1. நகுலபிதுவக்³கோ³

1. நகுலபிதுஸுத்தவண்ணனா

1. ப⁴க்³கா³ நாம ஜானபதி³னோ ராஜகுமாரா. தேஸம் நிவாஸோ ஏகோபி ஜனபதோ³ ருள்ஹீவஸேன ‘‘ப⁴க்³கா³’’த்வேவ வுச்சதீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘ஏவம்னாமகே ஜனபதே³’’தி, ஏவம் ப³ஹுவசனவஸேன லத்³த⁴னாமே’’தி அத்தோ². தஸ்மிம் வனஸண்டே³தி யோ பன வனஸண்டோ³ புப்³பே³ மிகா³னம் அப⁴யத்தா²ய தி³ன்னோ, தஸ்மிம் வனஸண்டே³. யஸ்மா ஸோ க³ஹபதி தஸ்மிம் நக³ரே ‘‘நகுலபிதா’’தி புத்தஸ்ஸ வஸேன பஞ்ஞாயித்த², தஸ்மா வுத்தம் ‘‘நகுலபிதா’’தி நகுலஸ்ஸ நாம தா³ரகஸ்ஸ பிதாதி அத்தோ². ப⁴ரியாபிஸ்ஸ ‘‘நகுலமாதா’’தி பஞ்ஞாயித்த².

ஜராஜிண்ணோதி ஜராவஸேன ஜிண்ணோ, ந ப்³யாதி⁴ஆதீ³னம் வஸேன ஜிண்ணோ. வயோவுட்³டோ⁴தி ஜிண்ணத்தா ஏவ வயோவுட்³டி⁴ப்பத்தியா வுட்³டோ⁴, ந ஸீலாதி³வுட்³டி⁴யா. ஜாதியா மஹந்ததாய சிரரத்ததாய ஜாதிமஹல்லகோ. தியத்³த⁴க³தோதி பட²மோ மஜ்ஜி²மோ பச்சி²மோதி தயோ அத்³தே⁴ க³தோ. தத்த² பட²மம் து³தியஞ்ச அதிக்கந்தத்தா பச்சி²மம் உபக³தத்தா வயோஅனுப்பத்தோ. ஆதுரகாயோதி து³க்க²வேத³னாபவிஸதாய அனஸ்ஸாத³காயோ. கே³லஞ்ஞம் பன து³க்க²க³திகந்தி ‘‘கி³லானகாயோ’’தி வுத்தம். ததா² ஹி ஸச்சவிப⁴ங்கே³ (விப⁴. 190 ஆத³யோ) து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸே து³க்க²க்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதத்தா ப்³யாதி⁴ ந நித்³தி³ட்டோ². நிச்சபக்³க⁴ரணட்டே²னாதி ஸப்³ப³தா³ அஸுசிபக்³க⁴ரணபா⁴வேன. ஸோ பனஸ்ஸ ஆதுரபா⁴வேனாதி ஆஹ – ‘‘ஆதுரம்யேவ நாமா’’தி. விஸேஸேனாதி அதி⁴கபா⁴வேன. ஆதுரதீதி ஆதுரோ. ஸங்கா³மப்பத்தோ ஸந்தத்தகாயோ. ஜராய ஆதுரதா ஜராதுரதா. குஸலபக்க²வட்³ட⁴னேன மனோ பா⁴வேந்தீதி மனோபா⁴வனீயா. மனஸா வா பா⁴வனீயா ஸம்பா⁴வனீயாதி மனோபா⁴வனீயா. அனுஸாஸதூதி அனு அனு ஸாஸதூதி அயமேத்த² அத்தோ²தி ஆஹ – ‘‘புனப்புனம் ஸாஸதூ’’தி. அபராபரம் பவத்திதம் ஹிதவசனம். அனோதிண்ணே வத்து²ஸ்மிம் யோ ஏவம் கரோதி, தஸ்ஸ அயம் கு³ணோ தோ³ஸோதி வசனம். தந்திவஸேனாதி தந்திஸன்னிஸ்ஸயேன அயம் அனுஸாஸனீ நாம. பவேணீதி தந்தியா ஏவ வேவசனம்.

அண்ட³ம் விய பூ⁴தோதி அதி⁴கோபமா காயஸ்ஸ அண்ட³கோஸதோ அப³லது³ப்³ப³லபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘அண்ட³ம் ஹீ’’திஆதி³. பா³லோயேவ தாதி³ஸத்தபா⁴வஸமங்கீ³ முஹுத்தம்பி ஆரோக்³யம் படிஜானந்தோ.

விப்பஸன்னானீதி பகதிமாகாரம் அதிக்கமித்வா விஸேஸேன பஸன்னானி. தேனாஹ – ‘‘ஸுஉ பஸன்னானீ’’தி. பஸன்னசித்தஸமுட்டி²தரூபஸம்பதா³ஹி தாஹி தஸ்ஸ முக²வண்ணஸ்ஸ பாரிஸுத்³தீ⁴தி ஆஹ – ‘‘பரிஸுத்³தோ⁴தி நித்³தோ³ஸோ’’தி. தேனேவாஹ ‘‘நிருபக்கிலேஸதாயா’’திஆதி³. ஏதேனேவஸ்ஸிந்த்³ரியவிப்பஸன்னதாகாரணம்பி ஸம்வண்ணிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏஸ முக²வண்ணோ. நயக்³கா³ஹபஞ்ஞா கிரேஸாதி இத³ம் அனாவஜ்ஜனவஸேனேவ வுத்தபா⁴வம் ஸந்தா⁴யாஹ.

யம் நேவ புத்தஸ்ஸாதிஆதி³ ‘‘ஓவத³து நோ, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா யதா² மயம் பரலோகேபி அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸமாக³ச்சே²ய்யாமா’’தி வுத்தவசனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தமேவ. மது⁴ரத⁴ம்மதே³ஸனாயேவ ஸத்து² ஸம்முகா² படிலத்³தா⁴, தஸ்ஸ அத்தனோ பேமகா³ரவக³ஹிதத்தா ‘‘அமதாபி⁴ஸேகோ’’தி வேதி³தப்³போ³.

இத³ம் பத³த்³வயம். ஆரகத்தா கிலேஸேஹி மக்³கே³ன ஸமுச்சி²ன்னத்தா. அனயேதி அவட்³டி⁴யம், அனத்தே²தி அத்தோ². அனயே வா அனுபாயே. ந இரியனதோ அவத்தனதோ. அயேதி வட்³டி⁴யம் அத்தே² உபாயே ச. அரணீயதோதி பயிருபாஸிதப்³ப³தோ. நிருத்தினயேன பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³ புரிமேஸு அத்த²விகப்பேஸு, பச்சி²மே பன ஸத்³த³ஸத்த²வஸேனபி. யதி³பி அரியஸத்³தோ³ ‘‘யே ஹி வோ அரியா பரிஸுத்³த⁴காயகம்மந்தா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.35) விஸுத்³தா⁴ஸயபயோகே³ஸு புது²ஜ்ஜனேஸுபி வட்டதி, இத⁴ பன அரியமக்³கா³தி⁴க³மேன ஸப்³ப³லோகுத்தரபா⁴வேன ச அரியபா⁴வோ அதி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘பு³த்³தா⁴ சா’’திஆதி³. தத்த² பச்சேகபு³த்³தா⁴ ததா²க³தஸாவகா ச ஸப்புரிஸாதி இத³ம் ‘‘அரியா ஸப்புரிஸா’’தி இத⁴ வுத்தபதா³னம் அத்த²ம் அஸங்கரதோ த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். யஸ்மா பன நிப்பரியாயதோ அரியஸப்புரிஸபா⁴வா அபி⁴ன்னஸபா⁴வா, தஸ்மா ‘‘ஸப்³பே³வ வா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ஏத்தாவதா ஹி பு³த்³த⁴ஸாவகோ வுத்தோ, தஸ்ஸ ஹி ஏகந்தேன கல்யாணமித்தோ இச்சி²தப்³போ³ பரதோ கோ⁴ஸமந்தரேன பட²மமக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ. விஸேஸதோ சஸ்ஸ ப⁴க³வாவ ‘‘கல்யாணமித்தோ’’தி அதி⁴ப்பேதோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘மமஞ்ஹி, ஆனந்த³, கல்யாணமித்தம் ஆக³ம்ம ஜாதித⁴ம்மா ஸத்தா ஜாதியா பரிமுச்சந்தீ’’திஆதி³ (ஸம். நி. 1.129; 5.2). ஸோ ஏவ ச அவேச்சபஸாதா³தி⁴க³மேன த³ள்ஹப⁴த்தி நாம. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘யம் மயா ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், தம் மம ஸாவகா ஜீவிதஹேதுபி நாதிக்கமந்தீ’’தி (உதா³. 45; சூளவ. 385). கதஞ்ஞுதாதீ³ஹி பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³தா⁴தி ஏத்த² கதம் ஜானாதீதி கதஞ்ஞூ. கதம் விதி³தம் பாகடம் கரோதீதி கதவேதீ³. பச்சேகபு³த்³தா⁴ ஹி அனேகேஸுபி கப்பஸதஸஹஸ்ஸேஸு கதம் உபகாரம் ஜானந்தி, கதஞ்ச பாகடம் கரோந்தி ஸதிஜனனஆமிஸபடிக்³க³ஹணாதி³னா. ததா² ஸம்ஸாரது³க்க²து³க்கி²தஸ்ஸ ஸக்கச்சம் கரோந்தி கிச்சம், யம் அத்தனா காதும் ஸக்கா. ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ பன கப்பானம் அஸங்க்²யேய்யஸஹஸ்ஸேஸுபி கதம் உபகாரம் மக்³க³ப²லானம் உபனிஸ்ஸயஞ்ச ஜானந்தி, பாகடஞ்ச கரோந்தி. ஸீஹோ விய ச ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஸக்கச்சமேவ த⁴ம்மதே³ஸனம் கரோந்தேன பு³த்³த⁴கிச்சம் கரோந்தி. யாய படிபத்தியா அரியா தி³ட்டா² நாம ஹோந்தி, தஸ்ஸா அப்படிபஜ்ஜனம், தத்த² ச ஆத³ராபா⁴வோ அரியானம் அத³ஸ்ஸனஸீலதா, ந ச த³ஸ்ஸனே ஸாது⁴காரிதாதி வேதி³தப்³பா³. சக்கு²னா அத³ஸ்ஸாவீதி ஏத்த² சக்கு² நாம ந மம்ஸசக்கு² ஏவ, அத² கோ² தி³ப்³ப³சக்கு²பீதி ஆஹ ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²னா வா’’தி. அரியபா⁴வோதி யேஹி யோக³தோ ‘‘அரியா’’தி வுச்சந்தி, தே மக்³க³ப²லத⁴ம்மா த³ட்ட²ப்³பா³.

தத்ராதி ஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸேவ த³ஸ்ஸனபா⁴வே. வத்தூ²தி அதி⁴ப்பேதத்த²ஞாபனகாரணம். ஏவம் வுத்தேபீதி ஏவம் அஞ்ஞாபதே³ஸேன அத்துபனாயிகம் கத்வா வுத்தேபி. த⁴ம்மந்தி லோகுத்தரத⁴ம்மம், சதுஸச்சத⁴ம்மம் வா. அரியகரத⁴ம்மா அனிச்சானுபஸ்ஸனாத³யோ, விபஸ்ஸியமானா வா அனிச்சாத³யோ, சத்தாரி வா அரியஸச்சானி.

அவினீதோதி ந வினீதோ அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தீ³னம் வஸேன ந ஸிக்கி²தோ. யேஸம் ஸம்வரவினயாதீ³னம் அபா⁴வேன அயம் ‘‘அவினீதோ’’தி வுச்சதி, தே தாவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து³விதோ⁴ வினயோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸீலஸம்வரோதி பாதிமோக்க²ஸம்வரோ வேதி³தப்³போ³, ஸோ ச அத்த²தோ காயிகவாசஸிகோ அவீதிக்கமோ. ஸதிஸம்வரோதி இந்த்³ரியாரக்கா², ஸா ச ததா²பவத்தா ஸதியேவ. ஞாணஸம்வரோதி ‘‘ஸோதானம் ஸம்வரம் ப்³ரூமீ’’தி (ஸு. நி. 1041) வத்வா ‘‘பஞ்ஞாயேதே பிதீ⁴யரே’’தி (ஸு. நி. 1041) வசனதோ ஸோதஸங்கா²தானம் தண்ஹாதி³ட்டி²து³ச்சரிதஅவிஜ்ஜாஅவஸிட்ட²கிலேஸானம் ஸம்வரோ பித³ஹனம் ஸமுச்சே²த³ஞாணந்தி வேதி³தப்³ப³ம். க²ந்திஸம்வரோதி அதி⁴வாஸனா, ஸா ச ததா²பவத்தா க²ந்தா⁴, அதோ³ஸோ வா, ‘‘பஞ்ஞா’’தி கேசி வத³ந்தி. வீரியஸம்வரோ காமவிதக்காதீ³னம் வினோத³னவஸேன பவத்தம் வீரியமேவ. தேன தேன அங்கே³ன தஸ்ஸ தஸ்ஸ அங்க³ஸ்ஸ பஹானம் தத³ங்க³ப்பஹானம். விக்க²ம்ப⁴னவஸேன பஹானம் விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானம். ஸேஸபத³த்தயேபி ஏஸேவ நயோ.

இமினா பாதிமோக்க²ஸம்வரேனாதிஆதி³ ஸீலஸம்வராதீ³னம் விவரணம். தத்த² ஸமுபேதோதி இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன ‘‘உபக³தோ’’திஆதி³னா விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 511) ஆக³தம் ஸம்வரவிப⁴ங்க³ம் த³ஸ்ஸேதி. காயது³ச்சரிதாதீ³னந்தி து³ஸ்ஸீல்யஸங்கா²தானம் காயவசீது³ச்சரிதாதீ³னம் முட்ட²ஸச்சஸங்கா²தஸ்ஸ பமாத³ஸ்ஸ, அபி⁴ஜ்ஜா²தீ³னம் வா அக்க²ந்திஅஞ்ஞாணகோஸஜ்ஜானஞ்ச. ஸம்வரணதோதி பித³ஹனதோ, வினயனதோதி காயவாசாசித்தானம் விரூபபவத்தியா வினயனதோ, காயது³ச்சரிதாதீ³னம் வா அபனயனதோ, காயாதீ³னம் வா ஜிம்ஹபவத்திம் விச்சி²ந்தி³த்வா உஜுகனயனதோதி அத்தோ². பச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜனாரஹானம் காயது³ச்சரிதாதீ³னம் ததா² ததா² அனுப்பாத³னமேவ ஸம்வரணம் வினயனஞ்ச வேதி³தப்³ப³ம்.

யம் பஹானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘நாமரூபபரிச்சே²தா³தீ³ஸு விபஸ்ஸனாஞாணேஸூ’’தி கஸ்மா வுத்தம்? நனு நாமரூபபரிச்சே²த³பச்சயபரிக்³க³ஹகங்கா²விதரணானி ந விபஸ்ஸனாஞாணானி ஸம்மஸனாகாரேன அப்பவத்தனதோ? ஸச்சமேதம், விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ பன அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ ஏவம் வுத்தம். நாமரூபமத்தமித³ம், ‘‘நத்தி² ஏத்த² அத்தா வா அத்தனியம் வா’’தி ஏவம் பவத்தஞாணம் நாமரூபவவத்தா²னம். ஸதி விஜ்ஜமானே க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தே காயே, ஸயம் வா ஸதீ தஸ்மிம் காயே தி³ட்டி² ஸக்காயதி³ட்டி², ஸா ச ‘‘ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் பவத்தா அத்ததி³ட்டி². தஸ்ஸ நாமரூபஸ்ஸ கம்மாவிஜ்ஜாதி³பச்சயபரிக்³க³ண்ஹனஞாணம் பச்சயபரிக்³க³ஹோ. ‘‘நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாயா’’திஆதி³னயப்பவத்தா அஹேதுதி³ட்டி². ‘‘இஸ்ஸரபுரிஸபஜாபதிபகதிஅணுகாலாதீ³ஹி லோகோ பவத்ததி நிவத்ததி சா’’தி ததா² ததா² பவத்தா தி³ட்டி² விஸமஹேதுதி³ட்டி². தஸ்ஸேவாதி பச்சயபரிக்³க³ஹஸ்ஸேவ. கங்கா²விதரணேனாதி யதா² ஏதரஹி நாமரூபஸ்ஸ கம்மாதி³பச்சயதோ உப்பத்தி, ஏவம் அதீதே அனாக³தேபீதி தீஸு காலேஸு விசிகிச்சா²பனயனஞாணேன. கத²ம்கதீ²பா⁴வஸ்ஸாதி ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹம் அதீதமத்³தா⁴ன’’ந்திஆதி³னயபவத்தாய (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20) ஸம்ஸயப்பவத்தியா. கலாபஸம்மஸனேனாதி ‘‘யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்ன’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.48-49) க²ந்த⁴பஞ்சகம் ஏகாத³ஸஸு ஓகாஸேஸு பக்கி²பித்வா ஸம்மஸனவஸேன பவத்தேன விபஸ்ஸனாஞாணேன. அஹம் மமாதி கா³ஹஸ்ஸாதி ‘‘அத்தா அத்தனிய’’ந்தி க³ஹணஸ்ஸ. மக்³கா³மக்³க³வவத்தா²னேனாதி மக்³கா³மக்³க³ஞாணவிஸுத்³தி⁴யா. அமக்³கே³ மக்³க³ஸஞ்ஞாயாதி அமக்³கே³ ஓபா⁴ஸாதி³கே ‘‘மக்³கோ³’’தி உப்பன்னஸஞ்ஞாய. யஸ்மா ஸம்மதே³வ ஸங்கா²ரானம் உத³யம் பஸ்ஸந்தோ ‘‘ஏவமேதே ஸங்கா²ரா அனுரூபகாரணதோ உப்பஜ்ஜந்தி, ந பன உச்சி²ஜ்ஜந்தீ’’தி க³ண்ஹாதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘உத³யத³ஸ்ஸனேன உச்சே²த³தி³ட்டி²யா’’தி. யஸ்மா பன ஸங்கா²ரானம் வயம் ‘‘யதி³பிமே ஸங்கா²ரா அவிச்சி²ன்னா வத்தந்தி, உப்பன்னுப்பன்னா பன அப்படிஸந்தி⁴கா நிருஜ்ஜ²ந்தேவா’’தி பஸ்ஸதோ குதோ ஸஸ்ஸதக்³கா³ஹோ. தஸ்மா வுத்தம் ‘‘வயத³ஸ்ஸனேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா’’தி. ப⁴யத³ஸ்ஸனேனாதி ப⁴யதூபட்டா²னஞாணேன. ஸப⁴யேதி ஸப்³ப³ப⁴யானம் ஆகரபா⁴வதோ ஸகலது³க்க²வூபஸமஸங்கா²தஸ்ஸ பரமஸ்ஸாஸஸ்ஸ படிபக்க²பா⁴வதோ ச ஸப⁴யே க²ந்த⁴பஞ்சகே. அப⁴யஸஞ்ஞாயாதி ‘‘அப⁴யம் கே²ம’’ந்தி உப்பன்னஸஞ்ஞாய. அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞா நாம பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு அஸ்ஸாத³னவஸேன பவத்தஸஞ்ஞா, யோ ‘‘ஆலயாபி⁴னிவேஸோ’’திபி வுச்சதி. அபி⁴ரதிஸஞ்ஞா தத்தே²வ அபி⁴ரமணவஸேன பவத்தஸஞ்ஞா, யா ‘‘நந்தீ³’’திபி வுச்சதி. அமுச்சிதுகாமதா ஆதா³னம். அனுபேக்கா² ஸங்கா²ரேஹி அனிப்³பி³ந்த³னம், ஸாலயதாதி அத்தோ². த⁴ம்மட்டி²தியம் படிச்சஸமுப்பாதே³. படிலோமபா⁴வோ ஸஸ்ஸதுச்சே²த³க்³கா³ஹோ, பச்சயாகாரபடிச்சா²த³கமோஹோ வா. நிப்³பா³னே ச படிலோமபா⁴வோ ஸங்கா²ரேஸு நதி, நிப்³பா³னபடிச்சா²த³கமோஹோ வா. ஸங்கா²ரனிமித்தக்³கா³ஹோதி யாதி³ஸஸ்ஸ கிலேஸஸ்ஸ அப்பஹீனதா விபஸ்ஸனா ஸங்கா²ரனிமித்தம் ந முஞ்சதி, ஸோ கிலேஸோ, யோ ‘‘ஸம்யோகா³பி⁴னிவேஸோ’’திபி வுச்சதி, ஸங்கா²ரனிமித்தக்³கா³ஹஸ்ஸ, அதிக்கமனமேவ வா பஹானம்.

பவத்தி ஏவ பவத்திபா⁴வோ, பரியுட்டா²னந்தி அத்தோ². நீவரணாதி³த⁴ம்மானந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன நீவரணபக்கி²யா கிலேஸா விதக்கவிசாராத³யோ ச க³ய்ஹந்தி. சதுன்னம் அரியமக்³கா³னம் பா⁴விதத்தா அச்சந்தம் அப்பவத்திபா⁴வேன யம் பஹானந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கேன பன பஹானந்தி? ‘‘அரியமக்³கே³ஹேவா’’தி விஞ்ஞாயமானோயமத்தோ² தேஸம் பா⁴விதத்தா அப்பவத்திவசனதோ. ‘‘ஸமுத³யபக்கி²கஸ்ஸா’’தி ஏத்த² சத்தாரோபி மக்³கா³ சதுஸச்சாபி⁴ஸமயாதி கத்வா தேஹி பஹாதப்³பே³ன தேன தேன ஸமுத³யஸங்கா²தேன லோபே⁴ன ஸஹ பஹாதப்³ப³த்தா ஸமுத³யஸபா⁴வத்தா ச. ஸச்சவிப⁴ங்கே³ ச ஸப்³ப³கிலேஸானம் ஸமுத³யபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா ‘‘ஸமுத³யபக்கி²கா’’தி தி³ட்டி²ஆத³யோ வுச்சந்தி. படிபஸ்ஸத்³த⁴த்தம் வூபஸந்ததா.

ஸங்க²தனிஸ்ஸடதா ஸங்கா²ரஸபா⁴வாபா⁴வோ. பஹீனஸப்³ப³ஸங்க²தந்தி விரஹிதஸப்³ப³ஸங்க²தம், விஸங்கா²ரந்தி அத்தோ². பஹானஞ்ச தம் வினயோ சாதி பஹானவினயோ புரிமேன அத்தே²ன. து³தியேன பன பஹீயதீதி பஹானம், தஸ்ஸ வினயோதி யோஜேதப்³போ³.

பி⁴ன்னஸம்வரத்தாதி நட்ட²ஸம்வரத்தா, ஸம்வராபா⁴வதோதி அத்தோ². தேன அஸமாதி³ன்னஸம்வரோபி ஸங்க³ஹிதோவ ஹோதி. ஸமாதா³னேன ஹி ஸம்பாதே³தப்³போ³ ஸம்வரோ, தத³பா⁴வே ந ஹோதீதி. அரியேதி அரியோ. பச்சத்தவசனஞ்ஹேதம். ஏஸேஸேதி ஏஸோ ஏஸோ, அத்த²தோ அனஞ்ஞோதி அத்தோ². தஜ்ஜாதேதி அத்த²தோ தம்ஸபா⁴வோ, ஸப்புரிஸோ அரியஸபா⁴வோ, அரியோ ச ஸப்புரிஸபா⁴வோதி அத்தோ².

ஸோ அஹந்தி அத்தனா பரிகப்பிதம் அத்தானம் தி³ட்டி²க³திகோ வத³தி. ‘‘அஹம்பு³த்³தி⁴னிப³ந்த⁴னோ அத்தா’’தி ஹி அத்தவாதி³னோ லத்³தி⁴. அத்³வயந்தி த்³வயதாரஹிதம். அபி⁴ன்னம் வண்ணமேவ ‘‘அச்சீ’’தி க³ஹேத்வா ‘‘அச்சீதி வண்ணோ ஏவா’’தி தேஸம் ஏகத்தம் பஸ்ஸந்தோ விய யதா²பரிகப்பிதம் அத்தானம் ‘‘ரூப’’ந்தி, யதா²தி³ட்ட²ம் வா ரூபம், ‘‘அத்தா’’தி க³ஹேத்வா தேஸம் ஏகத்தம் பஸ்ஸந்தோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏத்த² ச ‘‘ரூபம் அத்தா’’தி இமிஸ்ஸா பவத்தியா அபா⁴வேபி ரூபே அத்தக்³க³ஹணம் பவத்தமானம் அச்சியம் வண்ணக்³க³ஹணம் விய ‘‘அத்³வயத³ஸ்ஸன’’ந்தி வுத்தம். உபமாயோ ச அனஞ்ஞத்தாதி³க³ஹணனித³ஸ்ஸனவஸேனேவ வுத்தா, ந வண்ணாதீ³னம் விய அத்தனோ விஜ்ஜமானத³ஸ்ஸனத்த²ம். ந ஹி அத்தனி ஸாமிபா⁴வேன ரூபஞ்ச ஸகிஞ்சனபா⁴வேன ஸமனுபஸ்ஸதி. அத்தனி வா ரூபந்தி அத்தானம் ரூபஸ்ஸ ஸபா⁴வதோ ஆதா⁴ரணபா⁴வேன. ரூபஸ்மிம் வா அத்தானந்தி ரூபஸ்ஸ அத்தனோ ஆதா⁴ரணபா⁴வேன தி³ட்டி²பஸ்ஸனாய பஸ்ஸதி. பரியுட்ட²ட்டா²யீதி பரியுட்டா²னப்பத்தாஹி தி³ட்டி²தண்ஹாஹி ‘‘ரூபம் அத்தா, ரூபவா அத்தா’’திஆதி³னா க²ந்த⁴பஞ்சகம் மிச்சா² க³ஹேத்வா திட்ட²னதோ. தேனாஹ ‘‘பரியுட்டா²னாகாரேனா’’திஆதி³. ஏஸேவ நயோதி யோ ‘‘இதே⁴கச்சோ ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா ரூபக்க²ந்தே⁴ வுத்தோ ஸம்வண்ணனானயோ, வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³ஸுபி ஏஸோ ஏவ நயோ வேதி³தப்³போ³.

ஸுத்³த⁴ரூபமேவாதி அரூபேன அமிஸ்ஸிதம் கேவலம் ரூபமேவ. அரூபந்தி ஸுத்³த⁴அரூபம் ரூபஸ்ஸ அக்³க³ஹிதத்தா. சதூஸு க²ந்தே⁴ஸு திண்ணம் திண்ணம் வஸேனாதி சதூஸு க²ந்தே⁴ஸு திண்ணம் திண்ணம் க³ஹணவஸேன ரூபாரூபமிஸ்ஸகோ அத்தா கதி²தோ தஸ்மிம் தஸ்மிம் க³ஹணே வேத³னாதி³வினிமுத்தஅரூபத⁴ம்மே கஸிணரூபேன ஸத்³தி⁴ம் ஸப்³ப³ரூபத⁴ம்மே ச ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹணஸித்³தி⁴தோ. பஞ்சஸு டா²னேஸு உச்சே²த³தி³ட்டி² கதி²தா, தே தே ஏவ த⁴ம்மே ‘‘அத்தா’’தி க³ஹணதோ தேஸஞ்ச உச்சே²த³பா⁴வதோ. அவஸேஸேஸு பன பன்னரஸஸு டா²னேஸு ரூபம் ‘‘அத்தா’’தி க³ஹேத்வாபி தி³ட்டி²க³திகோ தத்த² நிச்சஸஞ்ஞம் ந விஸ்ஸஜ்ஜேதி கஸிணரூபேன தம் மிஸ்ஸேத்வா தஸ்ஸ ச உப்பாதா³தீ³னம் அத³ஸ்ஸனதோ, தஸ்மாஸ்ஸ தத்த²பி ஹோதியேவ ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ஏகச்சஸஸ்ஸதகா³ஹவஸேனபி. மக்³கா³வரணா விபரீதத³ஸ்ஸனதோ. ந ஸக்³கா³வரணா அகம்மபத²ப்பத்ததாய. அகிரியாஹேதுகனத்தி²கதி³ட்டி²யோ ஏவ ஹி கம்மபத²தி³ட்டி²யோ.

காயோதி ரூபகாயோ. ஸோ ஆதுரோயேவ அஸவஸபா⁴வதோ. ராக³தோ³ஸமோஹானுக³தந்தி அப்பஹீனராக³தோ³ஸமோஹஸந்தானே பவத்தம். இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே. த³ஸ்ஸிதம் ஆதுரபா⁴வேன. நிக்கிலேஸதாயாதி ஸயம் பஹீனகிலேஸஸந்தானக³ததாய. ஸேகா² நேவ ஆதுரசித்தா பஹீனகிலேஸே உபாதா³ய, அப்பஹீனே பன உபாதா³ய ஆதுரசித்தா. அனாதுரசித்ததம்யேவ ப⁴ஜந்தி வட்டானுஸாரிமஹாஜனஸ்ஸ விய தேஸம் சித்தஸ்ஸ கிலேஸவஸேன ஆதுரத்தாபா⁴வதோ.

நகுலபிதுஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. தே³வத³ஹஸுத்தவண்ணனா

2. தே³வா வுச்சந்தி ராஜானோ ‘‘தி³ப்³ப³ந்தி காமகு³ணேஹி கீளந்தி லளந்தி, அத்தனோ வா புஞ்ஞானுபா⁴வேன ஜோதந்தீ’’தி கத்வா. தேஸம் த³ஹோதி தே³வத³ஹோ. ஸயம்ஜாதோ வா ஸோ ஹோதி, தஸ்மாபி ‘‘தே³வத³ஹோ’’தி வுத்தோ. தஸ்ஸ அவிதூ³ரே நிக³மோ ‘‘தே³வத³ஹ’’ந்த்வேவ ஸங்க²ம் க³தோ யதா² ‘‘வரணானக³ரம், கோ³தா⁴கா³மோ’’தி. பச்சா²பூ⁴மியம் அபரதி³ஸாயம் நிவிட்ட²ஜனபதோ³ பச்சா²பூ⁴மம், தம் க³ந்துகாமா பச்சா²பூ⁴மக³மிகா. தே ஸபா⁴ரேதி தே பி⁴க்கூ² தே²ரஸ்ஸ வஸேன ஸபா⁴ரே காதுகாமதாய. யதி³ தே²ரோ தேஸம் பா⁴ரோ, தே²ரஸ்ஸபி தே பா⁴ரா ஏவாதி ‘‘தே ஸபா⁴ரே காதுகாமதாயா’’தி வுத்தம். ஏவஞ்ஹி தே²ரோ தே ஓவதி³தப்³பே³ அனுஸாஸிதப்³பே³ மஞ்ஞதீதி. இதா³னி தமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘யோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. அயம் நிப்³பா⁴ரோ நாம கஞ்சி புக்³க³லம் அத்தனோ பா⁴ரம் கத்வா அவத்தனதோ.

சதுப்³பி³தே⁴னாதி தா⁴துகோஸல்லம் ஆயதனகோஸல்லம் படிச்சஸமுப்பாத³கோஸல்லம் டா²னாட்டா²னகோஸல்லந்தி ஏவம் சதுப்³பி³தே⁴ன.

தே மஹல்லகாபா³தி⁴காதித³ஹரபுக்³க³லே க³ண்ஹித்வாவ க³ச்ச²தி. தே ஹி தி³வஸத்³வயேன வூபஸந்தபரிஸ்ஸமா ஏவ. ஹத்தி²வானரதித்திரபடிப³த்³த⁴ம் வத்து²ம் கதே²த்வா. ‘‘ஏளகாளகு³ம்பே³தி காளதிணக³ச்ச²மண்ட³பே’’திபி வத³ந்தி.

விவித⁴ம் நானாபூ⁴தம் ரஜ்ஜம் விரஜ்ஜம், விரஜ்ஜமேவ வேரஜ்ஜம், தத்த² க³தம், பரதே³ஸக³தந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஏகஸ்ஸா’’திஆதி³. சித்தஸுத³த்தாத³யோதி சித்தக³ஹபதிஅனாத²பிண்டி³காத³யோ. வீமம்ஸகாதி த⁴ம்மவிசாரகா. கிந்தி கீதி³ஸம். த³ஸ்ஸனந்தி ஸித்³த⁴ந்தம். ஆசிக்க²தி கீதி³ஸந்தி அதி⁴ப்பாயோ. த⁴ம்மஸ்ஸாதி ப⁴க³வதா வுத்தத⁴ம்மஸ்ஸ. அனுத⁴ம்மந்தி அனுகூலம் அவிருஜ்ஜ²னத⁴ம்மம். ஸோ பன வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுரூபதே³ஸனாவித்தா²ரோதி ஆஹ – ‘‘வுத்தப்³யாகரணஸ்ஸ அனுப்³யாகரண’’ந்தி. தா⁴ரேதி அத்தனோ ப²லந்தி த⁴ம்மோ, காரணந்தி ஆஹ – ‘‘ஸஹத⁴ம்மிகோதி ஸகாரணோ’’தி. இமினாபி பாட²ந்தரேன வாதோ³ ஏவ தீ³பிதோ, ந தேன பகாஸிதா கிரியா.

தண்ஹாவஸேனேவ ச²ன்னம்பி பதா³னம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா ராகா³த³யோ தண்ஹாய ஏவ அவத்தா²விஸேஸாதி. தேனாஹ ‘‘தண்ஹா ஹீ’’திஆதி³. விஹனந்தி காயம் சித்தஞ்சாதி விகா⁴தோ, து³க்க²ந்தி ஆஹ – ‘‘அவிகா⁴தோதி நிது³க்கோ²’’தி. உபாயாஸேதி உபதாபேதீதி உபாயாஸோ, உபதாபோ. தப்படிபக்கோ² பன அனுபாயாஸோ நிரூபதாபோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³ப³வாரேஸு.

தே³வத³ஹஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா

3. ‘‘அவந்தித³க்கி²ணாபதே²’’தி அஞ்ஞேஸு ஸுத்தபதே³ஸு ஆக³தத்தா ஆஹ ‘‘அவந்தித³க்கி²ணாபத²ஸங்கா²தே’’தி. மஜ்ஜி²மதே³ஸதோ ஹி த³க்கி²ணதி³ஸாய அவந்திரட்ட²ம். பவத்தயித்த² ஏத்த² லத்³தீ⁴தி பவத்தம், பவத்திதப்³ப³ட்டா²னந்தி ஆஹ ‘‘லத்³தி⁴பவத்தட்டா²னே’’தி. ருப்பனஸபா⁴வோ த⁴ம்மோதி கத்வா ரூபதா⁴தூதி ரூபக்க²ந்தோ⁴ வுத்தோ. ரூபதா⁴தும்ஹி ஆரம்மணபச்சயபூ⁴தேன ராகே³ன ஸஹஜாதேனபி அஸஹஜாதேனபி உபனிஸ்ஸயபூ⁴தேன அப்பஹீனபா⁴வேனேவ வினிப³த்³த⁴ம் படிப³த்³த⁴ம் கம்மவிஞ்ஞாணம். ஓகஸாரீதி வுச்சதி – ‘‘தஸ்மிம் ரூபதா⁴துஸஞ்ஞிதே ஓகே ஸரதி பவத்ததீ’’தி கத்வா. அவதி ஏத்த² க³ச்ச²தி பவத்ததீதி ஓகம், பவத்திட்டா²னம். தேனாஹ – ‘‘கே³ஹஸாரீ ஆலயஸாரீ’’தி.

உக³ச்ச²தி வா ஏத்த² வேத³னாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸமவேதீதி ஓகோ, சக்கு²ரூபாதி³. பச்சயோதி ஆரம்மணாதி³வஸேன பச்சயோ. பச்சயோ ஹோதீதி அனந்தரஸமனந்தராதி³னா சேவ கம்மூபனிஸ்ஸயஆரம்மணாதி³னா ச. ‘‘விஞ்ஞாணதா⁴து கோ², க³ஹபதீ’’தி ஏவம் வுத்தே ‘‘கம்மவிஞ்ஞாணவிபாகவிஞ்ஞாணேஸு கதரம் நு கோ²’’தி ஸம்மோஹோ ப⁴வேய்ய. தஸ்ஸ ஸம்மோஹஸ்ஸ விகா⁴தத்த²ம் அபக³மனத்த²ம். அஸம்பி⁴ன்னாவாதி அஸம்கிண்ணாவ தே³ஸனா கதா. ஆரம்மணவஸேன சதஸ்ஸோ அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணட்டி²தியோ வுத்தா – ‘‘ரூபுபயம் வா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம் திட்ட²மானம் திட்டே²ய்ய, ரூபாரம்மண’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.53). தா விஞ்ஞாணட்டி²தியோ த³ஸ்ஸேதும்பி.

த³ள்ஹம் அபி⁴னிவேஸவஸேன ஆரம்மணம் உபேந்தீதி உபயா, தண்ஹாதி³ட்டி²யோ. அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தாதி பதிட்டா²னபூ⁴தா. அபி⁴னிவேஸபூ⁴தாதி தம் தம் ஆரம்மணம் அபி⁴னிவிஸ்ஸ அஜ்ஜோ²ஸாய பவத்தியா காரணபூ⁴தா. அனுஸயபூ⁴தாதி ராகா³னுஸயதி³ட்டா²னுஸயபூ⁴தா. உபரிமகோடியாதி பஹானஸ்ஸ உபரிமகோடியா. பு³த்³தா⁴னஞ்ஞேவ ஹி தே ஸவாஸனா பஹீனா. புப்³பே³ அக்³க³ஹிதம் விஞ்ஞாணம் அக்³க³ஹிதமேவாதி கத்வா கஸ்மா இத⁴ தே³ஸனா கதாதி சோதே³தி – ‘‘இத⁴ விஞ்ஞாணம் கஸ்மா க³ஹித’’ந்தி. புப்³பே³ ‘‘விஞ்ஞாணதா⁴துராக³வினிப³ந்த⁴ஞ்ச விஞ்ஞாண’’ந்தி வுச்சமானே யதா² யதா² ஸம்மோஹோ ஸியா பச்சயபச்சயுப்பன்னவிபா⁴க³ஸ்ஸ து³க்கரத்தா, இத⁴ பன ஸம்மோஹஸ்ஸ ஓகாஸோவ நத்தி² அவிஸேஸேன பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு கிலேஸப்பஹானவஸேனாதி. தேனாஹ ‘‘கிலேஸப்பஹானத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்திஆதி³. கம்மவிஞ்ஞாணேன ஓகம் அஸரந்தேனா’’தி இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே கரணவசனம். அஸரந்தேனாதி அனுபக³ச்ச²ந்தேன.

பச்சயட்டே²னாதி ஆரம்மணாதி³பச்சயபா⁴வேன. நிமித்தம் உப்பத்திகம். ஆரம்மண…பே… நிகேதந்தி ஆரம்மணகரணஸங்கா²தேன நிவாஸட்டா²னபூ⁴தேன ரூபமேவ நிகேதந்தி ரூபனிமித்தனிகேதம்.

ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ ப³லவது³ப்³ப³லதாயாதி அஜ்ஜ²த்தக²ந்த⁴பஞ்சகே ச²ந்த³ராக³ஸ்ஸ ப³லவபா⁴வேன தம் ‘‘ஓகோ’’தி, ப³ஹித்³தா⁴ ச²ஸு ஆரம்மணேஸு தஸ்ஸ து³ப்³ப³லதாய தானி ‘‘நிகேத’’ந்தி வுத்தானி. இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸமானேபி ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஓகோதி வுச்சதி கே³ஹமேவ ரத்திட்டா²னபா⁴வதோ. நிகேதந்தி வுச்சதி உய்யானாதி³ தி³வாட்டா²னபா⁴வதோ. ததோ து³ப்³ப³லதரோ ஹோதி ச²ந்த³ராகோ³.

கே³ஹஸ்ஸிதஸுகே²னாதி கே³ஹனிஸ்ஸிதேன சித்தஸ்ஸ ஸுகே²ன ஸுகி²தோ ஸுக²ப்பத்தோ ஹோதி. கிச்சகரணீயேஸூதி கு²த்³த³கேஸு சேவ மஹந்தேஸு ச கத்தப்³ப³த்தே²ஸு. ஸயந்தி அத்தனா. அந்தோதி சித்தஜ்ஜா²ஸயே.

ஏவம்ரூபோதி ஈதி³ஸரூபோ. வண்ணஸத்³தோ³ விய ரூபஸத்³தோ³ ரூபாயதனஸ்ஸ விய ஸண்டா²னஸ்ஸபி வாசகோதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘தீ³க⁴ரஸ்ஸ காளோதா³தாதீ³ஸு ரூபேஸூ’’தி வுத்தம். ஸுகா²தீ³ஸூதி ஸோமனஸ்ஸாதீ³ஸு. தத்த² ஹி ‘‘அபி⁴ண்ஹம் ஸோமனஸ்ஸிதோ ப⁴வேய்ய’’ந்தி பத்த²னா ஸியா. ஏவம்ஸஞ்ஞோ நாமாதி விஸயவஸேன ஸஞ்ஞாவிஸேஸபத்த²னமாஹ. ஏவம்விஞ்ஞாணோதி பன இத⁴ விஸயமுகே²ன விஞ்ஞாணவிஸேஸபத்த²னம் வத³தி – ‘‘ஏவம்னிபுணரூபத³ஸ்ஸனஸமத்த²ம், ஏவம்பஞ்சபஸாத³படிமண்டி³தனிஸ்ஸயஞ்ச மே விஞ்ஞாணம் ப⁴வேய்யா’’தி.

வட்டம் புரதோ அகுரூமானோதி லோகே சித்தம் அபத்தே²ந்தோ. அஸிலிட்ட²ம் புப்³பே³னாபரம் அஸம்ப³த்³த⁴ம். வத³ந்தி ஏதேனாதி வாதோ³, தோ³ஸோதி ஆஹ – ‘‘துய்ஹம் தோ³ஸோ’’திஆதி³. இதே⁴வ இமஸ்மிம்யேவ ஸமாக³மே. நிப்³பே³டே²ஹி தோ³ஸதோ அத்தானம் மோசேஹி.

ஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. து³தியஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா

4. சூளச²க்கபஞ்ஹேதி மூலபண்ணாஸே சூளதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தே (ம. நி. 1.390 ஆத³யோ). மஹாஸக்கபஞ்ஹேபீதி மஹாதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தேபி (ம. நி. 1.396 ஆத³யோ). ஏதந்தி ‘‘யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா’’திஆதி³ஸுத்தபத³ம். தண்ஹா ஸம்மதே³வ கீ²யதி ஏத்தா²தி தண்ஹாஸங்க²யோ, அஸங்க²தா தா⁴தூதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாஸங்க²யே நிப்³பா³னே’’தி. அந்தம் அதிக்கந்தனிட்டா²தி அந்தரஹிதனிட்டா². தேனாஹ ‘‘ஸததனிட்டா²’’தி. ஸேஸபதே³ஸூதி ‘‘அச்சந்தயோக³க்கே²மினோ’’திஆதீ³ஸு.

து³தியஹாலித்³தி³கானிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

5. ஸமாதீ⁴தி அப்பனாஸமாதி⁴, உபசாரஸமாதி⁴ வா. கம்மட்டா²னந்தி ஸமாதி⁴பாத³கம் விபஸ்ஸனாகம்மட்டா²னம். ‘‘பா²திம் க³மிஸ்ஸதீ’’தி பாடோ². பத்தே²தீதி ‘‘அஹோ வத மே ஈதி³ஸம் ரூபம் ப⁴வேய்யா’’தி. அபி⁴வத³தீதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன அபி⁴னிவேஸம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘தாய அபி⁴னந்த³னாயா’’திஆதி³. ‘‘அஹோ பியம் இட்ட²’’ந்தி வசீபே⁴தே³ அஸதிபி ததா² லோபு⁴ப்பாதே³ ஸதி அபி⁴வத³தியேவ நாம. தேனாஹ ‘‘வாசம் அபி⁴ந்த³ந்தோ’’தி. ‘‘மம இத³’’ந்தி அத்தனோ பரிணாமேத்வா அனஞ்ஞகோ³சரம் விய கத்வா க³ண்ஹந்தோ அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி நாமாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘கி³லித்வாதி பரினிட்ட²பேத்வா க³ண்ஹாதீ’’தி. ‘‘அபி⁴னந்த³தீ’’திஆத³யோ புப்³ப³பா⁴க³வஸேன வுத்தா, ‘‘உப்பஜ்ஜதி நந்தீ³’’தி த்³வாரப்பத்தவஸேன. பட²மேஹி பதே³ஹி அனுஸயோ, பச்சி²மேன பரியுட்டா²னந்தி கேசி ‘‘க³ஹணட்டே²ன உபாதா³ன’’ந்தி கத்வா. நாபி⁴னந்த³தி நாபி⁴வத³தீதி ஏத்த² ஹேட்டா² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ந ‘‘இட்ட²ம் கந்த’’ந்தி வத³தீதி ‘‘இட்ட²’’ந்தி ந வத³தி, ‘‘கந்த’’ந்தி ந வத³தி. நாபி⁴வத³தியேவ தண்ஹாய அனுபாதி³யத்தா.

ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. படிஸல்லாணஸுத்தவண்ணனா

6. ஞத்வா ஆஹாதி ‘‘ஸதி காயவிவேகே சித்தவிவேகோ, தஸ்மிம் ஸதி உபதி⁴விவேகோ ச இமேஸம் லத்³து⁴ம் வட்டதீ’’தி ஞத்வா ஆஹ.

படிஸல்லாணஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. உபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா

7. க³ஹணேன உப்பன்னம் பரிதஸ்ஸனந்தி க²ந்த⁴பஞ்சகே ‘‘அஹம் மமா’’தி க³ஹணேன உப்பன்னம் தண்ஹாபரிதஸ்ஸனம் தி³ட்டி²பரிதஸ்ஸனஞ்ச. அபரிதஸ்ஸனந்தி பரிதஸ்ஸனாபா⁴வம், பரிதஸ்ஸனபடிபக்க²ம் வா. அஹு வத மேதம் ப³லயோப்³ப³னாதி³. கம்மவிஞ்ஞாணந்தி விபரிணாமாரம்மணம் தண்ஹாதி³ட்டி²ஸஹக³தம் விஞ்ஞாணம் தத³னுவத்தி ச. அனுபரிவத்தி நாம தம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தி. தேனாஹ ‘‘விபரிணாமாரம்மணசித்ததோ’’தி. அகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பாதா³தி தண்ஹாய அஞ்ஞாகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பாதா³. பரியாதி³யித்வாதி கே²பேத்வா, தஸ்ஸ பவத்திதும் ஓகாஸம் அத³த்வா. ஸஉத்தாஸோதி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன ஸஉத்தாஸோ. க³ண்ஹித்வாதி தண்ஹாதி³ட்டி²க்³கா³ஹேஹி க³ஹேத்வா தேஸஞ்சேவ வஸேன பரிதஸ்ஸகோ. ரூபபே⁴தா³னுபரிவத்தி சித்தம் ந ஹோதி. வட்டதீதி ஸப்³பா³காரேன வத்தும் யுத்தந்தி அத்தோ².

உபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. து³தியஉபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா

8. தண்ஹாமானதி³ட்டி²வஸேன தே³ஸனா கதா ‘‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’தி தே³ஸனாய ஆக³தத்தா. சதூஸு ஸுத்தேஸூதி பஞ்சமாதீ³ஸு சதூஸு ஸுத்தேஸு. சதுத்தே² பன விவட்டமேவ கதி²தம்.

து³தியஉபாதா³பரிதஸ்ஸனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. காலத்தயஅனிச்சஸுத்தவண்ணனா

9. யதி³ அதீதானாக³தம் ஏதரஹி நத்தி²பா⁴வதோ அனிச்சம், பச்சுப்பன்னம்பி ததா³ நத்தீ²தி கோ பன வாதோ³ தஸ்ஸ அனிச்சதாய, பச்சுப்பன்னம்ஹி கதா²வ கா உத³யப்³ப³யபரிச்சி²ன்னத்தா தஸ்ஸ. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘நிப்³ப³த்தா யே ச திட்ட²ந்தி, ஆரக்³கே³ ஸாஸபூபமா’’தி (மஹானி. 10).

காலத்தயஅனிச்சஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10-11. காலத்தயது³க்க²ஸுத்தாதி³வண்ணனா

10-11. ததா²ரூபேனேவாதி யதா²ரூபேனேவ புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயேன நவமம் ஸுத்தம் கதி²தம், ததா²ரூபேனேவாதி. தே கிர பி⁴க்கூ² அதீதானாக³தம் ‘‘து³க்க²’’ந்தி ஸல்லக்கே²த்வா, ததா² ‘‘அனத்தா’’தி ஸல்லக்கே²த்வா பச்சுப்பன்னே கிலமிம்ஸு. ‘‘அத² நேஸ’’ந்திஆதி³ ஸப்³ப³ம் ஹேட்டா² வுத்தனயேன வத்தப்³ப³ம்.

காலத்தயது³க்க²ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

நகுலபிதுவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.