம் விஹாரே இமம் தேமாஸம் வஸ்ஸம் உபேமீ’’தி வசீபே⁴த³ம் கத்வா ந உபேதி.

கோமுதி³யா சாதுமாஸினியாதி பச்சி²மகத்திகபுண்ணமாயம். ஸா ஹி குமுதா³னம் அத்தி²தாய கோமுதீ³, சதுன்னம் வஸ்ஸிகானம் மாஸானம் பரியோஸானத்தா ‘‘சாதுமாஸினீ’’தி வுச்சதி. ததா³ ஹி குமுதா³னி ஸுபுப்பி²தானி ஹோந்தி, தஸ்மா குமுதா³னம் ஸமூஹோ, குமுதா³னி ஏவ வா கோமுதா³, தே ஏத்த² அத்தீ²தி ‘‘கோமுதீ³’’தி வுச்சதி, குமுத³வதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

படிஸ்ஸவது³க்கடாபத்திகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

வஸ்ஸூபனாயிகக்க²ந்த⁴கவண்ணனா நிட்டி²தா.