1. மக்³க³ஸம்யுத்தம்

1. அவிஜ்ஜாவக்³கோ³

1-2. அவிஜ்ஜாஸுத்தாதி³வண்ணனா

1-2. புப்³ப³ங்க³மாதி புப்³பே³சரா. அவிஜ்ஜா ஹி அஞ்ஞாணலக்க²ணா ஸம்முய்ஹனாகாரேன ஆரம்மணே பவத்ததீதி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம்பி ததா³காரானுவிதா⁴னதாய பச்சயோ ஹோதி. ததா² ஹி தே அனிச்சாஸுப⁴து³க்கா²னத்தஸபா⁴வேபி த⁴ம்மே நிச்சாதி³தோ க³ண்ஹந்தி, அயமஸ்ஸா தேஸம் ஸஹஜாதவஸேன புப்³ப³ங்க³மதா. யம் பன மோஹேன அபி⁴பூ⁴தோ பாபகிரியாய ஆதீ³னவம் அபஸ்ஸந்தோ பாணம் ஹனதி, அதி³ன்னம் ஆதி³யதி, காமேஸு மிச்சா² சரதி, முஸா ப⁴ணதி, அஞ்ஞம்பி விவித⁴ம் து³ஸ்ஸீல்யம் ஆசரதி, அயமஸ்ஸ ஸஹஜாதவஸேன ச உபனிஸ்ஸயவஸேன ச புப்³ப³ங்க³மதா. ஸமாபஜ்ஜனாயாதி தப்³பா⁴வாபஜ்ஜனாய அகுஸலப்பத்தியா. ஸபா⁴வபடிலாபா⁴யாதி அத்தலாபா⁴ய. தேனாஹ ‘‘உப்பத்தியா’’தி. ஸா பனேஸா வுத்தாகாரேன அகுஸலானம் புப்³ப³ங்க³மபூ⁴தா அவிஜ்ஜா உப்பஜ்ஜதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யதே³தந்தி யம் ஏதம் பாபாஜிகு³ச்ச²னதாய பாபதோ அலஜ்ஜனாகாரஸண்டி²தம் அஹிரிகம், பாபானுத்ராஸதாய பாபதோ அபா⁴யனாகாரஸண்டி²தஞ்ச அனோத்தப்பம், ஏதம் த்³வயம் அனுதே³வ அன்வாக³தமேவ. அனு-ஸத்³தே³ன சேத்த² ஏதந்தி உபயோக³வசனம். அனுதே³வாதி ஏதஸ்ஸ அத்தோ² ஸஹேவ ஏகதோதி. ஏத்த² அவிஜ்ஜாய வுத்தனயானுஸாரேன தப்படிபக்க²தோ ச அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அயம் பன விஸேஸோ – தத்த² யதா² அகுஸலகம்மபத²வஸேன பவத்தியம் புப்³ப³ங்க³மதா அவிஜ்ஜாய, ஏவம் குஸலகம்மபத²வஸேன புஞ்ஞகிரியவத்து²வஸேன ச பவத்தியம் விஜ்ஜாய புப்³ப³ங்க³மதா வத்தப்³பா³. வீமம்ஸாதி⁴பதிவஸேன பவத்தியம் ஆதி⁴பச்சாகாரவஸேன ச புப்³ப³ங்க³மதா வேதி³தப்³பா³. த்³வீஹேவாதி ச அவதா⁴ரணம் ஆதி⁴பச்சாகாரஸ்ஸ ஸஹஜாதேனேவ ஸங்க³ஹேதப்³ப³தோ.

லஜ்ஜனாகாரஸண்டி²தாதி பாபதோ ஜிகு³ச்ச²னாகாரஸண்டி²தா. பா⁴யனாகாரஸண்டி²தந்தி உத்தஸனாகாரஸண்டி²தம். ஏத்தா²தி ஹிரிஓத்தப்பே. வித³தி, விந்த³தீதி வா விஜ்ஜா. வித்³த³ஸூதி ச ஸப்பஞ்ஞபரியாயோதி ஆஹ ‘‘வித்³த³ஸுனோதி விது³னோ’’தி. யாதா²வதி³ட்டீ²தி அவிபரீதா தி³ட்டி², ஸம்கிலேஸதோ நிய்யானிகதி³ட்டி². ஸம்மாதி³ட்டி² பஹோதீதி ஏத்த² ஸா விஜ்ஜா ஸம்மாதி³ட்டி² வேதி³தப்³பா³. ந ஏகதோ ஸப்³பா³னி லப்³ப⁴ந்தி ஸம்மாவாசாகம்மந்தாஜீவானம் புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ அனேகரூபத்தா. லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணே ஏகதோ லப்³ப⁴ந்தி கிச்சதோ பி⁴ன்னானம்பி தாஸம் தத்த² ஸரூபதோ அபி⁴ன்னத்தா. ஏகா ஏவ ஹி விரதி மக்³க³க்க²ணே திஸ்ஸன்னம்பி விரதீனம் கிச்சம் ஸாதே⁴ந்தீ பவத்ததி, யதா² ஏகா ஏவ ஸம்மாதி³ட்டி² பரிஜானனாதி³வஸேன சதுப்³பி³த⁴கிச்சம் ஸாதே⁴ந்தீ பவத்ததி. தானி ச கோ² ஸப்³பா³னி அட்ட²பி பட²மஜ்ஜா²னிகே மக்³கே³ லப்³ப⁴ந்தீதி யோஜனா. பட²மஜ்ஜா²னிகேதி பட²மஜா²னவந்தே.

ததா²பூ⁴தஸ்ஸாதி அரியமக்³க³ஸமங்கி³னோ. யஸ்மா மஹாஸளாயதனஸுத்தே வுத்தம் ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் பஞ்சன்னம் ஏவ அங்கா³னம் வஸேனா’’தி, தஸ்மா பஞ்சங்கி³கோ லோகுத்தரமக்³கோ³ ஹோதி. ‘‘புப்³பே³வ கோ² பனா’’தி ஹி வசனம் ததா³ மக்³க³க்க²ணே விரதீனம் அபா⁴வம் ஞாபேதி, தஸ்மா காமாவசரசித்தேஸு விய லோகுத்தரசித்தேஸு விரதி அனியதாதி அதி⁴ப்பாயோ. பரிஸுத்³த⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனந்தி பரிஸுத்³த⁴ஸீலபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம். அயமத்தோ² தீ³பிதோ, ந அரியமக்³கே³ விரதீனம் அபா⁴வோ.

யதி³ ஏவம் கஸ்மா அபி⁴த⁴ம்மே மக்³க³விப⁴ங்கே³ பஞ்சங்கி³கவாரோ ஆக³தோதி ஆஹ ‘‘யம்பி அபி⁴த⁴ம்மே’’திஆதி³. தந்தி ‘‘பஞ்சங்கி³கோ மக்³கோ³ ஹோதீ’’தி வசனம். ‘‘ஏகம் கிச்சந்தரம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்த’’ந்தி வத்வா தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்மிஞ்ஹி காலே’’திஆதி³ வுத்தம். யஸ்மிஞ்ஹி காலேதி லோகியகாலே. தேன ‘‘ஏகம் கிச்சந்தர’’ந்தி வுத்தம் அட்ட²ங்கி³ககிச்சம் த³ஸ்ஸேதி. விரதிஉப்பாத³னேன மிச்சா²வாசாதீ³னி புக்³க³லேன மக்³க³ஸமயே பஜஹாபேந்தீதி ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னி ‘‘பஞ்ச காரகங்கா³னீ’’தி வுத்தானி. ஸம்மாவாசாதி³கிரியா ஹி விரதி, தஞ்ச ஏதானி காராபேந்தீதி. விரதிவஸேனாதி விரமணகிரியாவஸேன காராபகபா⁴வேன, கத்துபா⁴வேன வாதி அத்தோ². ‘‘விரதித்தயவஸேனா’’தி வா பாடோ².

ஸம்மாகம்மந்தோ பூரதீதி இமேஹி ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³ஹி ஸம்மாகம்மந்தகிச்சம் பூரதி நாம தேஹி வீரியாதி³கேஹி தத³த்த²ஸித்³தி⁴தோ. தம்பி ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் கிச்சந்தரம் த³ஸ்ஸேது’’ந்தி வுத்தம். இமம் கிச்சந்தரம் த³ஸ்ஸேதுந்தி லோகுத்தரமக்³க³க்க²ணேபி இமானேவ பஞ்ச ஸம்மாவாசாதி³விரதித்தயஸ்ஸ ஏகக்க²ணே காராபகங்கா³னீதி த³ஸ்ஸேதும். ஏவம் வுத்தந்தி ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே பஞ்சங்கி³கோ மக்³கோ³ ஹோதீ’’தி (விப⁴. 494) ஏவம் வுத்தம். லோகியமக்³க³க்க²ணே பஞ்சேவ ஹோந்தி, விரதி பன அனியதா, தஸ்மா ‘‘ச²அங்கி³கோ’’தி அவத்வா ‘‘பஞ்சங்கி³கோ’’இச்சேவ வுத்தம். தயித³ம் அபி⁴த⁴ம்மே பஞ்சங்கி³கவாரதே³ஸனாய காரணகித்தனமக்³கோ³, அரியமக்³கோ³ பன அட்ட²ங்கி³கோவாதி த³ஸ்ஸேதும், ‘‘யா ச, பி⁴க்க²வே’’திஆதி³மாஹ, தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. மிச்சா²தி³ட்டி²ஆதி³கா த³ஸ, தப்பச்சயா அகுஸலா ச த³ஸாதி வீஸதி அகுஸலபக்கி²யா, ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதி³கா த³ஸ, தப்பச்சயா குஸலா ச த³ஸாதி வீஸதி குஸலபக்கி²யா மஹாசத்தாரீஸகஸுத்தே வுத்தா. மஹாசத்தாரீஸகந்தி தஸ்ஸேதம் நாமம். மிஸ்ஸகோவ கதி²தோ லோகுத்தரஸ்ஸபி இத⁴ லப்³ப⁴மானத்தா.

யஸ்மா கோஸலஸம்யுத்தேபி இத⁴ ச தே²ரேன ‘‘உபட்³ட⁴மித³ம், ப⁴ந்தே, ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸா’’திஆதி³னா வுத்தம் ‘‘மா ஹேவம் ஆனந்தா³’’திஆதி³னா படிக்கி²பித்வா ‘‘ஸகலமேவித³ம் ஆனந்தா³’’திஆதி³னா ப⁴க³வதா தே³ஸிதம் ஸுத்தம் ஆக³தம். தஸ்ஸத்தோ² கோஸலஸம்யுத்தவண்ணனாயம் வுத்தோ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘கோஸலஸம்யுத்தே வுத்தத்த²மேவா’’தி.

அவிஜ்ஜாஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஸாரிபுத்தஸுத்தவண்ணனா

3. ஸாவகபோ³தி⁴ ஸாவகபாரமியோ, தப்பரியாபன்னம் ஞாணம் ஸாவகபாரமிஞாணம், தம் பன த்³வின்னம் அக்³க³ஸாவகானம் தத்த²பி த⁴ம்மஸேனாபதினோ ஏவ ஸவிஸேஸம் மத்த²கம் பத்தம், ந இதரேஸந்தி ஆஹ – ‘‘ஸாவக…பே… அப்பத்ததாயா’’தி. தஸ்மா தஸ்ஸ மத்த²கப்பத்தியா மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியே இஜ்ஜ²ந்தே தஸ்ஸ ஏகதே³ஸோ இத⁴ இஜ்ஜ²தி, ந ஸகலந்தி. ந ஹி அத்³த⁴ப்³ரஹ்மசரியம் நாம அத்தி², தஸ்மா வுத்தம், ‘‘ஸகலம்பி …பே… லப்³ப⁴தீ’’தி, தம் பன ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ நாஞ்ஞாஸி ஞாணஸ்ஸ ஸாவகவிஸயேபி ஸப்பதே³ஸிகத்தா, த⁴ம்மஸேனாபதி பன ஞாணஸ்ஸ தத்த² நிப்பதே³ஸிகத்தா அஞ்ஞாஸீதி. தேனாஹ – ‘‘ஆனந்த³த்தே²ரோ…பே… அஞ்ஞாஸீ’’தி. ஏவமாஹாதி ‘‘ஸகலமித³ம், ப⁴ந்தே’’தி ஏவம் அவோச.

ஸாரிபுத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ஜாணுஸ்ஸோணிப்³ராஹ்மணஸுத்தவண்ணனா

4. வளவாபி⁴-ஸத்³தோ³ வளவாபரியாயோதி ஆஹ ‘‘சதூஹி வளவாஹி யுத்தரதே²னா’’தி. யோத⁴ரதோ²தி யோதே⁴ஹி யுஜ்ஜ²னத்த²ம் ஆரோஹிதப்³ப³ரதோ². அலங்காரரதோ² மங்க³லதி³வஸேஸு அலங்கதபடியத்தேஹி ஆரோஹிதப்³ப³ரதோ². க⁴னது³குலேன பரிவாரிதோதி ரஜதபட்டவண்ணேன ஸேதது³குலேன படிச்சா²தி³தோ. படிச்சா²த³னத்தோ² ஹி இத⁴ பரிவாரஸத்³தோ³. ரஜதபனாளிஸுபரிக்கி²த்தா ஸேதபா⁴வகரணத்த²ம்.

ச²ன்னம் ச²ன்னம் மாஸானந்தி நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனம். ஏகவாரம் நக³ரம் பத³க்கி²ணம் கரோதீதி இத³ம் தஸ்மிம் டா²னந்தரே டி²தேன காதப்³ப³ம் சாரித்தம். நக³ரதோ ந பக்கந்தாதி நக³ரதோ ப³ஹி ந க³தா. மங்க³லவசனே நியுத்தா மங்க³லிகா, ஸுவத்தி²வசனே நியுத்தா ஸோவத்தி²கா. ஆதி³-ஸத்³தே³ன து²திமாக³த⁴வந்தி³காசரியகே ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸுகபத்தஸதி³ஸானி வண்ணதோ.

வண்ணகீ³தந்தி து²திகீ³தம். ப்³ரஹ்மபூ⁴தம் ஸேட்ட²பூ⁴தம் யானம், ப்³ரஹ்மபூ⁴தானம் ஸேட்ட²பூ⁴தானம் யானந்தி வா ப்³ரஹ்மயானம். விஜிதத்தா விஸேஸேன ஜினனதோ. ராக³ம் வினயமானா பரியோஸாபேதீதி ஸப்³ப³ம்பி ராக³ம் ஸமுச்சே²த³வினயவஸேன வினேதி, அத்தனோ கிச்சம் பரியோஸாபேதி. கிச்சபரியோஸாபனேனேவ ஹி ஸயம்பி பரியோஸானம் நிப்ப²த்திம் உபக³ச்ச²தி. தேனாஹ ‘‘பரியோஸானம் க³ச்ச²தி நிப்ப²ஜ்ஜதீ’’தி.

து⁴ரந்தி பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘தத்ரமஜ்ஜ²த்ததாயுகே³ யுத்தா’’தி. ஈஸாதி யுக³ஸந்தா⁴ரிகா தா³ருயுக³ளா. யதா² வா பா³ஹிரம் யுக³ம் தா⁴ரேதி, தஸ்ஸா டி²தாய ஏவ கிச்சஸித்³தி⁴, ஏவம் கிரியாவஸேன லத்³த⁴ப³லேன தத்ரமஜ்ஜ²த்ததாயுகே³ தி²ரம் தா⁴ரேதி, தேஹேவ அரியமக்³க³ரத²ஸ்ஸ பவத்தனம். ஹிரிக்³க³ஹணேன சேத்த² தம்ஸஹசரணதோ ஓத்தப்பம்பி க³ஹிதம்யேவ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அத்தனா ஸத்³தி⁴’’ந்திஆதி³. நாளியா மினமானோ புரிஸோ விய ஆரம்மணம் மினாதீதி மனோ. கதரம் பன தம் மனோ, கத²ஞ்சஸ்ஸ யோத்தஸதி³ஸதாதி ஆஹ ‘‘விபஸ்ஸனாசித்த’’ந்திஆதி³. தேன யோத்தம் வியாதி யோத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. லோகியவிபஸ்ஸனாசித்தம் அதிரேகபஞ்ஞாஸ குஸலத⁴ம்மே ஏகாப³த்³தே⁴ ஏகஸங்க³ஹிதே கரோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தே பன ‘‘ப²ஸ்ஸோ ஹோதி…பே… அவிக்கே²போ ஹோதீ’’தி சித்தங்க³வஸேன த⁴ம்மஸங்க³ஹே (த⁴. ஸ. 1) ஆக³தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³. லோகுத்தரவிபஸ்ஸனாசித்தந்தி மக்³க³சித்தம் ஆஹ. அதிரேகஸட்டீ²தி தே ஏவ ஸம்மாகம்மந்தாஜீவேஹி அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியாதீ³ஹி ச ஸத்³தி⁴ம் அதிரேகஸட்டி² குஸலத⁴ம்மே. ஏகாப³த்³தே⁴தி ஏகஸ்மிம் ஏவ ஆரம்மணே ஆப³த்³தே⁴. ஏகஸங்க³ஹேதி ததே²வ விபஸ்ஸனாகிச்சவஸேன ஏகஸங்க³ஹே கரோதி. புப்³ப³ங்க³மபா⁴வேன ஆரக்க²ம் ஸாரேதீதி ஆரக்க²ஸாரதீ². ‘‘யதா² ஹி ரத²ஸ்ஸ…பே… ஸாரதீ²’’தி வத்வா தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோக்³கி³யோ’’தி வுத்தம். து⁴ரம் வாஹேதி யோக்³கே³. யோஜேதி யோக்³கே³ ஸமக³தியஞ்ச. அக்க²ம் அப்³ப⁴ஞ்ஜதி ஸுக²ப்பவத்தனத்த²ம். ரத²ம் பேஸேதி யோக்³க³சோத³னேன. நிப்³பி³ஸேவனே கரோதி க³மனவீதி²யம் படிபாத³னேன ஸன்னியோஜேதி. ஆரக்க²பச்சுபட்டா²னாதி ஆரக்க²ம் பச்சுபட்ட²பேதி அஸம்மோஸஸபா⁴வத்தா. க³தியோதி பவத்தியோ, நிப்ப²த்தியோ வா. ஸமன்வேஸதீதி க³வேஸதி.

அரியபுக்³க³லஸ்ஸ நிப்³பா³னம் படிமுக²ம் ஸம்பாபனே ரதோ² வியாதி ரதோ². பரிகரோதி விபூ⁴ஸயதீதி பரிக்கா²ரோ, விபூ⁴ஸனம், ஸீலஞ்ச அரியமக்³க³ஸ்ஸ விபூ⁴ஸனட்டா²னியம். தேன வுத்தம் ‘‘சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலாலங்காரோ’’தி, ஸீலபூ⁴ஸனோதி அத்தோ². விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தானந்தி லோகியாய லோகுத்தராய ச விபஸ்ஸனாய ஸம்பயுத்தானம். விதி⁴னா ஈரேதப்³ப³தோ பவத்தேதப்³ப³தோ வீரியம், ஸம்மாவாயாமோ. ஸமம் ஸம்மா ச தி⁴யதீதி ஸமாதி⁴, து⁴ரஞ்ச தம் ஸமாதி⁴ சாதி து⁴ரஸமாதி⁴, உபேக்கா² து⁴ரஸமாதி⁴ ஏதஸ்ஸாதி உபேக்கா²து⁴ரஸமாதி⁴, அரியமக்³கோ³ உபேக்கா²ஸங்கா²தது⁴ரஸமாதீ⁴தி அத்தோ². அட்ட²கதா²யம் பன ப்³யஞ்ஜனம் அனாதி³யித்வா து⁴ரஸமாதி⁴ஸத்³தா³னம் பி⁴ன்னாதி⁴கரணதா வுத்தா. பயோக³மஜ்ஜ²த்தேதி வீரியஸமதாய. அனிச்சா²தி இச்சா²படிபக்கா². தேனாஹ ‘‘அலோப⁴ஸங்கா²தா’’தி. பரிவாரணந்தி பரிவாரோ, பரிச்ச²தோ³தி அத்தோ².

மேத்தாதி மேத்தாசேதோவிமுத்தி. ததா² கருணா. புப்³ப³பா⁴கோ³தி உபி⁴ன்னம்பி உபசாரோ. த்³வேபி காயசித்தவிவேகா விய புப்³ப³பா⁴க³த⁴ம்மவஸேன வுத்தா. அரியமக்³க³ரதே²தி பரிஸுத்³த⁴மக்³க³ஸங்கா²தே ரதே². அரியமக்³க³ரதோ² ச மக்³க³ரதோ² சாதி அரியமக்³க³ரதோ², ஏவம் ஏகஸேஸனயேன வா அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தேனாஹ ‘‘இமஸ்மிம் லோகியலோகுத்தரமக்³க³ரதே² டி²தோ’’தி. ஸன்னத்³த⁴சம்மோதி யோகா³வசரஸ்ஸ படிமுக்கசம்மம். ந நம் தே விஜ்ஜ²ந்தீதி வசனபதா² ந நம் விஜ்ஜ²ந்தி. த⁴ம்மபே⁴த³னவஸேன ந ப⁴ஞ்ஜதி, தஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ ரத²ஸ்ஸ ஸம்மா யோஜிதஸ்ஸ அந்தரா ப⁴ங்கோ³ நத்தீ²தி அத்தோ².

அத்தனோ புரிஸகாரம் நிஸ்ஸாய லத்³த⁴த்தா அத்தனோ ஸந்தானேதி அதி⁴ப்பாயோ. அனுத்தரந்தி உத்தரரஹிதம். ததோ ஏவ ஸேட்ட²யானம், நஸ்ஸ கேனசி ஸதி³ஸந்தி அஸதி³ஸம். தி⁴திஸம்பன்னதாய தீ⁴ரா பண்டி³தபுரிஸா லோகம்ஹா நிய்யந்தி க³ச்ச²ந்தி. ‘‘ஜயம் ஜய’’ந்தி கா³தா²யம் வசனவிபல்லாஸேன வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘ஜினந்தா ஜினந்தா’’தி.

ஜாணுஸ்ஸோணிப்³ராஹ்மணஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5-6. கிமத்தி²யஸுத்தாதி³வண்ணனா

5-6. நியமத்தோ²தி அவதா⁴ரணத்தோ². தேன நியமேன அவதா⁴ரணேன – அஞ்ஞம் மக்³க³ம் படிக்கி²பதி இதோ அஞ்ஞஸ்ஸ நிய்யானிகமக்³க³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பரிஞ்ஞத்த²’’ந்தி வுத்தத்தா வட்டது³க்க²ம் கதி²தம். அரியமக்³கே³ க³ஹிதே தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³மக்³கோ³ விபஸ்ஸனாய க³ஹிதோ ஏவாதி ‘‘மிஸ்ஸகமக்³கோ³ கதி²தோ’’தி வுத்தம். உத்தானமேவ அபுப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வா. அயம் பன விஸேஸோ ‘‘ராக³க்க²யோ’’திஆதீ³ஹி யதி³பி நிப்³பா³னம் வுத்தம். ததா²பி அரஹத்தம் விய ப்³ரஹ்மசரியம்பி. தேன நிப்³பா³னம் ஏவ வுச்சதி ‘‘இத³ம் ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸான’’ந்தி.

கிமத்தி²யஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7. து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா

7. ராக³வினயாதி³பதே³ஹி நிப்³பா³னம் வாபி வுச்சேய்ய அரஹத்தம் வாபி. யஸ்மா ஸோ பி⁴க்கு² உப⁴யத்த²பி நிவிட்ட²பு³த்³தி⁴, தஸ்மா ப⁴க³வா தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன ‘‘நிப்³பா³னதா⁴துயா கோ² ஏத’’ந்திஆதி³னா நிப்³பா³னதா⁴தும் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா புன ‘‘ஆஸவானம் க²யோ தேன வுச்சதீ’’தி ஆஹ. யஸ்மா அரியமக்³கோ³ ராகா³தி³கே ஸமுச்சே²த³வஸேன வினேதி, ஆஸவஞ்ச ஸப்³ப³ஸோ கே²பேதி, தேன ச வுத்தம் நிப்³பா³னம் அரஹத்தஞ்ச, தஸ்மா தது³ப⁴யம் ‘‘ராக³வினயோதிஆதி³ நாமமேவா’’தி வுத்தம். அனுஸந்தி⁴குஸலதாய புச்ச²ந்தோ ஏதம் அவோசாதி இமினா ‘‘புச்சா²னுஸந்தி⁴ இத⁴ லப்³ப⁴தீ’’தி தீ³பிதம், அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴பி ஏத்த² லப்³ப⁴தேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

து³தியஅஞ்ஞதரபி⁴க்கு²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. விப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா

8. ஏகேன பரியாயேன அட்ட²ங்கி³கமக்³க³ம் விப⁴ஜித்வாதி ‘‘ஸம்மாதி³ட்டீ²’’திஆதி³னா ஏகேன பரியாயேன அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாதி³ட்டீ²’’திஆதி³னா புன அபரேன பரியாயேன விப⁴ஜிதுகாமோ. உக்³க³ஹதா⁴ரணபரிசயஞாணானிபி ஸவனஞாணே ஏவ அவரோத⁴ம் க³ச்ச²ந்தீதி ‘‘ஸவனஸம்மஸனபடிவேத⁴பச்சவேக்க²ணவஸேனா’’தி வுத்தம்.

கம்மட்டா²னாபி⁴னிவேஸோதி கம்மட்டா²னபடிபத்தி. புரிமானி த்³வே ஸச்சானி உக்³க³ண்ஹித்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இட்ட²ம் கந்தம் மனாபந்தி நிரோத⁴மக்³கே³ஸு நின்னபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, ந அபி⁴னந்த³னம், தன்னின்னபா⁴வோ ஏவ ச தத்த² கம்மகரணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏகேனேவாகாரேன ஸச்சானம் படிவேத⁴னிமித்ததா, ஸோ ஏவ அபி⁴முக²பா⁴வோ தேஸம் ஸமாக³மோதி ஏகாபி⁴ஸமயோ.

அஸ்ஸாதி ஞாணஸ்ஸ, யோகி³னோ வா. ஏத்த² ச கேசி ‘‘லோகியஞாணம்பி படிவேதோ⁴ ஸப்³ப³ஸ்ஸ யாதா²வபோ³த⁴பா⁴வதோ’’தி வத³ந்தி. நனு உக்³க³ஹாதி³படிவேதோ⁴ ச படிவேதோ⁴வ, ந ச ஸோ லோகுத்தரோதி? தம் ந, கேவலேன படிவேத⁴-ஸத்³தே³ன உக்³க³ஹாதி³படிவேதா⁴னம் அவசனீயத்தா, படிவேத⁴னிமித்தத்தா வா உக்³க³ஹாதி³வஸேன பவத்தம் து³க்கா²தீ³ஸு புப்³ப³பா⁴கே³ ஞாணம் ‘‘படிவேதோ⁴’’தி வுச்சதி, ந படிவேத⁴த்தா, படிவேத⁴பூ⁴தமேவ பன ஞாணம் உஜுகம் படிவேதோ⁴தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. கிச்சதோதி பரிஞ்ஞாதி³கிச்சதோ. ஆரம்மணபடிவேதோ⁴தி ஸச்சி²கிரியாபடிவேத⁴மாஹ. கிச்சதோதி அஸம்மோஹபடிவேத⁴ம். உக்³க³ஹாதீ³ஹி ஸச்சஸ்ஸ பரிக்³க³ண்ஹனம் பரிக்³க³ஹோ.

து³த்³த³ஸத்தாதி அனதி⁴க³தஞாணேன யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோ த³ட்டு²ம் அஸக்குணேய்யத்தா உப்பத்திதோ பாகடானிபி. தேனாஹ ‘‘து³க்க²ஸச்சம் ஹீ’’திஆதி³. உப⁴யந்தி புரிமம் ஸச்சத்³வயம். பயோகோ³தி கிரியா, வாயாமோ வா. தஸ்ஸ மஹந்ததரஸ்ஸ இச்சி²தப்³ப³தம் து³க்கரதரதஞ்ச உபமாஹி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப⁴வக்³க³க்³க³ஹணத்த²’’ந்திஆதி³னா. யதா² புரிமம் ஸச்சத்³வயம் விய கேனசி பரியாயேன அபாகடதாய பரமக³ம்பீ⁴ரத்தா உக்³க³ஹாதி³வஸேன புப்³ப³பா⁴கே³ பவத்திபே⁴த³ம் க³ஹேத்வா ‘‘து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதி³னா சதுப்³பி³த⁴ம் கத்வா வுத்தம். ஏகமேவ தம் ஞாணம் ஹோதி ஏகாபி⁴ஸமயவஸேனேவ பவத்தனதோ.

காமபச்சனீகட்டே²னாதி காமானம் உஜுபச்சனீகபா⁴வேன. காமதோ நிஸ்ஸடபா⁴வேனாதி காமேஹி விஸம்யுத்தபா⁴வேன. காமம் ஸம்மஸந்தஸ்ஸாதி து³வித⁴ம்பி காமம் அனிச்சாதி³தோ ஸம்மஸந்தஸ்ஸ. பஜ்ஜதி பவத்ததி ஏதேனாதி பத³ம், காமஸ்ஸ பத³ந்தி காமபத³ம், காமஸ்ஸ உப்பத்திகாரணஸ்ஸ கா⁴தோ ஸமுக்³கா⁴தோ, தம் காமபத³கா⁴தம். தேனாஹ ‘‘காமவூபஸம’’ந்தி. காமேஹி விவித்தம் காமவிவித்தம். ஸோ ஏவ ச நேஸம் அந்தோ ஸமுச்சே²த³விவேகேதி கத்வா தஸ்மிம் ஸாதே⁴தப்³பே³ உப்பன்னோதி வுத்தம் ‘‘காமவிவித்தந்தே உப்பன்னோ’’தி. காமதோ நிக்க²மதீதி நிக்க²மோ, ஸோ ஏவ நேக்க²ம்மஸங்கப்போ. இமஸ்மிஞ்ச நேக்க²ம்மஸங்கப்பஸ்ஸ ஸத்³த³த்த²விபா⁴வேன யதா²வுத்தோ காமபச்சனீகட்டா²தி³கோ அத்த²னித்³தா⁴ரணவிஸேஸோ அந்தோக³தோ⁴.

ஏஸேவ நயோதி இமினா ப்³யாபாத³பச்சனீகட்டே²ன விஹிம்ஸாய பச்சனீகட்டே²னாதிஆதி³கம் அப்³யாபாதா³விஹிம்ஸாஸங்கப்பானம் அத்து²த்³தா⁴ரணவிதி⁴ம் அதிதி³ஸதி. நேக்க²ம்மஸங்கப்பாத³யோதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அப்³யாபாத³அவிஹிம்ஸாஸங்கப்பே ஏவ ஸங்க³ண்ஹாதி. காம…பே… ஸஞ்ஞானந்தி காமவிதக்காதி³விரதிஸம்பயுத்தானம் நேக்க²ம்மாதி³ஸஞ்ஞானம். நானத்தாதி நானாக²ணிகத்தா. தீஸு டா²னேஸூதி திப்பகாரேஸு காரணேஸு. உப்பன்னஸ்ஸாதி உப்பஜ்ஜனாரஹஸ்ஸ. பூ⁴மிலத்³த⁴உப்பன்னம் இதா⁴தி⁴ப்பேதம். ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி. பத³ச்சே²த³தோதி காரணுபச்சே²த³தோ. பத³ந்தி ஹி உப்பத்திகாரணந்தி வுத்தோவாயமத்தோ². அனுப்பத்திஸாத⁴னவஸேனாதி யதா² ஸங்கப்போ ஆயதிம் நுப்பஜ்ஜதி, ஏவம் அனுப்பத்திஸாத⁴னவஸேன. ஸம்மாதி³ட்டி² விய ஏகோவ குஸலஸங்கப்போ உப்பஜ்ஜதி.

சதூஸு டா²னேஸூதி விஸம்வாத³னாதீ³ஸு சதூஸு வீதிக்கமட்டா²னேஸு. பப்³ப³ஜிதானம் மிச்சா²ஜீவோ நாம ஆஹாரனிமித்தகோதி ஆஹ ‘‘கா²த³னீயபோ⁴ஜனீயாதீ³னம் அத்தா²யா’’தி. ஸப்³ப³ஸோ அனேஸனாய பஹானம் ஸம்மாஆஜீவோதி ஆஹ ‘‘பு³த்³த⁴ப்பஸத்தே²ன ஆஜீவேனா’’தி. கம்மபத²பத்தானம் வஸேன ‘‘ஸத்தஸு டா²னேஸூ’’தி வுத்தம். அகம்மபத²பத்தாய ஹி அனேஸனாய ஸோ பத³கா⁴தம் கரோதியேவ.

ததா²ரூபே வா ஆரம்மணேதி யஸ்மிம் ஆரம்மணே இமஸ்ஸ புப்³பே³ கிலேஸா ந உப்பன்னா, தஸ்மிம் ஏவ. அனுப்பன்னானந்தி அனுப்பாத³ஸ்ஸபி பத்த²னாவஸேன அனுப்பன்னானம். வீரியச்ச²ந்த³ந்தி வீரியஸ்ஸ நிப்³ப³த்தேதுகாமதாச²ந்த³ம். ‘‘ச²ந்த³ஸம்பயுத்தவீரியஞ்சா’’தி வத³ந்தி. வீரியமேவ பன அனுப்பன்னாகுஸலானுப்பாத³னே லப்³ப⁴மானச²ந்த³தாய து⁴ரஸம்பக்³க³ஹதாய ச²ந்த³பரியாயேன வுத்தம். ததா² ஹி வீரியம் – ‘‘அனிக்கி²த்தச²ந்த³தா அனிக்கி²த்தது⁴ரதா’’தி (த⁴. ஸ. 26) நித்³தி³ட்ட²ம். கோஸஜ்ஜபக்கே² பதிதும் அத³த்வா சித்தம் பக்³க³ஹிதம் கரோதி. பதா⁴னந்தி பதா⁴னபூ⁴தவீரியம்.

உப்பத்திபப³ந்த⁴வஸேனாதி நிரந்தருப்பாத³னவஸேன. சதூஸு டா²னேஸு கிச்சஸாத⁴னவஸேனாதி யதா²வுத்தேஸு சதூஸு டா²னேஸு பதா⁴னகிச்சஸ்ஸ நிப்பா²த³னவஸேன அனுப்பாத³னாதி³வஸேன. கிச்சஸாத⁴னவஸேனாதி காயவேத³னாசித்தத⁴ம்மேஸு ஸுப⁴ஸுக²னிச்சஅத்தகா³ஹவித⁴மனவஸேன அஸுப⁴து³க்கா²னிச்சானத்தஸாத⁴னவஸேன.

அயந்தி யதா²வுத்தோ ஸதி³ஸாஸதி³ஸதாவிஸேஸோ. அஸ்ஸாதி மக்³க³ஸ்ஸ. ஏத்த² கத²ந்தி யதி³ ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னதோ பட்டா²ய யாவ ஸப்³ப³ப⁴வக்³கா³ ஜா²னங்க³மக்³க³ங்க³போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் ஸதி³ஸதா, ஏவம் ஸந்தே ‘‘ஆருப்பே சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதி, தஞ்ச லோகுத்தர’’ந்தி ஏத்த² கத²ம் அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘ஏத்தா²பீ’’திஆதி³. தம்ஜா²னிகாவாதி பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஸு யம் ஜா²னம் மக்³க³படிலாப⁴ஸ்ஸ பாத³கபூ⁴தம், தம்ஜா²னிகாவ அஸ்ஸ அரியஸ்ஸ உபரிபி தயோ மக்³கா³. ஏவந்தி வுத்தாகாரேன. பாத³கஜ்ஜா²னமேவ நியமேதி ஆருப்பே சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னுப்பத்தியம். விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா க²ந்தா⁴தி ஸம்மஸிதக²ந்தே⁴ வத³ந்தி. புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோ நியமேதி பாத³கஸம்மஸிதஜ்ஜா²னானம் பே⁴தே³. யஸ்மா ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணமேவ அரியமக்³க³ஸ்ஸ போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி³விஸேஸம் நியமேதி, ததோ து³தியாதி³பாத³கஜ்ஜா²னதோ உப்பன்னஸ்ஸ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணஸ்ஸ பாத³கஜ்ஜா²னாதிக்கந்தானம் அங்கா³னம் அஸமாபஜ்ஜிதுகாமதாவிராக³பா⁴வதோ இதரஸ்ஸ ச அதப்³பா⁴வதோ தீஸுபி வாதே³ஸு விபஸ்ஸனாவ நியமேதீதி வேதி³தப்³போ³, தஸ்மா விபஸ்ஸனானியமேனேவ ஹி பட²மவாதே³பி அபாத³கஜ்ஜா²னாதி³பாத³காபி மக்³கா³ பட²மஜ்ஜா²னிகா ஹோந்தி. இதரேஹி ச பாத³கஜ்ஜா²னேஹி விபஸ்ஸனானியமேஹி தம்தம்ஜா²னிகாவ. ஏவம் ஸேஸவாதே³ஸு விபஸ்ஸனானியமோ யதா²ஸம்ப⁴வம் யோஜேதப்³போ³. து³தியவாதே³ தம்தம்ஜா²னிகதா ஸம்மஸிதஸங்கா²ரவிபஸ்ஸனானியமேஹி ஹோதி. தத்ர ஹி விபஸ்ஸனா தம்தம்விராக³பா⁴வனா பா⁴வேதப்³பா³, ந ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா உபேக்கா²ஸஹக³தா ஹுத்வா ஜா²னங்கா³தி³னியமம் மக்³க³ஸ்ஸ கரோதீதி ஏவம் விபஸ்ஸனானியமோ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிஞ்ச வாதே³ பாத³கஸம்மஸிதஜ்ஜா²னுபனிஸ்ஸயஸப்³பா⁴வே அஜ்ஜா²ஸயோ ஏகந்தேன ஹோதீதி ‘‘புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயோ நியமேதீதி வத³ந்தீ’’தி வுத்தம், அட்ட²கதா²யம் பன விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸ்ஸ ஏதிஸ்ஸா அட்ட²கதா²ய ஏகஸங்க³ஹிதத்தா ‘‘தேஸம் வாத³வினிச்ச²யோ…பே… வேதி³தப்³போ³’’தி வுத்தம். புப்³ப³பா⁴கே³தி விபஸ்ஸனாக்க²ணே.

விப⁴ங்க³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. ஸூகஸுத்தவண்ணனா

9. ஸூகந்தி ஸாலியவாதீ³னம் வாலமாஹ. ஸோ ஹி நிகந்தகஸதி³ஸோ படிமுக²க³தம் ஹத்த²ம் வா பாத³ம் வா பி⁴ந்த³தி, தஸ்மா பே⁴த³ம் இச்ச²ந்தேன உத்³த⁴க்³க³ம் கத்வா ட²பிதம் ஸம்மாபணிஹிதம் நாம, ததா² அட்ட²பிதம் மிச்சா²பணிஹிதம் நாமாதி வுத்தம். மிச்சா²பணிஹிதாயாதி கம்மஸ்ஸகதபஞ்ஞாய மிச்சா²ட²பனம் நாம – ‘‘இமே ஸத்தா கம்மவஸேன ஸுக²து³க்க²ம் பச்சனுப⁴வந்தி, தம் பன கம்மம் இஸ்ஸரஸ்ஸ இச்சா²வஸேன ப்³ரஹ்மா நிம்மினாதீ’’திஆதி³னா மிச்சா²பகப்பனம். கேசி பன ‘‘நத்தி² தி³ன்னந்திஆதி³னா நயேன பவத்தி, தஸ்ஸ வா ஞாணஸ்ஸ அப்பவத்தீ’’தி வத³ந்தி. மக்³க³பா⁴வனாயாதி ஏத்தா²பி மிச்சா²மக்³க³ஸ்ஸ பவத்தனம், அரியமக்³க³ஸ்ஸ வா அப்பவத்தனம் மிச்சா²ட²பனம். தேனாஹ ‘‘அப்பவத்திதத்தா’’தி. அவிஜ்ஜம் பி⁴ந்தி³ஸ்ஸதீதி அவிஜ்ஜம் ஸமுச்சி²ந்தி³ஸ்ஸதி. மக்³க³னிஸ்ஸிதம் கத்வா மக்³கே³ ஏவ பக்கி²பித்வா. தஞ்ஹி ஞாணம் மக்³க³ஸ்ஸ மூலகாரணம் மக்³கே³ ஸித்³தே⁴ தஸ்ஸ கிச்சஸ்ஸ மத்த²கப்பத்திதோ. ‘‘ஸம்மாபணிஹிதாய தி³ட்டி²யா ஸம்மாபணிஹிதாய மக்³க³பா⁴வனாயா’’தி வுத்தத்தா மிஸ்ஸகமக்³கோ³ கதி²தோ. ச²விபே⁴த³ஸதி³ஸோ சேத்த² அவிஜ்ஜாபே⁴தோ³, லோஹிதுப்பாத³ஸதி³ஸோ லோகுத்தரமக்³க³பா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³.

ஸூகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. நந்தி³யஸுத்தவண்ணனா

10. ச²ன்னபரிப்³பா³ஜகோ வத்த²ச்சா²தி³யா ச²ன்னங்க³பரிப்³பா³ஜகோ, ந நக்³க³பரிப்³பா³ஜகோ.

அவிஜ்ஜாவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. விஹாரவக்³கோ³

1. பட²மவிஹாரஸுத்தவண்ணனா

11. அட்³ட⁴மாஸந்தி அச்சந்தஸம்யோகே³ உபயோக³வசனம். படிஸல்லீயிதுந்தி யதா²வுத்தம் காலம் படி தி³வஸே தி³வஸே ஸமாபத்தியம் த⁴ம்மசிந்தாயம் சித்தம் நிலீயிதும். வினேதப்³போ³தி ஸமுச்சே²த³வினயேன வினேதப்³போ³ அரியமக்³கா³தி⁴க³ந்தப்³போ³. தந்தி தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனம். அஸ்ஸாதி ஜனதாய. அபக³ச்ச²தீதி ஸத்து² ஸந்திகதோ அபேதி. ஸூதி நிபாதமத்தம்.

பதே³ஸேனாதி ஏகதே³ஸேன. ஸஹ பதே³ஸேனாதி ஸபதே³ஸோ. ஸ்வாயம் ஸபதே³ஸோ யஸ்மா வேத³னாவஸேனேவ பாளியம் ஆக³தோ, தஸ்மா பரமத்த²த⁴ம்மகோட்டா²ஸே வேத³னா அனவஸேஸதோ லப்³ப⁴தி, தே க³ண்ஹந்தோ ‘‘க²ந்த⁴பதே³ஸோ’’திஆதி³மாஹ. தம் ஸப்³ப³ந்தி க²ந்த⁴பதே³ஸாதி³கம் ஸப்³ப³ம்பி. ‘‘ஸம்மஸந்தோ’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²த³ஸ்ஸனவஸேன ‘‘பச்சவேக்க²ந்தோ’’தி ஆஹ. பச்சவேக்க²ணா இத⁴ ஸம்மஸனம் நாம, ந விபஸ்ஸனா. விபஸ்ஸனாஸம்மஸனம் பன ப⁴க³வதோ விஸாக²புண்ணமாயம் ஏவ நிப்ப²ன்னம், தஸ்மா ப⁴க³வதோ அஞ்ஞபூ⁴மிகாபி வேத³னா அஞ்ஞபூ⁴மிகானம் ஸத்தானம் விருத்³தா⁴ உப்பஜ்ஜதேவாதி வுத்தம் ‘‘யாவ ப⁴வக்³கா³ பவத்தா ஸுகா² வேத³னா’’தி. ஸப்³பா³காரேனாதி ஸரூபதோ ஸமுத³யதோ அத்த²ங்க³மதோ அஸ்ஸாதா³தி³தோதி ஸப்³பா³காரேன. பரிக்³க³ண்ஹந்தோ உபபரிக்க²ந்தோ.

நிப்பதே³ஸானேவ அனவஸேஸானேவ. இந்த்³ரியஸதிபட்டா²னபதே³ஸோ ஸுவிஞ்ஞேய்யோதி அனுத்³த⁴தோ. அஸ்ஸாதி ப⁴க³வதோ. டா²னேதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் பச்சவேக்கி²தப்³ப³ஸங்கா²தே ஓகாஸே. ஸா ஸா ச விஹாரஸமாபத்தீதி க²ந்த⁴வஸேன ஆயதனாதி³வஸேன ச பவத்தித்வா தேஸம் ஏகதே³ஸபூ⁴தம் வேத³னம்யேவ பரிக்³க³ஹேத்வா தம் ஸம்மஸித்வா அனுக்கமேன ஸமாபன்னா ஜா²னஸமாபத்தி ப²லஸமாபத்தி ச. ப²லஸமாபத்தி ஹி ததா² ஸம்மஸித்வா புனப்புனம் ஸமாபஜ்ஜனவஸேன அத்த²தோ அபி⁴ன்னாபி அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தத⁴ம்மபே⁴தே³ன பி⁴ன்னா விய வுச்சதி, யதோ சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸபே⁴தா³ தே³வஸிகம் வளஞ்ஜனஸமாபத்தியோ அட்ட²கதா²யம் வுத்தா. காமம் அஞ்ஞத⁴ம்மவஸேனபி ஜாதா ஏவ, வேத³னாவஸேன பனேத்த² அபி⁴னிவேஸோ கதோ வேத³னானுபா⁴வேன ஜாதா. கஸ்மா ஏவம் ஜாதாதி? பு³த்³தா⁴னம் ஞாணபத³ஸ்ஸ அந்தரவிபா⁴க³த்தா. ததா² ஹி ப⁴க³வா ஸகலம்பி அட்³ட⁴மாஸம் வேத³னாவஸேனேவ ஸம்மஸனம் பவத்தேதி, தத³னுஸாரேன ச தா விஹாரஸமாபத்தியோ ஸமாபஜ்ஜி. தயித³ம் அச்ச²ரியம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் பி⁴க்கூ² பவேதே³ந்தோ ஸத்தா² – ‘‘யேன ஸ்வாஹ’’ந்திஆதி³மவோச.

அகுஸலாவாதி பாணாதிபாத-அதி³ன்னாதா³ன-காமேஸுமிச்சா²சார-முஸாவாத³-பிஸுணவாசாஸம்ப²ப்பலாப-அபி⁴ஜ்ஜா²-ப்³யாபாத³வஸேன தம்தம்மிச்சா²த³ஸ்ஸனவஸேன ச அகுஸலா வேத³னா ஏவ ஹோதி. ப்³ரஹ்மலோகாதீ³ஸு உப்பஜ்ஜித்வா தத்த² நிச்சா து⁴வா ப⁴விஸ்ஸாமாதி ஏவம் தி³ட்டி²ம் உபனிஸ்ஸாயாதி யோஜேதப்³ப³ம். தே³வகுலாதீ³ஸு தே³வபூஜத்த²ம், ஸப்³ப³ஜனபரிபோ⁴க³த்த²ம் வா மாலாவச்ச²ம் ரோபேந்தி. வத⁴ப³ந்த⁴னாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அதி³ன்னாதா³ன-மிச்சா²சார-முஸாவாத³-பிஸுணவாசா-ஸம்ப²ப்பலாபாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. தி³ட்ட²த⁴ம்மவிபாகஸ்ஸ அபசுரத்தா அபாகடத்தா ச ‘‘ப⁴வந்தரக³தான’’ந்தி வுத்தம்.

இதி நேஸந்தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², பகாரத்தோ² வா. தேன யதா² ப²ருஸவாசாவஸேன, ஏவம் தத³ஞ்ஞேஸம்பி அகுஸலகம்மானம் வஸேன ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா அகுஸலவேத³னாப்பவத்தி யதா²ரஹம் நீஹரித்வா வத்தப்³பா³. ஏஸேவ நயோதி இமினா யதா² மிச்சா²தி³ட்டி²பச்சயா ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா ச குஸலாகுஸலவிபாகவேத³னா ஸஹஜாதகோடியா உபனிஸ்ஸயகோடியா ச வஸேன யதா²ரஹம் யோஜேத்வா த³ஸ்ஸிதா, ஏவம் மிச்சா²ஸங்கப்பபச்சயாதீ³ஸுபி யதா²ரஹம் யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேதப்³பா³தி இமமத்த²ம் அதிதி³ஸதி. ச²ந்த³பச்சயாதி ஏத்த² தண்ஹாச²ந்த³ஸஹிதோ கத்துகாமதாச²ந்தோ³ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘ச²ந்த³பச்சயாதிஆதீ³ஸு பன ச²ந்த³பச்சயா அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தா வேத³னா வேதி³தப்³பா³’’தி. விதக்கபச்சயாதி ஏத்த² அப்பனாப்பத்தோவ விதக்கோ அதி⁴ப்பேதோதி வுத்தம் ‘‘விதக்கபச்சயா பட²மஜ்ஜா²னவேத³னாவா’’தி. விதக்கபச்சயா பட²மஜ்ஜா²னவேத³னாய க³ஹிதத்தா ‘‘ட²பேத்வா பட²மஜ்ஜா²ன’’ந்தி. உபரி திஸ்ஸோ ரூபாவசரா, ஹேட்டா² திஸ்ஸோ அரூபாவசரா ஏவம் ஸேஸா ச² ஸஞ்ஞாஸமாபத்திவேத³னா.

திண்ணந்தி ச²ந்த³விதக்கஸஞ்ஞானம். அவூபஸமேதி படிபக்கே²ன அவூபஸமிதே. திண்ணஞ்ஹி தேஸம் ஸஹபா⁴வேன பச்சயதா அட்ட²லோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸு ஏவ. தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம் தம் வுத்தமேவ. ச²ந்த³மத்தஸ்ஸாதி தேஸு தீஸு ச²ந்த³மத்தஸ்ஸ. வூபஸமே பட²மஜ்ஜா²னவேத³னாவ அப்பனாப்பத்தஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. ச²ந்த³விதக்கானம் வூபஸமே து³தியஜ்ஜா²னாதி³வேத³னா அதி⁴ப்பேதா ஸஞ்ஞாய அவூபஸந்தத்தா. து³தியஜ்ஜா²னாதி³வேத³னாக³ஹணேன ஹி ஸப்³பா³ ஸஞ்ஞாஸமாபத்தியோ ச க³ஹிதாவ ஹோந்தி. திண்ணம்பி வூபஸமேதி ச²ந்த³விதக்கஸஞ்ஞானம் வூபஸமே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனவேத³னா அதி⁴ப்பேதா. ப⁴வக்³க³ப்பத்தஸஞ்ஞா ஹி வூபஸமந்தி ச²ந்த³ஸங்கப்பானம் அச்சந்தஸுகு²மபா⁴வப்பத்தியா. ஹேட்டா² ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயா’’தி ஏத்த² ஸம்மாதி³ட்டி²க்³க³ஹணேன ஹேட்டி²மமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²பி க³ஹிதாவ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியாதி அரஹத்தப²லஸ்ஸ பத்தத்தா²யா’’தி. அத² வா ஹேட்டி²மமக்³கா³தி⁴க³மேன வினா அக்³க³மக்³கோ³ நத்தீ²தி ஹேட்டி²மமக்³கா³தி⁴க³மம் அத்தா²பன்னம் கத்வா ‘‘அரஹத்தப²லஸ்ஸ பத்தத்தா²யா’’தி வுத்தம். ஆயமேதி ப²லேன மிஸ்ஸிதோ ஹோதி ஏதேனாதி ஆயாமோ, ஸம்மாவாயாமோதி ஆஹ ‘‘அத்தி² ஆயாமந்தி அத்தி² வீரிய’’ந்தி. தஸ்ஸ வீரியாரம்ப⁴ஸ்ஸாதி அஞ்ஞாதி⁴க³மகாரணஸ்ஸ ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ வஸேன. பாளியம் டா²ன-ஸத்³தோ³ காரணபரியாயோதி ஆஹ – ‘‘அரஹத்தப²லஸ்ஸ காரணே’’தி. தப்பச்சயாதி ஏத்த² தம்-ஸத்³தே³ன ‘‘டா²னே’’தி வுத்தகாரணமேவ பச்சாமட்ட²ந்தி ஆஹ – ‘‘அரஹத்தஸ்ஸ டா²னபச்சயா’’தி. சதுமக்³க³ஸஹஜாதாதி ஏதேன ‘‘அரஹத்தப²லஸ்ஸ பத்தத்தா²யா’’தி ஏத்த² ஹேட்டி²மமக்³கா³னம் அத்தா²பத்திவஸேன க³ஹிதபா⁴வமேவ ஜோதேதி. கேசி பன ‘‘சதுமக்³க³ஸஹஜாதாதி வத்வா நிப்³ப³த்திதலோகுத்தரவேத³னாதி பூ⁴தகத²னம் விஸேஸனம். நிப்³ப³த்திதலோகுத்தரவேத³னாதி பட²மம் அபேக்கி²தப்³ப³ம், பச்சா² சதுமக்³க³ஸஹஜாதா’’தி வத³ந்தி.

பட²மவிஹாரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. து³தியவிஹாரஸுத்தவண்ணனா

12. மிச்சா²தி³ட்டி² வூபஸமதி ஸப்³ப³ஸோ பஹீயதி ஏதேனாதி மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமோ. ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²வூபஸமோ நாம ஸம்மாதி³ட்டி². ப⁴வந்தரே உப்பஜ்ஜந்தோ அதிதூ³ரேதி மஞ்ஞமானோ விபாகவேத³னம் ந க³ண்ஹாதீ’’தி அட்ட²கதா²யம் வுத்தம். ‘‘இமினா நயேனா’’தி அதிதி³ஸித்வாபி தமத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘யஸ்ஸ யஸ்ஸா’’திஆதி³ம் வத்வா ஏவ ஸாமஞ்ஞவஸேன வுத்தமத்த²ம் பச்சி²மேஸு தீஸு பதே³ஸு ஸரூபதோவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ச²ந்த³வூபஸமபச்சயா’’திஆதி³மாஹ, தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. வுத்தத்தா²னேவ அனந்தரஸுத்தே.

து³தியவிஹாரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3-7. ஸேக்க²ஸுத்தாதி³வண்ணனா

13-17. திஸ்ஸன்னம்பி ஸிக்கா²னம் ஸிக்க²னம் ஸீலம் ஏதஸ்ஸாதி ஸிக்க²னஸீலோ. ஸிக்க²தீதிபி வா ஸேக்கோ². வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ஸிக்க²தீதி கோ², பி⁴க்க²வே, தஸ்மா ஸேக்கோ²தி வுச்சதி. கிஞ்ச ஸிக்க²தி? அதி⁴ஸீலம்பி ஸிக்க²தீ’’திஆதி³ (அ. நி. 3.86). தீஹி ப²லேஹி ஹேட்டா². ஸாபி சதுத்த²மக்³கே³ன ஸத்³தி⁴ம் உப்பன்னஸிக்கா²பி. மக்³க³க்க²ணே ஹி ஸிக்கா²கிச்சம் ந நிட்டி²தம் விப்பகதபா⁴வதோ, ப²லக்க²ணே பன நிட்டி²தம் நாம. உத்தானத்தா²னேவ ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா.

ஸேக்க²ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

விஹாரவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. மிச்ச²த்தவக்³க³வண்ணனா

21-30. மிச்சா²ஸபா⁴வந்தி அயாதா²வஸபா⁴வம் அனிய்யானிகஸபா⁴வம். ஸம்மாஸபா⁴வந்தி யாதா²வஸபா⁴வம் நிய்யானிகஸபா⁴வம். மிச்சா²படிபத்தாதி⁴கரணஹேதூதி ஏத்த² அதி⁴-ஸத்³தோ³ அனத்த²கோதி ஆஹ – ‘‘மிச்சா²படிபத்திகரணஹேதூ’’தி. ஞாயதி படிவித்³த⁴வஸேன நிப்³பா³னம் க³ச்ச²தீதி ஞாயோ. ஸோ ஏவ தம்ஸமங்கீ³னம் வட்டது³க்க²பாததோ தா⁴ரணட்டே²ன த⁴ம்மோதி ஆஹ – ‘‘ஞாயம் த⁴ம்மந்தி அரியமக்³க³த⁴ம்ம’’ந்தி. ஞாணஸ்ஸ மிச்சா²ஸபா⁴வோ நாம நத்தீ²தி விஞ்ஞாணமேவேத்த² பச்சவேக்க²ணவஸேன பவத்தம் ஞாண-ஸத்³தே³ன வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘மிச்சா²விஞ்ஞாணோ’’தி. மிச்சா²பச்சவேக்க²ணோதி கிஞ்சி பாபம் கத்வா ‘‘அஹோ மயா கதம் ஸுகத’’ந்தி ஏவம் பவத்தோ மிச்சா²பச்சவேக்க²ணோ. கோ³ஸீலகோ³வதாதி³பூரணம் முத்தீதி ஏவம் க³ண்ஹதோ மிச்சா²விமுத்தி நாம. மிச்சா²படிபதா³தீ³ஹி விவட்டந்தி ஏவம் வட்டவிவட்டம் கதி²தம். புக்³க³லோ புச்சி²தோதி நிக³மிதோ ச ‘‘அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அஸப்புரிஸோ’’திஆதி³னா. கிஞ்சாபி ‘‘மிச்சா²தி³ட்டி²கோ ஹோதீ’’திஆதி³னா புக்³க³லோவ நித்³தி³ட்டோ², ததா²பி புக்³க³லஸீஸேனாயம் த⁴ம்மதே³ஸனாதி ஆஹ ‘‘த⁴ம்மோ விப⁴த்தோ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘த⁴ம்மேன புக்³க³லோ த³ஸ்ஸிதோ’’தி. த⁴ம்மேனாதி மிச்சா²தி³ட்டி²ஆதி³கேன த⁴ம்மேன. கல்யாணபுது²ஜ்ஜனதோ பட்டா²ய ஸப்³ப³ஸோ ஸப்புரிஸா நாம, கீ²ணாஸவோ ஸப்புரிஸதரோ. ஸுப்பவத்தனியோதி ஸுகே²ன பவத்தேதும் ஸக்குணேய்யோ. தா⁴வதீதி க³ச்ச²தி. பச்சயுப்பன்னேன உபேச்ச நிஸ்ஸிதப்³ப³தோ உபனிஸா, பச்சயோ, ஏகஸ்ஸ ஸ-காரஸ்ஸ லோபம் கத்வா வாதி ஆஹ – ‘‘ஸஉபனிஸம் ஸபச்சய’’ந்தி. பரிகரணதோ பரிக்கா²ரோ, பரிவாரோதி ஆஹ – ‘‘ஸபரிக்கா²ரம் ஸபரிவார’’ந்தி. ஸஹஜாதவஸேன உபனிஸ்ஸயவஸேன ச ஸபச்சயதா கிச்சஸாத⁴னே நிப்பா²த³னே ஸஹாயபா⁴வூபக³மனே ச ஸபரிவாரதா த³ட்ட²ப்³பா³.

மிச்ச²த்தவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. படிபத்திவக்³க³வண்ணனா

31-40. அயாதா²வபடிபத்தி, ந யதா²படிபத்தி, ஹேதும்ஹிபி ப²லேபி அயாதா²வவத்து²ஸாத⁴னதோ. ஏகம் ஸுத்தம் த⁴ம்மவஸேன கதி²தம் படிபத்திவஸேன. ஏகம் ஸுத்தம் புக்³க³லவஸேன கதி²தம் படிபன்னகவஸேன. ஸம்ஸாரமஹோக⁴ஸ்ஸ பரதீரபா⁴வதோ யோ நம் அதி⁴க³ச்ச²தி, தம் பாரேதி க³மேதீதி பாரம், நிப்³பா³னம், தப்³பி³து⁴ரதாய நத்தி² ஏத்த² பாரந்தி அபாரம், ஸம்ஸாரோதி வுத்தம் – ‘‘அபாராபாரந்தி வட்டதோ நிப்³பா³ன’’ந்தி. பாரங்க³தாதி அஸேக்கே² ஸந்தா⁴ய. யேபி க³ச்ச²ந்தீதி ஸேக்கே². யேபி க³மிஸ்ஸந்தீதி கல்யாணபுது²ஜ்ஜனே. பாரகா³மினோதி ஏத்த² கித-ஸத்³தோ³ திகாலவாசீதி ஏவம் வுத்தம்.

தீரந்தி ஓரிமதீரமாஹ. தேன வுத்தம் ‘‘வட்டமேவ அனுதா⁴வதீ’’தி. ஏகந்தகாளகத்தா சித்தஸ்ஸ அபப⁴ஸ்ஸரபா⁴வகரணதோ கண்ஹாபி⁴ஜாதிஹேதுதோ ச வுத்தம் ‘‘கண்ஹந்தி அகுஸலத⁴ம்ம’’ந்தி. வோதா³னபா⁴வதோ சித்தஸ்ஸ பப⁴ஸ்ஸரபா⁴வகரணதோ ஸுக்காபி⁴ஜாதிஹேதுதோ ச வுத்தம் – ‘‘ஸுக்கந்தி குஸலத⁴ம்ம’’ந்தி. கிலேஸமார-அபி⁴ஸங்கா²ரமார-மச்சுமாரானம் பவத்திட்டா²னதாய ஓகம் வுச்சதி வட்டம், தப்³பி³து⁴ரதாய அனோகந்தி நிப்³பா³னந்தி ஆஹ – ‘‘ஓகா அனோகந்தி வட்டதோ நிப்³பா³ன’’ந்தி.

பரமத்த²தோ ஸமணா வுச்சந்தி அரியா, ஸமணானம் பா⁴வோ ஸாமஞ்ஞம், அரியமக்³கோ³, தேன அரணீயதோ உபக³ந்தப்³ப³தோ ஸாமஞ்ஞத்தோ² நிப்³பா³னந்தி ஆஹ – ‘‘ஸாமஞ்ஞத்த²ந்தி நிப்³பா³னம், தம் ஹீ’’திஆதி³. ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ந்தி ஏத்தா²பி இமினா நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ப்³ரஹ்மஞ்ஞேன அரியமக்³கே³ன. ராக³க்க²யோதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³ஸத்³த³த்தோ². தேன ‘‘தோ³ஸக்க²யோ மோஹக்க²யோ’’தி பத³த்³வயம் ஸங்க³ண்ஹாதி. வட்டதியேவாதி வத³ந்தி ‘‘ராக³க்க²யோ’’தி. பரியாயேன ஹி அரஹத்தஸ்ஸ வத்தப்³ப³த்தாதி.

படிபத்திவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. அஞ்ஞதித்தி²யபேய்யாலவக்³க³வண்ணனா

41-48. அபராபரம் பரிவத்தமானேன வத்தஸம்பன்னேன ஸம்ஸாரத்³தா⁴னபரிஞ்ஞாவஸேனேவ நிப்³பா³னஸ்ஸ பத்தப்³ப³த்தா வுத்தம் – ‘‘நிப்³பா³னம் பத்வா பரிஞ்ஞாதம் நாம ஹோதீ’’தி. நிப்³பா³னம் பத்வாதி நிப்³பா³னப்பத்திஹேது. ஹேதுஅத்தோ² ஹி அயம் த்வா-ஸத்³தோ³ யதா² – ‘‘க⁴தம் பிவித்வா ப³லம் ஹோதி, ஸீஹம் தி³ஸ்வா ப⁴யம் ஹோதீ’’தி. தஸ்மாதி யஸ்மா அபரிஞ்ஞேய்யபரிஜானனகிச்சேன நிப்³பா³னஸ்ஸ பத்தியா அத்³தா⁴னபரிஞ்ஞாஸித்³தி⁴ ஞாயதி, தஸ்மா உபசாரவஸேன நிப்³பா³னம் ‘‘அத்³தா⁴னபரிஞ்ஞா’’தி வுச்சதி யதா² ‘‘ஹிமஸந்தி ஸூரியம் உக்³க³மேதீ’’தி. விஜ்ஜாவிமுத்திப²லஸச்சி²கிரியத்த²ந்தி ஏத்த² விஜ்ஜாதி அக்³க³மக்³க³விஜ்ஜா. விமுத்தீதி அக்³க³மக்³க³ஸமாதி⁴ அதி⁴ப்பேதோ. தேஸம் ப²லம் அஞ்ஞாதி ஆஹ – ‘‘விஜ்ஜாவிமுத்திப²லேன அரஹத்தம் கதி²த’’ந்தி. யாதா²வதோ ஜானனதோ பச்சக்க²தோ த³ஸ்ஸனதோ ச ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி இத⁴ ப²லனிப்³பா³னபச்சவேக்க²ணா அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ – ‘‘ஞாணத³ஸ்ஸனேன பச்சவேக்க²ணா கதி²தா’’தி. ஸேஸேஹீதி ராக³-விராக³-ஸம்யோஜனப்பஹான-அனுஸயஸமுக்³கா⁴த-அத்³தா⁴னபரிஞ்ஞா- ஆஸவக்க²ய-விஜ்ஜா-விமுத்தி-ப²லஸச்சி²கிரியா-ஞாணத³ஸ்ஸன-அனுபாதா³பரினிப்³பா³னபதே³ஹி.

அஞ்ஞதித்தி²யபேய்யாலவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

6. ஸூரியபேய்யாலவக்³க³வண்ணனா

49-62. யதா² அருணுக்³க³ம் ஸூரியுக்³க³மனஸ்ஸ ஏகந்திகம் புப்³ப³னிமித்தம், ஏவம் கல்யாணமித்ததா அரியமக்³க³பாதுபா⁴வஸ்ஸாதி ஸதி³ஸூபமா அருணுக்³க³ம் கல்யாணமித்ததாய. கல்யாணமித்தோதி சேத்த² அரியோ, அரியமக்³கோ³ வா த³ட்ட²ப்³போ³ ஸூரியபாதுபா⁴வோ விய தேன விதூ⁴பனீயந்த⁴காரவித⁴மனதோ. குஸலகத்துகம்யதாச²ந்தோ³ ச²ந்த³ஸம்பதா³ இதரச²ந்த³தோ ஸம்பன்னத்தா. காராபகஅப்பமாத³ஸ்ஸாதி ஸச்சபடிவேத⁴ஸ்ஸ காராபகஸ்ஸ. ஏவம் ஸப்³ப³த்தே²வ ஸம்பதா³ஸத்³தா³ விஸேஸாதி⁴க³மஹேதுதாய வேதி³தப்³பா³. அஞ்ஞேனபி ஆகாரேனாதி ‘‘விவேகனிஸ்ஸித’’ந்திஆதி³ஆகாரதோ அஞ்ஞேன ‘‘ராக³வினயபரியோஸான’’ந்திஆதி³னா ஆகாரேன.

ஸூரியபேய்யாலவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஏகத⁴ம்மபேய்யாலவக்³கா³தி³வண்ணனா

63-138. ததா² ததா² வுத்தே பு³ஜ்ஜ²னகானம் அஜ்ஜா²ஸயவஸேன கதி²தோ, தஸ்மா ‘‘வுத்தோ ஏவ அத்தோ², கஸ்மா புன வுத்தோ’’தி ந சோதே³தப்³ப³ம்.

ஏகத⁴ம்மபேய்யாலவக்³கா³தி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. அப்பமாத³பேய்யாலவக்³கோ³

1. ததா²க³தஸுத்தவண்ணனா

139. காராபகஅப்பமாதோ³ நாம ‘‘இமே அகுஸலா த⁴ம்மா பஹாதப்³பா³, இமே குஸலா த⁴ம்மா உப்பாதே³தப்³பா³’’தி வுத்தவஜ்ஜேதப்³ப³வஜ்ஜனஸம்பாதே³தப்³ப³ஸம்பாத³னவஸேன பவத்தோ அப்பமாதோ³. ஏஸாதி அப்பமாதோ³. லோகியோவ. ந லோகுத்தரோ. அயந்தி ஏஸாதி ச அப்பமாத³மேவ வத³தி. தேஸந்தி சதுபூ⁴மகத⁴ம்மானம். படிலாப⁴கட்டே²னாதி படிலாபா⁴பனட்டே²ன.

ததா²க³தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பத³ஸுத்தவண்ணனா

140. ஜங்க³லானந்தி ஜங்க³லவாஸீனம். ஜங்க³ல-ஸத்³தோ³ சேத்த² த²த்³த⁴பா⁴வஸாமஞ்ஞேன பத²வீபரியாயோ, ந அனுபட்டா²னவிதூ³ரதே³ஸவாசீ. தேனாஹ – ‘‘பத²வீதலவாஸீன’’ந்தி. பதா³னம் வுச்சமானத்தா ‘‘ஸபாத³கபாணான’’ந்தி விஸேஸேத்வா வுத்தம். ஸமோதா⁴னந்தி அந்தோக³த⁴பா⁴வம். தேனாஹ – ‘‘ஓதா⁴னம் உபக்கே²ப’’ந்தி, உபனேத்வா பக்கி²பிதப்³ப³ந்தி அத்தோ².

பத³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3-10. கூடஸுத்தாதி³வண்ணனா

141-148. வஸ்ஸிகாய புப்ப²ம் வஸ்ஸிகம் யதா² ‘‘ஆமலகியா ப²லம் ஆமலக’’ந்தி. மஹாதலஸ்மிந்தி உபரிபாஸாதே³. ‘‘யானி கானிசீ’’தி பதே³ஹி இதரானி ஸமானாதி⁴கரணானி ப⁴விதும் யுத்தானீதி ‘‘பச்சத்தே ஸாமிவசன’’ந்தி வத்வா ததா² விப⁴த்திவிபரிணாமோ கதோ. ‘‘தந்தாவுதான’’ந்தி பத³ம் நித்³தா⁴ரணே ஸாமிவசனந்தி தத்த² ‘‘வத்தா²னீ’’தி வசனஸேஸேன அத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத² வா’’திஆதி³ வுத்தம்.

கூடஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

அப்பமாத³வக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

9. ப³லகரணீயவக்³கோ³

1. ப³லஸுத்தவண்ணனா

149. கம்மானியேவ கம்மந்தா யதா² ஸுத்தந்தா. அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ந்தி ஏத்த² நானந்தரியகதாய விபஸ்ஸனாபி க³ஹிதா ஏவ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ஸஹவிபஸ்ஸன’’ந்தி.

2. பீ³ஜஸுத்தவண்ணனா

150. பஞ்சவித⁴ம்பி ஸமூஹட்டே²ன பீ³ஜகா³மோ நாம. ததே³வாதி மூலபீ³ஜாதி³ ஏவ. ஸம்பன்னந்தி ஸஹஜாதமூலவந்தம். நீலபா⁴வதோ பட்டா²யாதி நீலபா⁴வாபத்திதோ பட்டா²ய.

3. நாக³ஸுத்தவண்ணனா

151. ப³லம் கா³ஹேந்தீதி அத்தனோ ஸரீரப³லம் கா³ஹேந்தி. தம் பன நாகா³னம் ப³லப்பத்தி ஏவாதி ஆஹ – ‘‘ப³லம் க³ண்ஹந்தீ’’தி. ஸம்பே⁴ஜ்ஜமுக²த்³வாரந்தி மஹாஸமுத்³தே³ன ஸம்பே⁴த³க³தமஹானதீ³னம் முக²த்³வாரம். நாகா³ காயம் வட்³டே⁴ந்தீதிஆதி³ யஸ்மா ச ப⁴க³வதா உபமாவஸேன ஆப⁴தம், தஸ்மா ஏவமேவ கோ²தி ஏத்தா²திஆதி³னா உபமம் ஸம்ஸந்த³தி. ஆக³தேஸூதிஆதீ³ஸு தீஸு பதே³ஸு பா⁴வேனபா⁴வலக்க²ணே.

5. கும்ப⁴ஸுத்தவண்ணனா

153. ந பதிஆவமதீதி ச நிகுஜ்ஜிதபா⁴வேன உத³கவமனோ க⁴டோ, ந தம் புன முகே²ன க³ண்ஹாதி. தேனாஹ ‘‘ந அந்தோ பவேஸேதீ’’தி.

7. ஆகாஸஸுத்தவண்ணனா

155. தேனேதம் வுத்தந்தி தேன அரியமக்³க³ஸ்ஸ இஜ்ஜ²னேன ஏதேஸம் ஸப்³பே³ஸம் போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் இஜ்ஜ²னம் வுத்தம்.

8-9-10. பட²மமேக⁴ஸுத்தாதி³வண்ணனா

156-158. பம்ஸுரஜோஜல்லந்தி பூ⁴மிரேணுஸஹஜாதமலம். வாணிஜகோபமேதி வாணிஜகோபமபட²மஸுத்தே சாபி.

11-12. ஆக³ந்துகஸுத்தாதி³வண்ணனா

159-160. ஸஹவிபஸ்ஸனஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய இஜ்ஜ²னேன ஏதம் அபி⁴ஞ்ஞாபரிஞ்ஞேய்யாதி³த⁴ம்மானம் அபி⁴ஞ்ஞாபரிஜானனாதீ³னம் இஜ்ஜ²னம் வுத்தம் க²த்தியாதீ³னம் விஸயஆதி³கம் கரோந்தஸ்ஸ கதா²ய ஸஜ்ஜிதத்தா.

ப³லகரணீயவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

10. ஏஸனாவக்³கோ³

1. ஏஸனாஸுத்தவண்ணனா

161. காமானந்தி வத்து²காமகிலேஸகாமானம். கிலேஸகாமோபி ஹி காமிதந்தி பரிகப்பிதேன விதி⁴னா ச அதி⁴கராகே³ஹி ஏஸனீயோ. ப⁴வானந்தி திண்ணம் க³தீனம். தி³ட்டி²க³திகபரிகப்பிதஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ நிமித்தபா⁴வதோ மிச்சா²தி³ட்டி² ‘‘ப்³ரஹ்மசரிய’’ந்தி அதி⁴ப்பேதா.

2-11. விதா⁴ஸுத்தாதி³வண்ணனா

162-171. ஸேய்யோஹமஸ்மீதிஆதி³னா தம்தம்விபா⁴கே³ன தீ⁴யந்தி விதீ⁴யந்தீதி விதா⁴, மானகோட்டா²ஸா, மானட்ட²பனா வா. நீஹனந்தீதி விபா³தே⁴ந்தி.

ஏஸனாவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

11. ஓக⁴வக்³கோ³

1-2. ஓக⁴ஸுத்தாதி³வண்ணனா

172-173. வட்டே ஓஹனந்தி ஓஸீதா³பேந்தீதி ஓகா⁴. ரூபாரூபப⁴வேதி ரூபப⁴வே ச அரூபப⁴வே ச ரூபாரூபதண்ஹோபனிஸ்ஸயா ரூபாரூபாவசரகம்மனிப்³ப³த்தா க²ந்தா⁴. யோஜனட்டே²ன யோகோ³.

3-4. உபாதா³னஸுத்தாதி³வண்ணனா

174-175. காமனவஸேன உபாதி³யனதோ காமுபாதா³னம். தேனாஹ ‘‘காமக்³க³ஹண’’ந்தி. நாமகாயஸ்ஸாதி வேத³னாதீ³னம் சதுன்னம் அரூபக்க²ந்தா⁴னம். க⁴டனபப³ந்த⁴னகிலேஸோதி ஹேதுனா ப²லஸ்ஸ கம்மவட்டஸ்ஸ விபாகவட்டேன து³க்க²ப்பப³ந்த⁴ஸஞ்ஞிதஸ்ஸ க⁴டனஸ்ஸ ஸம்ப³ஜ்ஜ²னஸ்ஸ நிப்³ப³த்தககிலேஸோ. அந்தக்³கா³ஹிகதி³ட்டி² ஸஸ்ஸதுச்சே²த³கா³ஹோ.

உபாதா³னஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5-10. அனுஸயஸுத்தாதி³வண்ணனா

176-181. தா²மக³தட்டே²னாதி ஸத்தஸந்தானே தி²ரபா⁴வூபக³மனபா⁴வேன. தா²மக³தந்தி ச அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணோ காமராகா³தீ³னம்யேவ ஆவேணிகோ ஸபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³. காமராகோ³வாதி காமராகோ³ ஏவ அப்பஹீனோ. ஸோ ஸதி பச்சயலாபே⁴ உப்பஜ்ஜனாரஹதாய ஸந்தானே அனுஸேதீதி அனுஸயோ. ஸேஸேஸுபீதி படிகா⁴னுஸயாதீ³ஸு. ஓரம்பா⁴கோ³ வுச்சதி காமதா⁴து ரூபாரூபபா⁴வதோ ஹேட்டா²பூ⁴தத்தா. தத்த² பவத்தியா பச்சயபா⁴வதோ ஓரம்பா⁴கி³யானி யதா² ‘‘பச்சி²யோ கோ³து³ஹகோ’’தி. ஸம்யோஜேந்தீதி ஸம்யோஜனானி, ஹேட்டா² விய அத்தோ² வத்தப்³போ³. உத்³த⁴ம்பா⁴கோ³ மஹக்³க³தபா⁴கோ³, தஸ்ஸ ஹிதானீதி ஸப்³ப³ம் ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா ந வுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

அனுஸயஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஓக⁴வக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

மக்³க³ஸம்யுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.